GÜNCEL YAYIN Koruyucu Hekimlik, Yaşam Tarzı Tıbbı ve Hücresel Biyoloji
📅 17 Kasım 2026 · Bağımsız Editoryal Ağ
Nöroloji & Uyku

Frontiers | Kronik İnme Hastalarında Üst Ekstremite Motor Fonksiyon Bozukluğu Üzerine Non-invaziv Beyin Stimülasyonunun Etkileri: Sistematik Bir Derleme ve Ağ Meta-Analizi

✍️ Editör Masası • 📅 16 Kasım 2026 • ⏱️ 44 dk okuma
Frontiers | Kronik İnme Hastalarında Üst Ekstremite Motor Fonksiyon Bozukluğu Üzerine Non-invaziv Beyin Stimülasyonunun Etkileri: Sistematik Bir Derleme ve Ağ Meta-Analizi

Özet

Arka Plan:

Kronik inme hastaları genellikle üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğu yaşar. Non-invaziv beyin stimülasyonu (NIBS), motor fonksiyonların iyileşmesini desteklemede yaygın olarak incelenmiştir; ancak farklı stimülasyon parametrelerinin ve kombinasyon tedavilerinin etkinliği hâlâ tartışmalıdır ve uzun süreli takip verileri yetersizdir.

Amaçlar:

Kronik inme hastalarında üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunun tedavisinde farklı NIBS protokollerinin etkinliğinin karşılaştırılması.

Yöntemler:

Bu sistematik derleme ve ağ meta-analizi PRISMA kılavuzlarına uymuştur. PROSPERO kayıt numarası: CRD420261482727. 2010 ile 2024 yılları arasında kronik inme hastalarında üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunun tedavisinde NIBS kullanımına ilişkin randomize kontrollü çalışmaları sistematik olarak PubMed, Embase, WoS, CENTRAL ve Çin Ulusal Bilgi Altyapısı veri tabanlarından taradık. NIBS müdahale stratejileri, çeşitli hedef bölgelere ve stimülasyon parametrelerine göre uyarlanmış transkraniyal manyetik stimülasyonu (TMS) ve transkraniyal doğru akım stimülasyonunu (tDCS) içerdiğinin yanı sıra, bu tekniklerin davranışsal rehabilitasyon terapisi (BRT), fonksiyonel elektriksel stimülasyon (FES) ve akıllı rehabilitasyon terapisi (SRT) ile birleştirildiği çeşitli rehabilitasyon yaklaşımlarını da kapsamaktadır. Stata 18 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilen ağ meta-analizinde etki ölçüsü olarak standartlaştırılmış ortalama fark (SMD) kullanıldı. Ayrıca uzun süreli takip sonuçları özetlendi.

Bulgular:

İnceleme sonucunda toplam 36 çalışma dahil edildi; bu çalışmalarda kronik inme sonrası üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğu yaşayan 1.052 hasta yer alıyordu. Birincil sonuç ölçütü olarak Fugl-Meyer Üst Ekstremite Değerlendirme Ölçeği (FMA-UE) kullanıldığında, NIBS ve BRT’yi içeren müdahale rejimleri kontrol grubuna kıyasla daha üstün etkinlik gösterdi (SMD = 0.831; %95 GA: 0.322–1.340) ve SUCRA skoru %92.5 olarak belirlendi. Buna karşılık, geriye kalan 11 müdahale rejiminde istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmedi. İkincil sonuç ölçütleri arasında Wolf Motor Fonksiyon Testi (WMFT) skoru yalnızca yüksek frekanslı tekrarlayan transkraniyal manyetik stimülasyon (HF-rTMS) grubunda anlamlı bir etkinlik sergiledi (SMD = 0.995; %95 GA: 0.271–1.719; SUCRA = %92.5); ancak diğer sonuç ölçütlerinde müdahale ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark saptanmadı (tümü p > 0.05).

Sonuç:

NIBS’in BRT ile birleştirilmesi, kronik inme hastalarında üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunun iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Ancak bu birleşik müdahalenin iç bileşenleri önemli ölçüde heterojenlik göstermekte olup, ilişkili faydaların doğrulanması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç bulunmaktadır.

Sistemik inceleme kaydı:

https://www.crd.york.ac.uk/PROSPERO/view/CRD420261482727, Tanımlayıcı: CRD420261482727.

1 Giriş

İnme vakalarının görülme sıklığı ve engellilik oranları her yıl artmakta olup, günümüzde dünya çapında ölümlerin ikinci en önemli nedeni haline gelmiştir (). İnme hastalarının yaklaşık %50–85’i motor fonksiyon bozukluğu yaşamaktadır (). İnmenin başlamasından altı ay sonra bile bazı hastalarda, özellikle omuz ve dirsekte hareket açıklığının sınırlanması, kas gücünde azalma ve elde ince motor becerilerin bozulması şeklinde kendini gösteren çeşitli derecelerde üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğu devam etmektedir. Bu bozukluklar hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürmektedir (). Kronik dönemde spontan nöral iyileşme sabitlenmiştir; fonksiyonel gelişim daha çok nöral stimülasyon gibi dış modülasyon stratejilerine bağlıdır. Bu aşamada inme geçiren hastalar genellikle sabit bir üst ekstremite fleksiyon sinerjik hareket paterni ve telafi edici postüral stratejiler sergilerler (). Bu anormal patern, sadece eklem hareketliliğinin kısıtlanması, kas atrofisi ve spastisite gibi kas-iskelet sisteminde ikincil yapısal değişikliklere yol açmakla kalmaz, aynı zamanda üst ekstremite hareketlerinin koordinasyonunu ve esnekliğini de ciddi şekilde bozarak kavrama, yemek yeme ve giyinme gibi temel öz bakım faaliyetlerini zorlaştırmaktadır (). Ayrıca bu hastalarda duyusal-motor ağ bağlantılarında anormallikler de görülmektedir; bunlar arasında ipsilateral birincil motor korteksten ipsilateral precentral girusa ve kontralateral postcentral girusa yönelik artmış etkin bağlantılar da yer almakta olup, bu bağlantılar el fonksiyon bozukluğunun şiddetiyle ilişkilidir (). Tang ve arkadaşlarının çalışması, kronik dönemdeki hastalarda interhemisferik homolog bağlantılarda yaygın bir azalma olduğunu göstermiş; bu da duyusal-motor sinirlerin hemisferler arası anormal çift yönlü iletiminin uzun vadeli motor fonksiyon iyileşmesinin zayıf olmasıyla ilişkili olabileceğini düşündürmüştür (). Bu arada Yeun ve arkadaşları () inme sonrası beyindeki yapısal yeniden yapılanmanın uzun bir süre devam edebileceğini ve sadece lezyon çevresindeki alanla sınırlı kalmayıp uzak beyin bölgelerinde de gözlemlenebileceğini bulmuşlardır. Bu nedenle, serebral korteksi hedef alan nöromodülatör tedaviler, kronik üst ekstremite bozukluklarının iyileştirilmesi için umut vadetmektedir.

motor fonksiyon bozukluğu; ancak ilgili çalışmalar henüz tutarlı bir sonuca varamamıştır.

Son yıllarda NIBS, non-invaziv olması, yüksek derecede güvenli olması ve uygulanmasının nispeten basit olması gibi avantajları sayesinde inme sonrası motor fonksiyon rehabilitasyonu araştırmalarında giderek merkezi bir konum haline gelmiştir. Geleneksel rehabilitasyon terapileriyle karşılaştırıldığında NIBS, nöral plastisite ilkesine dayanır; beyin uyarılabilirliğini düzenleyerek ve beyin ağlarının yeniden yapılanmasını teşvik ederek inme sonrası anormal telafi edici nöral devre örüntülerini iyileştirir ve böylece üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunun rehabilitasyonu için uygulanabilir bir merkezi sinir sistemi müdahale yaklaşımı sunar (, ). En yaygın kullanılan iki NIBS türü TMS ve tDCS’dir; her ikisi de fonksiyonel iyileşmeyi desteklemek için beyin nöral modülasyonunda farklı fiziksel mekanizmalar kullanır. TMS, elektromanyetik indüksiyon ilkesini kullanarak beynin belirli bölgelerinde indüklenmiş akımlar oluşturur ve böylece ilgili fonksiyonel ağların nöronal uyarılabilirliğini düzenler (). HF-rTMS ve aralıklı teta patlama stimülasyonu (iTBS) esas olarak serebral korteksi uyarırken, düşük frekanslı tekrarlayan transkraniyal manyetik stimülasyon (LF-rTMS) ve sürekli teta patlama stimülasyonu (cTBS) temel olarak kortikal uyarılabilirliği baskılar (, ). tDCS, zayıf doğru akım kullanarak kortikal uyarılabilirliği düzenleyebilir; özellikle anod stimülasyonu kortikal dinlenme membran potansiyelini artırır ve nöronal ateşlemeyi kolaylaştırırken, katod stimülasyonu nöronal uyarılabilirliği engeller (). TMS ve tDCS’nin teorik temelleri esas olarak hemisferik rekabet modeli gibi çerçevelere dayanır; bu yöntemler, bilateral serebral hemisferlerin uyarılabilirliğini dengeleyerek motorla ilgili ağların fonksiyonel bağlantısındaki değişiklikleri düzenler ve böylece inme sonrası üst ekstremite motor fonksiyonunun toparlanmasını destekler ().

