Özet
Eritroderma, PD-1 inhibitörü sintilimab gibi immün kontrol noktası inhibitörleriyle (ICI) ilişkili olabilecek nadir ancak ciddi bir deri reaksiyonudur. Bu çalışmada, ileri evre mide kanseri olan ve sintilimab bazlı kemoterapi sırasında progresif genelleşmiş eritroderma (vücut yüzey alanının >90%’ını etkileyen, CTCAE derece 3) geliştiren bir hasta vakası sunulmaktadır. Diğer şüpheli ilaçların kesilmesine rağmen döküntü devam etmiştir. Laboratuvar bulguları belirgin eozinofili ile birlikte yükselmiş IL-5 ve IL-10 seviyelerini ortaya koyarak Th2-dominant bir immün yanıtı düşündürmüştür. Sistemik kortikosteroidler sınırlı bir iyileşme sağlarken, tek doz dupilumab uygulamasından sonra pruritus önemli ölçüde hafiflemiş ve eritem kısmen gerilemiştir. Ancak, eş zamanlı tedaviler nedeniyle dupilumab’ın bağımsız katkısı kesin olarak kanıtlanamamıştır. Bu vaka, kombinasyon rejimlerinde sorunlu ajanın tanısal zorluğunu vurgulamaktadır. Dupilumab, kortikosteroidlere dirençli ICI kaynaklı eritroderma için potansiyel bir ek tedavi seçeneği olabilir ve daha fazla araştırma gerektirmektedir.
1 Giriş
Tamamen insana özgü bir anti-PD-1 monoklonal antikor olan sintilimab, PD-1 ile ligandı arasındaki etkileşimi bloke ederek T hücrelerinin tümör karşıtı aktivitesini yeniden sağlar (). İlk olarak 2018’de Çin’de nükseden veya tedaviye dirençli klasik Hodgkin lenfomu için onaylanmış ve o zamandan beri mide kanseri de dahil olmak üzere çeşitli solid tümörlerde yaygın olarak kullanılmaktadır ().
İmmün kontrol noktası inhibitörlerinin (ICI) yaygın kullanımıyla birlikte immünle ilişkili yan etkiler (irAE) giderek daha sık rapor edilmektedir. Deri toksisitesi en sık görülenidir ve insidansı %30–50 arasındadır; genellikle hafif makülopapüler döküntü veya pruritus şeklinde ortaya çıkar (, ). Ancak Stevens-Johnson sendromu, toksik epidermal nekroliz, eozinofili ve sistemik semptomlarla seyreden ilaç reaksiyonu (DRESS) gibi ciddi deri yan etkileri (SCAR) nadirdir ve genel insidansı <%1’dir. Nadir olmalarına rağmen SCAR’lar hızla hayati tehlike arz eden acil durumlara dönüşebilir ve genellikle ilacın kesilmesini, sistemik glukokortikoid kullanımı ve hatta yoğun bakım desteğini gerektirir (, ). Klasik SCAR’lara ek olarak, ciddi ve potansiyel olarak hayati tehlike oluşturan bir deri reaksiyonu olan eritroderma da giderek daha sık ICI’lerle ilişkilendirilmektedir. Eritroderma, vücut yüzey alanının >90%’ını etkileyen genelleşmiş diffüz eritem ve deskuamasyon ile karakterizedir. Ateş, elektrolit bozuklukları, hipoalbuminemi ve sekonder enfeksiyonlar gibi sistemik komplikasyonlar nedeniyle hastane içi mortalite oranı %9–18’dir (, ). Bugüne kadar sintilimab kaynaklı eritroderma son derece nadirdir (, ).
Bu çalışmada, sintilimab bazlı kemoterapi sonrası ciddi eritroderma geliştiren ileri evre mide kanserli bir hasta vakasını sunarak klinik farkındalığı artırmayı ve yönetim için referans sağlamayı amaçlıyoruz.
2 Vaka raporu
62 yaşında bir kadın hasta (Fitzpatrick deri tipi IV), 3 aydır devam eden progresif genelleşmiş eritem ve deskuamasyon şikayetiyle başvurdu. Mide kanseri için 4 aydır sistemik tedavi alıyordu (Şekil 1).
