Özet
RUNX1::RUNX1T1 veya CBFB::MYH11 ile tanımlanan çekirdek-bağlayıcı faktör akut miyeloid lösemi (CBF-AML), olumlu risk kategorisinde sınıflandırılsa da klinik sonuçları heterojen kalmaktadır. Eşlik eden kinaz mutasyonları bu değişkenliğin yalnızca bir kısmını açıklamakta olup, bu durum sinyal iletiminin yoğunluğunu, süresini ve hücresel organizasyonunu düzenleyen adaptör proteinlere yönelik ilgiyi artırmıştır. Bu derlem, CBF-AML hastalarında, füzyonla ilişkili deneysel modellerde ve diğer lösemi bağlamlarında elde edilen bulguları ayırt ederek, bu proteinlerin biyolojik ve potansiyel prognozsal önemini eleştirel bir şekilde değerlendirmektedir. CBL splicing bölgesi ve ekzon 8/9 değişiklikleri, reseptör baskılanmasındaki bozuklukları CBF-AML ile ilişkilendirirken, RUNX1::RUNX1T1 aracılı LAT2 düzenlemesi adaptör ekspresyonunu farklılaşma ile bağlamaktadır. Germline SH2B3 rs111340708 varyantı, AML’de değişmiş splicing ile ve 32 CBF-AML hastasından oluşan keşifsel bir alt grupta daha kısa genel sağkalım ile ilişkilendirilmiş, ancak bu bulgu bağımsız olarak doğrulanmamıştır. GAB2, KIT ve FLT3 sinyal iletimine mekanistik bağlantılar sağlasa da CBF-AML’deki fonksiyonel bağımlılığı henüz kanıtlanmamıştır. GRB10, DOK proteinleri, CRKL ve STAP2 ile ilgili kanıtlar ağırlıklı olarak çıkarımsal niteliktedir. Bu bulgular birlikte, adaptör disregülasyonunun, eşlik eden onkojenik sinyal lezyonlarının genliğini, süresini ve hücresel sonuçlarını ayarlayan geniş bir mekanistik modifikatör olarak hareket ettiğini göstermektedir. Son füzyon-spesifik klinik çalışmalar ve moleküler ölçülebilir kalıntı hastalık (MRD) çerçeveleri, adaptör biyobelirteçlerinin test edilmesi gereken referans noktasını oluşturmaktadır. Hiçbir adaptör belirteci, CBF-AML risk atamasına veya tedavi seçimine rehberlik edecek düzeyde yeterince doğrulanmamıştır. Klinik uygulamaya geçiş için tekrarlanabilir testler, füzyon-spesifik bağımsız doğrulama ve eş-mutasyonlar, tedavi ve MRD’nin ötesinde ek prognozsal değer kanıtı gereklidir.
1 Giriş
Çekirdek-bağlayıcı faktör akut miyeloid lösemi (CBF-AML), yetişkinlerdeki yeni teşhis edilen AML vakalarının yaklaşık %12–15’ini oluşturur ve RUNX1::RUNX1T1 üreten t(8;21)(q22;q22.1) veya CBFB::MYH11 üreten inv(16)(p13.1;q22)/t(16;16)(p13.1;q22) ile tanımlanır (–). Her iki füzyon proteini de çekirdek-bağlayıcı faktör transkripsiyon kompleksini bozar ve hematopoietik farklılaşmayı değiştirir; ancak bu iki genetik varlık eş-mutasyon örüntüleri, hastalık fenotipi ve klinik davranış açısından farklılık gösterir. Bu nedenle, ortak sınıflandırmaları füzyon-spesifik biyolojiyi gölgede bırakmamalıdır. CBF-AML, 2022 Avrupa Lösemi Ağı çerçevesinde olumlu risk kategorisinde sınıflandırılmaktadır ve en yoğun tedavi edilen hastaların çoğu tam remisyona ulaşmaktadır (, ). Bununla birlikte, hastaların klinik olarak anlamlı bir kısmı nüks yaşamakta olup, gerçek dünya sonuçları yaş, tedavi yoğunluğu, remisyon sonrası terapi ve ölçülebilir kalıntı hastalıktan (MRD) etkilenmektedir. Dolayısıyla olumlu risk tanımı, bireysel bir hasta için kalıcı hastalık kontrolünün garantisi olmaktan ziyade popülasyon düzeyinde bir kategoridir.
