Orijinal Araştırma Makalesi
Front. Neurol., 13 Kasım 2026
Bölüm: Nörolojik Biyomarkerler
Cilt 17 – 2026 | https://doi.org/10.3389/fneur.2026.1969787
- IL
Indre Lapinskiene 1,2*
- VP
Vytautas Petkus 3
- EZ
Egle Zukiene 1,2
- JS
Jurate Sipylaite 1,2
- MS
Mindaugas Serpytis 1,2
-
1. Tıp Fakültesi, Klinik Tıp Enstitüsü, Anestezioloji ve Yoğun Bakım Kliniği, Vilnius Üniversitesi, Vilnius, Litvanya
-
2. Anestezioloji, Yoğun Bakım ve Ağrı Yönetimi Merkezi, Vilnius Üniversitesi Hastanesi Santaros Klinikos, Vilnius, Litvanya
-
3. Sağlık Telematiği Bilimsel Enstitüsü, Kaunas Teknoloji Üniversitesi, Kaunas, Litvanya
Makale ölçütleri
Özet
Arka Plan:
Dolaşımdaki beyin yaralanması biyomarkerleri ölüm ve nörolojik sonuçları öngörmede geniş şekilde incelenmiş olsa da, bunların sonraki beyin ölümü/nevrolojik kriterlere göre ölüm (BD/DNC) için prognostik değeri yeterince iyi belirlenmemiştir. Yoğun bakım gerektiren akut beyin yarlanması hastalarında, sonraki BD/DNC için serüm nörona özgü enolaz (NSE) ve S100 kalsiyum bağlayan protein B (S100B) ölçümlerinin ardışık değerlendirmesi ile ilişki ve prognostik ayırt ediciliği değerlendirdik.
Yöntem:
Bu prospektif gözlemsel çalışma, hastanede yatış sırasında 41’i BD/DNC’ye ilerleyen 107 yetişkini kapsamıştır. NSE ve S100B yarlanma sonrasında erken dönemde ve planlanan 72. saat değerlendirmesinde ölçülmüştür. Tekrar örneklemeye kadar 12 hastan ölmesi nedeniyle 72. saat analizleri için 95 hastalıktan oluşan bir landmark (dönüm noktası) popülasyonu kullanılmıştır. Biyomarkerler eşzamanlı 72. saat Glasgow Koma Skalası (GCS), GCS motor bileşeni ve Sekansiel Organ Yetersizliği Değerlendirmesi (SOFA) ile karşılaştırılmış; eşzamanlı GCS’nin ötesinde tamamlayıcı bilgi sağlayan basit lojistik modeller incelenmiştir.
Sonuç:
Eşli eşzamanlı analizlerde, NSE AUC başlangıçta 0.769’dan 72. saatte 0.941’e (p = 0.0014), S100B AUC ise 0.820’den 0.976’ya yükseldi (p < 0.001). Her iki 72. saat biyomarkerı da eşzamanlı toplam GCS ile anlamlı biçimde farklı değildi. GCS-plus-S100B modelinde hem S100B (düzeltilmiş OR 1.963 her 1 μg/L başına, %95 IG 1.215–3.171; p = 0.006) hem de GCS (düzeltilmiş OR 0.226 her puan başına, %95 IG 0.058–0.882; p = 0.032) nörolojik kriterlere göre ölüm/BD/DNC ile bağımsız biçimde ilişkili kaldı; iyimserlik-düzeltilmiş AUC 0.986 idi. 72. saat eşzamanlısından sonra ilerleyen 33 hastanın ortalamasında numune alınmasından BD/DNC’ye kadar olan ara süre 20.8 h idi, 18’i (%54.5) 24. saat içinde ilerledi ve 24’i (%72.7) eşzamanlı değerlendirmede bilateral tepkisiz pupillaya sahipti.
Sonuç:
Sıralı NSE ve S100B, 72. saatte başlangıca göre daha güçlü ayırt edicilik gösterdi ancak eşzamanlı nörolojik muayeneyi geride bırakmadı. BD/DNC’ye kısa ara süre ve sık görülen pupiller tepkisizlik, 72. saat değerlerinin çoğu zaman zaten ileri düzeyde hasarı yansıtıyor olabileceğini gösteriyor; bu bulgular, zamansal açıdan uzak bir olayın öngörülmesinden çok, çok modlu nörolojik prognoz belirlemede tamamlayıcı bir rolü destekliyor.
Giriş
Ağır bakım gerektiren akut beyin hasarı, ölüme ve uzun süreli nörolojik engelliğe neden olan önemli bir neden olmaya devam ediyor. Yaralanmadan sonraki erken dönemde prognoz belirlemek zordur, çünkü klinik tablo ilk birkaç gün içinde değişmeye devam edebilir. Beyin ödemi, nöroinflamatuar, kan-beyin bariyeri bozukluğu ve gecikmiş nöron hasarı birincil hasardan sonra gelişebilir; bu nedenle hastaneye girişten sonra erken elde edilen bulgular, sonraki seyri tam olarak yansıtmayabilir ( 1 , 2 ).
Beyin ölümü/nevrolojik kriterlere göre ölüm (BD/DNC), beyin fonksiyonlarının kalıcı kayıbına dayanan ve tanımlı klinik kriterlere göre saptanan klinik bir ölüm belirlemesidir; tamamlayıcı testler, klinik durum veya geçerli protokollerin gerektirdiği durumlarda kullanılır ( 3 , 4 ). Ancak beyin ölümünü saptamak, yoğun bakıma ihtiyaç duyan akut beyin hasarlı hastalardan hangilerinin sonrasında BD/DNC’ye ilerleyeceği öngörme sürecinden temelden farklıdır. Tanı kriterlerini karşılamadan önce özellikle yüksek risk taşıyan hastaları belirleyebilecek güvenilir belirteçler hâlâ sınırlıdır. Bu nedenle nöro-prognoz, tek bir öngörücüye güvenmek yerine klinik bulguların prognoz açısından ilgili diğer bilgi kaynaklarıyla birlikte yorumlandığı daha kapsamlı bir çok modallı çerçeve içinde değerlendirilmelidir ( 2 , 5 ).
Nörona özgü enolaz (NSE) ve S100 kalsiyum bağlayıcı protein B (S100B), beyin hasarının çalışılmış olan dolaşımdaki belirteçlerinden bazılarıdır. Kısmen farklı biyolojik süreçleri yansıtırlar: NSE öncelikle nöronal hasarla, S100B ise astroglyal hasar ve kan-beyin bariyeri bozukluğuyla ilişkilendirilir ( 6 , 7 ). Her iki belirteç için de prognoz açısından ilişkiler bildirilmiştir; özellikle travmatik beyin hasarında ve seçilmiş hipoksik-iskemik ve beyin-damar popülasyonlarında, ancak performansları hasar mekanizmasına, örneklem stratejisine, zamanlamaya ve sonuç tanımlamasına göre değişmektedir ( 8 – 12 ).
Seri biyomarker değerlendirmesi, beyin hasarının ilk hasar sonrası gelişmeye devam etmesi nedeniyle özellikle bilgilendirici olabilir. NSE ve S100B’nin tekrarlayan ölçümleri daha önce travmatik, hipoksik-iskemik ve diğer akut beyin hasarı biçimlerinde incelenmiş olup, mevcut kanıtlar biyomarker konsantrasyonlarının ve prognoz değerinin numune alınma zamanına göre değişebileceğini göstermektedir ( 10 – 12 ). Ancak çoğu çalışma ölüm veya fonksiyonel nörolojik sonuca odaklanırken, BD/DNC’ye ilerlemeyi doğrudan ele alan çalışmalar çok daha azdır ve mevcut kanıtlar büyük ölçüde şiddetli travmatik beyin hasarı olan hastalarda S100B’ye odaklanmıştır ( 13 , 14 ). Dolayısıyla, yoğun bakımı gerektiren akut beyin hasarının farklı nedenleri boyunca seri NSE ve S100B ölçümlerinin sonraki BD/DNC ile ne kadar güçlü ilişkili olduğu ve onu ayırt edebildiği hâlâ belirsizdir.
Bu nedenle seri serum NSE ve S100B ölçümlerini yoğun bakımı gerektiren akut beyin hasarı olan yetişkinlerde değerlendirdik. Sonraki BD/DNC’yi ayırt etme açısından erken ve 72. saatteki ölçümleri karşılaştırdık. 72. saat işaret noktasında biyomarkerlar, aynı zaman noktasında yapılan nörolojik değerlendirme ve genel organ disfonksiyonu ile karşılaştırıldı. Son olarak, bu iki biyomarkerdan herhangi birinin eşzamanlı GCS’in ötesinde prognoz bilgisi katıp katmadığını incelemek için sade modeller kullanıldı.
Gereç ve yöntemler
Çalışma tasarımı ve ortamı
Bu prospektif tek merkezli gözlemsel çalışma, Litvanya’da üçüncü dereceli başvuru merkezi olan Vilnius University Hospital Santaros Klinikos’un 3. Yoğun Bakım Ünitesinde, Eylül 2024 ile Mayıs 2026 arasında yürütüldü. Çalışma, Vilnius Bölgesel Biyomedikal Araştırmalar Etik Kurulunun onayı (onay no. 1603) ile Helsinki Deklarasyonunun ilkelerine uygun olarak gerçekleştirildi.