Hastaya bir yıl önce kötü diferansiyasyonlu mide adenokarsinomu (pT4NxM1, Evre IV) tanısı konmuştu. Sintilimab 200 mg ile birlikte SOX rejiminin ilk kemoterapi döngüsüne başladı; bu rejim, 1. günde intravenöz oksaliplatin 200 mg ve 14 gün boyunca günde iki kez 40 mg oral S-1 (tegafur) içeriyordu. İlk döngü belirgin yan etkiler olmaksızın iyi tolere edildi.
İkinci döngünün başlamasından sonra gövde ve ekstremitelerde pullanma ve pruritus ile birlikte diffüz eritem gelişti. Bu döngünün 10. gününde S-1 kesildi; sonrasında pruritus kısmen düzelse de döküntü gerilemedi. Üçüncü döngü sırasında döküntü kötüleşti ve vücut yüzey alanının >90%’ını etkileyen genelleşmiş bir hal aldı (CTCAE derece 3). Hastanın daha koyu ten rengi eritemin görsel yoğunluğunu kısmen gizlemiş olsa da, eritroderma tanısı yalnızca eritem yoğunluğuna değil, etkilenen vücut yüzey alanının (BSA) genişliğine ve karakteristik deskuamasyona dayanıyordu. Hasta kendi isteğiyle S-1’i tekrar bıraktı ve pruritus subjektif olarak düzeldi, ancak deri lezyonlarında gerileme görülmedi.
S-1’in suçlu ilaç olduğu şüphesiyle rejim; sintilimab 200 mg, oksaliplatin 200 mg ve paklitaksel liposom 180 mg olarak değiştirildi. Bu değiştirilmiş rejimin iki döngüsünden sonra döküntü ve pruritusta belirgin bir iyileşme olmadı. Bu rejimin üçüncü döngüsü sırasında, sintilimab infüzyonundan kısa bir süre sonra şiddetli döküntü, yoğun pruritus ve geniş çaplı deskuamasyon gelişti. Sitokin testleri immün aktivasyonu düşündüren yükselmiş IL-5, IL-10 ve TNF-α seviyelerini gösterdi. Anti-alerjik tedavi yalnızca geçici ve kısmi bir rahatlama sağladı. Tedavi yeniden başlatıldı, ancak oksaliplatin infüzyonundan hemen sonra hastada 42 °C’ye ulaşan yüksek dereceli ateş gelişti. Kan kültürlerinde Staphylococcus aureus izole edildi ve prokalsitonin seviyesi belirgin şekilde yükseldi. Hastaya aralıklı intravenöz metilprednizolon (günde 80 mg’e kadar), oral setirizin ve tek doz subkutan dupilumab 600 mg uygulandı. Ateş düzeldi, ancak deri döküntüsü kötüleşti ve pruritus şiddetlendi.
Hasta dermatoloji bölümüne sevk edildi. Laboratuvar incelemeleri belirgin eozinofili, anemi, yükselmiş inflamatuar belirteçler, hiperkoagülabilite, hipoalbuminemi, hipokalsemi ve miyokardiyal ve sistemik doku hasarı belirteçlerindeki artışları ortaya koydu. Mikrobiyolojik incelemeler eş zamanlı enfeksiyonları tespit etti. Yüz ve perioral lezyonların fungal immünofloresans incelemesi psödohifalar ve blastosporlar için pozitif çıktı ve Candida albicans antijen testi pozitifti. Bakteriyel kültürde Staphylococcus aureus izole edildi ve nükleik asit testi herpes simpleks virüsü tip 1 (HSV-1) için pozitifti. Yüz derisinin reflektans konfokal mikroskobisi (RCM), intraepidermal vezikül oluşumunu ve yüksek derecede kırılma gösteren disk şeklinde hücreleri ortaya koyarak herpetik enfeksiyonu düşündürdü.
Kapsamlı bir tedavi rejimi başlatıldı. Anti-inflamatuar tedavi, 3 gün sonra oral tedaviye geçilen intravenöz metilprednizolon 30 mg/gün ile birlikte mide asidi baskılayıcıları, mukoza koruyucuları ve kalsiyum ile potasyum takviyelerinden oluşuyordu. Oral nistatin ve itraconazole ile antifungal profilaksi ve oral famciclovir ile antiviral koruma uygulandı. Pruritus; olopatadin, ketotifen, pregabalin ve doxepin hidroklorür içeren çoklu ajanlı bir rejimle yönetildi. Beslenme desteği intravenöz insan albümini içeriyordu. Topikal tedaviler arasında yüzdeki veziküller için asiklovir krem, nemlendirme için boraks-silikon yağı kremi ve gövde ile ekstremitelerdeki eritematöz alanlar için bileşik mikonazol merhemi yer alıyordu.
