Manyetik alanlarla kontrol edilen mikrorobotlar, ilaçları vücudun zor ulaşılan kan pıhtılarına yönlendirerek bu hayat kurtaran tedavilerin etkinliğini artırıyor. Hayvanlar üzerinde yapılan ilk testler bu potansiyeli gösteriyor.
Domuzlar üzerinde gerçekleştirilen deneylerde mikrorobotlar, pıhtıları yalnızca ilaç kullanıma kıyasla yaklaşık 10 kat daha hızlı çözmeyi başardı. Araştırma ekibi, teknolojiyi insan denemelerine hazırlamak için şimdi daha ileri güvenlik testleri üzerinde çalışıyor.
“Tüm bu yapı doğadan ilham alıyor,” dedi ETH Zürih’ten tıbbi mikrosistemler profesörü ve baş araştırmacı Simone Schürle. Live Science’a konuşan Schürle, “Dünya’nın manyetik alanıyla yön bulmak için küçük manyetik omurgalar kullanan minik bakteriler var. Dönen manyetik alanlara maruz kaldıklarında sergiledikleri fiziksel özellikler bizi derinden etkiledi,” diye ekledi.
ETH Zürih, araştırmayı 9 Kasım’da bir açıklama metniyle duyurdu. Ancak bulgular henüz hakemli bir bilimsel çalışmada yer almadı.
Kan damarlarında yuvarlanan minik robotlar
Tedavi edilmezse kan pıhtıları hayati tehlike yaratabilir. Bu tıkanıklıklar, vücudun kilit dokularına kan akışını engelleyerek kalp krizi veya felç gibi ciddi kardiyovasküler olaylara yol açar ve hücrelerin oksijensiz kalmasına neden olur.
Doktorlar pıhtıları ya aletlerle manuel olarak çıkarabilir ya da trombolitik adlı pıhtı çözücü ilaçları tıkanıklığın yakınına ulaştırabilir. Ancak bu ilaçları yolculuklarının son birkaç milimetrelik kısmına ulaştırmak genellikle en zor adımdır.
“Dallanan bir boru sisteminde bir boru tıkandığında, sıvı daha fazla dirençle karşılaşır ve bunun yerine daha kolay geçebileceği alternatif yollardan akar,” diye açıkladı Schürle. “Bu yüzden pıhtıyı çözmek için ilaç göndermeye çalıştığınızda, ilaçlar bu tıkalı bölgeye ulaşamaz.”
İşte burada mikrorobotlar devreye giriyor. Bu robotlar, dış manyetik alanlarla hareketleri kontrol edilebilen minik parçacıklardır. Manyetik alanlar onları kan damarları içinde döndürerek ilerletir. Schürle ve ekibine göre bu robotlar, kesintiye uğramış kan akışını yeniden yönlendirerek gerekli ilaçları doğrudan hedeflerine taşıyabiliyor.
Mermi şeklinde her bir mikrorobot, demir oksit nanoparçacıklarından oluşan manyetik bir omurga ve etrafını saran hidrojel polimerden yapılmış koruyucu bir kılıf içeriyor. Dönen bir manyetik alana maruz kaldıklarında robotlar kan damarında adeta takla atarak ilerliyor ve ilaçları kendileriyle birlikte taşıyan küçük girdaplar oluşturuyor.
Önemli bir nokta da robotların katı omurgasının öngörülebilir bir şekilde dönmelerini sağlarken, jel gövdelerinin parçacıkların birbirine yapışıp topaklanmasını engellemesidir.
Araştırmacılar minik robotları pıhtıların bulunduğu kan damarlarına enjekte ediyor.

Robotların hareketi, pıhtı çözücü ilaçların hedef pıhtılara yönlendirilmesine yardımcı oluyor.

Ekip, mikrorobotları ilk olarak içine domuz kanından yapılmış pıhtılar yerleştirilmiş silikon bir kan damarı modelinde test etti. Dönen mikroparçacıkların yardımıyla trombolitik bir ilaç, pıhtıları yalnızca ilaç kullanıma kıyasla yaklaşık 10 kat daha hızlı çözdü. Araştırmacılar bunun potansiyel olarak hayat kurtaran bir fark olduğunu belirtti.
Ardından deneyi canlı domuzlarda tekrarlayarak her bir hayvanın böbreklerindeki damarlara pıhtılar yerleştirdiler. Schürle, “Mikrorobotlarımızı geleneksel, son teknoloji bir ilaçla birlikte kullandığımızda, sadece ilaç kullanıldığında olduğundan çok daha geniş bir alana kan akışını yeniden sağlayabildik,” dedi. “Bir sonraki adım, daha uzun süreli ve daha büyük hayvanlarda güvenlik çalışmaları yapmak.”
Fareler üzerinde yapılan önceki güvenlik çalışmaları, hem demir oksidin hem de jel kılıf polimerinin birkaç hafta içinde vücutta güvenli bir şekilde parçalandığını gösterdi. Ancak ekibin, teknolojinin insan denemelerine başlamadan önce daha büyük memelilerde güvenli olduğunu kanıtlaması gerekiyor. Domuzlar üzerinde yapılan son testte, cihazın vücutta nasıl parçalandığı veya pıhtılar çözüldükten sonra hayvanların durumu incelenmedi.
Uzun vadede araştırmacılar, robotların trombolitik ilaçla birlikte vücuda enjekte edilebilmesini umuyor. Vücuda girdikten sonra hedeflenmiş elektromanyetik alanlarla kontrol edilecek olan bu yöntem, mevcut pıhtı tedavi protokollerine kolayca entegre edilebilir.
- Kan pıhtıları neyin bir sonucudur?
- İlk çalışma: Kan damarlarındaki ‘zombi hücreleri’ yok etmek diyabet tedavisinde kilit rol oynayabilir
- ‘Çip üzerindeki minik atardamarlar’ felç riskini tahmin etmeye yardımcı olabilir
Ekipin araştırması hâlâ hakem değerlendirmesinden geçiyor, ancak Schürle, her bir parçacığı oluşturmak için damlacık tabanlı mikroakışkanlık tekniğini kullanan mikrorobot üretim süreci için bir patent başvurusunda bulundu.
“Bu, mikrorobotları üretmek için çok ucuz ve yüksek verimli bir yöntem,” dedi. “Amaç, mevcut [pıhtı çözücü] prosedürün eksikliklerini gidermek ve ilaçların son birkaç milimetrelik yolu aşarak gerçekten etkili olabilmesini sağlamak.”
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz.