GÜNCEL YAYIN Koruyucu Hekimlik, Yaşam Tarzı Tıbbı ve Hücresel Biyoloji
📅 16 Kasım 2026 · Bağımsız Editoryal Ağ
Nöroloji & Uyku

Akut İskemik İnme Hastalarında Kabul Metabolik Parametreleri Erken Sistemik İltihaplanma ile İlişkili: Keşif Niteliğinde Retrospektif Gözlemsel Çalışma

✍️ Editör Masası • 📅 14 Kasım 2026 • ⏱️ 25 dk okuma
Akut İskemik İnme Hastalarında Kabul Metabolik Parametreleri Erken Sistemik İltihaplanma ile İlişkili: Keşif Niteliğinde Retrospektif Gözlemsel Çalışma

KISA ARASTIRMA RAPORU makalesi

Front. Neurol., 11 Kasım 2026

Sec. Nörolojik Biyomarkerler

Cilt 17 – 2026 | https://doi.org/10.3389/fneur.2026.1957923

  • FC

    Francesca Carolina Mannella 1

  • SR

    Stefano Raffaele 1

  • HH

    Helle Hvilsted Nielsen 2,3,4

  • MF

    Marta Fumagalli 1†

  • KL

    Kate Lykke Lambertsen 2,3,4† *

  • 1. Farmak Bilimler Bölümü, Università Degli Studi di Milano, Milano, İtalya

  • 2. Nörobiyoloji Araştırmaları Bölümü, Moleküler Tıp Enstitüsü, Güney Danimarka Üniversitesi, Odense, Danimarka

  • 3. Klinik Araştırmalar Bölümü, BRIDGE-Brain Research Inter Disciplinary Guided Excellence, Güney Danimarka Üniversitesi, Odense, Danimarka

  • 4. Nöroloji Bölümü, Odense Üniversite Hastanesi, Odense, Danimarka

Makale metrikleri

Özet

Metabolik değişiklikler, iskemik inme sonrası inflamatuvar yanıtların ana düzenleyicileri olarak giderek daha fazla tanınmakta, ancak belirli metabolik parametreler ile erken sistemik bağışıklık aktivasyonu ve iyileşme arasındaki ilişkiler iyi tanımlanmamıştır. Bu keşif amaçlı retrospektif kohort çalışmasında, 102 akut iskemik inme veya geçici iskemik atak hastasında, hastaneye başvuru sırasında ölçülen metabolik parametreler (kitle indeksi (BMI), lipit profili ve glikemik durum) ile dolaşımdaki inflamatuvar ara maddeler, periferik bağışıklık hücre sayıları, beyin hasarı biyomarkerları ve fonksiyonel sonuç arasındaki ilişkileri inceledik. BMI ve lipitle ilişkili parametreler, seçili inflamatuvar biyomarkerları ve dolaşımdaki leukosit popülasyonlarıyla ilişkili bulundu. Buna karşılık, metabolik parametreler ile beyin hasarının dolaşımdaki biyomarkerları arasındaki ilişkiler sınırlıydı ve fonksiyonel sonuçla istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı. Tüm bu keşif amaçlı bulgular, hastaneye başvuru metabolik durumunun, özellikle lipitle ilişkili parametrelerin, iskemik inme sonrası erken sistemik inflamatuvar yanıtlardaki değişkenlikle ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu ilişkileri doğrulamak ve inme sonrası beyin hasarı ve fonksiyonel iyileşmeyle potansiyel önemlerini aydınlatmak için daha ileri düzey prospektif çalışmalar gerekmektedir.

Akut İskemik İnme Hastalarında Kabul Metabolik Parametreleri Erken Sistemik İltihaplanma ile İlişkili: Keşif Niteliğinde Retrospektif Gözlemsel Çalışma - Detaylı İnceleme ve Saha Gözlemi
Akut İskemik İnme Hastalarında Kabul Metabolik Parametreleri Erken Sistemik İltihaplanma ile İlişkili: Keşif Niteliğinde Retrospektif Gözlemsel Çalışma alanında yapılan saha araştırmaları ve doğal gözlem bulguları.

1. Giriş

İskemik inme, dünya çapında uzun süreli engellilik ve ölümün başlıca nedenlerinden biri olup son derece değişken klinik sonuçlar göstermektedir. Yerleşik vasküler ve nörolojik belirleyicilerin ötesinde, artan ilgi inme sonrası inflamatuvar yanıtı ve iyileşmeyi etkileyebilecek sistemik etmenlere yönelmiştir. Sistemik inflamasyon, iskemik beyin hasarında merkez bir rol oynar; ikinci dereceli doku hasarı, kan-beynir bariyeri (KBB) bozulması ve inme sonrası komplikasyonlara katkıda bulunur (). Dolaşımdaki inflamatuvar ara maddeler ve hücre bağışıklık sistemi aktivitesi, inme şiddeti ve fonksiyonel sonuç ile ilişkilendirilmiş; bunun da hastalığın akut evresinde periferik bağışıklık sistemi yanıtlarının önemini ortaya koymuştur (). Ancak, bu inflamatuvar yanıtı bireysel hastu düzeyinde şekillendiren etmenler tam olarak aydınlatılamamıştır.

İşemik inmeli hastalarda metabolik anormallikler yaygındır ve çoklu mekanizmalar aracılığıyla inme sonrası inflamasyonu etkileyebilir (, ). Özellikle, lipit ilgili metabolik etmenler ve obezlik; bağışıklık aktivitesi, endotelyal disfonksiyon ve kronik düşük dereceli inflamasyonun ana düzenleyicileri olarak öne çıkmıştır (, ). Dislipidemi ve artmış vücut kitle indeksi (VKI), kardiyovasküler ve metabolik hastalıklarda değişmiş sitokin üretimi ve lökosit aktivitesi ile ilişkilendirilmiştir (, ); yine de sistemik inflamatuvar yanıta akut evredeki iskemik inmedeki katkıları tam olarak karakterize edilememiştir. Buna karşılık, glikozile hemoglobin (HbA1c) ile genellikle değerlendirilen kronik glikemik durumun rolü daha tutarlı değildir ve akut inflamatuvar yanıtları şekillendirirken lipit ilgili ölçümlerininkinden temelden farklı olabilir ().

Önceki çalışmaların çoğu izole metabolik parametreleri ya da tek bir inflamatör biyomarkörü incelemiş, genellikle leukosit profillerini ve klinik sonuçları aynı analiz çerçevesinde birleştirmemiştir (, ). Bu nedenle, metabolik durumun bileşenlerinin izokemik inme sonrası sistemik bağışıklık aktivasyonu ve fonksiyonel iyileşme ile nasıl ilişkili olduğu yeterince aydınlatılamamıştır. Özellikle, lipitle ilişkölçümlerin, obezitenin ve kronik glikemik yükün inm sonrası akut dönemde periferik inflamasyon ile farklı biçimde ilişkili olup olmadığı ve bu ilişkilerin klinik sonuca yayılıp yayılmadığı hâlâ belirsizdir. Bu soruyu yanıtlamak için, akut izokemik inmeli hastalardan oluşan bir kohortta kabul esnasındaki metabolik parametrelerle sistemik inflamatör biyomarkörleri, leukosit alt tipleri ve klinik sonuçlar arasındaki ilişkileri inceledik. Metabolik, immunolojik ve sonuç verilerini birleştirerek bu keşif amaçlı çalışma, metabolik bileşenlerin inme sonrası inflamasyon ve iyileşme ile nasıl ilişkili olduğunu incelemeyi ve inmde metabolik-başıklık etkileşimleriyle ilgili hipotezler üretmeyi amaçladı.

2 Materyaller ve yöntemler

2.1 Çalışma tasarımı ve popülasyon

Bu retrospektif keşif amaçlı gözlemsel çalışma, 2017 ile 2024 yılları arasında Odense Üniversite Hastanesine (Danimarka) başvuran hastaların klinik ve laboratuvar verilerini analiz etmiştir. Tüm hastalar yazılı aydınlatılmış onay vermiştir. Çalışma, Danimarka Ulusal Araştırma Etik Kurulu (Proje ID: S-20160152G) tarafından onaylanmış ve Danimarka Veri Koruma Kurumu’na (J. No. 16/34165) kaydedilmiş; Helsinki Deklarasyonu’na uygun olarak yürütülmüştür. Çalışmaya, semptom başlangıcından itibaren 48 saat içinde hastaneye yatırılan ve akut izkemik inme veya geçici izkemik atak (GİA) tanısı alan 102 yetişkin hast (≥18 yaş) dahil edilmiştir. Hastalar, klinik tablo, tıbbi öykü, nörolojik muayene ve nörogörüntüleme bulgularına göre izkemik inme veya GİA olanlar olarak sınıflandırılmıştır: GİA, 24 saat içinde gerileyen nörolojik semptomlar olarak tanımlanırken, kalıcı semptomlar izkemik inme olarak değerlendirilmiştir. Hamile olanlar, intraserebral kanama, serebral venöz sinüs trombozu, yer kaplayan lezyonlar nedeniyle başvuranlar veya dahil edilme anında Danca’yı anlayamayanlar çalışmadan hariç tutulmuştur. Çalışma, Epidemiyolojide Gözlemsel Çalışmaların Raporlanmasının Güçlendirilmesi (STROBE) yönergeleri doğrultusunda bildirilmiştir. Tamamlanan STROBE kontrol listesi Ek Dosya S1 olarak sunulmuştur.

2.2 Klinik veriler ve sonuçlar

Demografik değişkenler, Klinik Tablo (National Institutes of Health Stroke Scale [NIHSS] ve Scandinavian Stroke Scale [SSS] puanları dahil), metabolik parametreler ve rutin laboratuvar değerleri hastaneye başvuru sırasında toplanmıştır. Fonksiyonel sonuç, 3. ayda modifiye Rankin Ölçeği (mRS) ile değerlendirilmiş; 3. aydaki mortalite ve yinelenen inme ile ilgili kayıtlar alınmıştır. Tüm değişkenler Tablo 1’de bildirilmiştir.

Tablo 1

Parametre Değer
Hastalar, n 102
Cinsiyet
Kadın, n (%) 43 (42.2)
Erkek, n (%) 59 (57.8)
Yaş, yıl—medyan (IQR) 71 (61.3–78.8)
Kabuldeki klinik sunum
NIHSS, medyan (IQR) 3 (2–6)
SSS, medyan (IQR) 52 (46–56)
Kan basıncı
SBP, mmHg—medyan (IQR) 147 (134–164)
DBP, mmHg—medyan (IQR) 82 (73–90)
Kan şekeri, mmol/L—medyan (IQR) 6.1 (5.7–7.2)
Klinik başlangıctan ilk kan örneğinin alınmasına kadar olan süre, dakika—medyan (IQR) 686 (186–1,385)
BMI, medyan (IQR) 26 (23–28)
Inme alt tipi ve akut tedavi
TOAST sınıflandırması
Büyük arter aterosklerozu, n (%) 16 (15.7)
Kardiyembolizm, n (%) 22 (21.6)
Küçük damar oklüzyonu, n (%) 37 (36.3)
Diğer belirlenmiş etyoloji, n (%) —
Belirlenmemiş, n (%) 22 (21.6)
TIA, n (%) 8 (7.8)
IVT, n (%) 25 (24.5)
EVT, n (%) 5 (4.9)
IVT + EVT, n (%) 3 (2.9)
Vasküler risk faktörleri
Hipertansiyon, n (%) 51 (50)
Diyabet mellitus, n (%) 10 (9.8)
Dislipidemi, n (%) 41 (40.2)
Tütün kullanımı, n (%) 26 (25.5)
Alkol tüketimi, n (%) 62 (60.8)
Önceki inme/TIA, n (%) 27 (26.5)
Atriyal fibrilasyon, n (%) 18 (17.6)
Koronar arter hastalığı, n (%) 1 (1.0)
Periferik vasküler hastalık, n (%) 4 (3.9)
Eşlik eden ilaçlar
Statinler 34 (33.3)
Hipertansif ilaçlar 30 (29.4)
Antiplatelet terapi 35 (34.3)
Antikoagülan terapi 14 (13.7)
Metabolik profil
HbA1c, %—medyan (IQR); n (%) ≥ 6.5% 5.5 (5.4–5.8); 4 (3.9)
TC, mmol/L—medyan (IQR); n (%) ≥ 5.0 mmol/L 4.6 (3.9–5.5); 34 (33.3)
LDL-C, mmol/L—medyan (IQR); n (%) ≥ 3.0 mmol/L 2.6 (1.8–3.4); 31 (30.4)
HDL-C, mmol/L—medyan (IQR); n (%) < 1.0 mmol/L 1.4 (1.2–1.8); 7 (6.9)
TG, mmol/L—medyan (IQR); n (%) ≥ 1.7 mmol/L 1.2 (0.8–1.8); 27 (26.5)
Laboratuvar ve inflamatuar parametreler
CRP, mg/L—medyan (IQR) 1,9 (0,9–5,1)
Beyaz kan hücreleri, ×10⁹/L—medyan (IQR) 7,3 (6,3–8,9)
Neutrofiller, ×10⁹/L—medyan (IQR) 5,1 (3,6–6,4)
Limfositler, ×10⁹/L—medyan (IQR) 1,4 (1,1–2,0)
Monositler, ×10⁹/L—medyan (IQR) 0,6 (0,5–0,8)
Plateletler, ×10⁹/L—medyan (IQR) 241 (197–289)
Clinik sonuçlar
3. ayda mRS—medyan (IQR) 1 (0–3,0)
İyi sonuç mRS 0–2, n (%) 60 (58,8)
Kötü sonuç mRS 3–6, n (%) 22 (21,6)
3. ayda mortalite, n (%) 3 (2,9)

Kohortun demografik, klinik, metabolik, inflamatuar ve ilaç özelliklerinin giriş düzeyi.

2.3 Kan örneği alınması ve laboratuvar analizleri

Kan örnekleri hastaneye yatış sonrası alınmış ve standart protokollere uygun olarak işlenmiştir. Her hastada klinik belirti başlangıcından ilk kan örneği almaya kadar geçen süre kaydedilmiş ve 1. Tablo’da özetlenmiştir. Rutin laboratuvar analizleri; glikoz, HbA1c, toplam kolesterol (TC), düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL-C), yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL-C), trigliseridler (TG), C-reaktif protein (CRP), tam beyaz kan hücre sayımı (toplam lökosit, neutrofiller, limfositler ve monositler) ve platelet sayısı içermektedir. Inflomatuar ve beyin hasarı ile ilgili biyomarkerların kantifikasyonu için ek kan örnekleri alınmış ve analizlere kadar −80 °C’de saklanmıştır.

2.4 Inflomatuar ve hasarla ilgili biyomarkerların kantifikasyonu

Inflamatuar ve hasara ilişkin biyomarker’lar, daha önce tanımlandığı üzere ticari olarak mevcut immunoassay’lar kullanılarak kantitatif olarak ölçüldü (16–19). Ham kantitatif veriler, üç önceki yayınlanmış veri setinden elde edildi ve metabolik parametrelerle ilişkilerine yönelik bu keşif amaçlı analizlerde yeniden kullanıldı. Önceki veri setlerinden elde edilen biyomarker ölçümleri, karşılık gelen hastaları tanımlayıcı kodlar kullanarak hastanın bireysel düzeyinde birleştirildi ve her katılımcının kullanılabilir her biyomarker için yalnızca bir gözlem katkısında bulunduğu sağlandı. Biyomarker paneli, çözünebilir tümör nekroz faktörü reseptörleri 1 ve 2 (sTNFR1, sTNFR2), tümör nekroz faktörü (TNF), ilükin-1α (IL-1α), ilükin-1β (IL-1β), ilükin-1 reseptör antagonisti (IL-1Ra), ilükin-6 (IL-6), çözünebilir ilükin-6 reseptörü (IL-6R), glikoprotein 130 (gp130), ilükin-8 (IL-8), C-C motifi kemokin ligand 2 (CCL2), çözünebilir C-C kemokin reseptörü 2 (CCR2), hücrearası adezyon molekülü-1 (ICAM-1), vasküler hücre adezyon molekülü-1 (VCAM-1), vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF), galectin-3 (Gal-3), miyeloid hücrelerde ifade edilen tetikleyici reseptör 2’nin çözünebilir formu (sTREM2), glial fibriler asifik protein (GFAP), nörofilament hafif zincir (NfL) ve S100-β’i içeriyordu. gp130, IL-6R ve IL-8’e ilişkin veriler daha önce yayınlanmamış olup burada ilk kez raporlanmaktadır; bu parametrelerin BMI ile ilişkisindeki dağılımını gösteren temsilci saçılım grafikleri Ek Formül S1’de sunulmaktadır. Biyomarker’lar, ticari olarak mevcut immunoassay’lar ve yerleşik analitik prosedürler kullanılarak ölçüldü ve buna karşılık gelen assay özellikleri ile metodolojik ayrıntılar orijinal yayınlarda (16–19) tanımlandı. Biyomarker’ların medyan konsantrasyonları Ek Tablo S1’de özetlenmektedir. Klinik ve biyomarker verilerinin kullanılabilirliği hastalar arasında değişkendi. Buna uygun olarak, analizler her değişken çifti için kullanılabilir gözlemler kullanılarak gerçekleştirildi ve buna karşılık gelen örneklem büyüklükleri Ek Tablo S2–S4’te raporlanmaktadır.

2.5 Veri ön işleme

Soluble plazma biyarkerleri, dolaşımdaki kan hacmindeki bireysel farklılıkları dikkate almak için her hastanın tahmini hac hacmine göre normalize edildi. Kan hacmi, cinsiyet, boy ve kile dayanan Nadler formülüyle hesaplandı. Bu normalizasyon, beden boyutu ve kan hacmiyle ilişkili varyansı azaltmak, dolaşımdaki biyarker konsantrasyonlarını etkileyebilecek faktörleri dengelemek amacıyla uygulandı. Toplam lökosit sayısı ile nötrofiller, lenfositler ve monositler de analizler arası tutarlılık için kan hacmine göre normalize edildi. Tahmini kan hacmi beden boyutu dahil olmak üzere antropometrik değişkenleri içerdiğinden, bu yaklaşım BMI ile ilgili bulguları etkileyebilir ve dolayısıyla BMI ile ilişkili bulgular yorumlanırken dikkate alınmalıdır. HbA1c değerleri, başlangıçta IFCC birimlerinde (mmol/mol) ifade edilmiş olup, IFCC–NGSP ana denklemiyle yüzde (%) birimine dönüştürülmüş ve kan hacmine göre normalize edilmemiştir. Nörolojik skorlar (NIHSS, SSS, mRS) dönüştürülmeden bırakıldı. Plazma biyarkerlerindeki aykırı değerler ROUT metodu kullanılarak (Q = 1%) belirlendi ve kaldırıldı. Aykırı değer kaldırma işlemi klinik ölçeklere (NIHSS, SSS, mRS) uygulanmadı.

2.6 İstatistiksel analiz

İstatistiksel analizler GraphPad Prism (sürüm 10; GraphPad Software, San Diego, CA, Amerika Birleşik Devletleri) kullanılarak yapıldı. Değişkenlerin çoğunun normal dağılmayan dağılımı nedeniyle sürekli veriler medyan ve çeyrekler arası aralık (ÇAA) olarak sunuldu. Kategorik değişkenler sayı ve yüzde olarak özetlendi. Metabolik parametreler (BMI, HbA1c, HDL-C, LDL-C, TC ve TG), inflamatör biyomarker’lar, lökosit alt popülasyonları ve klinik sonuçlar arasındaki çiftli ilişkiler Spearman sıralı korelasyon ile değerlendirildi. Korelasyon matrisleri ana figürlerde ısı haritaları olarak sunuldu ve Morpheus ile oluşturuldu; kesin korelasyon katsayıları, p-değerleri, q-değerleri ve örneklem büyüklüğü Ek Tablolar S2–S4’te rapor edildi. Tüm analizler keşif niteliğindeydi ve düzeltilmemiş korelasyonlara dayanıyordu. Çoklu karşılaştırmaları hesaba katmak için p-değerleri, sahte buluş oranını (FDR) kontrol etmek amacıyla Benjamini-Hochberg prosedürü ile düzeltildi ve bu düzeltme, Ek Tablolar S2–S4’te rapor edilen analizlere ayrı ayrı uygulandı. Bir q-değeri < 0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. FDR düzeltmesinden sonra anlamlılığını korumayan nominal p-değerleri < 0,05, keşif buluşları olarak değerlendirildi. Çalışmanın keşif niteliği ve çok sayıda karşılaştırma nedeniyle buluşların dikkatli yorumlanması ve hipotez üreten buluşlar olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Nörolojik şiddet skorlarının tüm hastalar için mevcut olmaması nedeniyle, NHISS için tam kohortta sistematik düzeltme yapılamadı.

3 Bulgular

3.1 Çalışma kohortunun temel özellikleri

Çalışmaya toplam 102 akut izkemik inme veya TIA hastası dahil edildi (TIA 8/102, %7,8). Kohort başlıca yaşlı yetişkinlerden oluşuyordu (medyan yaş 71 yıl), kabul sırasında hafif nörolojik bulgu ile karakterizeydi; bunu düşük NIHSS skorları ve korunan SSS değerleri yansıtıyordu. Küçük damar oklüzyonu en sık görülen TOAST alt tipiydi, ardından kardioembolizm ve büyük arter aterosklerosi geliyordu; olguların yaklaşık beşte biri belirsiz etyolojiye sahipti. Hipertansiyon, dislipidemi ve sigara en yaygın vasküler risk faktörleriydi. Genel olarak, kabul sırasında metabolik parametreler büyük ölçüde konvansiyonel referans aralıkları içindeydi; ancak hastaların bir alt kümesi HbA1c ve lipid profili bileşenleri için yerleşik eşikleri aşıyordu. 3. ayda, takip verisi olan hastalar arasında çoğu iyi fonksiyonel sonuç (mRS 0–2) elde etti ve mortalite düşüktü. 102 hastanın 20’sinde (19,6%) 3. ay mRS verisi bulunmuyordu. Eşlik eden ilaç kullanımı Tablo 1’de özetlenmiştir; ilaç verileri birkaç hastada eksiktir: statinler için 2 hasta, antihipertansif ilaçlar için 5, antiplatelet terapi için 4 ve antikoagülan terapi için 3. Başlangıç demografik, klinik, metabolik, inflamatuar ve ilaç özellikleri Tablo 1’de özetlenmiştir.

Akut İskemik İnme Hastalarında Kabul Metabolik Parametreleri Erken Sistemik İltihaplanma ile İlişkili: Keşif Niteliğinde Retrospektif Gözlemsel Çalışma - Karşılaştırmalı Süreç Analizi
Ekosistem döngüsü ve doğal süreçlerin pratik yansımaları.

3.2 Metabolik parametreler ile inflamatuar biyomarker’lar arasındaki korelasyonlar

Metabolik parametreler ile plazma inflamatör biyomarkerları arasındaki korelasyon analizi, belirgin ilişki örüntülerini ortaya koydu (Şekil 1). Çoklu karşılaştırmalar için düzeltme sonrasında beş ilişki istatistiksel olarak anlamlı kaldı: BMI ile CRP ve VEGF arasında pozitif, LDL-C, TC ve TG ise CRP ile pozitif ilişkiliydi. FDRzeltmesinden önce ayrıca isimli olarak anlamlı bulunan ilişkiler de gözlemlendi; bunlara BMI ile seçili inflamatör biyomarkerları arasındaki pozitif korelasyonların yanı sıra lipid parametreleri ile seçili inflamatör ara maddeler arasındaki ilişkiler dahildi. Ancak bu bulgular keşif amaçlı gözlemler olarak yorumlanmalıdır. Korelasyon katsayıları, p-değerleri, q-değerleri ve örneklem büyüklükleri dahil tam istatistiksel ayrıntılar Ek Tablo S2’de sunulmaktadır.

Şekil 1

3.3 Metabolik parametreler ile lökositler arasındaki ilişkiler

Metabolik parametreler ile dolaşımdaki lökosit sayıları arasındaki korelasyon analizi, birkaç belirgin ilişki örüntüsünü ortaya koydu (Şekil 2). FDRzeltmesinden sonra, isimli olarak anlamlı bulunan 15 ilişkiden 14’ü istatistiksel olarak anlamlı kaldı. Bunlara tüm lökosit popülasyonları ile BMI arasındaki pozitif korelasyonlar, LDL-C, TC ve TG ile lenfosit sayıları arasındaki pozitif korelasyonlar ve seçili lipid parametreleri ile monosit, nötrofil ve toplam lökosit sayıları arasındaki ilişkiler dahildi. HDL-C ile toplam lökosit sayıları arasındaki ilişki düzeltmeden önce isimli olarak anlamlıydı ancak FDRzeltmesinden sonra istatistiksel olarak anlamlı kalmadı. HbA1c,zeltme sonrasında lökosit profilleri ile herhangi bir anlamlı ilişki göstermedi. Genel olarak BMI ve lipid ilişkili metabolik parametreler, dolaşımdaki lökosit sayılarıyla en geniş ilişki örüntüsünü gösterirken, HDL-C ve HbA1c kıyaslamalı olarak az sayıda ya da hiç ilişki göstermedi. Tam korelasyon katsayıları, anlamlılık değerleri ve örneklem büyüklükleri Ek Tablo S3’te raporlanmaktadır.

Şekil 2

3.4 Metabolik parametreler, klinik sonuçlar ve beyin hasarı biyomarkerları arasındaki ilişkiler

Metabolik parametreler, klinik sonuçlar ve beyin hasarı biyomarkerları arasındaki korelasyon analizi, genel olarak zayıf veya mevcut olmayan ilişkileri gösterdi (Şekil 3). GFAP ile HbA1c, TC ve TG arasında ve HDL-C ile mRS arasında nominal düzeyde anlamlı ilişkiler gözlemlenmekle birlikte, FDR düzeltmesinden sonra hiçbir ilişki istatistiksel olarak anlamlı kalmadı. Tam istatistiksel ayrıntılar Ek Tablo S4’te bildirilmektedir.

Şekil 3

4 Tartışma

Bu keşif amaçlı retrospektif kohortta, akut iskemik inme veya TIA’lı hastalarda kabul anındaki lipid ilişkili metabolik parametreler, sistemik inflamasyon biyomarkerları ve dolaşan lökosit profilleri ile ilişkilidir. Inflamasyon paneli genelinde BMI ve TG, en geniş ilişki desenini göstermiştir; bu ilişkilerin bir kısmı FDR düzeltmesinden sonra anlamlı kalmamış, HDL-C ise minimal veya ters ilişkiler sergilemiştir. Buna karşılık, HbA1c yalnızca sınırlı nominal ilişkiler göstermiştir. Bu bulgular, bu kohortta lipid ilişkili metabolik parametrelerin, kronik glikemik durum yerine erken sistemik inflamasyon yanıtlarıyla daha yakın ilişkilidir olabileceğini düşündürmektedir. Ancak bu keşif amaçlı gözlemler, daha büyük, longitudinal ve uygun şekilde düzeltilmiş çalışmalarla doğrulanmalıdır (, ).

Lipidlerle ilgili metabolik parametreler arasında TG, inflamatör biyomarker’larla bir ilişki örüntüsü gösterdi. Bu gözlem, hipertrigliseridemi ile sistemik inflamasyon arasındaki ilişkiyi destekleyen klinik kanıtlarla—daha yüksek CRP düzeyleri ve artmış pro-inflamatör sitokinlerle—ayrıca izkemik inme popülasyonlarında yükselmiş TG düzeylerinin kötü prognozla ilişkilendirilmesiyle uyumludur. TG zengini lipoproteinler, endotelyal disfonksiyon, oksidatif stres ve inflamatör sinyal iletimiyle ilişkilendirilmiş; gözlemlenen ilişkiler için potansiyel bir biyolojik temel sağlamıştır. Koortumuzda TG, CRP ile pozitif ilişkiliydi ve bu ilişki FDR düzeltmesinden sonra da anlamlı kalmıştır. TG ile VCAM-1, VEGF ve sTREM2 dahil diğer inflamatör ara aracılar arasında da nominal düzeyde anlamlı ilişkiler gözlemlenmiş, ancak bunlar çoklu karşılaştırmalar için düzeltme sonrası kalmamıştır. Buna karşılık, HDL-C inflamatör biyomarker’larla daha zayıf veya ters ilişkiler göstermiş; bu durum, daha önce tanımlanmış anti-inflamatör ve endotelyum koruyucu özellikleriyle uyumludur.