Ayrıca, kronik fazdaki nöral plastisite mekanizmaları, akut ve subakut fazlarda gözlemlenenlerden farklılık göstermektedir; bu durum farklı stimülasyon parametrelerinin ve tedavi yaklaşımlarının kullanılmasını gerektirebilir. Kronik inme sonrası üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunun tedavisinde NIBS’i inceleyen mevcut klinik denemeler, hem tekil TMS ve tDCS müdahalelerini hem de NIBS’i BRT, FES, SRT ve diğer modalitelerle birleştiren çeşitli rehabilitasyon yaklaşımlarını kapsamaktadır. Çalışmaların çoğu, çeşitli NIBS tedavi protokollerinin Fugl-Meyer Üst Ekstremite Değerlendirmesi (FMA-UE) ve Eylem Araştırma Kol Testi (ARAT) gibi değerlendirme ölçeklerindeki puanları farklı derecelerde iyileştirebildiğini, aynı zamanda kas tonusunu ve günlük yaşam aktivitelerini de geliştirdiğini göstermiştir (15–17). BRT, hastaların hastalık, yaralanma veya engellilikten kaynaklanan çeşitli fonksiyonel bozukluklara uyum sağlamalarına yardımcı olmak için davranışsal müdahalelerin kullanılmasını ifade eder; buna motor öğrenme, fonksiyonel görev eğitimi ve motor imajinasyon da dahildir (, ). SRT ise yapay zeka, sensörler, rehabilitasyon robotikleri, sanal gerçeklik ve diğer teknolojileri entegre ederek bu gelişmiş yeniliklerden yararlanan sürükleyici bir eğitim ortamı oluşturur; bu sayede kişiselleştirilmiş egzersiz eğitimi mümkün olur ve rehabilitasyon terapisinde hem motivasyon hem de tedavi sonuçları etkin bir şekilde artırılır (). FES, yüzey elektrotları aracılığıyla periferik motor sinir liflerini uyararak fonksiyonel aktivite sırasında kas kasılmasına neden olabilir (). Bu yöntem günümüzde inme rehabilitasyonu alanında yaygın olarak benimsenmiştir. NIBS’in BRT/SRT/FES ile birleştirilmesi ortak bir müdahale mekanizmasına sahip olabileceğinden—yani beyin stimülasyonu yoluyla serebral korteksin uyarılabilirliğini önceden düzenleyip ardından periferik rehabilitasyon eğitimi ekleyerek—nöral plastisitenin yeniden yapılanmasını daha da teşvik edebilir (). Bu çalışmada, yukarıda belirtilen kombinasyonların her biri ayrı bir bileşik müdahale düğümü olarak tanımlanmış olup, amaç NIBS’in farklı türdeki rehabilitasyon müdahaleleriyle birleştirilmesinin genel klinik etkinliğini araştırmaktır.

Ancak, kronik inme sonrası üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunun tedavisinde NIBS uygulamasına ilişkin mevcut çalışmalar önemli ölçüde heterojenlik göstermektedir; bu nedenle farklı stimülasyon türlerini, hedef bölgelerini veya frekanslarını içeren NIBS protokollerinin etkinliği konusunda birleşik bir sonuca ulaşılamamıştır (, ). Geleneksel meta-analizle karşılaştırıldığında, ağ meta-analizi üç veya daha fazla müdahalenin aynı anda dahil edilmesini sağlar, doğrudan kontrollü denemeleri ve farklı çalışmalardan elde edilen dolaylı karşılaştırma kanıtlarını entegre eder ve farklı tedavi rejimlerinin göreceli etkinliğini ve en uygun sıralamasını nicelendirir.

Yukarıdaki arka plan göz önüne alındığında, bu çalışma sistematik derlemeler ve ağ meta-analizi kullanmayı amaçlamaktadır. Hem Çince hem de İngilizce olarak yayımlanan rastgele kontrollü denemeler kapsamlı bir şekilde taranacaktır. Bu sistematik derleme, kronik inme sonrası üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğu olan hastalarda çeşitli NIBS müdahale protokollerinin motor fonksiyonu ve günlük yaşam aktivitelerini iyileştirme etkinliğini değerlendirmeyi hedeflemektedir. Ayrıca, kanıta dayalı bir temel sunmak amacıyla kanıt ağı kullanarak çeşitli müdahalelerin göreceli etkinliğini karşılaştıracağız ve klinik rehabilitasyon karar verme süreçlerine yardımcı olmayı amaçlıyoruz.

2 Yöntemler

Bu sistematik derleme ve ağ meta-analizi PRISMA kılavuzlarına () uymaktadır ve PROSPERO veritabanında CRD420261482727 kayıt numarasıyla tescil edilmiştir.

2.1 Arama stratejisi

Aşağıdaki Çince ve İngilizce veritabanlarında kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirdik: PubMed, Embase, Web of Science (WoS), Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL) ve China National Knowledge Infrastructure (CNKI). Çalışmalar iki araştırmacı tarafından bağımsız olarak incelendi. İlk olarak başlıklar ve özetler tarandı, ardından tam metinler gözden geçirilerek dahil etme ve hariç tutma kriterlerine göre değerlendirildi. Herhangi bir anlaşmazlık tartışma yoluyla çözülecek; eğer bir fikir birliğine varılamazsa, üçüncü bir araştırmacı nihai kararı verecektir. Arama zaman aralığı, çalışmanın başlangıcından Haziran 2026’ya kadar uzanmaktadır; bu arama, Çince veya İngilizce olarak yayımlanmış insan klinik çalışmalarıyla sınırlıdır; Çince dilindeki çalışmalar için yalnızca çekirdek dergilerden çıkan makaleler dahil edilmiştir. Örnek olarak PubMed kullanıldığında arama sorgusu şu şekildedir: ((((((İnme) VEYA (Serebrovasküler Olay)) VEYA (serebrovasküler bozukluklar)) VEYA (kronik inme)) VEYA (inme sonrası)) VE ((((Transkraniyal Manyetik Uyarım) VEYA (tekrarlayan transkraniyal manyetik uyarım)) VEYA (theta patlama uyarımı)) VEYA (Transkraniyal Doğru Akım Uyarımı))) VE (((üst ekstremite fonksiyonu[Başlık/Özet]) VEYA (üst ekstremite motor fonksiyonu[Başlık/Özet])) VEYA (motor fonksiyon[Başlık/Özet])).

2.2 Çalışma seçimi

2.2.1 Dahil etme kriterleri

Çalışmalar, aşağıdaki kriterleri karşılamaları halinde dahil edilme uygunluğuna sahipti. Birincisi, bu çalışmalar iki veya daha fazla grubu içeren randomize kontrollü denemeler (RCT’ler) olmalıdır. İkincisi, çalışma katılımcıları, klinik olarak (BT veya MRG ile) iskemik veya hemorajik kronik evre (başlangıç ≥6 ay) inme tanısı almış ve aynı zamanda üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğu sergileyen yetişkin hastalar olmalıdır (). Müdahale grubu ya tek başına NIBS, NIBS ile birlikte SRT/BRT/FES ya da iki veya daha fazla NIBS müdahalesi türü almış olup bu gruplar arasında doğrudan bir karşılaştırma yapılmıştır. Üç kontrol protokolünden hiçbiri etkili NIBS nöromodülatör etkileri göstermemiştir. Bu nedenle, bu protokoller topluca, etkili NIBS etkilerinden yoksun müdahaleler için ortak bir referans başlangıç noktası olarak belirlenmiştir. Rehabilitasyon terapisi ile birleştirilmiş sahte stimülasyon, NIBS’in SRT/BRT/FES ötesindeki ek etkilerini değerlendirmek için kullanılmıştır. İzole sham stimülasyon ve geleneksel rehabilitasyon terapisi, birleşik müdahale rejimlerinin genel etkilerini tek NIBS müdahaleleriyle karşılaştırmak için bağımsız kontrol koşulları olarak kullanılmış, ardından bulguların güvenilirliğini doğrulamak için duyarlılık analizleri gerçekleştirilmiştir. İki veya daha fazla NIBS müdahalesini karşılaştıran çalışmalar, ağ meta-analizi için doğrudan karşılaştırmalı kanıtlar sağlamaktadır. Kontrol grubu ya geleneksel rehabilitasyon terapisi, ya sham stimülasyon müdahalesi ya da sham stimülasyon müdahalesi ile benzer tedavilerin bir kombinasyonunu almıştır. Ayrıca, dahil edilen çalışmaların aşağıdaki sonuç ölçütlerinden en az birini raporlaması gerekmektedir: FMA-UE, ARAT, WMFT, Modifiye Ashworth Skali (MAS), Barthel İndeksi (BI), Modifiye Barthel İndeksi (MBI) veya Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FIM). Dahil edilen çalışmaların sonuç ölçütlerine ilişkin eksiksiz verileri sunması gerekmektedir. Dahası, bu çalışma yalnızca İngilizce veya Çince olarak yayımlanmış çalışmaları kapsamıştır. Metodolojik kaliteyi ve veri güvenilirliğini sağlamak amacıyla Çince literatür yalnızca çekirdek dergilerdeki makaleleri içermektedir. Çalışma grupları arasında rehabilitasyon yoğunluğu, müdahale süresi ve başlangıç tedavisinde farklılıklar bulunmaktaydı; bu durum potansiyel karıştırıcı faktörler oluşturabilir; daha fazla ayrıntı

Tablo 1.