Çalışma popülasyonu
Yoğun bakım ünitesine akut beyin hasarı nedeniyle yatırılan ve giriş Glasgow Koma Skoru (GKS) 12 veya altında olan ardışıl yetişkin hastalar (≥18 yaş) dahil edilme açısından tarandı. Uygun etyolojiler travmatik beyin hasarı, spontan intraserebral kanama, anevrizmatik subaraknoid kanama, malign serebral ödemle seyreden iskemik inme ve kalp durması sonrası hipoksik-iskemik beyin hasarıydı. Önceden belirlenmiş bir örneklem büyüklüğü hesaplaması yapılmadı. Çalışma kohortunu, önceden belirlenmiş kabul döneminde ardışıl olarak dahil edilen uygun hastalar oluşturdu.
Hastalar, gerekli klinik taban verileri ve başlangıç serum biyomarker ölçümleri mevcut ise nihai analize alındı. Planlanan 72. saate kadar ölen hastalar tekrarlanan biyomarker örnekleme altına alınamadı. 72. saatteki biyomarker konsantrasyonları ölüm sonrası yapısal olarak elde edilemediğinden bu değerler eksik veri doldurma (imputasyon) yöntemiyle tahmin edilmedi. Bu nedenle 72. saat biyomarkerlarını içeren analizler, 72. saatte canlı ve klinik ile biyomarker değerlendirmesine uygun olan hastalarla sınırlı landmark analizleri olarak gerçekleştirildi. Olası hayatta kalma kaynaklı seçim yanlılığını değerlendirmek için 72. saatten önce ölen hastalar, ölüm nedeni ve zamanı açısından, bunların planlanan örnekleme zamanından önce BD/DNC yaşayıp yaşamadığı dahil olmak üzere karakterize edildi ve giriş klinik özellikleri ile başlangıç biyomarker konsantrasyonları 72. saatlik halka popülasyonuna dahil edilen hastalarla karşılaştırıldı. Hastaların seçilme süreci ve sıralı biyomarker ölçümlerinin mevcutluğu Şekil 1’de sunulmuştur.
Şekil 1
Veri toplama ve biyomarker değerlendirmesi
Demografik ve klinik veriler elektronik tıbbi kaynaktan elde edildi. Toplanan değişkenler yaş, cinsiyet, akut beyin hasarının etyolojisi, giriş GKS ve APACHE II’yı içeriyordu. Giriş GKS, başvurudaki nörolojik durumu karakterize ediyordu. APACHE II, ICU’ya yatışın ilk 24 saatindeki fizyolojik verilerden hesaplandı ve hastalık şiddetinin bir giriş ölçümü olarak kullanıldı; bu nedenle 72. saate ait eşikte yeniden hesaplanmadı. 72. saate ait eşikte nörolojik durum toplam GKS ve motor bileşeni kullanılarak yeniden değerlendirildi, genel organ disfonksiyonu ise Sıralı Organ Yetmezliği Değerlendirmesi (SOFA) skoru ile değerlendirildi. Bu, tekrarlanan biyomarker örnekleme ile zaman olarak uyumlu bir klinik ölçü sağladı ( 15 – 17 ). Propofol ve remifentanil ile sürekli sedasyon ve analjezi alan hastalarda, nörolojik muayeneden en az 2 h önce her iki infüzyon da durduruldu. 72. saate ait GKS değerlendirmesi sırasında hiçbir hastada aktif sedatif veya opioid infüzyonu alınmıyordu; tedaviler klinik olarak gerekli olduğunda sonrasında yeniden başlatıldı.
NSE ve S100B konsantrasyonları iki önceden tanımlanmış zaman noktasında ölçüldü. İlk örnek, beyin hasarından sonraki ilk 24 saat içinde alındı; çalışma veri setinde kaydedilen ilk örnekleme zamanları hasardan sonra 1 ile 6 h arasında değişiyordu. Tekrarlanan örnekleme 72. saate ait ethte planlandı. 72. saate ait nüfus popülasyonundaki 95 hastada kaydedilen tekrarlanan örneklema zamanları hasardan sonra 72 ile 74 h arasında değişiyordu (90 hastada 72 h, 4 hastada 73 h ve 1 hastada 74 h). 72. saate ait zaman noktası, biyomarker konsantrasyonlarını hasarın erken fazından sonra değerlendirmek ve gelişen ikincil hasar süreciyle potansiyel olarak ilişkili değişiklikleri yakalamak için seçildi. Bu zamanlama, akut beyin hasarından sonraki ilk günlerde NSE ve S100B konsantrasyonlarındaki zamana bağlı değişiklikleri gösteren önceki çalışmalar tarafından da desteklendi ( 10 – 12 ).
Kan örnekleri, Vilnius Üniversite Hastanesi Santaros Klinikos Laboratuvar Tıp Merkezi’nde rutin laboratuvar prosedürlerine uygun olarak işlendi ve serum NSE ile S100B konsantrasyonları önceden dondurulmadan, işlendikten hemen sonra analiz edildi. Ölçümler, LIAISON XL immunoassay analizörü (DiaSorin S.p.A., Saluggia, İtalya) kullanılarak gerçekleştirildi. NSE, LIAISON® NSE testi (REF 314561) ile; S100B ise LIAISON® S100 testi (REF 314701) ile nicelendirildi. Her iki test de kemilüminesans immunoassay (CLIA) prensibini kullanır. Analitik ölçüm aralıkları, NSE için 0,04–200 μg/L ve S100B için 0,02–30 μg/L olarak belirlendi. NSE için >200 μg/L ve S100B için >30 μg/L olarak kaydedilen değerler, istatistiksel analiz için ilgili üst raporlama sınırı (sırasıyla 200 ve 30 μg/L) olarak atandı. Analizör, testler ve analitik yöntem, çalışma süresince değişmeden kaldı. Hemolizin serum NSE ölçümlerini etkileyebileceğinden ( 6 ), örnekler LIAISON XL platformunda NSE analizinden önce hemoliz indeksi belirleyebilen ayrı bir laboratuvar analizörü kullanarak rutin pre-analitik hemoliz taramasından geçirildi; bu platform kendisi hemoliz indeksi ölçmez. Hemoliz indeksi < 0,30 hemoliz olmadığını; 0,30 ile < 1,00, 1,00 ile < 2,00, 2,00 ile < 5,00 ve ≥5,00 değerleri sırasıyla hemoliz dereceleri 1+, 2+, 3+ ve 4+ ile karşılık geldi. Hemoliz indeksi ≥0,30 (≥1+) olan örnekler NSE ölçümü için uygun kabul edilmedi ve yeni bir kan örneği istendi. Yalnızca pre-analitik hemoliz değerlendirmesinden geçen yenileme örnekleri NSE ölçümü ve istatistiksel analiz için kullanıldı. Biyomarker sonuçları hastane laboratuvar bilgi sistemi üzerinden raporlandığı için yoğun bakımdaki tedavi eden klinik ekip tarafından erişilebilir durumdaydı. Ancak NSE ve S100B değerleri klinik yönetimrehberliği almak, resmi BD/DNC değerlendirmesini başlatmak veya zamanlamak veya BD/DNC belirlemek için kullanılmadı.
Sonuç ölçümleri
Birincil sonuç, indeks hastaneye yatış sırasında beyin ölümü/nevrolojik kriterlere göre ölüm (BD/DNC) gelişimiydi. BD/DNC, çalışma süresinde geçerli olan ulusal yasal ve klinik gereksinimlere göre belirlendi. BD/DNC gelişen tüm hastalarda belirleme, beyin ölümü için geçerli klinik nörolojik kriterlere dayanıyor ve ayrıca intrakranyal beyan kan akışının olmadığını gösteren serebral anjiyografi ile teyit ediliyordu. Serum NSE ve S100B konsantrasyonları tanı kriterlerine dahil edilmedi ve çalışma protokolü ile klinik uygulama gereği, resmi BD/DNC değerlendirmesini başlatmak veya zamanlamak veya BD/DNC’yi belirlemek için kullanılmadı.
Birincil amaç, seri serum NSE ve S100B ölçümlerinin sonrasında BD/DNC’ye gelişen hastaları ne kadar iyi ayırt ettiğini değerlendirmekti. İkincil amaçlar, 72. saate ait biomarker’ları aynı dönüm noktasında elde edilen klinik değerlendirmelerle karşılaştırmak ve bu iki biomarker’dan herhangi birinin eşzamanlı GCS’in ötesinde prognoz bilgisi sağlayıp sağlamadığını incelemekti.
İstatistiksel analiz
Sürekli değişkenler Shapiro–Wilk testi ile normal dağılım gösterip göstermediği açısından değerlendirildi. Normal dağılan değişkenler ortalama ± standart sapma (SD) olarak sunuldu ve bağımsız örneklem t testi ile karşılaştırıldı. Normal dağılmayan değişkenler medyan ve çeyrekler arası aralık (IQR) olarak sunuldu ve Mann–Whitney U testi ile karşılaştırıldı. Kategorik değişkenler frekans ve yüzde olarak sunuldu ve uygun olması halinde Pearson χ2 testi veya Fisher kesin testi ile karşılaştırıldı.