Tedaviden sonra deri döküntüsü kısmen düzeldi. Tekrarlanan laboratuvar testleri eozinofil sayılarının azaldığını, ancak hala yükselmiş olduğunu gösterdi; hafif anemi ve lenfositopeni devam etti. Hipoalbuminemi ve hipoproteinemi düzeldi, ancak üre hala yükselmişti ve miyokardiyal enzimler hala hafifçe yükselmişti. Dermatolojik muayenede vücut yüzey alanının >90%’ını etkileyen, morumsu bir renkte genelleşmiş, diffüz eritem ve gövde ile ekstremiteler üzerinde ince ila kalın pullanma görüldü. Korunmuş deri adacıkları yoktu. Hastanın Fitzpatrick deri tipi IV olması eritemin görsel yoğunluğunu kısmen gizlemiş olabilirdi; ancak tanı yalnızca eritem yoğunluğuna değil, etkilenen BSA’ya ve karakteristik deskuamasyona dayanıyordu. Tedaviden sonra eritem daha az yoğun hale geldi, pullanma azaldı ve bukkal beyaz lekeler kısmen düzeldi, ancak kalıcı hiperpigmentasyon ve kseroz devam etti. Hasta planlı takip ile taburcu edildi. Sintilimab kesildikten sonra eritem giderek geriledi.
Tedavi takvimi ve klinik seyir Şekil 2’de özetlenmiştir.
Sebeplilik değerlendirmesi Sintilimab ile eritroderma arasındaki nedensel ilişkiyi değerlendirmek için Naranjo Advers İlaç Reaksiyonu Olasılık Skalası uygulandı (, ). Toplam skor +6 olarak bulundu ve bu da “olası” bir advers ilaç reaksiyonuna işaret etmektedir (Tablo 1). Diğer ilaçların da eş zamanlı olarak kullanılmış olmasına rağmen, S-1’in kesilmesinden sonra döküntü devam etti ve sintilimab kullanımının sürmesiyle giderek kötüleşti; bu da sintilimabın en olası neden olduğunu desteklemektedir.
| Madde | Soru | Cevap | Skor |
|---|---|---|---|
| 1 | Bu reaksiyonla ilgili daha önce kesin raporlar var mı? | Evet (PD-1 inhibitörlerinin neden olduğu nadir eritroderma vakaları bildirilmiştir) | +1 |
| 2 | Advers olay, şüpheli ilacın uygulanmasından sonra ortaya çıktı mı? | Evet (döküntü, sintilimab infüzyonundan kısa bir süre sonra kötüleşti) | +2 |
| 3 | İlaç kesildiğinde veya spesifik bir antagonist uygulandığında advers reaksiyon düzeldi mi? | Evet (eritem, sintilimab kesildikten sonra kademeli olarak geriledi) | +1 |
| 4 | İlaç yeniden uygulandığında advers reaksiyon tekrar ortaya çıktı mı? | Evet (sintilimab tedavisinin devam etmesiyle döküntü önemli ölçüde şiddetlendi) | +2 |
| 5 | Reaksiyonu tek başına tetikleyebilecek alternatif nedenler var mı? | Evet (S-1, oksaliplatin ve paklitaksel eş zamanlı olarak kullanıldı), ancak klinik seyir bunların ana neden olduğunu desteklemedi | −1 |
| 6 | Plasebo verildiğinde reaksiyon tekrar ortaya çıktı mı? | Uygulanmadı | 0 |
| 7 | İlacın kandaki konsantrasyonu toksik seviyelerde tespit edildi mi? | Ölçülmedi | 0 |
| 8 | Doz artırıldığında reaksiyon daha şiddetli, doz azaltıldığında ise daha hafif mi oldu? | Değerlendirilmedi | 0 |
| 9 | Hastanın daha önce aynı veya benzer ilaçlara maruz kaldığında benzer bir reaksiyonu oldu mu? | Hayır | 0 |
| 10 | Advers olay nesnel kanıtlarla doğrulandı mı? | Evet (ezinofili, yükselmiş IL-5/IL-10, RCM bulguları) | +1 |
| Toplam: +6 |
“+6” toplam skoru “olası” bir nedensel ilişkiye işaret etmektedir (5–8 puan).