Lipidlerle ilgili ilişkilerin ötesinde, CRP BMI ve lipidlerle ilgili metabolik parametrelerle pozitif ilişkiliydi; BMI, LDL-C, TC ve TG ile CRP arasındaki pozitif ilişkiler FDR düzeltmesinden sonra da anlamlı kalmıştır. HDL-C, CRP ile ters ilişkiliydi, ancak bu çoklu karşılaştırmalar için düzeltme sonrası kalmamıştır. Bu örüntü, daha yüksek CRP düzeylerinin kötü bir inflamatör profille, HDL-C’nin ise genellikle daha düşük bir inflamatör profille ilişkilendirilmesiyle bilinen ilişkiyle örtüşmektedir. Bu gözlemler, var olan metabolik bozuklukların inme sonrası sistemik inflamatör yanıttaki bireyler arası değişkenlikle ilişkilendirilebileceğini düşündürmektedir.

IL-1Ra ayrıca BMI ve lipid ilişkili metabolik parametrelerle pozitif ilişkiler gösterdi. Yükselmiş IL-1Ra seviyelerinin, süregelen inflamatör sinyallemeye karşı koruyucu bir yanıt olarak öne sürüldüğü ve kronik düşük dereceli inflamatasyon ile adipozite (32–34) açısından yakın bağlantılı olduğu belirtiliyor. Lipid ilişkili metabolik parametrelerle, monosit göçünü ve vasküler inflamatasyonu sağlayan temel bir mediatör olan CCL2 arasında da pozitif ilişkiler gözlemlendi; bu bulgu, CCL2 ile obezite ve dislipidemi arasındaki bağlantıları öne süren önceki çalışmalarla uyumlu. Ancak, bu ilişkilerin hiçbiri FDR düzeltmesinden sonra istatistiksel olarak anlamlı kalmadı ve bu nedenle keşif niteliğindeki gözlemler olarak yorumlanmalıdır.

Inflamatör biyomarker profiline tutarlı olarak, lipid ilişkili metabolik parametreler, özellikle BMI ve TG, dolaşımdaki lökosit sayılarıyla da ilişkilendirildi. Toplam lökosit ve lenfositler, ilişkilerin en geniş desenini gösterdi; bunu monosit ve nötrofiller izledi. Buna karşılık, HDL-C ve HbA1c lökosit alt gruplarıyla minimal ya da neredeyse hiç ilişki göstermedi. Yükselmiş lökosit sayıları, iskemik inme sonrası kötü sonuçların tanınmış öngörücileri olarak kabul edilir ve akut sistemik inflamatör yanıtları yansıtır. Önceki çalışmalar, özellikle nötrofiller açısından, belirli lökosit alt grupları ile metabolik parametreler arasında heterojen ilişkiler bildirmiş olsa da, kohortumuzda gözlemlenen genel desen, akut iskemik inme hastalarında lipid ilişkili metabolik parametreler ile dolaşımdaki lökosit profilleri arasında olası bir ilişki olduğunu düşündürüyor. Ancak, bu bulgular dikkatli yorumlanmalıdır; çünkü gözlemlenen ilişkiler nedensel bir ilişki kurmamakta ve isimli olarak anlamlı olan bazı ilişkiler FDR düzeltmesinden sonra anlamlı kalmaktadır.

Analiz beyin hasarı ve klinik sonuç belirteçlerine genişletildiğinde, metabolik parametrelerle ilişkiler daha azdı ve genellikle ters yöndeydi. Dolaşımdaki GFAP düzeyleri çoğunlukla lipidle ilgili metabolik parametrelerle olumsuz ilişkiler gösterirken, HbA1c olumlu bir ilişki gösterdi. Bununla birlikte, metabolik parametrelerle GFAP arasındaki nominal düzeyde anlamlı correlations, FDR düzeltmesinden sonra anlamlılığını korumadı ve HbA1c ≥ 6,5% olan hastaların sınırlı sayısı (n = 4), HbA1c ile ilgili ilişkilerin yorumlanırken dikkatli olunmasını gerektirmektedir. BMI ile dolaşımdaki NfL veya GFAP arasındaki benzer ters ilişkiler, diğer nörolojik ve metabolik hastalıklarda bildirilmiş ve obezite paradoksu bağlamında tartışılmıştır. Olası açıklamalar, daha yüksek kan hacmiyle ilgili seyrelme etkileri, değişmiş renal temizlenme veya artmış yağ dokusuyla ilişkili biomarker dağılımı farkları şeklinde sıralanabilir. Tahmini kan hacmine normalizasyona rağmen, residual konfonder etki veya ek biyolojik mekanizmalar eklenemez. Ayrıca, tahmini kan hacmi antropometrik değişkenler kullanılarak hesaplandığı için, normalizasyon prosedürü BMI ile matematiksel bir bağlantı içermiş olabilir. Bu nedenle, BMI ile ilgili ilişkiler dikkatli şekilde yorumlanmalıdır, çünkü normalizasyon prosedüründen gelen katkı eklenemez. Renal fonksiyon ve görüntüleme bulgularını içeren longitudinal çalışmalarla daha ileri araştırmalar gerekmektedir.

HDLC düzeyleri ile düşük mRS skorları arasında, HDLC ile iskemik inme sonrası fonksiyonel sonuçlar arasındaki ilişkiyi tanıtan önceki çalışmalarla uyumlu bir nominal ilişki gözlemlendi. Ancak bu ilişki FDR düzeltmesinden sonra istatistiksel olarak anlamlı kalmadı ve kötü fonksiyonel sonuca sahip hastaların sınırlı sayısı ile çok değişkenli düzeltmenin olmaması nedeniyle, prognoz ile ilgili bir ilişkinin kanıtı olarak yorumlanmamalıdır. Buna karşılık, giriş nörolojik şiddet skorları metabolik parametrelerle anlamlı bir ilişki göstermedi; bu kohortta anlamlı korelasyonların olmaması, başlangıç inme şiddeti ile potansiyel ilişkileri hariç tutmaz.

Keşif niteliğindeki bu retrospektif, tek merkezli çalışmanın özgün ve hipotez üreten doğası birkaç sınırlamayı beraberinde getiriyor. Tek merkezli tasarım ve mütevazı örneklem büyüklüğü bulguların genellenmesini sınırlayabilirken, gerçek dünya klinik uygulamasını yansıtan biyomarker erişilebilirliğindeki değişkenlik seçim yanlığını tetiklemiş ve kapsamlı çok değişkenli analizlerin yapılma olanakını kısıtlamış olabilir. Buna ek olarak, tüm analizler keşif niteliğindeydi ve düzeltilmemiş korelasyonlara dayanıyordu; Benjamini-Hochberg yöntemi sahte buluş oranını kontrol etmek için uygulanmış olsa da, yapılan karşılaştırma sayısı göz önüne alındıkça artan belirsizlik sürüyor. NIHSS verileri yalnızca 102 hastanın 37’sinde mevcut olduğundan, tüm kohortta nörolojik şiddet açısından sistematik düzeltme yapılamadı. Tam vaka analizleri örneklem büyüklüğünü önemli ölçüde azaltır ve potansiyel olarak ek seçim yanlığını tetikleyebilirdi. Bu nedenle, gözlemlenen ilişkiler dikkatle yorumlanmalı ve hipotez üreten bulgolar olarak değerlendirilmelidir. Yazılı bilgilendirilmiş onay gerekliliği, kabul anındaki düşük NIHSS skorlarıyla yansıdığı üzere, hafif inme şiddetine sahip hastaların tercih edilerek dahil edilmesine yol açmış, böylece daha ciddi etkilenen hastaların temsilini sınırlamıştır. Kohortun bu özelliği, fonksiyonel sonuçla güçlü ilişkilerin tespit edilme olanğını azaltmış olabilir. Ayrıca, 20 hastada (19,6%) 3. ay mRS verisinin olmaması, takipten kayıp hastalar, sonuç verisi olan hastalardan sistematik olarak farklıysa kayıp yanlığını tetikleyebilir. Belirtilerin başlangıcı ile ilk kan örneğinin alınması arasındaki süre kaydedilmiş olsa da, açlık durumu, renal fonksiyon, eşlik eden enfeksiyonlar, kan örneğinin reperfüzyon tedavisine göre zamanlaması ve örneklem öncesi statin kullanımı sistematik olarak mevcut değildi. Bu faktörler dolaşımdaki metabolik ve inflamatuar biyomarker konsantrasyonlarını etkilemiş ve gözlemlenen ilişkilerde ek değişkenlik ve karıştırıcı etken kaynakları olarak değerlendirilebilir. Üstelik, iskemik inme ve TIA hastaları birlikte analiz edilmiştir, bu da