Alıcı operasyonel karakteristik (ROC) eğrisi analizi, serum NSE ve S100B ölçümlerinin ve klinik şiddet skorlarının BD/DNC’ye ilerlemeyi öngörmedeki ayırt edici performansını değerlendirmek için kullanıldı. ROC eğrileri altında kalan alanlar (AUC’ler) 95% güven aralıkları (GA’lar) ile hesaplandı. 72 saatlik biomarker ölçümleri değerlendirilirken zaman uyumsuzluğundan kaçınmak için, bu ayırt edicilik aynı landmark noktasında elde edilen klinik değerlendirmelerle karşılaştırıldı: toplam GCS, GCS motor bileşeni ve SOFA. APACHE II, kabul şiddet ölçümü olarak korundu ve 72 saatte yeniden hesaplanmadı. Optimal biomarker eşdeğer değerleri Youden indeksi kullanılarak belirlendi ve seçilen eşiklerde duyarlılık ve özgüllük hesaplandı.
Korelasyonlu ROC eğrilerinin çiftli karşılaştırmaları DeLong metodu ile gerçekleştirildi. Karşılaştırmalar, aynı biomarkerın 72 saatlik ile ilk ölçümlerini, 72 saatlik S100B ile 72 saatlik NSE’yi ve 72 saatlik biomarkerları eşzamanlı 72 saatlik toplam GCS, GCS motor bileşeni ve SOFA ile karşılaştırdı. 72 saatlik ölçümleri içeren karşılaştırmalar, karşılaştırılan her iki değişken için de veri bulunan hastilerle sınırlı tutuldu. Eşzamanlı klinik karşılaştırma analizi altı çiftli testi içerdiğinden, bu karşılaştırma ailesi için duyarlılık analizi olarak Holm düzeltmeli p değerleri hesaplandı.
Sadece 72. saatin eşiğinde 33 BD/DNC olayı gerçekleştiğinden, çok değişkenli modelleme bilinçli biçimde cimri tutuldu. İki lojistik regresyon modeli uyarlandı: 72. saatin GCS artı 72. saatin S100B’si ve 72. saatin GCS artı 72. saatin NSE’si. Düzeltilmiş odds oranları (OR’lar) 95% IG ile birlikte bildirildi. Ayırt edicilik AUC ile özetlendi ve iç içe geçmiş modeller olasılık oranı testleriyle karşılaştırıldı. Duyarlılık analizi olarak, aday öngörücüler arasındaki doğrusal bağımlılığı değerlendirmek için yaş, kabul anı GCS, APACHE II, 72. satin NSE ve 72. satin S100B için varyans enflasyon faktörleri (VIF’ler) hesaplandı. İç doğrulama, model uyumlaması her bir örnekleme içinde tekrarlanarak iyimserlik düzeltmeli AUC’leri tahmin etmek üzere 2.000 katmanlı bootstrap yeniden örneklemesi kullandı. Model kalibrasyonu, aynı katmanlı bootstrap iç doğrulama çerçevesi içinde kalibrasyon kesimi ve kalibrasyon eğimiyle değerlendirildi. Her bir bootstrap yeniden örneklemesinde model yeniden uyumlandı ve öngörüleri ilk şampiyon kohortunda değerlendirildi; ardından gözlenen sonuçun öngörülen olasılığın logit’ine lojistik regresyonuyla kalibrasyon tahmin edildi. Başarılı bootstrap uyulamaları boyunca ortalama test örneği kalibrasyon tahminleri iyimserlik düzeltmeli tahminler olarak kullanıldı. İdeal kalibrasyon kesimi 0, ideal kalibrasyon eğimi ise 1’dir. Bazen bootstrap örnekleri tam veya yarı-tam ayrışma ürettiğinden, kalibrasyon tahminleri GCS-plus-S100B modeli için 1.967, GCS-plus-NSE modeli için 1.957 başarılı yeniden örnekleme temel alındı. Ayrı bir 2.000 yeniden örneklemeli bootstrap analizi, Youden kaynaklı 72. satin biomarker eşiklerinin kararlılığını ve iyimserliğini değerlendirdi. Hayatta kalışla ilişkili olası seçim yanlılığı, 72. saatten önce ölen hastalar ile 72. saatten sonra hayatta kalan ve şampiyon değerlendirmesi için erişilebilir olan hastalar arasındaki kabul anı klinik özellikleri ve başlangıç biomarker konsantrasyonlarının karşılaştırılmasıyla incelendi. Küçük erken ölüm grubu ve normal olmayan dağılımlar nedeniyle, bu karşılaştırmalar Mann–Whitney U testi kullandı.
Tüm istatistiksel analizler, pandas, NumPy, SciPy, statsmodels ve scikit-learn kullanılarak Python 3.13 sürümü (Python Software Foundation, Wilmington, DE, USA) ile gerçekleştirildi. Tüm testler iki uçlu olup, p değeri < 0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Sonuçlar
Çalışma popülasyonu
Toplamda 107 ardışıl akut beyin hasarı hastası dahil edilme kriterlerini karşıladı ve çalışmaya alındı. Hastanede yatış sırasında 41 hastada (38,3%) BD/DNC’ye ilerleme gözlenirken, 66 hastada (61,7%) ilerleme görülmedi.
İlkin serum nörona özgü enolaz (NSE) ve S100 kalsiyum bağlayan protein B (S100B) ölçümleri, yaralanmadan sonraki ilk 24 saat içinde alınmış olup, tüm 107 hastada mevcuttu. Planlanan 72 saatlik değerlendirmeden önce 12 hastanın ölmesi nedeniyle tekrarlayan biyomarker örnekleme yapılamadı. Bu 12 hastanın 8’i (66,7%) 72 saatten önce BD/DNC’ye ilerlemişti; BD/DNC yarlanmadan ortanca 33,6 saat sonra gelişti (IQR 25,2–51,7 saat; aralık 11,9–68,2 saat). Geriye kalan dört erken ölümden üçü kardiyovasküler nedenlere, biri ise şokla birlikte çoklu organ yetmezliğine attribüt edildi. Bu grupda yaşamı destekleyici tedavinin kaldırılması görülmedi. Genel olarak ölüm yarlanmadan ortanca 45,6 saat sonra gelişti (IQR 26,9–58,8 saat; aralık 11,9–68,2 saat). Sonuç olarak, 72 saatlik NSE ve S100B ölçümleri 72 saatlik landmark popülasyonu oluşturan 95 hastada mevcuttu. Hasta seçim süreci ve serien biyomarker ölçümlerinin mevcutluğu Şekil 1’de gösterilmektedir.
72 saatlik landmarktan sonra BD/DNC’ye ilerleyen 33 hastanın arasında, tekrarlayan biyomarker örneklemeden BD/DNC belirlemesine kadar olan ortanca aralık 20,8 saatti (IQR 8,1–45,4 saat; aralık 1,2–160,1 saat). Bu hastaların 18’i (54,5%) örneklemeden 24 saat içinde ilerledi. Eşzamanlı 72 saatlik klinik değerlendirmede, bu 33 hastanın 24’ünde (72,7%) her iki göz bebeği de tepkisizdi. Biyomarker örnekleme noktasında tam BD/DNC muayenesi kaydedilmediği için, pupiller tepkisizlik tam beyin sapı fonksiyon kaybının yerleşik olarak yorumlanmadan, özel olarak bildirilmektedir.
Havalandırma nedeniyle tekrarlı nume alınması gereken dört hastada (4/107, %3,7) saptandı. Dört vakanın tümünde uygun olmayan nume, 1 saat içinde yeni alınan bir numeyle değiştirildi; yalnızca laboratuvar ön-analitik hemoliz değerlendirmesini geçen değiştirme numesi, NSE ölçümünde kullanıldı ve çalışma veri setine dahil edildi.
72. saatten önce ölen hastalar, landmark değerlendirmeye ulaşan 95 hastadan farklıydı. Yatış GCS puanları daha düşüktü [median 3,5 (IQR 3,0–6,0) ile 6,0 (IQR 4,0–9,0) arasında, p = 0,047] ve başlangıç NSE konsantrasyonları daha yüksekti [26,98 μg/L (IQR 19,97–44,77) ile 18,07 μg/L (IQR 10,99–24,46) arasında, p = 0,015]. APACHE II puanları [28,0 (IQR 18,5–31,0) ile 20,0 (IQR 16,0–25,0) arasında, p = 0,104] ve başlangıç S100B konsantrasyonları [1,83 μg/L (IQR 0,77–4,09) ile 1,23 μg/L (IQR 0,50–2,82) arasında, p = 0,356] açısından anlamlı fark yoktu. Böylece 72. saat değerlendirmesine erişilebilirlik rastlantısal değil, bilgilendiriciydi ve 72. saat sonuçları, bu landmaraya hayatta ulaşmaya koşullu olarak yorumlanmalıdır.
GCS ≤ 12 dahil edilme kriterinin, bilinç bozukluğunun daha geniş bir yelpazesindeki hastaları kapsaması nedeniyle, yatış GCS ≤ 8 olan alt kümede duyarlılık analizi yapıldı. Bu alt küme, BD/DNC’ye ilerleyen 38 hastayı da içeren 79 hastadan oluşuyordu; 72. saat landmarasında erişilebilirliğini koruyan 70 hastanın 31’i sonrasında BD/DNC’ye ilerledi. Ayırt edicilik deseni korundu: başlangıç NSE için AUC 0,804, başlangıç S100B için 0,829, 72. saat NSE için 0,945 ve 72. saat S100B için 0,979 olarak bulundu. Bu alt kümede eşzamanlı 72. saat GCS için AUC 0,944’tü.