Lösemi oluşumunun geleneksel iki sınıflı modeli, bu heterojenlik için faydalı ancak eksik bir çerçeve sunmaktadır. RUNX1::RUNX1T1 ve CBFB::MYH11 esas olarak farklılaşmayı ve transkripsiyonu bozarken, KIT, FLT3, NRAS, KRAS ve ilgili yollaklardaki eşlik eden lezyonlar proliferasyonu ve sağkalımı artırır (–). Derin dizileme, birkaç sinyal mutasyonunun ayrı alt klonlarda bir arada bulunabileceğini ve hastalık gelişimi sırasında rekabet edebileceğini göstermiştir. Bu klonal girişim, mutasyon yükü ve genotip ile MRD arasındaki etkileşim, herhangi bir tek kinaz lezyonunun varlığından daha bilgilendirici olabilir (, ). Kinaz mutasyonları tek başına hareket etmez; biyolojik etkileri, efektörleri toplayan, çoklu protein kompleksleri oluşturan, sinyal moleküllerini konumlandıran ve aktive olmuş reseptörleri sonlandıran proteinlere bağlıdır. Adaptör proteinler bu görevleri Src homoloji 2, Src homoloji 3, pleckstrin homolojisi, fosfotirozin-bağlayıcı ve prolin-zengin bölgeler gibi modüler alanlar aracılığıyla yerine getirir. Çoğu içsel katalitik aktiviteye sahip olmasa da, JAK/STAT, PI3K/AKT/mTOR, RAS/MAPK ve sitoskeletal yollaklar aracılığıyla sinyal iletiminin yoğunluğunu, süresini ve hücresel lokalizasyonunu belirlerler. CBL, adaptör fonksiyonlarını RING parmağına bağlı E3 ubiquitin ligaz aktivitesi ile birleştirdiği için önemli bir kısmi istisnadır. Bu derlem, CBF-AML ile doğrudan bağlantısı olan veya bu hastalıkta tekrarlayan kinaz yollaklarıyla güçlü bir mekanistik bağlantısı bulunan seçilmiş adaptör proteinlere odaklanmaktadır. Kanıtlar fonksiyona göre düzenlenmiştir: negatif regülasyonun kaybı, iskele aracılı sinyal amplifikasyonu, farklılaşmanın modülasyonu ve ortaya çıkan bağlama bağlı mekanizmalar. Bu yaklaşım, CBF-AML’de doğrudan yapılan gözlemleri, seçilmemiş AML, kronik miyeloid lösemi, akut promiyelositik lösemi, hücre hatları veya fare modellerinden elde edilen bulgulardan ayırır. Prognozsal veya terapötik uygulamayı değerlendirirken bu ayrım esastır.
2 Kapsam ve literatür seçimi
Bu derlem, temel çalışmaları 26 Ekim 2026’da tamamlanan hedefli bir literatür güncellemesi ile birleştirmektedir. Güncelleme, PubMed-endeksli kayıtların ve birincil dergi makalelerinin web tabanlı taramasını kullanmış olup, aramalar CBF-AML, RUNX1::RUNX1T1, CBFB::MYH11, adaptör adları ve eş anlamlıları, sinyal iletimi, prognoz, MRD ve tedaviyi birleştirmiştir. 2022–2026 yılları arasındaki güncel yayınlar, klinik gelişmeler ve yeni mekanistik bulgular için öncelikli olarak değerlendirilmiş; daha eski çalışmalar ise bir etkileşimi veya hastalık bağlantısını kurdukları takdirde dahil edilmiştir. Bu, sistematik bir derleme veya meta-analiz değil, odaklanmış bir anlatısal aramadır; bu nedenle kapsamlı bir tarama ve resmi risk-yanlılığı değerlendirmesi yapılmamıştır. Adaptörler, CBF-AML ile doğrudan genomik, transkripsiyonel, fonksiyonel veya klinik bir bağlantıya sahip olmaları (CBL, LAT2, SH2B3 ve GAB2) veya tekrarlayan sinyal yollaklarıyla test edilebilir, açıkça çıkarımsal bir hipoteze sahip mekanistik bir ilişkiye sahip olmaları (GRB10, DOK proteinleri, CRKL ve STAP2) nedeniyle seçilmiştir. Birincil çalışmalar öncelikli olarak değerlendirilmiş, konsensüs önerileri klinik çerçeveyi oluşturmuş ve yorum makaleleri bağımsız deneysel kanıttan ziyade yorum olarak tanımlanmıştır. Kanıtlar, hastalık bağlamına ve çalışma tasarımına göre ayrı ayrı sınıflandırılmıştır. Bu nedenle hasta ilişkileri, perturbasyon deneyleri ve terapötik yanıt verileri eşdeğer doğrulama düzeyleri olarak ele alınmamıştır.
