Nijerya, doğum kontrol yöntemlerine erişimi genişletmeyi amaçlayan çeşitli politika ve programlar başlattı. Bunlar arasında, 2030 yılına kadar modern doğum kontrol yöntemlerinin yaygınlık oranını (mCPR) %27’ye çıkarmayı hedefleyen FP2030 taahhüdü ile Ulusal Aile Planlaması Stratejisi de yer alıyor.
Bu çabalar, eğitimli sağlık çalışanlarının belirli doğum kontrol hizmetlerini sunmasını sağlayan görev dağılımı politikalarını ve Aile Planlaması hizmetlerinin Temel Sağlık Hizmetleri Fonu’nun (BHCPF) Asgari Temel Paketine dahil edilmesini de kapsıyor.
Diğer yandan ülke, Anne ve Yenidoğan Ölümünü Azaltma İnovasyon Girişimi (MAMII) aracılığıyla önlenebilir anne ölümlerini azaltmak için çabalarını yoğunlaştırdı. Peki, ülke bu mevcut fırsatları kullanarak gönüllü aile planlaması hizmetlerini daha geniş anne ölümü azaltma stratejisine nasıl entegre edebilir?
Bu konu, kadın sağlığına odaklanan küresel bir ilaç şirketi olan Organon ile Nijerya genelinde üreme ve genel sağlık hizmetleri sunan kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Marie Stopes International (MSI) Nigeria tarafından Abuja’da düzenlenen ve “İnovasyondan Etkiye: Sağlığın Geleceği Şimdi Başlıyor” temasıyla gerçekleştirilen 11. Geleceğin Sağlığı Konferansı sırasında ortaklaşa sunulan “Aile Planlaması: Anne Ölümünü Azaltmanın Bir Yolu” başlıklı yan etkinlikte ele alındı.
En son haberler için bizi WhatsApp | LinkedIn üzerinden takip edin
Yan etkinlikteki tartışmayı başlatan MSI Nigeria Klinik Hizmetler Direktörü Dr. Kingsley Odogwu, Nijerya’nın anne ölüm oranının hâlâ yüksek olduğunu vurgulayarak, kadınların hamileliklerini planlamalarına, aralıklı yapmalarına ve istenmeyen hamilelikleri önlemelerine olanak tanımmanın, anne sağlığı sonuçlarını iyileştirmek için önemli bir unsur olabileceğini belirtti.
Aile planlamasını MAMII stratejisinin bir parçası yapmak
Organon’un Nijerya’daki çalışmaları, aile planlaması bilgilerine erişimi genişletmeye, üreme sağlığı eğitimini teşvik etmeye ve paydaş işbirliğini güçlendirmeye odaklandı. Benzer şekilde MSI Nigeria da 2009’dan beri, özellikle yetersiz hizmet alan topluluklardaki kadınlar ve kız çocukları için modern doğum kontrol yöntemlerine ve üreme sağlığı hizmetlerine erişimi artırmak için çalışıyor.
Bu çabaları birleştiren, SWAp Koordinasyon Ofisi Üreme Sağlığı Lideri Dr. Ronke Atamewalen’in sunumu, gönüllü aile planlaması hizmetlerini MAMII’nin altı stratejik temasına entegre etme fırsatlarını vurguladı. Özellikle sürdürülebilir finansman, hizmet sunumu, topluluk katılımı ve hesap verebilirlik konularına odaklandı.
Federal Hükümet tarafından Kasım 2024’te başlatılan MAMII, 33 eyaletteki 172 yüksek riskli yerel yönetim alanında kaliteli anne ve yenidoğan sağlık hizmetlerine erişimdeki engelleri ortadan kaldırmayı hedefliyor. Amacı, bu bölgelerde anne ölümünü %30, yenidoğan ölümünü ise %20 oranında azaltmak.
MAMII, temel hizmetlere erişimi genişleterek, sağlık tesislerini güçlendirerek, sağlık çalışanlarını destekleyerek, topluluk katılımını teşvik ederek ve hesap verebilirliği artırarak anne sağlığı hizmetlerini iyileştirmek için koordineli bir yaklaşım benimsiyor. Bu müdahaleler anne ölümlerini önlemek için kritik olsa da, gönüllü aile planlaması hizmetlerine erişimin genişletilmesi bu çabaları daha da güçlendirebilir.