Temel özellikler
Sonrasında BD/DNC’ye ilerleyen hastalar, ilerlemeyenlere göre daha düşükle yatış GCS puanları ve daha yüksek APACHE II puanları gösterdi; bu da yatışta daha belirgin nörolojik bozukluk ve daha yüksek genel hastalık şiddeti olduğunu işaret ediyor. Yaş, cinsiyet dağılımı ve akut beyin hasarı etyolojilerinin dağılımı gruplar arasında anlamlı farklılık göstermedi. Detaylı temel demografik ve klinik özellikler Tablo 1’de sunulmaktadır.
Tablo 1
| Karakteristik | Toplam (n = 107) | BD/DNC’ye ilerleyenler (n = 41) | BD/DNC’ye ilerlemeyenler (n = 66) | p değeri |
|---|---|---|---|---|
| Yaş, yıl, medyan (IQR) | 66.0 (56.0–74.0) | 64.0 (56.0–74.0) | 67.5 (56.3–73.8) | 0.788 |
| Erkek cinsiyet, n (%) | 61 (57.0) | 23 (56.1) | 38 (57.6) | 0.881 |
| Yatış GCS skoru, medyan (IQR) | 6.0 (4.0–9.0) | 4.0 (3.0–4.0) | 7.0 (5.0–9.0) | < 0.001 |
| APACHE II skoru, ortalama ± SD | 21.5 ± 8.2 | 26.5 ± 8.4 | 18.4 ± 6.4 | < 0.001 |
| Sek akut beyin hasarının etyolojisi, n (%) | 0.400 | |||
| Traomatik beyin hasarı | 21 (19.6) | 6 (14.6) | 15 (22.7) | |
| Intraserbral kanama | 50 (46.7) | 18 (43.9) | 32 (48.5) | |
| Subaraknoid kanama | 7 (6.5) | 4 (9.8) | 3 (4.5) | |
| İskemik inme | 17 (15.9) | 6 (14.6) | 11 (16.7) | |
| Hipoksik-iskemik beyin hasarı | 12 (11.2) | 7 (17.1) | 5 (7.6) |
BD/DNC’ye ilerlemeye göre temel demografik ve klinik karakteristikler.
Vericiler uygun şekilde medyan (kvartiller arası açıklık), ortalama ± standart sapma veya n (%) olarak sunulmuştur. Gruplar arası karşılaştırmalar yaş ve GCS için Mann–Whitney U testi, APACHE II için bağımsız örnekler t testi, cinsiyet için Pearson χ² testi ve yaralanma etyolojisinin genel dağılımı için Fisher kesin testi kullanılarak yapılmıştır. APACHE II, Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi II; BD/DNC, beyin ölümü/nevrolojik kriterlere ölüm; GCS, Glasgow Komа Ölçeği; IQR, kviltiler arası açıklık; SD, standart sapma.
Seryum biyomarker ölçümleri
Serum NSE ve S100B konsantrasyonları, BD/DNC’ye ilerleyen hastalarda ilerlemeyenlere göre her iki örneklem zaman noktasında da daha yüksekti.
İlk ölçümde, median NSE konsantrasyonu BD/DNC’ye ilerleyen hastalarda 26,87 μg/L (IQR 20,21–42,17), ilerlemeyenlerde ise 14,02 μg/L (IQR 10,09–20,19) olarak bulundu. İlgili median S100B konsantrasyonları sırasıyla 3,60 μg/L (IQR 1,07–8,09) ve 0,98 μg/L (IQR 0,37–1,40) idi.
72. saatte gruplar arası farklar daha belirgindi. Median NSE konsantrasyonu BD/DNC’ye ilerleyen hastalarda 45,36 μg/L (IQR 33,42–103,40), ilerlemeyenlerde ise 12,23 μg/L (IQR 9,11–18,33) olarak ölçüldü. Median S100B konsantrasyonları sırasıyla 10,00 μg/L (IQR 6,10–15,91) ve 0,61 μg/L (IQR 0,32–0,92) idi. NSE ve S100B konsantrasyonlarının BD/DNC durumuna göre dağılımları Şekil 2’de gösterilmektedir.
Şekil 2
Prognostik performans
ROC analizi, 72. saatteki biomarker ölçümlerinin ilk ölçümlere göre daha yüksek ayırt edici performans gösterdiğini ortaya koydu (Tablo 2, Şekil 3). 72. saat işaret noktasında S100B için AUC 0,976 (95% IG 0,948–1,000), NSE için ise 0,941 (95% IG 0,887–0,994) olarak bulundu. Eşzamanlı toplam GCS ve GCS motor bileşeni de yüksek ayırt edici performans gösterdi; AUC değerleri sırasıyla 0,963 (95% bootstrap IG 0,928–0,989) ve 0,962 (95% bootstrap IG 0,925–0,988) idi. Eşzamanlı SOFA için AUC 0,836 (95% bootstrap IG 0,751–0,911; n = 94) olarak hesaplandı. Tam kohortta ilk ölçümler için AUC değerleri S100B için 0,796 (95% IG 0,701–0,891) ve NSE için 0,791 (95% IG 0,696–0,885) idi.
Tablo 2
| Değişken | n | Optimal eşik | Hassaslık (%) | Spesifiklik (%) | AUC (95% IG) |
|---|---|---|---|---|---|
| Biliş GCS | 107 | ≤ 4 | 75.6 | 83.3 | 0.826 (0.744–0.909) |
| APACHE II | 107 | ≥26 | 53.7 | 89.4 | 0.772 (0.679–0.865) |
| Başlangıç NSE (≤ 24 h) | 107 | ≥21.48 μg/L | 70.7 | 80.3 | 0.791 (0.696–0.885) |
| 72. saatin NSE | 95 | ≥27.91 μg/L | 87.9 | 93.5 | 0.941 (0.887–0.994) |
| Başlangıç S100B (≤ 24 h) | 107 | ≥1.949 μg/L | 70.7 | 87.9 | 0.796 (0.701–0.891) |
| 72. saatin S100B | 95 | ≥4.00 μg/L | 87.9 | 98.4 | 0.976 (0.948–1.000) |
| 72. saatin GCS | 95 | — | — | — | 0.963 (0.928–0.989) |
| 72. saatin GCS motor bileşen | 95 | — | — | — | 0.962 (0.925–0.988) |
| 72. saatin SOFA | 94 | — | — | — | 0.836 (0.751–0.911) |
Sonraki BD/DNC ayrımına yönelik alıcı işletme karakteristik analizi.
Optimal eşik değerleri Youden indeksi kullanılarak seçilmiştir. APACHE II, NSE, S100B ve SOFA için daha yüksek değerler daha büyük riski; daha düşük GCS puanları ise daha büyük riski göstermektedir. Başlangıç biyomarker ölçümleri 107 hastanın tamamında mevcuttu; 72. saatin biyomarker ve GCS ölçümleri 95 hastada, 72. saatin SOFA ölçümü ise 94 hastada mevcuttu. Eşzamanlı 72. saatin klinik puanlarının 95% güven aralıkları katmanlı bootstrap yeniden örnekleme ile tahmin edilmiştir. APACHE II, Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi II; AUC, alıcı işletme karakteristik eğrisi altında kalan alan; BD/DNC, beyin ölümü/nevrolojik kriterlere göre ölüm; IG, güven aralığı; GCS, Glasgow Koması Ölçeği; NSE, nöron özgü enolaz; ROC, alıcı işletme karakteristik; S100B, S100 kalsiyum bağlayıcı protein B; SOFA, Sıralı Organ Yetersizliği Değerlendirmesi.
Şekil 3
Eşleştirilmiş analizlerde her iki biomarker ölçümü de mevcut olan 95 hastalık sınırlandığında, her iki biomarker için ayırt edici performans ilk ölçümden 72. saate kadar artmıştır. NSE için AUC 0,769’dan 0,941’e (ΔAUC = 0,172; DeLong p = 0,0014), S100B için ise 0,820’den 0,976’a artmıştır (ΔAUC = 0,156; p < 0,001) (Ek Tablo S1).
Biomarker’lar aynı 72. saat noktasında elde edilen klinik değerlendirmelerle karşılaştırıldığında, S100B eşzamanlı toplam GCS (AUC 0,976’ya karşı 0,963; ΔAUC = 0,012; DeLong p = 0,523) veya GCS motor bileşeni (0,976’ya karşı 0,962; ΔAUC = 0,013; p = 0,492) açısından anlamlı biçimde farklı değildi. NSE de eşzamanlı toplam GCS (0,941’ye karşı 0,963; ΔAUC = −0,022; p = 0,449) veya GCS motor bileşeni (0,941’ye karşı 0,962; ΔAUC = −0,021; p = 0,464) açısından anlamlı biçimde farklı değildi. S100B, eşzamanlı SOFA’dan daha iyi ayırt edicilik göstermiştir (ΔAUC = 0,140; p = 0,002), NSE-SOFA farkı ise daha küçüktür (ΔAUC = 0,105; p = 0,038) (Ek Tablo S1).
Altı eşzamanlı 72-saat karşılaştırması için Holm düzeltmesinden sonra S100B-SOFA farkı istatistiksel olarak anlamlı kalmış, ancak NSE-SOFA farkı böyle değildir. Her iki biomarker da düzeltmeden önce ve sonra toplam GCS veya motor GCS açısından anlamlı biçimde farklı değildi. Buna göre 72-saat biomarker sonuçları, eşzamanlı nörolojik muayeneye üstünlük göstermemektedir.