Çalışma NIBS Türü Ek Terapi Deney Grubu Karşılaştırma Grubu Tedavi Süresi
(gün/hafta)
Sonuç
Lee, S. A. () TMS – rTMS: iDLPFC-10 Hz,
%90 RMT, 2 s uyarım / 8 s aralık, 20 kez tekrarlanan, 400 darbe
rTMS: iM1-10 Hz
%90 RMT, 2 s uyarım / 8 s aralık, 20 kez tekrarlanan, 400 darbe
Haftada 5 gün, 20 seans 3
Sham
Kuzu Ö ve ark. () TMS PT rTMS + PT
rTMS: cM1-1 Hz, %90 RMT, 1200 darbe, 20 dk
cTBS + PT
cTBS: cM1, %80 AMT, 50 Hz’de 3 darbe, her 200 ms’de tekrarlanan, toplam 600 darbe
10 seans 1, 4, 5
Sham cTBS + PT
Dos Santos RBC ve ark. () TMS PT rTMS + PT
rTMS: cM1-1 Hz, %90 RMT, 1500 darbe
Sham rTMS + PT 10 seans 4
Chen YJ ve ark. () TMS – iTBS: iM1, %80 AMT,
50 Hz’de 3 darbe, 5 Hz’de tekrarlanan, 600 darbe
Sham: bobin aynı bölgeye ters çevrilerek daha düşük bir yoğunlukta (%60 AMT) uygulandı Haftada 5 gün, 10 seans 1, 2, 4
Aşkın A ve ark. () TMS – rTMS: cM1-1 Hz
%90 RMT, 1200 darbe, 20 dk
Geleneksel rehabilitasyon terapisi Haftada 5 gün, 10 seans 1, 4, 6
Motamed Vaziri P ve ark. () TMS – rTMS: cM1-1 Hz,
%60–80 MT, 20 dk, 10 seans
Sham: Bobin kafa derisine 90◦ açıyla tutuldu Haftada 3 gün, 10 seans 1, 5
Barros Galvão SC ve ark. () TMS PT rTMS + PT
rTMS: cM1-1 Hz, %90 RMT, 1500 darbe
şam rTMS + PT
şam: Hastanın kafa derisi bobinle temas halinde değildi, ancak yalnızca akustik uyarıma maruz kaldı.
10 seans 1, 4, 6
Sung WH ve ark. () TMS – rTMS + iTBS
rTMS: cM1-1 Hz, %90 RMT, 600 darbe
iTBS: iM1, %80 AMT, 50 Hz’de 3 darbe, her 200 ms’de tekrarlanarak toplam 600 darbe
şam rTMS + gerçek iTBS Haftada 5 gün, 20 seans 1, 3
gerçek rTMS + şam iTBS
iki taraflı şam uyarımı
şam: manyetik çıkışın <%5’i
Di Lazzaro V ve ark. () TMS PT cTBS + PT
cTBS: iM1, %80 AMT,
50 Hz’de 3 darbe, her 200 ms’de tekrarlanarak toplam 600 darbe
şam cTBS + PT
şam: gerçek cTBS protokolüyle aynı, ancak plasebo bobin kullanılarak uygulandı
10 seans 2
Allman C ve ark. () tDCS – tDCS: iM1 anot, 1 mA, 20 dk Şam: tDCS ayarları benzerdi, ancak doğru akım 10 saniye sonra kesildi 9 seans 1, 2, 3
Lee DG ve ark. () tDCS PT tDCS + PT
tDCS: M1 anot
PT Haftada 5 gün, 20 seans 1
Lindenberg R ve ark. () tDCS PT/OT tDCS + PT/OT
tDCS: iM1 anot, cM1 katot,
1.5 mA, 30 dk
şam tDCS + PT/OT
şam: tDCS ayarları benzerdi, ancak doğru akım 30 saniye boyunca yavaşça azaldı
5 seans 1, 3
Nair DG ve ark. () tDCS – tDCS
tDCS: cM1 katot, 1 mA, 30 dk
şam tDCS 5 seans 1
Pires R ve ark. () tDCS PT anodal tDCS + PT
tDCS: iM1 anot, 2 mA, 10s yükselme ve alçalma, 20 dk
kathodal tDCS + PTtDCS: cM1 katot,
2 mA, 10s yükselme ve alçalma, 20 dk
haftada 5 gün, 10 seans 1
şam + PT
Baltar A ve ark. () tDCS PT kathodal tDCS + PT
tDCS: cM1 katot, 1 mA/9 dk veya 2 mA/20 dk
anodal tDCS + PT
tDCS: iM1 anot, 1 mA/13 dk veya 2 mA/20 dk
10–15 seans 1
Çift tDCS + PT
tDCS: cM1 katot ve iM1 anot, 2 mA, 20 dk
Beaulieu LD ve ark. () tDCS PT gerçek tDCS + PT
tDCS: iM1 anot ve cM1 katot, 2 mA, 20 dk
şam tDCS + direnç antrenmanı haftada 3 gün, 12 seans 1, 3, 4
Bolognini N ve ark. () tDCS – Çift tDCS
tDCS: iM1 anot, cM1 katot, 2 mA, 0.57 A/m2, 40 dk, 10s yavaş giriş/yavaş çıkış
şam tDCS 10 seans 1
Cunningham DA ve ark. () tDCS = tDCS
tDCS: iM1/PMC anot, 1 mA
şam tDCS haftada 3 gün, 15 seans 1
Ackerley SJ ve ark. () TMS PT gerçek iTBS + PT
iTBS: iM1, 90%AMT,
şam iTBS + PT 10 seans 2
Chen YH ve ark. () TMS SRT iTBS + VCTiTBS: iM1, %80 AMT, 50 Hz’de 3 darbe, her 200 ms’de tekrarlanan 600 darbe, toplamda 1.200 darbe için 10 dakikalık aralıyla 2 iTBS seansı
VCT: 5 dakikalık ısınma egzersizi, üst ekstremite için 10 dakikalık ağırlık antrenmanı, 40 dakikalık bisiklet programı ve 5 dakikalık soğuma egzersizi
şam iTBS + VCT
şam: aynı konumda daha düşük yoğunlukta (%46,8 AMT) aynı flip bobin kullanıldı
Haftada 5 gün, 15 seans 1, 2, 4
Zhang JJ ve ark. () TMS SRT cTBS + iTBS + SRTcTBS: iM1, %70 RMT, 600 darbeiTBS: iM1, %70 RMT, 600 darbe
Robot Destekli Eğitim: 20 dakikalık proksimal eğitim ve 20 dakikalık distal eğitim
şam cTBS + iTBS + SRTcTBS:iM1, %20 RMT, 600 darbe
iTBS:iM1, %70 RMT, 600 darbe
10 seans 1, 2
şam cTBS + şam iTBS + SRTcTBS:iM1, %20 RMT, 600 darbe
iTBS: iM1, %20 RMT, 600 darbe
Bernal-Jiménez JJ ve ark. () tDCS SRT Çift tDCS + SRTtDCS: iM1 anot ve cM1 katot, 2 mA, 20 dk, 8 s’lik kademeli başlangıç ve bitiş ile son efektör robot destekli tedavi:
Her seansta hastalar parmak fleksiyonu ve ekstansiyonunda toplam 500 pasif tekrar gerçekleştirdi. 30 s’lik bir dinlenmenin ardından hastalar parmak fleksiyonu ve ekstansiyonunda toplam 150 destekli tekrar gerçekleştirdi. 30 dk
şam tDCS + SRT
şam: aynı bölgeler kullanıldı ancak müdahale, gerçek stimülasyon olmaksızın stimülasyon hissi sağladı.
Haftada 5 gün, 20 seans 1, 2, 6
Hu C ve ark. () tDCS SRT tDCS + robotik eğitim
HD-tDCS: elektrotlar ≤8, toplam akım ≤ 4 mA, her elektrot ≤ 2 mA, toplam akım = sıfır, 20 dk
şam tDCS + robotik eğitim 20 seans 1, 2
Llorens R ve ark. () tDCS SRT tDCS + VR + geleneksel rehabilitasyon terapisi
tDCS: iM1 anot, 2 mA, 30 dk
Geleneksel rehabilitasyon terapisi: 30 dk, pasif ve aktif destekli hareket aralığı egzersizlerine odaklanarak 25 seans 1, 3
Edwards DJ ve ark. () tDCS SRT tDCS + robotik eğitim
tDCS: iM1 anot, 2 mA, 20 dk
robotik eğitim: 1 saat, haftada 3 kez, 12 hafta; 36 seans
şam tDCS + robotik eğitim
şam: aynı ayarlar, yalnızca 30 saniyelik akım artış/azalışı.
Haftada 3 gün, 36 seans 1
Salazar AP ve ark. () tDCS FES Çift tDCS + FES
tDCS: iM1 anot, cM1 katot, 2 mA, 0.08 mA/m2, 30 dk
şam tDCS + FES Haftada 5 gün, 10 seans 1
Unger RH ve ark. () tDCS – tDCS + Geleneksel rehabilitasyon terapisi
tDCS: iPMC anot, 1 mA
şam tDCS + Geleneksel rehabilitasyon terapisi 10 seans 1
Kashoo FZ ve ark. () tDCS MI tDCS + MI
tDCS: iM1 anot, 1.5 mA, 30 dk
şam tDCS + MI Haftada 5 gün, 10 seans 1, 2
Maeda M ve ark. () TMS FES rTMS + FES
rTMS: cM1-1 Hz, 90%RMT, 1200 darbe, 20 dk
FES: bir elektrot bilek ile dirsek arasında yaklaşık 2/5 distal noktada (medyan ve ulnar sinirleri kapsayacak şekilde), diğeri birinciden 1 cm proksimalde, 10 Hz, 1 ms darbe genişliği, yoğunluk duyusal eşiğin üzerinde ve motor eşiğin altında, 1 saat
rTMS: cM1, 1 Hz, 90%RMT, 1200 darbe, 20 dk 20 seans 1, 3
Morone G ve diğerleri () tDCS SRT Çift tDCS + robotik eğitim
tDCS: iM1 anot, cM1 katot, 2 mA, 20 dk
şam tDCS + robotik eğitim
şam: aynı ayarlar, ancak akım yalnızca 45 sn rampa-yukarı/rampa-aşağı sürer
Haftada 5 gün, 10 seans 1, 4, 5
Rocha S ve diğerleri () tDCS mCIMT Anodal tDCS + mCIMT
tDCS: iM1 anot, 1 mA, 13 dk
mCIMT: Non-paretik üst ekstremitenin 4 hafta boyunca sürekli 6 saatlik tam immobilizasyonu; paretik üst ekstremitenin haftada 3 kez 1 saatlik yoğun eğitimi
Katodal tDCS + mCIMT
tDCS: cM1 katot,
1 mA, 9 dk
Haftada 3 gün, 12 seans 1
Şam tDCS + mCIMT
şam: anodal tDCS ile aynı ayarlar, ancak akım yalnızca 30 sn sürer
Shaheiwola N ve diğerleri () tDCS FES Çift tDCS + FES
tDCS: iM1 anot, cM1 katot, 2 mA, 10 sn rampa-yukarı ve 10 sn rampa-aşağı, 20 dk
FES: görev-spesifik felçli üst ekstremite kasları, 40 Hz, 250 μs darbe, 2 sn rampa-yukarı ve 2 sn rampa-aşağı, 1 saat
şam tDCS + FES Haftada 5 gün, 20 seans 1, 3, 4
Higgins J ve diğerleri () TMS Görev odaklı eğitim rTMS + görev odaklı eğitim
rTMS: cM1-1 Hz, %110 MT, 1200 darbe
şam rTMS + görev odaklı eğitim
şam: gerçek rTMS ile aynı, ancak plasebo bobin kullanıldı
Haftada 2 gün, 8 seans 3
Rose DK ve diğerleri () TMS FTP rTMS + FTP
rTMS: cM1-1 Hz, %100 rMT, 1.200 darbe
FTP: katılımcıların ilgi alanlarına göre; fonksiyonel görevler etkilenen üst ekstremite ile kavrama, tutma ve/veya nesne manipülasyonunu içerir, 1 saat
Şam rTMS + FTP
şam: gerçek bobine benzeyen ve sesini taklit eden bir plasebo bobin kullanılarak uygulandı.
Haftada 4 gün, 16 seans 1, 2, 3, 4
Di Lazzaro V ve ark. () TMS SRT cTBS + SRT
cTBS: iM1, %80 AMT, 50 Hz’de 3 darbe, her 200 ms’de tekrarlanır, toplam 600 darbe
şam cTBS + SRT 10 seans 1, 4
Cheng XX ve ark. () tDCS – Çift tDCS + Geleneksel rehabilitasyon terapisi
tDCS: iM1 anot, cM1 katot,
1.5 mA, 30 dk
şam tDCS + Geleneksel rehabilitasyon terapisi
şam: gerçek tDCS ile aynı ayarlar, ancak güç 10 saniye sonra kapatılır.
Haftada 5 gün, 20 seans 1, 5