Alternatif nedenleri daha ayrıntılı olarak ele almak için eş zamanlı kullanılan her bir ilacın zamanlama ilişkisini dikkatle inceledik. S-1 ikinci döngünün 10. gününde kesildi, ancak döküntü gerilemedi; yalnızca pruritus kısmen düzeldi. Oksaliplatin ve paklitaksel lipozom modifiye rejim sırasında kullanılmaya devam edildi, ancak döküntü, özellikle sintilimab infüzyonundan hemen sonra giderek kötüleşti. Oksaliplatin de sürekli olarak verilmiş olmasına rağmen, bilinen hipersensitivite profili akut ve infüzyonla ilişkili reaksiyonlarla karakterize olup, bu hastada gözlemlenen gecikmiş ve ilerleyici eritrodermayla uyuşmamaktadır. Döküntü oksaliplatin infüzyonundan hemen sonra kötüleşmedi, ancak sintilimab uygulamasından sonra tutarlı bir şekilde şiddetlendi; bu da sintilimabın daha olası neden olduğunu desteklemektedir. Paklitaksel lipozom ise döküntü zaten ortaya çıktıktan sonra eklendi, bu nedenle başlangıçtaki tetikleyici olma olasılığı düşüktür. Sintilimab, tüm döngülerde sürekli olarak uygulanan tek ajan olup her bir alevlenme ile zamanlama açısından ilişkilidir. Sintilimab kalıcı olarak kesildikten sonra eritem kademeli olarak geriledi. Bu gözlemler S-1, oksaliplatin veya paklitakselin ana neden olma ihtimalini zayıflatmaktadır.
Ateş, eozinofili ve sistemik tutulum nedeniyle diferansiyel tanıda DRESS düşünüldü. Ancak hastada yüz ödemı, yaygın lenfadenopati veya atipik hedef benzeri lezyonlar gibi karakteristik DRESS özellikleri bulunmuyordu (). Döküntü ağırlıklı olarak eritrodermikti ve geniş çaplı deskuamasyon gösteriyordu; klinik seyir ise daha çok ICI kaynaklı eritrodermayla uyumluydu (). RegiSCAR skoru resmi olarak hesaplanmadı, ancak genel sunum tipik DRESS kriterlerini karşılamıyordu ().
3 Tartışma
İleri evre mide kanseri olan ve sintilimab bazlı kemoterapi sırasında ilerleyici genelleşmiş eritroderma geliştiren bir hastayı rapor ediyoruz. Döküntü S-1’in kesilmesinden sonra devam etti ve sonraki sintilimab infüzyonlarından sonra kötüleşti; Naranjo skorunun +6 olması “olası” bir nedensel ilişkiye işaret etmektedir. Bu vaka, nadir ancak hayati tehlike arz eden ve bireysel hastanın ötesinde tanısal ve terapötik zorluklar yaratan bir immün ilişkili kutanöz advers olayı (ircAE) örneklemektedir. Aşağıdaki bölümlerde bu vakayı, ICI kaynaklı eritrodermanın patofizyolojisini, tanısal yaklaşımını, kademeli yönetimini ve sağkalım üzerindeki etkilerini incelemek için bir başlangıç noktası olarak kullanıyoruz.
3.1 Patofizyoloji ve immünolojik endotipler
Mekanizma açısından, PD-1 blokajı T-hücresi hiperaktivasyonunu ve sitokin disregülasyonunu teşvik eder (, , ). Hastamızda belirgin eozinofili ile birlikte yükselmiş IL-5 ve IL-10, Th2-dominan bir endotipe işaret etmektedir. IL-5, eozinofillerin aktivasyonunu ve dolaşıma girmesini yönlendirir ve eritrodermanın kendisi IL-4 ve IL-13 tarafından yönlendirilen Th2-yanlı bir durum olarak tanımlanmıştır (). Bu sitokin profili, ağırlıklı olarak Th2 aracılı bir yol olasılığını ortaya çıkardı ve bu nedenle ek bir kurtarma tedavisi olarak IL-4Rα antagonisti olan dupilumabın denemesine yol açtı.