Final n = 95 işaretleme kohortunda Youden indeksi kullanılarak seçilen eşdeğer değerlerde, 72 saatlik S100B ≥4.00 μg/L için görülen duyarlılık 87.9%, özgüllük 98.4% iken; 72 saatlik NSE ≥27.91 μg/L için görülen duyarlılık 87.9%, özgüllük 93.5% olarak bulundu. 2.000 bootstrap yeniden örneklemesinde median seçilen eşik S100B için 4.00 μg/L (95% bootstrap aralığı 1.23–5.23) ve NSE için 27.91 μg/L (95% bootstrap aralığı 25.63–33.09) oldu. İyimserlik düzeltmeli duyarlılık ve özgüllük sırasıyla S100B için yaklaşık 85.3% ve 97.4%, NSE için ise 85.4% ve 92.7% olarak hesaplandı. S100B eşiği için daha geniş bootstrap aralığı, optimal eşeğin nokta tahmininin, yüksek AUC değerinin ima ettiği kadar kararlı olmadığını gösteriyor.
Biomarker sinyalinin genel olarak tek bir yaralanma etyolojisi tarafından mı yönlendirildiğini araştırmak amacıyla, 72 saatlik ayırt edicilik ayrıca etyolojik tabakalarda betimleyici olarak incelendi. Bulguların yönü başlıca tanı grupları boyunca tutarlıydı. S100B için AUC, intraserebral kanamada (72 saatte n = 46) 0.970, travmatik beyin hasarında (n = 21) 0.978, iskemik inmede (n = 14) 1.000, hipoksik-iskemik hasarda (n = 9) 1.000 ve subaraknoid kanamada (n = 5) 1.000 olarak bulundu. Karşılıklı NSE AUC değerleri sırasıyla 0.920, 0.967, 0.933, 1.000 ve 1.000’di. Birkaç tabaka çok az olay olayı içerdiğinden, bu alt grup tahminleri keşif amaçlı kabul edildi ve etyolojiye özgü çok değişkenli modeller ya da etyolojiler arası resmi karşılaştırmalar yapılmadı.
Çok değişkenli analiz
İlk sadeleştirilmiş modelde, eşzamanlı 72. saat GCS ve 72. saat S100B, sırasıyla BD/DNC’ye ilerleme ile bağımsız olarak ilişkilidir. GCS’te her bir puanlık artış başına düzeltilmiş OR 0.226 (95% GI 0.058–0.882; p = 0.032) ve S100B’de her 1 μg/L artış başına 1.963 (95% GI 1.215–3.171; p = 0.006) olarak bulundu. Görünür model AUC’si 0.988 olup, yalnızca GCS için bu değer 0.963’tür ve S100B’nin eklenmesi model uyumunu iyileştirmiştir (olasılık oranı χ2 = 17.49; p < 0.001). Bootstrap iç doğrulama, iyileştirilmiş optimizleştirilmiş AUC olarak 0.986 vermiştir. Bootstrap ile optimizleştirilmiş kalibrasyon kesimi −0.063 ve kalibrasyon eğimi 0.833’tür. Karşılıklı GCS-plus-NSE modelinde hem GCS (düzeltilmiş OR 0.183, 95% GI 0.060–0.557; p = 0.003) hem de NSE (her 1 μg/L başına düzeltilmiş OR 1.124, 95% GI 1.034–1.222; p = 0.006) sonuçla bağımsız olarak ilişkilidir; görünür AUC 0.987 ve optimizleştirilmiş AUC 0.985’tir. Karşılıklı Bootstrap ile optimizleştirilmiş kalibrasyon kesimi −0.048 ve kalibrasyon eğimi 0.865’tir. NSE’nin eklenmesi, yalnızca GCS’e göre de model uyumunu iyileştirmiştir (olasılık oranı χ2 = 13.45; p < 0.001). Daha geniş aday-prediktör kümesinde VIF değerleri yaş için 1.22, kabul GCS’i için 1.45, APACHE II için 1.46, 72. saat NSE için 1.85 ve 72. saat S100B için 1.80 olup, problematik çoklu bağlantılılığa dair bir kanıt sunmamaktadır. Model tahminleri Tablo 3’te özetlenmiştir.
Tablo 3
| Model/değişken | Düzeltilmiş OR | 95% GI | p değeri |
|---|---|---|---|
| Model A: 72-h GCS + 72-h S100B | |||
| 72-h GCS, puan başına | 0.226 | 0.058–0.882 | 0.032 |
| 72-h S100B, 1 μg/L başına | 1.963 | 1.215–3.171 | 0.006 |
| Model B: 72-h GCS + 72-h NSE | |||
| 72-h GCS, puan başına | 0.183 | 0.060–0.557 | 0.003 |
| 72-h NSE, 1 μg/L başına | 1.124 | 1.034–1.222 | 0.006 |
72-h landmark popülasyonunda sırasıyla BD/DNC’ye ilerleme için sadeleştirilmiş çok değişkenli lojistik regresyon modelleri.
Model, 72 saatlik tam biyomarker verisine sahip 95 hastayı içermektedir. Düzeltilmiş odds oranları, her bir öngörücüdeki bir birimlik artış başına bildirilmektedir. Model A, görünür AUC değeri 0.988 ve iyimserlik düzeltmeli AUC değeri 0.986; bootstrap ile iyimserlik düzeltilmiş kalibrasyon eğilim noktası −0.063 ve eğim 0.833 olarak bulundu. Model B, görünür AUC değeri 0.987 ve iyimserlik düzeltmeli AUC değeri 0.985; karşılık gelen kalibrasyon eğilim noktası −0.048 ve eğim 0.865 olarak bulundu. BD/DNC, nörolojik kriterlere göre beyin ölümü/ölüm; CI, güven aralığı; GCS, Glasgow Koma Ölçeği; NSE, nörona özgü enolaz; OR, odds oranı; S100B, S100 kalsiyum bağlayıcı protein B.
Tartışma
Bu çalışmanın merkezinde iki bulutur. İlk olarak, 72 saatlik eşik noktasına ulaşan hastalar arasında NSE ve S100B, ilk ölçüme göre 72 saatte takip eden BD/DNC’yi daha güçlü biçimde ayırt etti. İkinci olarak, bu zaman içindeki iyileşme, aynı eşik noktasında yapılan nörolojik muayene üstünlüğüne dönüştürülmedi. S100B ve eşzamanlı GCS benzer düzeyde yüksek ayırt ediciliğe sahipti ve AUC değerleri arasında anlamlı fark yoktu. Ancak birlikte değerlendirildiğinde, S100B ve GCS her biri sırasıyla takip eden BD/DNC ile bağımsız biçimde ilişkiliydi ve iki öngörücülü model, iyimserlik için bootstrap düzeltmesinden sonra yüksek ayırt ediciliği korudu. NSE geniş ölçüde benzer bir desen gösterdi. Bütün olarak değerlendirildiğinde, bu sonuçlar serial biyomarkerların çok modlu nöroprognozis içinde tamamlayıcı bir rolü desteklemektedir; yataşında muayeninin yerini alacak araçlar değil.
Güçlü ayırt ediciliğin 72. saatteki performansı, yalnızca ikincil beyin hasarının gelişimine bağlanmamalıdır. Travmatik, hipoksik-iskemik ve ischemik beyin hasarından sonra zamanla değişen NSE ve S100B profilleri tanımlanmış ( 10 , 12 , 18 ) ve daha sonrölçümler başlangıç hasarından sonra biriken hasarı içerebilir. Ancak yeni zamanlama verileri, 72. saatten alınan numunenin birçok hastada ayrıca resmi BD/DNC değerlendirmesine yakın bir anda ve çoğu zaman ciddi nörolojik disfonksiyon zaten klinik olarak belirginleştiği bir dönemde alındığını göstermektedir. Dolayısıyla 72. saatteki daha yüksek ayırt edicilik, en azından bir kısmında, ikincil hasarın kendine özgü biyolojik etkisinden çok, zaten ileri evredeki bir beyin hasarına yakınlığı yansıtıyor olabilir. Mevcut veriler bu mekanizmaları birbirinden ayıramaz.
72. saatten alınan numene ile sonraki BD/DNC değerlendirmesi arasındaki kısa aralık, birçok hastada bu bulguların yorumunu daha da sınırlar. İşaret noktasından sonra ilerleyen 33 hastadan örneklemekten BD/DNC değerlendirmesine kadar olan medyan aralık 20,8 saattir ve hastaların %54,5’i 24 saat içinde ilerlemiştir. Çift taraflı pupiller tepkisizliği 33 hastanın 24’ünde (72,7%) eşzamanlı değerlendirmede zaten mevcuttu. Böylece hastaların önemli bir oranında, yükselmiş 72. saat biomarker konsantrasyonları, zamansal açıdan uzak bir olayı öngörmek yerine, resmi BD/DNC değerlendirmesinden kısa bir süre önce zaten ileri evredeki bir beyin hasarını yansıtmış olabilir. Bu işaret noktası bağlamında “öngörü” dolayısıyla, örnekleme anında BD/DNC kriterlerini henüz karşılamayan hastalar arasında kısa süreli prognoz ayırt ediciliği olarak anlaşılmalıdır.
72. saatteki S100B’nin yüksek ayırt edici performansı, daha yüksek S100B konsantrasyonlarını şiddetli beyin hasarı ve kötü nörolojik sonuçla ilişkilendiren önceki çalışmalarla uyumludur. Sistematik derleme ve meta-analiz, çalışmalar arası heterojeniliğin evrensel bir eşik değerinin kullanımını sınırlamasına rağmen, S100B ile orta veya şiddetli travmatik beyin hasarı sonrası sonuçlar arasında prognoz ilişkileri bulmuştur ( 19 ). Daha spesifik olmak gerekirse, Dimopoulou ve arkadaşları travma sonucu oluşan beyin ölümü hastalarında yükselmiş S100B konsantrasyonlarını rapor ederken, Egea-Guerrero ve arkadaşları sonrasında S100B ile şiddetli travmatik beyin hasarı sonrası beyin ölümü gelişimi arasında bir ilişki göstermiştir ( 13 , 14 ). Son çalışmada, yaralanmadan 24 saat sonra ölçülen S100B, çok değişkenli analizde beyin ölümü gelişimi ile ilişkili kalmıştır. Bulgularımız bu önceki çalışmalarla uyumlu olup, yoğun bakımı gerektiren akut beyin hasarının birkaç nedenini içeren bir kohortta benzer bir ilişki göstermektedir.
NSE benzer bir zamansal desen izlemiştir, ancak ilk ölçümden 72. saatteki ölçüme ayrımın artışı daha az belirgindir. 72. saatte NSE, eşzamanlı GCS ile modellendiğinde sonraki BD/DNC ile bağımsız olarak ilişkili kalmıştır. AUC değeri sayısal olarak S100B’ninkinden düşüktür, ancak iki biyomarker arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildir; bu nedenle bu veriler S100B’yi NSE’ye üstün olarak kanıtlamamaktadır. İki işaretçi, beyin hasarının kısmen farklı bileşenlerini temsil etmekte ve farklı biyolojik ve analitik faktörlerden etkilenmektedir ( 6 , 7 ). Sıralı NSE ve S100B ölçümleri, hipoksik-iskemik ve ischemik hasar ile travmada prognoz değeri göstermiştir ( 10 – 12 , 18 ). Göreli performansları, hasar mekanizması, numune alma zamanı, beyin dışı kaynaklar, analitik faktörler ve çalışılan sonuçtan kaynaklanabilir.
Paraleklinik karşılaştırmalar, yüksek biyomarker AUC değerlerinin yorumlanması açısından önemlidir. S100B’nin 72. saatte sayısal olarak en yüksek AUC’ye sahip olmasıyla birlikte, ayırt ediciliği hem toplam GCS hem de GCS motor bileşeninden anlamlı düzeyde farklı değildi; durum NSE için de böyledi. S100B, nörolojik durumu tek başına değil, daha geniş sistemik organ disfonksiyonunu ölçen SOFA’dan daha iyi ayırt ediyordu. Dolayısıyla daha klinik açıdan anlamlı yorum, biyomarkerların nörolojik muayeneyi geride bırakması değil, onun yanında değerlendirildiğinde farklı bir biyolojik bilgi kaynağı sağlayabilecek olmasıdır.
Clinik skorlar farklı amaçlara hizmet etti. GCS doğrudan bozulmuş bilinci tanımlarken, SOFA birden fazla sistemde organ disfonksiyonunu özetler ve APACHE II genel bir Yoğun Bakım Ünitesi hastalık şiddeti sınıflandırma sistemidir. APACHE II burada Yoğun Bakım Ünitesine yatışın ilk 24 saatini karakterize etmek için kullanıldı ve seriler 72 saatlik ölçüm olarak ele alınmadı. Buna karşılık SOFA, biyomarker tekrarlı örneklemesinin yapıldığı anda genel organ disfonksiyonunun eşzamanlı bir ölçümünü sağladı. 72. saatteki nörolojik muayeneler, aktif propofol veya remifentanil infüzyonu olmadan gerçekleştirildi; bu ilaçlar kullanıldığında, GCS değerlendirmesinden en az 2 saat önce her ikisi de kesintiye uğratıldı. Uzun süreli sedasyon sonrası kalan etkiler tamamen dışlanamaz, ancak aktif ilaç uygulaması muayene ile örtüşmedi. Bu ayrım önemlidir çünkü güncel nöroprognoz, tek bir öngörücüye güvenmek yerine birden fazla bilgi kaynağının bütünleştirilmesini destekler ( 2 , 20 , 21 ).
BD/DNC’ye ilerlemeyi öngörme ile BD/DNC’nin tespiti arasındaki ayrım temel önemini korumaktadır. Ne NSE ne de S100B, BD/DNC’yi kesinleştiremez ve bu çalışmada belirlenen eşdeğer değerler tanı eşiği olarak yorumlanmamalıdır. Sunulan kohortta BD/DNC, geçerli klinik nörolojik kriterler kullanılarak belirlenmiş ve her bir BD/DNC olusunda, intrakranyal serebral kan akışının olmadığıny gösteren serebral anjiografi ile ayrıca doğrulanmıştır. Laboratuvar sonuçları tedavi eden ekip tarafından görülebilir olsa da, NSE ve S100B tanı kriterlerinin parçası değildi, klinik yönetimi veya resmi BD/DNC değerlendirmesinin zamanlamasını yönlendirmedi ve sonucun belirlenmesine katkıda bulunmadı. Bu kohortta türetilen eşdeğer değerler dolayısıyla, sonradan BD/DNC’ye ilerleyen ve ilerlemeyen hastalar arasındaki ayrımı en iyi yapan değerlerdir. Dışsal olarak doğrulanırlarsa, bu biyomarker’lar risk katmanlandırması ve çok modlu prognoz değerlendirmesine katkıda bulunabilir, ancak BD/DNC’nin kendisinin tespidine değil.
Klinik olarak, 72 saatlik sonuçlar, o belirleyici noktada hayatta kalan ve kritik hastalık durumunda olan hastalara uygulanır. Bu tür hastalarda, sürüklenen anormal seri biyomarker konsantrasyonları, nörolojik muayene ve devam eden beyin hasarının diğer bulguları ile birlikte yorumlanabilecek ek bir nesnel sinyal sağlayabilir. Verilerimiz, biyomarker yönlendirmeli izlem veya tedavinin sonucu iyileştirdiğini göstermiyor ve NSE veya S100B konsantrasyonlarının resmi BD/DNC testini tetiklemek için kullanılmasını desteklemiyor. İki işaretleyiciden de yalnızca, yaşamı sürdüren tedavinin sınırlandırılması, geri döndürülemezlik konusunda bilgilendirme veya organ bağışlama kararlarını yönlendirmek için izole olarak kullanılmamalıdır. Sunulan bulgular dışsal olarak doğrulanırlarsa, seri biyomarker’lar; muayene, nörogörüntüleme, elektrofizyoloji ve fizyolojik izlemi birleştiren karar destek yaklaşımlarının bir bileşeni olarak değerlendirilebilir ( 2 , 20 – 23 ).
Kohortun etyolojik heterojeniliği de özel değerlendirmeyi gerektirir. NSE öncelikle nöron hasarını yansıtırken, S100B astroglial hücrelerde zenginleşir ve periferik kandaki görünümü doku hasarı ile merkezi sinir sisteminden dolaşıma geçişi yöneten yollar tarafından etkilenir. Bu süreçler ve zamanlanmları, travik hasar, intraserebral kanama, iskemik inme, subaraknoidal kanama ve hipoksik-iskemik hasar arasında farklılık gösterebilir. Buna karşılık, ortak bir serum konsantrasyonunun etyolojiden bağımsız olarak özdeş bir biyolojik süreci temsil ettiği varsayılmamalıdır. Keşif amaçlı etyoloji-tabanlı alt analizlerde ise 72 saatlik biyomarker sinyalinin yönü tanı grupları boyunca tutarlıydı ve her alt kümede yüksek ayırt edicilik gözlemlendi. Bu tahminler dikkatli yorumlanmalıdır; çünkü birkaç alt grup küçüktü ve az sayıda BD/DNC olayı içeriyordu. Bu nedenle etyolojiye özgü performans veya eşikler belirlemek yerine nitelsel tutarlılığı değerlendirmek amacıyla kullanıldılar.
Birkaç sınırlandırma göz önünde bulundurulmalıdır. İlk olarak, bu tek merkezli gözlemsel bir çalışmaydı ve nispeten mütevazı bir örneklem büyüklüne sahipti. 72 saatlik eşikte, 33 hastanın BD/DNC’ye ilerlediği gözlemlendiği için çok değişkenli modellemenin karmaşıklığı sınırlıydı. Bu nedenle düzeltilmiş analizleri iki öngörücülü GCS-plus-biyomarker modellerine odakladık ve ayırt ediciliklerini bootstrap yeniden örnekleme ile iç geçerlilik yaptık. Daha geniş aday öngörücüler kümesinin VIF değerleri düşüktü (1,22–1,85); bu da problemli çoklu bağlantılılığı reddeder; yine de olay sayısı, daha yüksek parametreli birincil modeli desteklemedi. Bootstrap ile düzeltilmiş kalibrasyon eğimleri, her iki mütevazı model için de 1’in altındaydı (GCS plus S100B için 0,833 ve GCS plus NSE için 0,865); bu da yüksek görünür ayırt ediciliğe rağmen mütevazı bir aşırı uyumu işaret eder.
İkinci olarak, biyomarker konsantrasyonları yalnızca iki önceden belirlenmiş zaman noktasında değerlendirildiği için, beyin yaralanmasından sonraki ilk günlerde NSE ve S100B seyirlerinin daha detaylı karakterizasyonu mümkün olmadı. Daha da önemlisi, 72 saatlik analizler, planlanan tekrar değerlendirmeye hayatta kalanlarla koşullu. On iki hastanın tekrar örneklemeye gelmeden önce öldüğü görüldü ve bu kayıplık bilgi taşıyordu: sekizi (66,7%) 72 saatten önce zaten BD/DNC’ye ilerlemişti; erken ölümlü grup ise 72 saatlik değerlendirmeye dahil hastalara göre daha düşük giriş GCS puanları ve başlangıçta daha yüksek NSE konsantrasyonları gösterdi. Ölüm sonrası bir 72 saatlik biyomarker değeri yapısal olarak tanımsızdır, dolayısıyla böyle değerlerin yerine konulması klinik açıdan anlamlı bir 72 saatlik maruziyeti geri getiremez. Bu nedenle bu gözlemleri sıradan eksik veri olarak ele almak yerine, bir landmark (dönem noktası) estimatörü kullandık. Elde edilen kohort, yaralanmanın en erken ve en hızlı ilerleyen fazını hayatta geçen hastalarla zenginleştirildi. Buna göre, 72 saatte gözlemlenen yüksek ayırt ediciliğin, girişteki ya da tüm akut beyin yaralanması hastalarındaki bir testin başarısı olarak yorumlanması gerekmez; bu, döneme noktasında hayatta kalan ve değerlendirmeye erişilebilir hastalar arasındaki prognoz ayırt ediciliğini tanımlar.
Üçüncü olarak, birkaç çiftli ROC karşılaştırması yapıldı. Bu nedenle eşzamanlı 72 saatlik karşılaştırmalara duyarlılık analizi olarak Holm düzeltmesi kullanıldı. S100B ile NSE’nin eşzamanlı toplam GCS ya da GCS motor bileşeniyle karşılaştırmaları, düzeltmeden önce ve sonra istatistiksel olarak anlamlı değildi. S100B-SOFA farkı Holm düzeltmesinden sonra anlamlı kalmaya devam ederken, daha küçük NSE-SOFA farkı böyle değildi. Bu analizler, biyomarkerların eşzamanlı yatak yanıtı nörolojik değerlendirmeyi geride bıraktığı şeklinde yorumlanmaması gerektiğini pekiştiriyor.
Dördüncüsü, en iyi biomarker eşik değerleri aynı kohort içinde türetilmiştir. Bootstrap yeniden örnekleme, duyarlılık ve özgüllükte yalnızca mütevazı bir iyimserlik öngörmüş, ancak seçilen eşikler yeniden örneklemeler boyunca değişmiştir; özellikle S100B için bu durum belirgindir. Bu eşikler dolayısıyla klinik karar sınırları değil, keşif amaçlı kohort kaynaklı değerler olarak değerlendirilmeli ve dış validasyona ihtiyaç duymaktadır. Hem klinik nörolojik değerlendirme hem de dolaşımdaki biomarker konsantrasyonları olası karıştırıcı etkenlere açıktır. Aktif propofol veya remifentanil infüzyonu sırasında 72 saatlik bir nörolojik muayene yapılmamış olsa da, ilaçların kalan etkileri tamamen dışlanamaz. NSE ve S100B konsantrasyonları ayrıca ekserbral kaynaklar, temizlenme, hemoliz ve numune alma zamanı tarafından etkilenebilir ( 6 , 7 ). Biomarker sonuçları tedavi eden ekip tarafından rutin laboratuvar bilgi sistemi üzerinden erişilebilir olduğundan, bu değerlerin çalışma protokolü yönetimi yönlendirmek veya BD/DNC değerlendirmesi için kullanılmamasına rağmen klinik kararlara dolaylı bir etkisi tamamen dışlanamaz. Serum biomarker sonuçları dolayısıyla tek başına öngörücü olarak değil, klinik ve diğer prognoz bilgileriyle birlikte yorumlanmalıdır ( 22 ).
Çalışmanın aynı zamanda birkaç gücü de vardır. Biomarker’lar önceden belirlenmiş zaman noktalarında sıralı olarak alınmış; böylece nöronal ve astroglyal marker’lar akut beyin hasarının ilerleyen seyri boyunca incelenebilmiştir. Ayrımlama yetenekleri hem numune alma zamanları hem de 72 saatlik belirleyici noktada elde edilen klinik değerlendirmelerle karşılaştırılmıştır. Sonuç, daha yaygın olarak çalışılan ölüm veya fonksiyonel nörolojik sonuç yerine BD/DNC’ye ilerlemeydi. Beyin ölümüne özgü biomarker kanıtları sınırlıdır ve çoğunlukla şiddetli travmatik beyin hasarından sonra S100B’ye odaklanmıştır ( 13 , 14 ). Kohortumuz, yoğun bakımı gerektiren akut beyin hasarının birkaç etiyolojisini içermekte; bu da gözlemin klinik bağlamını genişletmektedir, ancak bulgular bağımsız olarak validasyona uğratılana kadar yalnızca hipotez üreten düzeyde kalmaktadır.
Gelecekteki çok merkezli çalışmalar, bu bulguları etiolojiye özgü analizler için yeterli sayıda hastayı içeren daha büyük kohortlarda test etmeli ve daha sonraki biomarker örneklemesinden önce ölen hastaları açıkça dikkate almalıdır. Önerilen eşiklerin dışsal validasyonu esastır. Daha sık örneklemeye olanak tanıyan çalışmalar, biomarker seyirlerini karakterize edebilir ve seri ölçümlerin muayene, nörogörüntüleme, elektrofizyoloji ve fizyoloik izlemi içeren modellere eklandığında kalibrasyonu, yeniden sınıflandırmayı veya klinik yararlılığı iyileştirip iyileştirmediğini belirleyebilir. Bu biomarkerların klinik karar destek yollarında herhangi bir kullanımı, prospektif değerlendirmeyi gerektirir ( 20 , 22 , 23 ).
Sonuçlar
Seri serum NSE ve S100B, yoğun bakımı gerektiren akut beyin hasarından sonra tamamlayıcı prognoz bilgisi sağlayabilir. 72. saate kadar hayatta olan hastalar arasında, her iki biomarker da sonraki BD/DNC ilerlemesini, başlangıç ölçümlerinden daha güçlü biçimde ayırt etti. S100B ve eşzamanlı GCS benzer şekilde yüksek ayırt edicilik gösterdi ve S100B, GCS için düzeltme sonrasında da sonuçla bağımsız biçimde ilişkili kaldı.
Bu bulgular, serigillerin çok modlu nörognoz verme sürecinde daha ileri değerlendirmeyi destekler; ancak nöroloik muayenenin veya BD/DNC için tanı testlerinin yerini alması gerektiğini öne sürmez. 72. saat tahminleri, o ana kadar hayatta kalmaya bağlıdır ve kohorttan türetilen eşikler keşif niteliğindedir. Klinik kullanım öncesinde dışsal validasyon gereklidir.
İfadeler
Veri erişilebilirlik ifadesi
Bu çalışmada üretilen ve/veya analiz edilen veri setleri, potansiyel olarak hassas klinik bilgi içerdiği ve etik veri koruma kısıtlamalarına tabi olduğu için halka açık değildir. Raporlanan bulguların dayanağı olan anonimleştirilmiş veri, ilgili etik, kurumsal ve veri koruma gereklilikleri kapsamında onay şartıyla, makale yazarına makul bir talep üzerine nitelikli araştırmacılara sağlanabilir.
Etik ifade
Bu çalışmada insanlarla yürütülen araştırmalar, Litvanya’nın Vilnius şehrindeki Vilnius Bölgesel Biyomedikal Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Onay Numarası: 1603). Araştırmalar, yerel mevzuat ve kurumsal gerekliliklere uygun olarak yürütülmüştür. Çalışmaya katılım için katılımcıların yasal velileri/vekilleri yazılı bilgilendirilmiş onay vermiştir.
Yazar katkıları
IL: Kavramsal tasarım, Veri yönetimi, Araştırma, Metodoloji, Proje yönetimi, Görselleştirme, Orijinal metin yazımı, Yazım – inceleme ve düzenleme. VP: Resmi analiz, Metodoloji, Doğrulama, Yazım – inceleme ve düzenleme. EZ: Araştırma, Yazım – inceleme ve düzenleme. JS: Yazım – inceleme ve düzenleme. MS: Kavramsal tasarım, Metodoloji, Yazım – inceleme ve düzenleme.
Finansman
Yazarlar, bu makalenin yayımlanması için finansal destek alındığını beyan etmektedir. Makale işleme ücreti (APC), Vilnius Üniversitesi tarafından Doktora Okuluna tahsis edilen fonlar kapsamında karşılanmıştır.
Çıkar çatışması
Yazar(lar), bu çalışmanın ticari veya olası bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir finansal ilişki olmadan yürütüldüğünü beyan etmektedir.
Üretken Yapay Zeka beyanı
Yazar(lar), Üretken Yapay Zeka’nın bu el yazısının hazırlanmasında kullanıldığını beyan etmektedir. Yazar(lar), metnin dil düzenlemesi ve iyileştirilmesine yardımcı olmak için el yazısı hazırlığı sırasında ChatGPT (GPT-5.6 Sol; OpenAI) kullanmıştır. Tüm yapay zeka destekli içerik yazar(lar) tarafından titizlikle incelenmiş ve doğrulanmış; nihici el yazısının doğruluğu ve bütünlüğü için tam sorumluluk yazar(lar) tarafından üstlenilmektedir.
Bu makaledeki şekillerle birlikte sağlanan alternatif metin (alt text) Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuş ve olabildiğince yazarların incelemesini de içeren doğruluk sağlamak için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorun tespit ederseniz, lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncı notu
Bu makalede ifade edilen tüm görüşler yalnızca yazarların görüşleridir ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini zorunlu olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.