1. FMA-UE; 2. ARAT; 3. WMFT; 4. MAS; 5. BI ve MBI; 6. FIM; d-gün; wk–hafta; CIMT-Kısıtlama ile indüklenmiş hareket terapisi; VCT-Virtual reality tabanlı bisiklet eğitimi; VR-Virtual Reality; mCIMT-modifiye kısıtlama ile indüklenmiş hareket terapisi; MI-motor imajinasyon; FTP-Fonksiyonel görev pratiği.

2.2.2 Dışlama kriterleri

Dışlama kriterleri şunlardır: (1) Hayvan deneyleri, derlemeler, konferans özetleri, vaka raporları ve tam metnine veya verilerine ulaşılamayan literatür gibi RCT olmayan çalışmalar. (2) NIBS müdahalesi kullanılmadan farklı rehabilitasyon modalitelerini karşılaştıran çalışmalar. (3) Yukarıda belirtilen motor fonksiyon sonuç ölçütlerinden hiçbirini raporlamayan veya klinik fonksiyonel sonuçlar yerine yalnızca nörofizyolojik ya da görüntüleme ölçütlerini raporlayan çalışmalar.

2.2.3 Veri çıkarımı

Veri çıkarımı iki araştırmacı tarafından bağımsız olarak gerçekleştirildi ve çıkarılan veriler standartlaştırılmış formlar kullanılarak kaydedildi. İki tarafın farklı görüşleri olması durumunda, öncelikle istişare yoluyla bir fikir birliğine varılmaya çalışılacaktır; anlaşmazlık çözülemeyecekse, ortak bir karar vermek üzere üçüncü bir araştırmacı dahil edilecektir. Bu çalışmada, her bir müdahaleden önceki ve müdahalenin sonundaki değişim skorları etki büyüklüğü olarak kullanılmıştır. Çalışmada değişim skorlarının ortalaması ve standart sapması (SS) doğrudan raporlanmışsa, bu değerler doğrudan çıkarılmalıdır. SS’de bir değişiklik raporlanmamışsa, tahmin başlangıç ve sonuç verilerinden aşağıdaki formül kullanılarak elde edilecektir:

SS

Δ

=

√

SS

Ön

+

SS

son

−

rSS

Ön

SS

son

SS

Δ

=

SS

Ön

2

+

SS

son

2

−

2

rSS

Ön

SS

son

Formülde r, ön ve son ölçümler arasındaki korelasyon katsayısını belirtir; yerleşik uygulamaya göre bu değer 0,5 olarak önceden ayarlanmıştır (). Ham veriler mevcut olmadığında, ilgili bilgileri istatistiksel grafiklerden (örneğin çizgi veya sütun grafikleri) çıkarmak için WebPlotDigitizer veri çıkarma yazılımı kullanılabilir. Veri çıkarımının güvenilirliğini sağlamak amacıyla, verilerin bu kısmı yalnızca iki yazarın bağımsız çıkarımları arasındaki uyum oranı %95’i aştığında analize dahil edilmiştir. Tüm durumlarda verilerin yönetimi ve dönüştürülmesi için Microsoft Excel kullanılmıştır.

2.2.4 Yanlılık riski değerlendirmesi

İki incelemeci, bu araçta tanımlanan tüm maddelere dayanarak dahil edilen tüm çalışmaların yanlılık riskini bağımsız olarak değerlendirmek için Cochrane Yanlılık Riski Değerlendirme Aracı 2.0’ı (RoB 2) kullanmıştır (). Çeşitli çalışmaların değerlendirme sonuçları üç seviyeye ayrılır: düşük yanlılık riski, belirli sorunların varlığı ve yüksek yanlılık riski.

2.2.5 Kalite değerlendirmesi

Ağ meta-analizi sonuçlarının güvenilirliği, CINeMA kullanılarak altı boyut üzerinden değerlendirildi: çalışma içi yanlılık, raporlama yanlılığı, dolaylılık, belirsizlik, heterojenlik ve tutarsızlık. Değerlendirme kriterleri şöyledir: yeşil, endişe olmadığı ve hiçbir düşürme yapılmadığı anlamına gelir; sarı, kısmi endişelerin olduğu ve bir seviye düşürme uygulandığı anlamına gelir; kırmızı ise önemli endişelerin olduğu ve iki seviye düşürme uygulandığı anlamına gelir. Tüm boyutlar bağımsız olarak değerlendirildi ve düşürülen sonuçlar kümülatif olarak uygulandı. Tek bir boyutta uygulanabilecek maksimum düşürme iki seviyedir. Son olarak, kanıtların genel ağırlığı kapsamlı bir şekilde belirlendi.

2.2.6 Sonuç ölçütleri

Temel sonuç ölçütü, inme sonrası üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunun şiddetini değerlendirmek için kullanılan FMA-UE idi (). Kronik inme hastaları için müdahaleleri inceleyen 115 klinik çalışmanın sistematik bir derlemesinin ardından ve 34 sonuç ölçütünün değerlendirilmesiyle, Amerikan Kalp Derneği (AHA) uzman paneli, kronik inme hastalarında motor fonksiyon müdahale çalışmaları için temel sonuç ölçütü olarak Fugl-Meyer Üst Ekstremite Değerlendirme Ölçeği’nin kullanılmasını açıkça tavsiye etmektedir (). FMA-UE toplam skoru 66 puandır ve omuz, dirsek ve bilek gibi eklemlerdeki motor fonksiyonu, refleks aktivitesini ve koordinasyonu değerlendirir; hareketin gerçekleştirilme kalitesine dayalı derecelendirilmiş bir puanlama sistemi kullanır. Daha yüksek bir skor, üst ekstremite motor fonksiyonunun daha iyi olduğunu gösterir. Ayrıca FMA-UE, iyi güvenilirlik ve geçerlilik sergilemektedir ().