3 İki CBF füzyon alt tipinin klinik bağlamı
Hem RUNX1::RUNX1T1 hem de CBFB::MYH11 AML, yoğun tedavi edilen AML için kullanılan ELN 2022 çerçevesinde olumlu risk kategorisinde sınıflandırılmaktadır (). Genellikle gemtuzumab ozogamicin içeren sitarabin tabanlı yoğun tedavi ve tekrarlanan sitarabin konsolidasyonu, uygun hastalar için tedavinin önemli bileşenleri olmaya devam etmektedir (). Yakın zamanda yapılan büyük ölçekli kromatin erişilebilirlik profillemesi (eCHROMA kohortu, n = 1.563), bu alt tiplerin belirgin biyolojik kimliğini daha da vurgulamakta ve RUNX1::RUNX1T1 ile CBFB::MYH11 AML’yi sırasıyla B ve C adlı ayrı epigenetik alt gruplara ayırmaktadır. Birden fazla genomik kategoride karmaşık epigenetik heterojenlik gösteren diğer birçok moleküler sınıftan farklı olarak, bu iki CBF alt grubu, benzersiz süper-enhancer mimarileri ve transkripsiyon faktörü düzenleyici ağları tarafından desteklenerek geleneksel genetik sınıflandırmalarla güçlü bir uyum sergilemektedir. Klinik olarak, bu sağlam epigenetik durumlar olumlu sonuçları yansıtmakta olup, 5 yıllık genel sağkalım oranları B alt grubu (RUNX1::RUNX1T1) için %62.9 ve C alt grubu (CBFB::MYH11) için %63.0’a ulaşmaktadır ().
Temel Bulgular ve Genel Değerlendirme
12 Sonuçlar
Adaptör proteinler, CBF füzyonlarının ve eşlik eden kinaz lezyonlarının nasıl heterojen sinyal ve farklılaşma fenotipleri oluşturduğunu anlamak için bir çerçeve sunar. Potansiyel klinik değerleri, adaptör değerlendirmesinin füzyon alt tipi, eş-mutasyonlar ve moleküler MRD’nin ötesinde prognozsal veya prediktif bilgi ekleyip eklemediğine bağlıdır. Bu ek değerin kanıtlanması için, adaptör değişikliklerini fonksiyonel sinyal durumlarına, dışarıdan doğrulanmış sonuçlara ve tedavi etkileşimlerine bağlayan füzyon-spesifik çalışmalar gereklidir. Mevcut kanıtlar, CBF-AML’de adaptör disregülasyonunun daha fazla araştırılmasını desteklese de, riske göre uyarlanmış tedaviye rehberlik etmek için henüz yetersizdir.
Beyanlar
Generatif Yapay Zeka Beyanı
Yazar(lar), bu makalenin hazırlanmasında üretken yapay zekanın kullanıldığını beyan etmiştir. Gözden geçirme sürecinde, şematik Şekil 1 ve Şekil 2 için kod hazırlamaya yardımcı olmak amacıyla GPT6-Astra (OpenAI) kullanılmıştır. Bilimsel içerik, yorumlama, atıfların doğruluğu ve makalenin nihai versiyonu için yazarlar sorumluluk üstlenmektedir.
Bu makaledeki şekillerin yanında yer alan herhangi bir alternatif metin (alt metin), Frontiers tarafından yapay zekanın desteğiyle oluşturulmuştur ve yazarların mümkün olduğunda inceleme yapması da dahil olmak üzere doğruluğu sağlamak için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorun tespit ederseniz lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.
Özet
Anahtar Kelimeler
adaptör proteinler, CBL, çekirdek-bağlayıcı faktör akut miyeloid lösemi, GAB2, prognostik biyobelirteçler, SH2B3, sinyal iletimi
Atıf
Beghini A, Stefanucci MR, Grillo G ve Cairoli R (2026) Çekirdek-bağlayıcı faktör akut miyeloid lösemide adaptör protein disregülasyonu ve risk stratifikasyonu için olanaklar. Front. Oncol. 16:2016344. doi: 10.3389/fonc.2026.2016344
Alınma Tarihi
01 Ekim 2026
Gözden Geçirme Tarihi
30 Ekim 2026
Kabul Tarihi
04 Kasım 2026
Yayınlanma Tarihi
16 Kasım 2026
16 – 2026
Valeria Visconte, Cleveland Clinic, Amerika Birleşik Devletleri
Rongtao Xue, Southern Medical University, Çin
Nan Zhang, Chongqing Medical University, Çin
© 2026 Beghini, Stefanucci, Grillo ve Cairoli.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) şartları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazar(lar) ve telif hakkı sahibi(leri)nin belirtilmesi ve bu dergideki orijinal yayına kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak atıfta bulunulması koşuluyla, diğer platformlarda kullanımı, dağıtımı veya çoğaltılması mümkündür. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izni verilmemektedir.
*İletişim: Alessandro Beghini, alessandro.beghini@unimi.it
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.