Kutanöz irAE’lerin tek bir varlık değil, farklı immünolojik endotiplerden oluştuğu giderek daha fazla kabul görmektedir. ICI kaynaklı dermatitlerin çoğu Th1/Th17-yanlı iken, eozinofilik ve Th2-yanlı sunumlar ayrı bir endotipi temsil etmektedir (, ). Bu endotipi belirlemek doğrudan terapötik sonuçlar doğurur: Th2-dominan irAE’li hastalar, geniş spektrumlu immünosüpresyon yerine IL-4/IL-13 veya IL-5 yollarını seçici olarak inhibe eden hedefe yönelik biyolojik ajanlardan fayda görebilirler (). Hastamızda yükselmiş IL-5 ve eozinofili, dupilumabın ve potansiyel olarak anti-IL-5 ajanlarının kullanımına bir gerekçe sağladı.
Th2-yanlı profilin yanı sıra hastamızda serum TNF-α seviyeleri de yükselmişti. TNF-α, SJS/TEN de dahil olmak üzere ciddi kutanöz advers reaksiyonların patogeneziyle ilişkili ana pro-inflamatuar sitokindir ve burada keratinosit apoptozuna ve epidermal ayrılmaya katkıda bulunur (, ). Hastamızda yükselmiş TNF-α ile birlikte Th2-dominan profilin (belirgin eozinofili, yükselmiş IL-5) varlığı, karma bir immünolojik endotipe işaret etmektedir (). Bu heterojenlik, ICI kaynaklı eritrodermanın tek bir sitokin yolu tarafından yönlendirilmediğini ve terapötik seçimin bireyselleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Özellikle TNF-α belirgin şekilde yükselmiş olduğunda, TNF-α inhibitörleri biyolojik olarak mantıklı bir alternatif olabilir.
3.2 Tanısal zorluklar ve diferansiyel tanı
Bu vakadaki en büyük zorluk, çoklu ilaç rejimi arasından neden olan ajanı belirlemekti. Başlangıçta S-1 şüphelenildi ve kesildi, ancak döküntünün devam etmesi ve sonraki sintilimab infüzyonlarından sonra kötüleşmesi, sintilimabı içeren açık bir zamanlama deseni oluşturdu. Oksaliplatin potansiyel bir katkıda bulunan olarak düşünüldü. Ancak, tipik hipersensitivite reaksiyonları akut ve infüzyonla ilişkilidir; bu da burada gözlemlenen gecikmiş ve ilerleyici seyirle çelişmektedir. Ayrıca, döküntünün alevlenme zamanlaması sürekli olarak oksaliplatin uygulamasından ziyade sintilimab infüzyonlarıyla uyumluydu, bu da oksaliplatinin ana neden olma olasılığını düşürmektedir. Paklitaksel lipozom ise döküntü zaten ortaya çıktıktan sonra eklendi ve döküntü paklitaksel uygulamasından ziyade sintilimab uygulamasından sonra sürekli olarak şiddetlendi; bu da sintilimabın ana neden olduğunu daha da desteklemektedir. +6’lık Naranjo skoru da “olası” bir nedensel ilişkiyi desteklemektedir (Tablo 1).
SJS/TEN ve DRESS gibi ciddi kutanöz advers reaksiyonlar değerlendirildi. Mukozal erozyon, hedefoid lezyonlar veya epidermal ayrılma bulunmadığından SJS/TEN olasılığı düşüktü. Yüz ödeminin, lenfadenopatinin ve tipik morbilliform döküntünün yokluğu nedeniyle DRESS olasılığı da daha azdı. Eozinofili ve ateş mevcut olsa da bunlar spesifik olmayan bulgular olup ICI kaynaklı eritrodermada da görülebilir (). Eritroderma tanısı, standart tanı kriterlerine uygun olarak, vücut yüzey alanının (>90%) genelleşmiş ve diffüz eritem ile deskuamasyonunu içeren ve sistemik semptomlarla birlikte seyreden klinik tabloya dayanarak konuldu (). Hastanın kritik durumu nedeniyle biyopsi yapılamadığından histopatolojik doğrulama elde edilemese de, karakteristik morfoloji, etkilenme derecesi ve alternatif ciddi ilaç döküntülerinin dışlanması klinik tanını destekledi.