İkincil sonuç ölçütleri arasında ARAT, WMFT, MAS, BI, MBI ve FIM yer almaktadır. ARAT, üst ekstremite fonksiyonel hareketlerinin değerlendirilmesine daha fazla odaklanır ve kavrama, tutma, çimdikleme ve kaba motor becerileri olmak üzere dört boyutu kapsayarak toplam 19 maddeden oluşur; daha yüksek bir skor, daha iyi fonksiyonel performansı gösterir (). WMFT, kaba motor görevlerden ince motor görevlere kadar uzanan üst ekstremite motor becerilerinin değerlendirilmesini içerir; temel olarak günlük fonksiyonel aktivitelerde üst ekstremite performansının süresini ve kalitesini değerlendirmek için kullanılır. Değerlendirme, altı puanlık bir skorlama sistemi (0–5 puan) kullanır ve toplam skor 85 puandır. Daha yüksek bir skor, üst ekstremite motor verimliliğinin ve koordinasyonunun daha iyi olduğunu gösterir (). MAS, inme hastalarında kas spastisitesinin şiddetini değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan klinik bir değerlendirme ölçeğidir; skor aralığı 0 ile 4 arasındadır ve altı seviyeyi kapsar. Daha yüksek bir skor, kas tonusunda daha belirgin bir artış olduğunu gösterir (). İnme hastalarının günlük yaşam aktivitelerinin (ADL) klinik değerlendirmesinde BI, MBI ve FIM yaygın olarak kullanılan üç standartlaştırılmış değerlendirme aracıdır (). Bunlar arasında BI ve MBI, yeme, yer değiştirme ve tuvalet kullanımı gibi 10 temel öz bakım aktivitesine odaklanır; daha yüksek bir skor, hastanın öz bakım yeteneğinin daha güçlü olduğunu gösterir (). FIM ise sadece temel ADL’leri değerlendirmekle kalmaz, aynı zamanda yer değiştirme, yürüme, iletişim ve sosyal biliş gibi boyutları da kapsayarak hastaların ADL performansının daha kapsamlı bir değerlendirmesini sağlar ().

2.2.7 Veri sentezi ve istatistiksel analiz

Bu çalışma, bir ağ meta-analizi gerçekleştirmek için STATA 18.0 yazılımını kullanmıştır. Müdahale ve kontrol gruplarında müdahale öncesi ve sonrasında gözlemlenen değişiklikleri birleştirerek bu çalışma, tek bir NIBS müdahalesinin etkilerinin yanı sıra bunun SRT veya BRT ile kombinasyonunun kronik inme hastalarında üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğu ve ADL üzerindeki etkilerine ilişkin sistematik bir derleme yapmayı amaçlamaktadır. Literatürde yer alan tüm sonuç ölçütleri sürekli değişkenler olup, ortalama ± standart sapma (SS) olarak ifade edilmiştir. Cochrane El Kitabı’na göre, aynı sonuç için kullanılan farklı ölçekler SMD’ye dönüştürülmektedir. Her bir sonuç ölçütü için SMD ve bunun %95 güven aralığı etki ölçütü olarak kullanılmıştır. FMA-UE sabit bir puanlama aralığına sahip standartlaştırılmış bir ölçek olmasına rağmen, çalışmalarda sonuç ölçüm zamanlaması, başlangıçtaki yaralanma şiddeti ve rehabilitasyon müdahalesinin süresi açısından farklılıklar bulunmaktadır; bu da çalışmalar içinde önemli bir standart sapma değişkenliğine yol açmaktadır. Çalışmalar arası varyasyon ölçeğindeki farklılıkların birleştirilmiş sonuçlar üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla bu çalışmada analiz için birincil etki ölçütü olarak SMD kullanılmıştır. Aynı zamanda, sonuçların klinik olarak daha iyi yorumlanabilmesi için FMA-UE’nin orijinal puan farkı (MD) da ek bir yorumlayıcı ölçüt olarak sunulmuştur. Tüm sürekli değişkenli sonuçlar için, hasta özellikleri ve değerlendirme zaman noktaları arasındaki potansiyel heterojenliği hesaba katmak üzere rastgele etkilerli bir ağ meta-analizi modeli kullanılmıştır. Birincil sonuç ölçütü olan FMA-UE için analizde tutarlılık modeli uygulanmış ve yerel tutarsızlıkları değerlendirmek amacıyla düğüm bölme yöntemi kullanılmıştır. Herhangi bir yerel tutarsızlık tespit edilmesi durumunda bu durum dürüstçe raporlanacak ve ilgili karşılaştırmalar ihtiyatla yorumlanacaktır. Ayrıca,

I

Heterojenlik derecesini nicel olarak değerlendirmek için 2. istatistik ve Cochran Q testi kullanılmaktadır. Ayrıca, farklı müdahaleler arasında doğrudan karşılaştırma yapılmasını kolaylaştırmak amacıyla bir ağ kanıtı grafiği kullanılır ve her bir müdahalenin tüm ağa ne ölçüde katkıda bulunduğunu nicelendirir. Her düğüm farklı bir müdahale yöntemini temsil eder; düğümün boyutu ve bağlantı kenarlarının kalınlığı, ilgili doğrudan karşılaştırmaya dahil edilen çalışma sayısıyla orantılıdır. kümülatif sıralama eğrisi altındaki alan (SUCRA), bir müdahalenin sıralama eğilimini yansıtmak için kullanılır ve %0 ile %100 arasında değişir. SUCRA skoru ne kadar yüksekse, müdahale genel değerlendirmede o kadar avantajlı bir sıralamaya sahiptir. Bu metrik yalnızca sıralama özelliklerini yansıtır ve tek başına klinik etkinlik avantajlarını çıkarmak için kullanılamaz. Tüm ağda küçük örneklem etkilerini değerlendirmek ve potansiyel yayın yanlılığı risklerini belirlemek için karşılaştırma ayarlı bir huni grafiğini Egger testiyle birleştirdik.

2.2.8 Ek analiz

Sonuçların sağlamlığını değerlendirmek amacıyla, kontrol koşulu türüne göre çalışmaları sıralı olarak dışlayarak bir duyarlılık analizi gerçekleştirildi ve birleştirilmiş etki büyüklüklerindeki ve heterojenlik ölçütlerindeki değişiklikler karşılaştırıldı. Bu çalışmanın kanıt ağında, NIBS; BRT, SRT ve FES ile birleştirilerek kompozit müdahale düğümleri olarak ağ meta-analizi için kullanıldı. Bunlar arasında NIBS düğümü, farklı parametre konfigürasyonları kullanan rTMS ve tDCS de dahil olmak üzere çeşitli non-invaziv beyin stimülasyon yöntemlerini bir araya getirir. BRT ayrıca üç rehabilitasyon tedavisi yöntemini kapsar: MI, TOT ve mCIMT. Bu çalışmada, kompozit sonuç noktalarının güvenilirliğini belirlemek için katılımcı yaşı, inme sonrası hastalık süresi ve başlangıçtaki motor fonksiyon durumu gibi potansiyel etki değiştirici faktörlerin grup içi karşılaştırılabilirliğini değerlendirdik. “NIBS ile birleştirilmiş BRT” düğümünde önemli bir düğüm içi dengesizlik gözlemlenirse, bu düğümle ilgili ağ meta-analizi sonuçları niteliksel olarak ve ihtiyatla yorumlanmalıdır.

3 Sonuçlar

3.1 Çalışma araması ve seçimi

Toplamda 1.936 ilgili literatür makalesi elde edildi; inceleme sürecinin ardından, kronik inme sonrası üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğu yaşayan toplam 1.052 hastayı içeren 36 makale nihai olarak çalışmaya dahil edildi. Literatür tarama ve seçme süreci Şekil 1’de gösterilmektedir. Bunlardan 29 çalışma iki gruptan (15–17, 35–60), 7 çalışma ise üç veya daha fazla gruptan oluşmaktaydı (61–67).

3.2 Dahil edilen çalışmaların özellikleri

Bu araştırmaya dahil edilen 36 çalışma 2010 ile 2024 yılları arasında yayımlanmış olup, kaynakları Amerika Birleşik Devletleri, Brezilya, Çin, İtalya, Güney Kore, Türkiye, Kanada, İspanya, İran, Birleşik Krallık, Yeni Zelanda, Suudi Arabistan ve Japonya dahil olmak üzere dünya genelinde 13 ülkeye dağılmıştır. Dahil edilen çalışmaların temel özellikleri, yazarlar, yayım yılı, ülke, örneklem büyüklüğü, demografik veriler, müdahale protokolleri ve sonuç ölçütleri gibi bilgileri içeren Tablo 2’de sunulmuştur. Rehabilitasyon yöntemleri arasında yüksek frekanslı ve düşük frekanslı rTMS, iTBS, cTBS, anodal tDCS, katodal tDCS, bipolar tDCS, NIBS ile BRT kombinasyonu, NIBS ile FES kombinasyonu ve NIBS ile SRT kombinasyonu yer almaktadır. Bu çalışmaların 34’ünde stimülasyon bölgesi olarak primer motor korteksi (M1) hedeflenirken, Unger ve arkadaşları () ile Lee ve arkadaşları () sırasıyla premotor korteks (PMC) ve dorsolateral prefrontal korteksin (DLPFC) terapötik etkinliğini incelemiştir. Çalışmaya dahil edilen spesifik müdahale protokolleri Tablo 2’de sunulmuştur. On altı çalışma, kronik inme hastalarında motor fonksiyon bozukluğunu ele almada çeşitli NIBS müdahale protokollerinin uzun vadeli etkinliğini değerlendirmek amacıyla müdahaleden sonraki 1–6 ay içinde takip değerlendirmeleri gerçekleştirmiştir (, 40–42, , , , , , , 58–61, , ).