Ekleme materiali
Bu makalenin Ekleme Materiali çevrimiçi olarak şu adreste bulunabilir: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fneur.2026.1969787/full#supplementary-material
-
1.
MaasAIRMenonDKManleyGTAbramsMÅkerlundCAndelicNet al. Traumatic brain injury: progress and challenges in prevention, clinical care, and research. Lancet Neurol. (2022) 21:1004–60. doi: 10.1016/S1474-4422(22)00309-X
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
2.
FischerDEdlowBLGiacinoJTGreerDM. Neuroprognostication: a conceptual framework. Nat Rev Neurol. (2022) 18:419–27. doi: 10.1038/s41582-022-00644-7
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
3.
GreerDMShemieSDLewisATorranceSVarelasPGoldenbergFDet al. Determination of brain death/death by neurologic criteria: the World Brain Death Project. JAMA. (2020) 324:1078–97. doi: 10.1001/jama.2020.11586
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
4.
GreerDMKirschenMPLewisAGronsethGSRae-GrantAAshwalSet al. Pediatric and adult brain death/death by neurologic criteria consensus guideline: report of the AAN Guidelines Subcommittee, AAP, CNS, and SCCM. Neurology. (2023) 101:1112–32. doi: 10.1212/WNL.0000000000207740
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
5.
FischerDEdlowBL. Coma prognostication after acute brain injury: a review. JAMA Neurol. (2024) 81:405–15. doi: 10.1001/jamaneurol.2023.5634
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
6.
Isgrò M, Mottoni P, Catena R. Nöronöz spesifik enolaz bir biyomarker olarak: biyokimyasal ve klinik yönler. Adv Exp Med Biol. (2015) 867:125–43. doi: 10.1007/978-94-017-7215-0_9
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
7.
Janigro D, Mondello S, Posti JP, Undén J. GFAP ve S100B: her zaman öğrenmek istediğiniz ama soramadığınız şeyler. Front Neurol. (2022) 13:835597. doi: 10.3389/fneur.2022.835597
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
8.
Mondello S, Amrein K, Czeiter E, Citerio G, Diaz-Arrastia R, Gao G et al. Travmatik beyin hasarında kandaki protein biyomarkerların prognoz değeri: yaşayan sistematik derleme ve meta-analiz. J Neurotrauma. (2025) 42:1256–86. doi: 10.1089/neu.2024.0620
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
9.
Zarei H, Roshdi Dizaji S, Toloui A, Yousefifard M, Esmaeili A. Travmatik beyin hasarında S100B ile nöronöz spesifik enolazın tanısal ve prognozsal değerleri: sistematik derleme ve meta-analiz. Arch Acad Emerg Med. (2024) 12:e29. doi: 10.22037/aaem.v12i1.2222
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
10.
Thelin EP, Zeiler FA, Ercole A, Mondello S, Büki A, Bellander BM et al. İnsan travmatik beyin hasarı dinamiklerini izlemek için serum protein biyomarkerların sıralı örneklemesi: sistematik derleme. Front Neurol. (2017) 8:300. doi: 10.3389/fneur.2017.00300
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
11.
Einav S, Kaufman N, Algur N, Kark JD. Hastaneye yatırılmadan kalp durması sonrası sonuç öngörücüsü olarak serum biyomarker S100 beta ve nöronöz spesifik enolazın modellenmesi: klinik karar vermeye destek. J Am Coll Cardiol. (2012) 60:304–11. doi: 10.1016/j.jacc.2012.04.020
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
12.
Missler U, Wiesmann M, Friedrich C, Kaps M. Akut izkemik inme’de infarktüs hacmi ve prognoz göstergesi olarak kandaki S-100 proteini ve nörona özgü enolaz konsantrasyonları. Stroke. (1997) 28:1956–60. doi: 10.1161/01.STR.28.10.1956
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
13.
Dimopoulou I, Korfias S, Dafni U, Anthi A, Psachoulia C, Jullien G ve ark. Travmaya bağlı beyin ölümü protein S-100b serum düzeyleri. Neurology. (2003) 60:947–51. doi: 10.1212/01.WNL.0000049931.77887.7F
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
14.
Egea-Guerrero J, Murillo-Cabezas F, Gordillo-Escobar E, Rodríguez-Rodríguez A, Enamorado-Enamorado J, Revuelto-Rey J ve ark. S100B proteini şiddetli travmatik beyin hasarından sonra beyin ölümü gelişimini tespit edebilir. J Neurotrauma. (2013) 30:1762–69. doi: 10.1089/neu.2012.2606
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
15.
Teasdale G, Jennett B. Koma ve bozulmuş bilinç değerlendirmesi: pratik bir ölçek. Lancet. (1974) 2:81–4. doi: 10.1016/S0140-6736(74)91639-0
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
16.
Knaus W, Draper E, Wagner D, Zimmerman J. APACHE II: bir hastalık şiddeti sınıflandırma sistemi. Crit Care Med. (1985) 13:818–29. doi: 10.1097/00003246-198510000-00009
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
17.
Vincent J, Moreno R, Takala J, Willatts S, De Mendonça A, Bruining H ve ark. Organ disfonksiyonu/başarısızlığını betimlemek için SOFA (Sepsiye Organ Yetmezliği Değerlendirmesi) skoru. Intensive Care Med. (1996) 22:707–10. doi: 10.1007/BF01709751
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
18.
Tiainen, M., Roine, R. P., Tetilä, V., Takkunen, O. Kalp durması yaşayan ve hipotermi tedavisi uygulanan hastalarda serum nörona özgü enolaz ve S-100B proteini. Stroke. (2003) 34:2881–86. doi: 10.1161/01.STR.0000103320.90706.35
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
19.
Mercier, E., Boutin, A., Lauzier, F., Fergusson, D. A., Simard, J. F., Zarychanski, R. ve ark. Orta ve şiddetli travmatik beyin hasarı hastalarında prognoz için S-100β proteininin öngörücü değeri: sistematik derleme ve meta-analiz. BMJ. (2013) 346:f1757. doi: 10.1136/bmj.f1757
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
20.
Muehlschlegel, S., Rajajee, V., Wartenberg, K. E., Alexander, S. A., Busl, K. M., Creutzfeldt, C. J. ve ark. Orta-şiddetli travmatik beyin hasarı olan kritik hastalıklı yetişkinlerde nöroprognoz için yönergeler. Neurocrit Care. (2024) 40:448–76. doi: 10.1007/s12028-023-01902-2
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
21.
Hwang, D. Y., Kim, K. S., Muehlschlegel, S., Wartenberg, K. E., Rajajee, V., Alexander, S. A. ve ark. İntrakranyal hemoraji olan kritik hastalıklı yetişkinlerde nöroprognoz için yönergeler. Neurocrit Care. (2024) 40:395–414. doi: 10.1007/s12028-023-01854-7
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
22.
Le Roux, P., Menon, D. K., Citerio, G., Vespa, P., Bader, M. K., Brophy, G. E. ve ark. Nörokritik bakımda çoklu modlite monitöring konusund uluslararası çok dallı uzlaşı konferansı: önerilerin listesi ve ek sonuçlar: sağlık uzmanları için nörokritik bakım derneği ve Avrupa Yoğun Bakım Tıbbı Derneğinden açıklama. Neurocrit Care. (2014) 21:S282–96. doi: 10.1007/s12028-014-0077-6
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
23.
Rajajee V, Muehlschlegel S, Wartenberg K, Alexander SA, Busl KM, Chou SH, ve diğerleri. Kalp durması sonrası koma halinde yetişkin hayatta kalanlarda nöroprognozis için yönergeler. Neurocrit Care. (2023) 38:533–63. doi: 10.1007/s12028-023-01688-3
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
Özet
Anahtar Kelimeler
akut beyin hasarı, beyin ölümü/nevrolojik kriterlere göre ölüm, yoğun bakım, nöron-spesifik enolaz, nöroprognozis, S100B, serili biyomarkerler
Başvuru
Lapinskiene I, Petkus V, Zukiene E, Sipylaite J ve Serpytis M (2026) 72. saatteki serili biyomarkerler akut beyin hasarı sonrası sonraki beyin ölümü/nevrolojik kriterlere göre ölümle ilişkilidir. Front. Neurol. 17:1969787. doi: 10.3389/fneur.2026.1969787
Müracaat Tarihi
16 Ağustos 2026
Güncelleme Tarihi
30 Eylül 2026
Kabul Tarihi
01 Ekim 2026
Yayın Tarihi
13 Kasım 2026
17 – 2026
Vincent Sapin-Defour, Centre Hospitalier Universitaire de Clermont-Ferrand, Fransa
Jiyun Hu, Central South University, Çin
Sinem Bireller, Acibadem Üniversitesi, Türkiye
© 2026 Lapinskiene, Petkus, Zukiene, Sipylaite ve Serpytis.
Bu makale, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında açık erişimli olarak dağıtılmıştır. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahibinin(lerin) atıf edilmesi ve bu dergideki orijinal yayının, kabul edilen akademik uygulamaya uygun olarak gösterilmesi şartıyla, diğer forumlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir. Bu koşullara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir.
*İletişim: Indre Lapinskiene, lapinskiene.indre@gmail.com


Bu makalede ifade edilen tüm görüşler yalnızca yazarların görüşüdür ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini zorunlu olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.