3.3 Adım adım tedavi süreci
ICI kaynaklı eritrodermanın yönetimi adım adım bir yaklaşımı izlemelidir () (Tablo 2). İlk olarak, sorumlu ICI derhal kesilmeli; sistemik komplikasyonların olduğu ciddi vakalarda ise kalıcı olarak kesilmesi genellikle önerilmelidir (). İkinci olarak, sistemik kortikosteroidler ilk tercih tedavisidir (prednizon 0,5–1,0 mg/kg/gün veya intravenöz metilprednizolon 1–2 mg/kg/gün) ve doz kademeli olarak azaltılmalıdır (). Üçüncü olarak, kortikosteroidlere dirençli vakalarda IVIG, siklosporin veya dupilumab gibi biyolojik ajanlar düşünülebilir; eozinofili belirgin olduğunda anti-IL-5 ajanları (mepolizumab, benralizumab) değerlendirilebilir (, ). Dördüncü olarak, cilt ve mukozal bakım, beslenme, elektrolit takibi ve enfeksiyon gözetimini içeren destekleyici bakım esastır (). Tüm süreç boyunca onkoloji, dermatoloji, enfeksiyon hastalıkları ve yoğun bakım uzmanlıklarını içeren multidisipliner işbirliği kritik öneme sahiptir ().
| Adım | Müdahale | Temel noktalar |
|---|---|---|
| 1 | Sorumlu ICI’nin kesilmesi | Derhal; ciddi vakalarda kalıcı kesim |
| 2 | Sistemik kortikosteroidler | Prednizon 0,5–1,0 mg/kg/gün veya IV metilprednizolon 1–2 mg/kg/gün; doz kademeli olarak azaltılmalı |
| 3 | İkinci basamak ajanlar | IVIG, siklosporin; kortikosteroidlere dirençli vakalarda düşünülmeli |
| 4 | Biyolojik ajanlar | Th2-egemen irAE’ler için dupilumab (IL-4Rα antagonisti); eozinofil kaynaklı irAE’ler için anti-IL-5 ajanları (mepolizumab, benralizumab); TNF-α yüksekliğinde irAE’ler için TNF-α inhibitörleri (infliksimab, etanercept). (, –) |
| 5 | Destekleyici bakım | Cilt/mukozal bakım, beslenme, elektrolit takibi, enfeksiyon profilaksisi |
| 6 | Multidisipliner bakım | Onkoloji, dermatoloji, enfeksiyon hastalıkları, yoğun bakım |
TNF-α inhibitörleri potansiyel bir alternatif tedavi seçeneği temsil etmektedir. Hastamızın serum TNF-α seviyesi yüksekti; bu, SCAR’ların patogeneziyle ilişkili ana pro-inflamatuar sitokindir (). TNF-α inhibitörleri (infliksimab, etanercept), kortikosteroidlere dirençli ICI kaynaklı kutanöz irAE’lerde ve SJS/TEN dahil olmak üzere ciddi kutanöz reaksiyonlarda başarıyla kullanılmıştır (, ). Hastamızdaki yüksek TNF-α seviyesi göz önüne alındığında, bir TNF-α inhibitörü de biyolojik olarak makul bir seçenek olabilirdi. Ancak, eş zamanlı belirgin eozinofili ve yüksek IL-5 seviyesi Th2-egemen bir endotipi düşündürdüğü için dupilumab denemeyi tercih ettik. Her iki yaklaşım da biyolojik olarak makuldür ve seçim, baskın sitokin profiline ve klinik bağlama göre bireyselleştirilmelidir. ICI kaynaklı eritrodermada TNF-α inhibitörleri ile Th2-hedefli biyolojik ajanların etkinliğini karşılaştırmak için gelecekteki çalışmalara ihtiyaç vardır.
3.4 Prognoz ve sağkalımı iyileştirme stratejileri
Düşük dereceli kutanöz irAE’ler çeşitli çalışmalarda daha iyi sağkalımla ilişkilendirilirken, eritroderma gibi yüksek dereceli reaksiyonlar daha kötü sonuçlarla bağlantılıdır (). İlaç kaynaklı eritroderma genellikle ilacın kesilmesinden sonra 2–6 hafta içinde düzelir (), ancak sistemik komplikasyonlar nedeniyle hastane içi mortalite önemli ölçüde yüksek kalmaktadır (rapor edilen oran %18’e kadar ulaşmaktadır). ICI ile ilişkili SJS/TEN’de bildirilen mortalite %20–%32’ye ulaşmakta olup, enfeksiyonlar ve tümör progresyonu önde gelen ölüm nedenleridir (). Erken lezyonların spesifik olmadığı, birden fazla suçlu ilacın kullanıldığı veya eritemin koyu ten renginde gizlendiği durumlarda gecikmiş tanı olasılığı özellikle yüksektir.