Çalışma Örneklem büyüklüğü Yaş
(ortalana/medyan)
Cinsiyet (E/K) İnme türü
(enfarktüs/hemoraji)
İnme sonrası süre (ay)
Lee, S. A. () EG: 16 EG: 68.00 ± 7.49 27/21 NR 11.28 ± 4.21
CG1: 16 CG1: 70.13 ± 5.77
CG2: 16 CG2: 71.88 ± 3.65
Kuzu Ö ve ark. () EG: 7 EG: 56.3 ± 11.5 12/8 20/0 15.13 ± 2.16
CG1: 7 CG1: 61.3 ± 9.8
CG2: 6 CG2: 65 ± 4.6
Dos Santos RBC ve ark. () EG: 10 EG: 52.4 ± 12 13/7 17/3 48.95 ± 35.15
CG: 10 CG: 64.6 ± 6.8
Chen YJ ve ark. () EG: 11 EG: 52.9 ± 11.1 14/8 5/17 ≥6 ay
CG: 11 CG: 52.6 ± 8.3
Aşkın A ve ark. () EG: 20 EG: 58.80 ± 12.02 29/11 40/0 26.35 ± 15.3
CG: 20 CG: 56.75 ± 11.46
Motamed Vaziri P ve ark. () EG: 6 EG: 55.17 ± 5.42 NR NR 23.5 ± 8.24
CG: 6 CG: 57.00 ± 8.67
Barros Galvão SC ve ark. () EG: 10 EG: 57.4 ± 12.0 13/7 17/3 53.35 ± 35.59
CG: 10 CG: 64.6 ± 6.8
Sung WH ve ark. () EG: 15 EG: 62.3 ± 12.2 41/13 35/19 7.99 ± 1.67
CG1: 12 CG1: 64.2 ± 11.9
CG2: 13 CG2: 63.3 ± 12.8
CG3: 14 CG3: 63.1 ± 12.8
Di Lazzaro V ve ark. () EG: 6 EG: 59.5 ± 12.4 7/5 12/0 32.4 ± 22.18
CG: 6 CG: 57.5 ± 12.3
Allman C ve ark. () EG: 11 EG: 66.8 ± 10.4 17/7 NR 54.13 ± 36.32
CG: 13 CG: 59.5 ± 12.1
Lee DG ve ark. () EG: 12 NR NR NR ≥6 ay
CG: 12 NR
Lindenberg R ve ark. () EG: 10 EG: 61.7 ± 14.7 15/5 20/0 35.4 ± 22.40
CG: 10 CG: 55.8 ± 12.9
Nair DG ve ark. () EG: 7 EG: 61 ± 12 9/5 14/0 30.5 ± 23.52
CG: 7 CG: 56 ± 15
Pires R ve ark. () EG: 20 EG: 58.25 ± 8.74 24/33 NR 40.86 ± 34.68
CG1: 20 CG1: 59.42 ± 9.96
CG2: 17 CG2: 56.81 ± 10.18
Baltar A ve ark. () EG: 27 EG: 60.5 ± 9.9 50/30 NR 35.65 ± 27.91
CG1: 38 CG1: 56.6 ± 9.2
CG2: 15 CG2: 59 ± 7.8
Beaulieu LD ve ark. () EG: 7 EG: 71.0 ± 12.5 10/4 10/4 70.85 ± 57.67
CG: 7 CG: 66.7 ± 7.1
Bolognini N ve ark. () EG: 7 EG: 42.57 ± 12.87 5/9 12/2 35.21 ± 26.45
CG: 7 CG: 50.86 ± 14.96
Cunningham DA ve ark. () EG: 6 EG: 64 ± 8 8/4 8/4 50 ± 59.42
CG: 6 CG: 59 ± 10
Ackerley SJ ve ark. () EG: 9 EG: 55.75 ± 15.05 12/6 NR 29 ± 16.84
CG: 9 CG: 67.25 ± 10.46
Chen YH ve ark. () EG: 12 EG: 48.95 ± 9.63 18/5 8/15 6.44 ± 5.03
CG: 11 CG: 54.36 ± 10.56
Zhang JJ ve ark. () EG: 14 EG: 58.21 ± 9.00 24/18 24/18 55.12 ± 36.28
CG1: 14 CG1: 59.50 ± 8.56
CG2: 14 CG2: 64.00 ± 5.39
Bernal-Jiménez JJ ve ark. () EG: 10 EG: 60 ± 3.19 14/5 12/7 18.48 ± 33.22
CG: 9 CG: 59 ± 6.38
Hu C ve ark. () EG: 8 EG: 56.0 ± 9.7 7/12 13/6 53.44 ± 46.47
CG: 10 CG: 62.1 ± 10.8
Llorens R ve ark. () EG: 15 EG: 52.3 ± 10.9 22/7 21/8 9.01 ± 2.33
CG: 14 CG: 57.6 ± 6.9
Edwards DJ ve ark. () EG: 37 67.8 ± 12.24 50/32 NR 43.29 ± 56.9
CG: 40
Salazar AP ve ark. () EG: 15 EG: 60 ± 10.34 20/10 25/5 27.25 ± 13.52
CG: 15 CG: 56 ± 16.08
Unger RH ve ark. () EG: 7 EG: 64.7 ± 9.3 12/5 13/4 31.58 ± 40.77
CG: 10 CG: 61.1 ± 10.3
Kashoo FZ ve ark. () EG: 32 EG: 59.9 ± 5.6 49/15 58/6 7.6 ± 1.26
CG: 32 CG: 58.7 ± 5.7
Maeda M ve ark. () EG: 11 EG: 73.68 ± 8.78 13/9 14/8 50.10 ± 89.10
CG: 11 CG: 72.38 ± 22.8
Morone G ve ark. () EG: 33 EG: 59.7 ± 12.5 34/32 58/8 58 ± 65
CG: 33 CG: 60.2 ± 16.1
Rocha S ve ark. () EG: 7 EG: 57.0 ± 40.50 15/6 NR 33.2 ± 82.35
CG1: 7 CG1: 57.4 ± 20.25
CG2: 7 CG2: 58.25 ± 32.4
Shaheiwola N ve ark. () EG: 15 EG: 49.3 ± 9.4 27/3 NR 17 ± 13.83
CG: 15 CG: 51.9 ± 11.0
Higgins J ve ark. () EG: 5 EG: 74 ± 8 6/3 NR 115.56 ± 115.44
CG: 4 CG: 60 ± 11
Rose DK ve ark. () EG: 9 EG: 64.7 ± 7.0 13/6 19/0 61.66 ± 48.25
CG: 10 CG: 64.6 ± 9.0
Di Lazzaro V ve ark. () EG: 8 EG: 57.88 ± 4.43 8/9 17/0 62.23 ± 19.81
CG: 9 CG: 56.78 ± 3.20
Cheng XX ve ark. () EG: 13 EG: 62.57 ± 12.70 12/12 24/0 7.57 ± 1.28
CG: 11 CG: 61.59 ± 10.97

Yaş ve başlangıçtan bu yana geçen süre, ortalama ± standart sapma veya ortalama (aralık) olarak bildirilmiştir; E – Deney Grubu; C – Kontrol Grubu; K – Kadın; E – Erkek; B – Bildirilmemiş; Örneklem büyüklüğü, müdahaleyi tamamlayan katılımcı sayısını ifade etmektedir; cinsiyet verilerinin tamamı başlangıç verilerinden elde edilmiştir.

3.3 Yanlılık riski değerlendirmesi

Bu çalışmada, dahil edilen 36 RCT’deki yanlılık riskini değerlendirmek için Cochrane RoB 2.0 aracı kullanılmış ve rastgeleleştirme, müdahale sapması, eksik veriler, sonuç ölçümü ve seçici raporlama olmak üzere beş boyut ele alınmıştır. Ayrıntılı değerlendirme bilgileri için Şekil 2’ye bakınız. Genel yanlılık riski açısından, 19 çalışma (%52.8) düşük riskli, 15 çalışma (%41.7) “belirli endişeler” içeren ve 2 çalışma (%5.5) yüksek riskli olarak sınıflandırılmıştır. Seçici raporlama yanlılığı, belirsizliğin temel kaynağını oluşturmaktadır; çalışmaların 16’sında klinik deneme kayıt verileri bulunmadığından, olumlu sonuçların seçici olarak raporlanıp raporlanmadığını belirlemek mümkün olmamıştır. Lee () ve Maeda () tarafından yapılan çalışmalar, rastgele dizi oluşturma ve körleme tasarımının uygulanması gibi kritik bilgilerin yetersiz raporlanması nedeniyle yüksek riskli olarak sınıflandırılmıştır. Genel olarak, dahil edilen literatürün kalitesi iyi düzeydedir.