The Lancet Global Health dergisinde yayımlanan 2025 tarihli bir çalışma, 2000 ile 2023 yılları arasında küresel anne ölümündeki düşüşün %38,8’inin doğum oranındaki azalmaya, %61,2’sinin ise doğum hizmetlerindeki iyileşmelere atfedilebildiğini tahmin etti. Çalışma ayrıca, 2023 yılında sadece Küresel Güney’de artan doğum kontrol kullanımıyla yaklaşık 77.400 anne ölümünün önlendiğini belirtti.
Sunumda ayrıca aile planlaması hizmetlerinin kullanımındaki artış da vurgulandı; mCPR oranı 2026’da %18,3’e yükseldi. Ancak bu artış, hizmetlerin tüm topluluklardaki kadınlar için eşit derecede erişilebilir olduğu veya sağlık sisteminin talebi sürekli olarak karşılayabildiği anlamına gelmiyor.
Aile planlamasını bakım sürecinin tüm aşamalarına entegre etmek
Yan etkinlikte vurgulanan fırsatlardan biri, aile planlaması hizmetlerinin anne sağlığı bakım sürecinin çeşitli aşamalarına entegre edilmesiydi. Örneğin:
1. Topluluk düzeyinde, sağlık çalışanları ve yerel yapılar doğum kontrol seçenekleri hakkında doğru bilgi verebilir, yanlış kanıları düzeltebilir ve hizmet isteyen kadınları uygun sağlık tesisleriyle buluşturabilir.
2. Hamilelik öncesi kontroller sırasında sağlık sağlayıcıları, doğum sonrası aile planlaması seçeneklerini tartışarak kadınların doğumdan önce tercihlerini düşünmelerine olanak tanıyabilir.
3. Doğumdan sonra kadınlar, danışmanlık alabilir ve mevcut yöntemlere göre uygun doğum kontrol yöntemlerine erişebilir.
4. Kürtaj sonrası bakım, gönüllü aile planlaması bilgisi ve hizmetleri sunmak için bir başka fırsat sunar.
5. Rutin aşı ziyaretleri, normalde doğum kontrolü için bir sağlık tesisine dönmeyebilecek kadınlara ulaşmak için de bir fırsat yaratabilir.
6. Değerlendirme ve müdahale aşamasında, aile planlaması Anne ve Perinatal Ölüm İzleme ve Müdahale (MPDSR) süreçlerine entegre edilerek kaçırılan fırsatlar tespit edilebilir ve anne ölümlerini azaltmak için eylemler planlanabilir.
Bu giriş noktaları, danışmanlık fırsatlarının kaçırılmasını azaltabilir. Ancak başarılı bir entegrasyon, kadınların doğru bilgi almasını, çeşitli uygun yöntemlere erişimini ve baskı veya zorlama olmadan karar verebilmesini gerektirir. Aynı zamanda sağlık çalışanlarının kaliteli hizmet sunmak için gerekli eğitim, zaman ve kaynaklara sahip olmasını da gerektirir.
Aile planlamasını MAMII’ye entegre etmek, iki hedefi tek bir hamlede gerçekleştirmek için bir fırsat sunuyor. Ancak her iki hedefe de ulaşmak, sürdürülebilir finansman, hükümet kurumları, uygulama ortakları ve diğer paydaşlar arasında net hesap verebilirlik mekanizmalarıyla daha güçlü işbirliği gerektirecektir. Doğum kontrol yöntemlerinin mevcudiyeti, hizmet kullanımı, iş gücünün hazırlığı ve bakım kalitesi hakkında güvenilir veriler, ilerlemeyi takip etmek ve bu çabaların anne sağlığı sonuçlarını iyileştirip iyileştirmediğini belirlemek için hâlâ gerekli.
2026 Geleceğin Sağlığı Konferansı’nın üç önceliğiyle —şu an hayat kurtaran inovasyonlar, işe yarayanları ölçeklendirme ve sağlık sistemlerini yeniden tasarlama— uyumlu olarak oturum, katılımcıların MAMII’nin temel direklerine aile planlaması entegrasyonunu ilerletmek için somut öneriler sunmasıyla sona erdi.