ek klinik ve biyolojik heterojenite eklemiş; gözlemlenen ilişkilerin TIA çıkarılması durumundaki sağlamlığı ise hâlen doğrulanmamıştır. Son olarak, bu bulgular yorumlanırken kan hacminin normalleştirilmesinin BMI ile ilgili ilişkilere olası etkisi dikkate alınmalıdır.

Geriye dönük tasarım, biyomarker toplamanın ve boyunsal değerlendirmenin standart zamanlamasını da olanaksız kılmış; zaman içindeki seyir ve mekanistik ilişkiler hakkındaki görüşleri sınırlamıştır. İleri çalışmalar, bu bulguları standart örneklem protokolleri, boyunsal biyomarker değerlendirmesi ve çok değişkenli analizlerle birlikte daha büyük, çok merkezli ileri dönük kohortlarda metabolik durum, sistemik inflamasyon ve iskemik inme sonrası klinik sonuç arasındaki ilişkiyi daha iyi tanımlamak doğrultusunda doğrulamalıdır.

Genel olarak bu çalışma, metabolik durum, sistemik inflamasyon ve iskemik inme sonrası sonuç arasındaki ilişkiye bütünleyici bir klinik bakış sunmaktadır. Bireysel metabolik parametreleri önceden tanımlanmış metabolik sendromlar yerine incelediğimizden, bulgularımız BMI ve trigliseridlerin seçili sistemik inflamasyon biyomarkerları ve dolaşımdaki lökosit profilleri ile ilişkili olurken, HbA1c’nin buna kıyasla daha sınırlı ilişkiler gösterdiğini işaret etmektedir. FDR düzeltmesinden sonra anlamlı kalan ilişkiler, seçili inflamasyon biyomarkerları ve lökosit profillerinde yoğunlaşmış; beyin hasarı biyomarkerları veya fonksiyonel sonuçla ilişkili olarak düzeltme sonrasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki kalmıştır. Keşif amaçlı gözlemsel bir çalışma olarak, bu bulgular hipotez üreten bulgular olarak değerlendirilmeli ve metabolik- bağışıklık etkileşimlerinin iskemik inmedeki rolünü daha iyi tanımlamak doğrultusunda çok değişkenli analizlerle daha büyük, ileri dönük kohortlarda doğrulamalıdır.

İfadeler

Veri erişilebilirlik ifadesi

Bu makalenin sonuçlarını destekleyen ham veriler, gereksiz bir şart koşulmadan yazarlar tarafından erişime sunulacaktır.

Etik ifadesi

İnsanlarla yürütülen çalışmalar, Danimarka Ulusal Araştırmalar Etik Kurulunca onaylanmış (Proje ID: S-20160152G) ve Danimarka Veri Koruma Kurumu’na kaydedilmiş (J. No. 16/34165) olup, yerel mevzuat ve kurumsal gerekliliklere uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, çalışmaya katılmaya ilişkin yazılı aydınlatılmış onaylarını vermiştir.

Yazar katkıları

FM: Veri yönetimi, Biçimsel analiz, Metodoloji, Yazılım, Doğrulama, Görselleştirme, Yazım – özgün taslak. SR: Kavramsal tasarım, Metodoloji, Doğrulama, Yazım – inceleme ve düzenleme. HN: Soruşturma, Kaynaklar, Yazım – inceleme ve düzenleme. MF: Kavramsal tasarım, Kaynak temini, Kaynaklar, Yönetmenlik, Yazım – inceleme ve düzenleme. KL: Kavramsal tasarım, Kaynak temini, Soruşturma, Kaynaklar, Yönetmenlik, Doğrulama, Yazım – inceleme ve düzenleme.

Finansman

Yazar(lar), bu çalışma ve/veya yayımı için finansal destek alındığını beyan etmiştir. Bu çalışma, Lundbeck Vakfı (R467-2024-481), Danimarka Bağımsız Araştırmalar Kurulu (DFF) (10.46540/4285-00146B) ve Novo Nordisk Vakfı (NNF22OC0079804) tarafından sağlanan hibelerle desteklenmiştir. Finansman kuruluşlarının çalışma tasarımında, veri toplama ve analizinde, yayım kararında veya metnin hazırlanmasında herhangi bir rolü yoktur.

Teşekkür

Yetkin teknik destek için Danimarka Güney Üniversitesi’nden Ulla Damgaard Munk ve istatistiksel analiz desteği için Milano Üniversitesi’nden Alessia Monti teşekkür ederiz.

Çıkar çatışması

Yazar(lar), bu çalışmanın, olası bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki olmadan yürütüldüğünü beyan etmiştir.

MF, başvuru sırasında Frontiers’in editör kurulu üyesi olduğunu beyan etmiştir. Bunun hakem değerlendirme süreci ve nihai karar üzerinde herhangi bir etkisi yoktur.

Üretken yapay zeka beyanı

Makalenin yazarları, bu el yazısının oluşturulmasında Üretken Yapay Zekânın kullanıldığını beyan etti. Bu çalışmanın hazırlığı sırasında yazarlar dil ve okunabilirliği artırmak için ChatGPT 5.6 (OpenAI) kullandı. Bu aracı kullandıktan sonra içerigi gerekli düzenlemelerle inceledi ve düzenledi; yayımlanan makalenin içeriğinden tam sorumluluk taşıyor.

Makaledeki şekillerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text) Frontiers tarafından yapay zekânın desteğiyle oluşturulmuş olup, mümkün olduğunca yazarların incelemesini de içeren makul çabalarla doğruluğun sağlanması için gerekli tüm adımlar atılmıştır. Herhangi bir sorunu tespit ederseniz, lütfen bizimle iletişime geçin.

Yayıncının notu

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarların görüşlerini yansıtır ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini zorunlu olarak temsil etmez. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

Ekleme materiali

Bu makalenin ekleme malzemesi çevrimiçi olarak şu adreste bulunabilir: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fneur.2026.1957923/full#supplementary-material

  • 1.

    Feigin VL, Brainin M, Norrving B, Martins SO, Pandian JD, Lindsay P ve ark. Dünya İnme Örgütü: Küresal İnme Gerçekleri Yaprağı 2025. Int J Stroke. (2025) 20:132. doi: 10.1177/17474930241308142

  • 2.