3.4 Birincil sonuç ölçütü için ağ meta-analizi sonuçları

Ağ meta-analizi ile elde edilen birincil sonuç ölçütü olan FMA-UE sonuçları aşağıda sunulmuştur. Otuz bir çalışma [(15–17, , , 38–40, 42–47, 49–57, 59–61, 63–67)], çeşitli NIBS müdahaleleri sonrası kronik inme geçirmiş 931 hastada FMA-UE skorundaki değişiklikleri bildirmiştir. NIBS müdahale stratejileri şunları içerir: M1 bölgesini hedefleyen LF-rTMS; cTBS; iTBS; LF-rTMS ile iTBS kombinasyonu; anodal tDCS; bilateral tDCS (etkilenen tarafa anodal tDCS, etkilenmeyen tarafa ise katodal tDCS uygulanması); katodal tDCS; NIBS ile BRT kombinasyonu; NIBS ile SRT kombinasyonu; NIBS ile FES kombinasyonu; ve PMC’yi hedefleyen, etkilenen tarafa uygulanan anodal tDCS.

Ağ Kanıt Diyagramı (Şekil 3A), müdahale ölçütleri arasındaki kanıt ağının yapısal çerçevesini göstermektedir; burada düğüm boyutu örneklem büyüklüğünü, çizgi kalınlığı ise çalışma sayısını yansıtır. Küresel tutarsızlık testi, doğrudan ve dolaylı kanıtlar arasında anlamlı bir farklılık olmadığını ortaya koydu (x2 = 5.6, p = 0.692); bu da tutarlılık hipotezini desteklemektedir.

Ağ içindeki her bir kapalı döngü için daha ileri karşılaştırmalar yapmak amacıyla düğüm ayırma yöntemi kullanılmıştır. Sonuçlar, Sham vs. cTBS ve LF-rTMS vs. cTBS karşılaştırmaları arasında yerel tutarsızlıklar olduğunu ortaya koymuştur; bu da bu iki karşılaştırmadaki doğrudan ve dolaylı kanıtlardan elde edilen bulguların birbirini doğrulayamadığını göstermektedir. cTBS vs. sham karşılaştırmasında, doğrudan kanıtlar için SMD 1.028 (95% CI: −0.122–2.178) iken, dolaylı kanıtlar için bu değer −3.057 (95% CI: −5.344 ila −0.771) olarak bulunmuştur; aradaki fark 4.085 (95% CI: 1.334–6.837, p = 0.004) olmuştur. cTBS ile LF-rTMS arasındaki karşılaştırmada ise doğrudan kanıtlar için SMD −1.106 (95% CI: −2.224 ila −0.013) iken, dolaylı kanıtlar için bu değer 2.980 (95% CI: 0.648–5.312) olarak hesaplanmıştır; birleştirilmiş fark −4.085 (95% CI: −6.837 ila −1.334, p = 0.004) olmuştur. İki karşılaştırma çiftinde de doğrudan ve dolaylı kanıtların yönleri zıt olup, fark testleri istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu durum, yerel tutarsızlıkların esas olarak cTBS ile ilişkili düğümlerde yoğunlaştığını göstermektedir. Geriye kalan karşılaştırma düğümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmemiştir (tümü p > 0.05).

Tüm müdahalelerin ikili karşılaştırmaları için birleştirilmiş standartlaştırılmış ortalama fark (SMD) ve 95% güven aralıkları, orman grafiğinde ve özet tabloda ayrıntılı olarak sunulmuştur (Şekil 3B,C). 12 müdahale ölçütü arasında yalnızca NIBS ile BRT tedavisinin birleştirildiği grup, kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermiştir (SMD = 0.831, 95% CI: 0.322–1.340, p < 0.05); bu da NIBS ile BRT tedavisinin birleştirildiği grubun etkinliğinin kontrol grubundan daha üstün olduğunu göstermektedir. Etki ölçütü olarak MD kullanılan ağ meta-analizi sonuçları, NIBS artı BRT grubundaki FMA-UE skorunun kontrol grubundakinden daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur (MD = 2.83, 95% CI 0.45–5.20, p = 0.020).

Ayrıca, çeşitli müdahalelerin genel bir sıralamasını yapmak için SUCRA kullanıldı. NIBS ve BRT kombinasyonunun SUCRA skoru en yüksek olanı olup %92,5’e ulaştı; bu da söz konusu müdahalenin tüm müdahale stratejileri arasında nispeten üst sıralarda yer aldığını gösteriyor. İkinci olarak şu stimülasyon protokolleri değerlendirildi: etkilenen tarafta PMC’yi hedef alan anodal tDCS (SUCRA = 64,1%), bilateral tDCS (SUCRA = 59,3%) ve NIBS’in SRT ile birleştirilmesi (SUCRA = 51,6%).

NIBS’in BRT ile birleştirilmesi, çeşitli NIBS stimülasyon protokollerini (tDCS, LF-rTMS) ve üç davranışsal rehabilitasyon yöntemini (MI, TOT ve mCIMT) içeren birleşik bir müdahale olarak kullanıldı. Bu durum, düğümler içinde önemli bir heterojenliğe yol açarak bunların iç klinik karşılaştırılabilirliğini azaltacaktır. Bu üç çalışmadaki potansiyel etki değiştiricileri —katılımcı yaşı, inme süresi ve başlangıçtaki motor fonksiyon durumu— üzerinde istatistiksel analiz yapıldı; sonuçlar herhangi bir fark göstermedi. Bununla birlikte, beyin stimülasyon programı ve BRT rehabilitasyon modeli arasında grup içi dengesizlik hâlâ mevcut olup sonuçlar belirli bir belirsizlik taşımaktadır. Gelecekte derinlemesine incelemeler yapmak için daha fazla yüksek kaliteli araştırmaya ihtiyaç bulunmaktadır.

Bu çalışmada, kanıtların altı alandaki kesinliği değerlendirmek için CINeMA kullanıldı: içsel yanlılık, raporlama yanlılığı, dolaylılık, heterojenlik, tutarsızlık ve kesinlik. Tam kısmi derecelendirme değerlendirmeleri ve nihai kanıtların güven düzeyleri için lütfen Şekil 4’e bakınız. FMA-UE sonuçlarının ağ meta-analizinde, NIBS’in BRT rejimiyle birleştirildiği yaklaşımın kanıt kesinliği, kontrol müdahalesine kıyasla Düşük olarak derecelendirildi. Bu bulgular, gerçek etki ile tahmini etki arasında önemli farklılıklar olabileceğini ve buna bağlı olarak büyük bir belirsizlik bulunduğunu göstermektedir. Karşılaştırma ve kalibrasyon huni grafikleri asimetrik bir dağılımı ortaya koymakta; sağ taraftaki aykırı değerler, büyük etkilere sahip küçük örneklemli çalışmaları temsil etmektedir. Egger testi, kesme teriminin p = 0.006 olduğunu gösterdi; bu da ağda küçük örneklem etkisinin anlamlı olduğunu ve potansiyel bir yayın yanlılığı riskine işaret etmektedir. Her bir karşılaştırmaya dahil edilen çalışma sayısının sınırlı olması nedeniyle istatistiksel güç de kısıtlı olabilir.

İncelenen çalışmalar arasında, sekiz çalışma (, , , , 59–61, ) NIBS müdahalesinden 1 ay sonra üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunu iyileştirmeye yönelik takip sonuçlarını raporlarken, iki çalışma (, ) 6 aylık takip sonuçlarını bildirmiştir. Özellikle Kuzu ve arkadaşlarının () çalışmasından elde edilen takip sonuçları, hem LF-rTMS hem de cTBS’nin 4 haftalık müdahale sonrası üst ekstremite motor fonksiyonlarının iyileştirilmesindeki faydalı etkilerini sürdürdüğünü, ancak spastisiteyi azaltmadaki etkinliklerinin sınırlı olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, Barros Galvao ve arkadaşlarının () bulguları, LF-rTMS grubunun 4 haftalık takipte kontrol grubuna kıyasla daha düşük derecede spastisite sergilediğini ortaya koymuştur; yine de motor fonksiyon bozukluğundaki iyileşme açısından iki grup arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Başka bir çalışma, cTBS ve SRT kombinasyonunun hem müdahaleden hemen sonra hem de 1 aylık takip ziyaretinde Fugl-Meyer ölçeğinde anlamlı iyileşmeler sağladığını göstermiştir; ancak Fugl-Meyer ölçeğindeki bu iyileşme 3 aylık zaman noktasında anlamlı olmamıştır (). tDCS ile ilgili müdahalelerde de terapötik etkiler farklı takip zaman noktalarına göre değişiklik göstermektedir. Allman ve arkadaşları, anodal tDCS’nin 1 aylık takipte anlamlı bir iyileşme eğilimi göstermediğini, ancak 3 aylık takipte anlamlı bir etkinlik sergilediğini bulmuşlardır; bu da nöromodülatör etkisinin belirli bir gecikme süresi gösterebileceğini düşündürmektedir (). Bolognini ve arkadaşlarının () ve Rocha ve arkadaşlarının () çalışmaları, tDCS’nin BRT ile birleştirilerek kronik inme hastalarında motor fonksiyon bozukluğunun tedavisindeki etkinliğinin 1 aylık takip ziyaretine kadar devam edebildiğini göstermiştir.