Sonuçları iyileştirmek için klinisyenler yüksek şüphe düzeyini sürdürmeli, sadece eritem yoğunluğuna değil, vücut yüzey alanı etkilenmesine ve deskuamasyona dayanmalı, ICI’yi derhal kesmeli ve dermatoloji uzmanını erken aşamada sürece dahil etmelidir. Enfeksiyöz komplikasyonlara özellikle dikkat edilmelidir. Bozulmuş cilt bariyeri ve iatrojenik immünosüpresyon, fırsatçı enfeksiyonlar için elverişli bir ortam yaratmıştır (); bu durum, hastamızda eş zamanlı olarak görülen S. aureus bakteriyemisi, Candida albicans ve HSV-1 reaktivasyonu ile örneklendirilmiştir.
3.5 Sınırlılıklar
Birkaç sınırlılığın belirtilmesi gerekir. Birincisi, hastanın kritik durumu (geniş çaplı eksfoliasyon ve eş zamanlı S. aureus bakteriyemisi) nedeniyle akut dönemde cilt biyopsisi yapılamadı. Histopatolojik doğrulama elde edilememiş olsa da, eritroderma tanısı, SJS/TEN ve DRESS gibi alternatif ciddi ilaç döküntüleri dışlandıktan sonra, genelleşmiş diffüz eritem ve vücut yüzey alanının (>90%) deskuamasyonunu içeren ve sistemik semptomlarla birlikte seyreden standart klinik kriterlere dayanarak konuldu (, ). İkincisi, tedavi sonrası fotoğraflar mevcut değildi; ancak klinik iyileşme seri dermatolojik muayenelerle belgelenmiştir. Üçüncüsü, serum IgE seviyeleri ve kapsamlı otoantikor panelleri değerlendirilmedi, bu da immün fenotipin tam olarak karakterize edilmesini engelledi. Dördüncüsü, takip süresi nispeten kısaydı ve cilt iyileşmesi ile onkolojik etkinlikle ilgili uzun vadeli sonuçlar bilinmemektedir. Beşincisi, dupilumabın tek doz rejimi ve eş zamanlı çoklu sistemik tedavilerin kullanımı, klinik iyileşmenin kesin olarak dupilumaba atfedilmesini engellemektedir. Son olarak, hastanın nispeten koyu ten rengi (Fitzpatrick tipi IV), eritemin görsel yoğunluğunu kısmen gizlemiş olabilir; çünkü koyu ten tipleri klasik eritem yerine morumsu veya grimsi renk değişimi gösterebilir ve bu da şiddetin hafife alınmasına yol açabilir (, ). Bununla birlikte, eritroderma tanısı sadece eritem yoğunluğuna değil, vücut yüzey alanı etkilenmesine (>90%) ve karakteristik deskuamasyona dayanarak konulmuştur.
4 Sonuçlar
İleri evre mide kanseri olan bir hastada sintilimab kaynaklı nadir bir eritroderma vakasını rapor ediyoruz. Bu vaka, kombinasyon rejimlerinde sorumlu ajanı belirlemek için titiz bir zamansal değerlendirmenin kritik önemini vurgulamaktadır. Yüksek IL-5 ve eozinofili, Th2-egemen bir immün mekanizmayı düşündürdü ve bu da dupilumab denemesine yol açtı; eritemin sadece kısmen düzelmesine rağmen pruritus’ta önemli bir azalma gözlemlendi. Bu ön gözlemsel deneyimimiz, dupilumabın potansiyel bir ek tedavi seçeneği olabileceği olasılığını ortaya koymaktadır; ancak, etkinliğini ve güvenliğini doğrulamak için daha büyük kohortları içeren ileri çalışmalar gereklidir.