    Iadecola C, Rather J. İnme ve demansın bağışıklık bilimi. Immunity. (2025) 58:18–39. doi: 10.1016/J.IMMUNI.2024.12.008

  • 3.

    Lambertsen KL, Finsen B, Clausen BH. İnme sonrası iltihaplanma—terapi için hedef mi, araç mı? Acta Neuropathol. (2019):693–714. doi: 10.1007/s00401-018-1930-z

  • 4.

    Sharma J, Gondalia S, Sharma N. İsendik sendik inme sonuçlarının metabolik sendromu olan ve olmayan hastalarda karşılaştırılması: sistematik derleme. Cureus. (2025) 17:86464. doi: 10.7759/CUREUS.86464

  • 5.

    Przykaza Ł. Yaygın inme eşlik eden hastalıkların, bunlarla ilişkili iltihaplanmanın ve serebral iskemik/reperfüzyon kaskadının seyri arasındaki ilişkinin anlaşılması. Front Immunol. (2021) 12:782569.

  • 6.

    Tallar A, van-Charvet L. Kolesterol, iltihaplanma ve doğuştan bağışıklık. Nat Rev Immunol. (2015) 15:104–16. doi: 10.1038/NRI3793

  • 7.

    Varra FN, Varras M, Varra V, Theodosis-Nobelos P. Obezite ile kronik iltihaplanma arasındaki moleküler ve patofizyolojik ilişki: metabolik disfonksiyonların ortaya çıkmasında ve bunların iltihaplanmayı aracılık eden tedavi seçeneklerinde (gözden geçirme). Mol Med Rep. (2024) 29:13219. doi: 10.3892/MMR.2024.13219

  • 8.

    Ridker PM. Kalan iltihaplanma riskini hedeflemek: ateroskleroz tedavisi ve önlemi için bir sonraki ön saha. Vasc Pharmacol. (2023) 153:107238. doi: 10.1016/J.VPH.2023.107238

  • 9.

    Libby P. Aterosklerozun değişen tablosu. Nature. (2021) 592:524–33. doi: 10.1038/S41586-021-03392-8

  • 10.

    Dave JA, Engel M, Freercks R, Peter J, May W, Badri Met al. Abnormal glucose metabolism in non-diabetic patients presenting with an acute stroke: prospective study and systematic review. QJM. (2010) 103:495–503. doi: 10.1093/QJMED/HCQ062

  • 11.

    Yang Y, Huang X, Wang Y, Leng L, Xu J, Feng L et al. The impact of triglyceride-glucose index on ischemic stroke: a systematic review and meta-analysis. Cardiovasc Diabetol. (2023) 22:2.

  • 12.

    Bustamante A, Simats A, Vilar-Bergua A, García-Berrocoso T, Montaner J. Blood/brain biomarkers of inflammation after stroke and their association with outcome: from C-reactive protein to damage-associated molecular patterns. Neurotherapeutics. (2016) 13:671–84. doi: 10.1007/S13311-016-0470-2

  • 13.

    Aberg E, Adielsson G, Almqvist A, Andersson L O, Asplund K, Aursnes I et al. Multicenter trial of hemodilution in ischemic stroke–background and study protocol. Stroke. (1985) 16:885–90. doi: 10.1161/01.STR.16.5.885

  • 14.

    Shinohara Y, Minematsu K, Kmano T, Ohashi Y. Modified Rankin scale with expanded guidance scheme and interview questionnaire: interrater agreement and reproducibility of assessment. Cerebrovasc Dis. (2006) 21:271–8. doi: 10.1159/000091226

  • 15.

    Banks JL, Marotta CA. Outcomes validity and reliability of the modified Rankin scale: implications for stroke clinical trials: a literature review and synthesis. Stroke. (2007) 38:1091–6. doi: 10.1161/01.STR.0000258355.23810.C6

  • 16.

    Hansen R, Laursen CC, Nawaz N, Madsen JS, Nielsen HH, Kruuse C ve ark. İskemik inme olgularında lökosit TNFR1 ve TNFR2 ifadesi çevresel bağışıklık yanıtına katkıda bulunur. Cells. (2021) 10:861. doi: 10.3390/cells10040861

  • 17.

    Clausen BH, Wirenfeldt M, Høgedal SS, Frich LH, Nielsen HH, Chrønder HD ve ark. İskemik inme sonrası insan beyninde ve kanında TNF ve IL-1 sistemlerinin karakterizasyonu. Acta Neuropathol Commun. (2020) 8:478. doi: 10.1186/S40478-020-00957-Y

  • 18.

    Nielsen HH, Soares CB, Høgedal SS, Madsen JS, Hansen RB, Christensen AA ve ark. Akut nörofilament hafif zincir plazma düzeyleri iskemik inme hastalarında inme şiddeti ve klinik sonuçla ilişkilidir. Front Neurol. (2020) 11:448. doi: 10.3389/FNEUR.2020.00448

  • 19.

    Raffaele S, Mannella FC, Thougaard E, Nielsen PV, Blickfeldt-Eckhardt M, Tolosa E ve ark. TNFR2 sinyallemesi, deneysel inme sonrası mikrogliaların cinsiyete özgü miyelini yeniden sağlama özelliklerini şekillendirir. Neurotherapeutics. (2025):e00745. doi: 10.1016/J.NEUROT.2025.E00745

  • 20.

    Nadler SB, Hidalgo JU, Bloch T. Normal yetişkin insanlarda kan hacminin tahmini. Surgery. (1962) 51:224–32.

  • 21.

    Manouchehrinia A, Piehl F, Hillert J, Kuhle J, Alfredsson L, Olsson T ve ark. Kan hacmi ve kütle indeksinin kan nörofilament hafif zincir düzeyleri üzerindeki karıştırıcı etkisi. Ann Clin Transl Neurol. (2020) 7:139–43. doi: 10.1002/ACN3.50972

  • 22.

    Geistanger A, Arends S, Berding C, Hoshino T, Jeppsson J O, Little R et al. Kan A1c için IFCC referans ölçüm usulü ile Amerika Birleşik Devletleri, Japonya ve İsveç’te belirlenen karşılaştırma usulleri arasındaki ilişkinin izlenmesi için istatistiksel yöntemler. Clin Chem. (2008) 54:1379–85. doi: 10.1373/CLINCHEM.2008.103556

  • 23.

    Morpheus. Erişim adresi: https://software.broadinstitute.org/morpheus/ (Erişim tarihi: 14 Ocak 2026).

    • Referansı makalede görüntüle
  • 24.

    Jonkers I J, Mohrschladt M F, Westendorp R G, Van Der Laarse A, Smelt A H. İnsülin direnci ile eşlik eden ciddi hipertrigliseridemi sistemik inflamasyon ile ilişkilidir: randomize kontrollü bir çalışmada bezafibrat tedavisi ile geri dönüş. Am J Med. (2002) 112:275–80. doi: 10.1016/S0002-9343(01)01123-8

  • 25.

    Chen Y, Wu J, Chen M, Zhu Y, Wang H, Cui T et al. Reperfüzyon tedavisi ile tedavi edilen büyük damar ateroskleroz inmesinde metabolik sendrom ve sonuçlar arasındaki ilişki. J Stroke Cerebrovasc Dis. (2024) 33:107927. doi: 10.1016/J.JSTROKECEREBROVASDIS.2024.107927

  • 26.

