Yeni bir araştırma, yeşil alanlara daha fazla maruz kalan çocukların dikkat ve başarı testlerinde daha iyi sonuçlar elde ettiğini gösteriyor.
Dünya, insanların ilk kez evrimleştiği zamana kıyasla çok daha gürültülü ve dikkat dağıtıcı bir yer haline geldi. Ancak doğayla temas kurmanın, modern dikkat dağıtıcı unsurlar nedeniyle kaybolan dikkati yeniden kazanmaya yardımcı olabileceğine dair giderek artan kanıtlar var. Bu durum, “yönelimli dikkat yorgunluğu” olarak adlandırılıyor.

Washington Üniversitesi St. Louis’deki psikologlar tarafından yürütülen yeni araştırma, doğa ve yeşil alanlarla temas kurmanın dikkati doğal olarak yenileyici bir etkiye sahip olduğu fikrine dayanan dikkat yenileme teorisine (ART) ilişkin artan kanıtları pekiştiriyor. WashU araştırmacıları, uzun süredir devam eden ABCD çalışmasından elde edilen verileri kullanarak bu etkinin çocuklar üzerindeki etkisini test etmek istediler.
Çalışmanın baş yazarı ve WashU Tıp Fakültesi’nde psikolojik ve beyin bilimleri profesörü ile psikiyatri profesörü Deanna Barch’ın laboratuvarında doktora sonrası araştırmacı olan Carina Fowler, “Eğer bir çocuk yeşil alanlara daha yakın yaşıyor ve bu alanlara daha kolay erişebiliyorsa, bu durum gerektirildiğinde dikkatlerini odaklamalarına yardımcı olur mu ve okul başarı testlerinde daha iyi sonuçlar alır mı?” sorusunu sordu.

Sonuçlar, mahalle parklarının ve ormanlarının büyük bir fark yaratabileceğini gösterdi.
Fowler, “Yeşil alanlara ne kadar yakın olurlarsa, çocukların dikkat performanslarına yönelik nesnel değerlendirmelerde o kadar iyi sonuçlar aldılar,” diyor.
Dikkat yenileme teorisiyle ilgili birçok soru var. Bu araştırma, istatistiksel analizler aracılığıyla gelir düzeyi, DEHB tanısı ve dikkati etkileyebilecek diğer birçok faktör gibi karıştırıcı unsurları filtreleyerek bu soruları ele aldı.
Çalışmalar uzun zamandır çocukların okul bahçesinde, bir parkta veya doğa yürüyüşü sırasında geçirdikleri zamanın ardından sürdürülebilir dikkat, inhibisyon kontrolü ve çalışma belleği görevlerinde daha iyi performans gösterdiklerini ortaya koydu. Ayrıca daha yeşil ortamlarda okuma ve matematik testlerinde de daha yüksek puanlar alıyorlar. Soru ise bunun nedeninin ne olduğu ve tüm yeşil alanların bu faydayı sağlayıp sağlamadığıdır.
Bazı çalışmalar yeşil alanların dikkat performansı üzerinde çok az etkiye sahip olduğunu buldu. Ancak dikkat yenileme teorisinin savunucuları, “Bir etkinin olması için yeşil alanda kendinizi güvende hissetmeniz gerekir,” diyor. Fowler, aynı zamanda yeşil alanda sosyal medya kullanıldığında bu yenileme etkisinin daha zayıf olduğunu ve “yeşil alanın türünün de önemli olabileceğini” ekliyor.
Ekip, yaklaşık 12.000 Amerikalı çocuğun büyümesini takip eden ve medyan yaşı 10 olan ABCD verilerini kullandı. Katılımcılara, gözlemsel çalışma boyunca yönelimli dikkat ve zeka ölçümleri de dahil olmak üzere performans tabanlı değerlendirmeler yapılıyor.
Ekip, veri analizinde güvenlik hissi, sosyal medya kullanımı, gelir ve DEHB tanısı gibi faktörleri de kontrol altına aldı.
Ekip tarafından geliştirilen ek adım, yeşil alan metriğiydi. Bu metrik, nüfus sayım bölgelerindeki ağaç kanopisi oranı ve park kaplama oranının ortalaması olarak hesaplandı ve böylece yeşil alan türleri arasında bir ayrım yapılabildi. Araştırma, ağaç kanopisine veya parka yakınlığın çocukların olumlu dikkat sonuçları ve değerlendirmeleri için kilit önem taşıdığını ortaya koydu. Sadece herhangi bir çim şeridi yeterli değil.
ART savunucuları, yeşil alanlardaki bir şeyin doğası gereği yenileyici olduğunu öne sürüyor.
Fowler’a göre yeşil alanlar hem “dikkatinizi çeker” hem de “zihninizin dolaşmasına olanak tanır”; bu kombinasyon dikkati yeniden canlandırır.
Diğer araştırmacılar ise doğada yapılan fiziksel aktivitenin ve temiz havaya daha fazla maruz kalmanın bu yenileyici etkinin kaynağı olduğunu öne sürdü. Fowler ve ekibi bu konuyu aydınlatmaya çalıştığında hava kalitesiyle bir bağlantı buldu, ancak fiziksel aktiviteyle bir bağlantı saptaramadı.
Fowler, “Hava kalitesinin, yeşil alanların dikkatimize neden yardımcı olduğunun bir kısmını açıkladığı fikrinde bir doğruluk payı var,” diyor.
Araştırmacılar, beynin doğada geçirilen zamanla tam olarak nasıl yenilendiğini hâlâ anlamaya çalışıyor. Peki neden sessiz ve karanlık bir odaya gitmek daha iyi işe yaramıyor? Fowler, önceki araştırmaların insanların duyusal yoksunluktan veya sessiz bir odada kendi düşünceleriyle baş başa kalmaktan hoşlanmadığını gösterdiğini belirtiyor.
“Görünüşe göre insanların zihinlerini biraz meşgul edecek bir şeye ihtiyacı var—ama çok fazla da değil—ve doğa bunu gerçekten iyi bir şekilde sağlayabiliyor.”
Araştırma Environment International dergisinde yayımlandı.
Kaynak: Washington Üniversitesi St.
Comments