Daha geniş bir perspektiften bakıldığında, ICI kaynaklı eritroderma, hızlı tanı, sorumlu ajanın derhal kesilmesi ve adım adım bir tedavi yaklaşımı gerektiren bir dermatolojik acil durumdur. Gecikmiş tanı —ister suçlu ilacı belirlemedeki zorluk, ister koyu ten tiplerinde eritemin gizlenmesi, isterse de erken lezyonların spesifik olmaması nedeniyle olsun— uzun süreli hastaneye yatışa, artan enfeksiyon riskine ve daha yüksek mortaliteye yol açabilir. Klinisyenler yüksek şüphe düzeyini sürdürmeli, sadece eritem yoğunluğuna değil, vücut yüzey alanı etkilenmesi ve deskuamasyon gibi objektif ölçütlere dayanmalı ve bu nadir ancak potansiyel olarak hayati tehlike arz eden durumda sonuçları optimize etmek için multidisipliner bir yaklaşım benimsemelidir.
Beyanlar
Veri erişilebilirliği beyanı
Çalışmada sunulan orijinal katkılar makalede/Ek Materyalde yer almaktadır; daha fazla bilgi için ilgili yazarlarla iletişime geçilebilir.
Etik beyan
Bu makalede yer alan potansiyel olarak tanımlanabilir görüntülerin veya verilerin yayımlanması için bireylerden yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır.
Yazar katkıları
JW: Yazım – orijinal taslak, araştırma, veri kürasyonu, yazım – inceleme ve düzenleme. XZ: Yazım – orijinal taslak, yazım – inceleme ve düzenleme. QL: Metodoloji, veri kürasyonu, yazım – inceleme ve düzenleme. MZ: Veri kürasyonu, yazım – inceleme ve düzenleme. JD: Araştırma, yazım – inceleme ve düzenleme. WS: Yazım – inceleme ve düzenleme. MA: Yazım – inceleme ve düzenleme. YG: Denetim, doğrulama, yazım – inceleme ve düzenleme.
Çıkar çatışması
Yazar(lar), bu çalışmanın potansiyel bir çıkar çatışması olarak yorumlanabilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki olmaksızın yürütüldüğünü beyan etmiştir.
Üretken yapay zeka beyanı
Yazar(lar), bu makalenin hazırlanmasında üretken yapay zekanın kullanılmadığını beyan etmiştir.
Bu makaledeki şekillerin yanında yer alan alternatif metinlerin (alt metin) tamamı Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuş olup, yazarların mümkün olan her yerde yaptığı inceleme de dahil olmak üzere doğruluğu sağlamak için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorun tespit ederseniz lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.
Özet
Anahtar kelimeler
dupilumab, eritroderma, immünle ilişkili kutanöz advers olaylar (ircAEs), PD-1 inhibitörleri, sintilimab
Atıf
Wang J, Zhang X, Lyu Q, Zhou M, Ding J, She W, Aimurula M ve Gu Y (2026) Vaka Raporu: Sintilimab kaynaklı eritroderma: Yaygın olarak kullanılan bir PD-1 inhibitörünün nadir görülen ciddi advers olayı. Front. Med. 13:1925289. doi: 10.3389/fmed.2026.1925289
Alındı
01 Temmuz 2026
Revize edildi
10 Ekim 2026
Kabul edildi
30 Ekim 2026
Yayınlandı
16 Kasım 2026
Cilt
13 – 2026
Editör
Bahar Dasgeb, New Jersey Eyalet Üniversitesi, Amerika Birleşik Devletleri
Emmanouil Karampinis, Tesalya Üniversitesi, Yunanistan
Vinit Gilvaz, Brown Üniversitesi, Amerika Birleşik Devletleri
© 2026 Wang, Zhang, Lyu, Zhou, Ding, She, Aimurula ve Gu.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) şartları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazar(lar) ve telif hakkı sahibi(leri)nin belirtilmesi ve bu dergideki orijinal yayına kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak atıfta bulunulması koşuluyla, diğer platformlarda kullanılması, dağıtılması veya çoğaltılmasına izin verilir. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltmaya izin verilmez.
*İletişim: Jueying Wang wangjueying1012@163.com ; Yu Gu guyugg@njucm.edu.cn
†
Bu yazarlar bu çalışmaya eşit katkıda bulunmuş olup ilk yazarlık unvanını paylaşırlar
‡
MEVCUT ADRES Qi Lyu, Onkoloji Bölümü, Dalian Jinzhou Geleneksel Çin Tıbbı Hastanesi, Dalian, Çin
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.