    Liang H J, Zhang Q Y, Hu Y T, Liu G Q, Qi R. Hipertrigliseridemi: ihmal edilen bir iskemik inme risk faktörü mü? J Stroke. (2022) 24:21–40. doi: 10.5853/JOS.2021.02831

  • 27.

    Barter P J, Nicholls S R, Rye K A, Anantharamaiah G M, Navab M, Fogelman A M. HDL’in antiinflamatuvar özellikleri. Circ Res. (2004) 95:764–72. doi: 10.1161/01.RES.0000146094.59640.13

  • 28.

    Cho KH. Yoğun lipoproteinler (HDL) üzerine güncel araştırma durumu: HDL miktarından HDL kalitesine ve HDL işlevselliğine bir paradigma değişimi. Int J Mol Sci. (2022) 23:967. doi: 10.3390/IJMS23073967

  • 29.

    Devaraj S, Singh U, Jialal I. İnsan C-reaktif proteini ve metabolik sendrom. Curr Opin Lipidol. (2009) 20:182–9. doi: 10.1097/MOL.0B013E32832AC03E

  • 30.

    Bains M, Loona S, Singh G, Bains R. Prediyabetik ve normal popülasyonda hs-CRP ve lipid profil düzeyleri üzerine karşılaştırmalı bir çalışma. J Pharm Bioallied Sci. (2024) 16:S2188–90. doi: 10.4103/JPBS.JPBS_144_24

  • 31.

    Chen L, Wang M, Yang C, Wang Y, Hou B. İnme hastalarında prognoz için yüksek hassasiyetli C-reaktif proteini serum düzeylerinin rolü: bir meta-analiz. Front Neurol. (2023) 14:1199814. doi: 10.3389/FNEUR.2023.1199814

  • 32.

    Arend W P. Hastalıkta IL-1 ve IL-1Ra arasındaki denge. Cytokine Growth Factor Rev. (2002) 13:323–40. doi: 10.1016/S1359-6101(02)00020-5

  • 33.

    Luotola K. IL-1 reseptör antagonistinin (IL-1Ra) düzeyleri ve metabolik bozuklukların yönetimi. Nutrients. (2022) 14:3422. doi: 10.3390/NU14163422

  • 34.

    Luotola K, Pietilä A, Alanne M, Lanki T, Loo B, Jula A ve ark. Interleukin-1 ailesinin genetik varyasyonu ve interleukin-1 reseptör antagonist fenotiplerini belirleyen genetik olmayan faktörler. Metabolism. (2010) 59:1520–7. doi: 10.1016/J.METABOL.2010.01.017

  • 35.

    Li H, Deng X, Li Z, Luo C, Liu J, Wang Y. Diyabet ve metabolik sendromu hastalarda serum monosit kemotaktik protein-1 düzeylerindeki değişim. J Huazhong Univ Sci Technolog Med Sci. (2011) 31:312–6. doi: 10.1007/S11596-011-0373-8

  • 36.

    Geng H, Chen L, Tang J, Chen Y, Wang L. Serebral iskemik-reperfüzyon hasarında ve tedavisinde CCL2/CCR2 ekseninin rolü: hayvan deneylerinden klinik çalışmalara. Int J Mol Sci. (2022) 23:485. doi: 10.3390/IJMS23073485

  • 37.

    Furlan JC, Vergouwen MD, Fang J, Silver F. Beyaz kan hücre sayısı akut ishemik inme sonrası sonuçların bağımsız öngörücüsüdür. Eur J Neurol. (2014) 21:215–22. doi: 10.1111/ENE.12233

  • 38.

    Sawant S, Tucker B, Senanayake P, Waters D, Patel S, Rye KA ve ark. Lipid düzeyleri ile lökosit sayısı arasındaki ilişki: üç büyük kohortun kesitsel ve uzunlamasına analizi. Am Heart J Plus Cardiol Res Pract. (2021) 4:100024. doi: 10.1016/J.AHJO.2021.100024

  • 39.

    Tucker B, Ephraums J, King T, Abburi K, Rye KA, Cochran BJ. Aterosklerozda bozulmuş kolesterol homeostazının nötrofiller üzerindeki etkisi. Arterioscler Thromb Vasc Biol. (2023) 43:618–27. doi: 10.1161/ATVBAHA.123.316246

  • 40.

    Rebelos, E., Rissanen, E., Bucci, M., Jääskeläinen, O., Honka, M., Nummenmaa, L., et al. Dolaşan nörofilament morbid obezite, renal fonksiyon ve beyan yoğunluğu ile ilişkilidir. Sci Rep. (2022) 12:41598. doi: 10.1038/S41598-022-11557-2

  • 41.

    Makihara, N., Nakada, Y., Koga, M., Shiokawa, Y., Nakagawara, J., Furui, E., et al. rt-PA tedavisinden sonra inme sonucuna serum lipid düzeylerinin etkisi: SAMURAI rt-PA kaydı. Cerebrovasc Dis. (2012) 33:240–7. doi: 10.1159/000334664

  • 42.

    Putaala, J., Strbian, D., Mustanoja, S., Haapaniemi, E., Kaste, M., Tatlisumak, T. Genç yetişkinlerde iskemik inme: lipoproteinlerin etkisi. Acta Neurol Scand. (2013) 127:61–9. doi: 10.1111/J.1600-0404.2012.01683.X

Özet

Anhtar kelimeler

biomarkerlar, sitokinler, fonksiyonel sonuç, bağışıklık tepkisi, iskemik inme, lipid profili, metabolik profilleştirme, sistemik iltihaplanma

Başvuru

Mannella FC, Raffaele S, Nielsen HH, Fumagalli M ve Lambertsen KL (2026) Kabul metabolik parametreleri akut iskemik inme hastalarında erken sistemik iltihaplanma ile ilişkilidir: açıklayıcı retrospektif gözlemsel bir çalışma. Front. Neurol. 17:1957923. doi: 10.3389/fneur.2026.1957923

Cep tarih

04 Ağustos 2026

Güncellenmiş

30 Ekim 2026

Kabul edildi

31 Ekim 2026

Yayınlandı

11 Kasım 2026

Hacim

17 – 2026

Faheem Shehjar, Texas Tech University Health Sciences Center School of Medicine, Amerika Birleşik Devletleri

Tao Xie, Soochow Üniversitesi İlk İlişkili Hastanesi, Çin

Mathew John, Jubilee Mission Medical College and Research Institute, Hindistan

© 2026 Mannella, Raffaele, Nielsen, Fumagalli ve Lambertsen.

Bu, erişimi açık bir makaledir ve Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında dağıtılmıştır. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahib(inin) atıf edilmesi ve bu dergideki orijinal yayının, kabul edilen akademik uygulama doğrultusunda belirtilmesi şartıyla, diğer platformlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma mümkündür. Bu koşullara uymayan herhangi bir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izin verilmez.

* Kate Lykke Lambertsen, klambertsen@health.sdu.dk

† Bu yazarlar bu çalışmaya eşit katkıda bulunmuş ve kıdemli yazarlığı paylaşmaktadır.

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve mutlaka bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

İlginizi Çekebilir: Hematoma Boşaltımı Yapılan Beyin İçi Kanamalı Hastalarda Cerrahi Zamanlamasının Postoperatif İnflamatör Biyomarkerlar ve Klinik Sonuçlarla İlişkisi →
Kaynak: Frontiersin ↗
BENZER İNCELEMELER

İlgili Diğer Rehberler