Ayrıca, Morone ve arkadaşlarının çalışması, robot destekli rehabilitasyon terapisinin tDCS müdahalesiyle birleştirildiğinde etkinliğinin sonraki takip dönemlerinde de tutarlı bir şekilde sürdürülebileceğini göstermiştir (). Rose ve arkadaşları, inme hastalarının Ocak ayındaki takip ziyaretinde el sıkışma gücünde azalma gözlemlemişlerdir; bu durum, rTMS’nin yalnızca kısa süreli bir iyileşme sağlamasından veya kronik inme hastalarında bozulmuş nöral plastisiteyle ilişkili olmasından kaynaklanabilir (). Her iki çalışma da 6 aylık bir takip süresini içermiştir; Hu ve arkadaşlarının () bulguları, tDCS’nin robotik eğitimle birleştirilmesinin kontrol grubuna göre daha etkili olduğunu ve motor fonksiyon ile nöral yeniden yapılanmada sürdürülebilir iyileşme sağladığını göstermiştir. Ancak Edwards ve arkadaşları () bu müdahale stratejisinin uzun vadede herhangi bir ek fayda sağlamadığını ortaya koymuştur. NIBS’in uzun vadeli etkinliğine ilişkin mevcut kanıtlar tartışmalı olmaya devam etmektedir; etkilerinin farklı zaman noktalarında ne kadar sürdürülebilir olduğunu sistematik olarak değerlendirmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

3.5 İkincil sonuç ölçütleri için ağ meta-analizi sonuçları

İkincil sonuç ölçütleri için ağ meta-analizi sonuçları aşağıda sunulmuştur. On çalışma (, , , , 48–50, , , ), NIBS müdahalesini takiben kronik inme hastalarında ARAT skorundaki değişiklikleri bildirmiş olup, bu çalışmalar altı farklı müdahale modalitesini kapsamaktadır: iTBS, cTBS, anodal tDCS, NIBS’in BRT ile birleştirilmesi ve NIBS’in SRT ile birleştirilmesi. Geleneksel rehabilitasyon kontrol grubuyla karşılaştırıldığında, müdahale gruplarından hiçbiri istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemiştir (tümü p > 0.05). Ayrıca, çeşitli müdahalelerin genel bir sıralamasını yapmak için SUCRA kullanılmıştır. iTBS en yüksek SUCRA değerini (yüzde 79.8) gösterirken, bunu NIBS’in SRT ile birleştirildiği müdahalenin SUCRA değeri (yüzde 52.8) ve anodal tDCS’ninki (yüzde 48.0) takip etmiştir. Tedavi grupları arasındaki doğrudan karşılaştırmalarda anlamlı bir fark gözlenmemiş olsa da, sıralama olasılığı iTBS müdahalesinin nispeten daha üstün olduğunu, kontrol grubunun ise nispeten en kötü performansı sergilediğini göstermiştir.

Ayrıca, yedi çalışma (, , , , , , ) NIBS müdahalesi sonrası inme hastalarının WMFT skorlarındaki değişiklikleri bildirmiş olup, bu çalışmalar toplamda 10 müdahale modülitesini kapsamaktadır: HF-rTMS, LF-rTMS, iTBS, LF-rTMS ile iTBS kombinasyonu, anod tDCS, bilateral tDCS, NIBS ile BRT müdahalesi kombinasyonu, NIBS ile SRT müdahalesi kombinasyonu, NIBS ile FES kombinasyonu ve DLPFC’yi hedefleyen HF-rTMS. Bu yedi çalışma tek bir bağlantılı ağ oluşturmakta; tutarsızlık (χ2 = 0.25, p = 0.614) veya heterojenlik kanıtı bulunmamaktadır. Bu nedenle, çok değişkenli bir meta-analiz için sabit-etkili tutarlılık modeli kullanılmıştır. Sonuçlar, yalnızca HF-rTMS grubunun kontrol grubuna kıyasla daha büyük bir etki büyüklüğüne sahip olduğunu göstermiştir (SMD = 0.995; %95 GA: 0.271–1.719; p < 0.05), bu da istatistiksel olarak anlamlı bir farka işaret etmektedir. SUCRA sıralama sonuçları, HF-rTMS’nin en yüksek SUCRA değerine (92.5%) sahip olduğunu göstermiş olup, bu müdahalenin tüm seçenekler arasında nispeten üst sırada yer aldığını belirtmektedir. Bunu DLPFC’yi hedefleyen HF-rTMS (74.4%) ve LF-rTMS ile iTBS kombinasyonu (65.1%) takip etmiştir. Her bir müdahale kategorisinde yer alan çalışma sayısının hala nispeten az olması nedeniyle, bu sıralama sonuçlarının daha büyük örneklem boyutlarına sahip çalışmalarla daha fazla doğrulanması gerekmektedir.

Buna ek olarak, sekiz çalışma (37–40, , , , ) NIBS müdahalesi sonrası inme hastaları arasında MAS skorundaki değişiklikleri bildirmiş olup, bu çalışmalar beş farklı tedavi yaklaşımını kapsamaktadır: LF-rTMS, cTBS, iTBS, NIBS ile BRT müdahalesi kombinasyonu ve NIBS ile SRT müdahalesi kombinasyonu. Ağ meta-analizi için etki büyüklüğü olarak SMD kullanılmıştır; genel kanıt ağı bağlantılı olsa da kapalı bir karşılaştırma döngüsü oluşmamıştır. Tutarlılık modeli altında, tüm müdahale ölçütlerinin kontrol grubuna kıyasla etki büyüklükleri istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır (tümü p > 0.05). Bu durum, mevcut verilere dayanarak NIBS müdahalesinin kronik inme hastalarında üst ekstremite kas tonusunu azaltabileceği düşüncesini desteklemek için yeterli kanıt bulunmadığını göstermektedir.

Beş ek çalışma (, , , , ), NIBS müdahalesi sonrası hastaların günlük yaşam aktivitelerini yansıtan klinik ölçek puanlarındaki değişiklikleri bildirmiştir; bu çalışmalar yalnızca iki müdahale rejimini kapsamıştır: LF-rTMS ve NIBS ile SRT kombinasyonu. Bu iki müdahalenin birleşik etki büyüklüğünü tahmin etmek amacıyla, geleneksel rehabilitasyon terapisi grubu kontrol grubu olarak kullanılarak rastgele etkiler modeliyle bir meta-analiz gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, LF-rTMS grubu ile kontrol grubu arasındaki SMD’nin 0,098 (95% GA: −0,365–0,561, p = 0,678) olduğunu ve NIBS ile SRT kombinasyonlu müdahale grubu ile kontrol grubu arasındaki SMD’nin ise 0,005 (95% GA: −0,420–0,431, p = 0,980) olduğunu göstermiştir; bu farkların hiçbiri istatistiksel olarak anlamlı olmamıştır.

3.6 Duyarlılık analizi

Farklı kontrol koşullarının birincil sonuçlar üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla bu çalışma, kontrol türüne dayalı duyarlılık analizleri gerçekleştirmiştir. Üç alt ağ analizi de birbiriyle bağlantılıydı ve genel tutarsızlık ölçütleri istatistiksel olarak anlamlı değildi (χ2 değerleri: sırasıyla 8.73, 8.29 ve 0.04; p-değerleri: 0.272, 0.308 ve 0.838). İlk olarak, plasebo ve geleneksel rehabilitasyonun kontrol grupları olarak dahil edildiği çalışmalarda, tekil NIBS müdahalelerinin tümü kontrol gruplarıyla karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermedi. Sadece Llorens R ve ark. () çalışması, NIBS’in SRT ile birleştirilmesinin geleneksel rehabilitasyondan daha üstün olduğunu bildirdi (SMD = 0.863, %95 GA 0.097–1.629, p = 0.027). Ancak bu sonucun yalnızca tek bir çalışmaya dayanması nedeniyle kanıt sınırlı kalmaktadır. İkinci olarak, yalnızca plaseboyu kontrol olarak kullanan çalışmalar arasında, tekil NIBS müdahalesi de plaseboya kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir etki göstermedi (tüm %95 GA’lar 0’yı içeriyordu, p > 0.05). Son olarak, yalnızca plasebonun aynı rehabilitasyon protokolüyle birleştirildiği kontrol koşullarını kullanan çalışmalar dahil edildi; bu çalışmalar 1 Hz-rTMS, NIBS’in BRT ile birleştirilmesi, NIBS’in SRT ile birleştirilmesi ve NIBS’in FES ile birleştirilmesini kapsıyordu. Müdahale gruplarının hiçbiri plasebo artı rehabilitasyon grubuyla karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermedi. Bunlar arasında, NIBS’in BRT ile birleştirilmesine ilişkin SMD 0.78 idi (%95 GA: −0.48–2.04, p = 0.226); bu değer birincil analizin sonuçlarına benziyordu (SMD = 0.831, %95 GA: 0.322–1.340); ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Yukarıda belirtilen duyarlılık analizi, birincil analiz sonuçlarının yönünün sağlam olabileceğini gösterse de, bu sonuçların istatistiksel anlamlılığı ve özgüllüğü sınırlı kalmaktadır; NIBS’in BRT ile birleştirilmesinin faydaları kısmen kombinasyon terapisinin kendisinden kaynaklanabilirken, NIBS’in bağımsız ek etkisi belirsizliğini korumaktadır.

Yüksek yanlılık riskine sahip iki çalışma—Lee ve arkadaşları () ile Maeda ve arkadaşları ()—hariç tutulduktan sonra bir duyarlılık analizi gerçekleştirildi. Sonuçlar, kontrol grubuna kıyasla NIBS ile BRT kombinasyonunun 0,82’lik bir SMD (95% GA: 0,228–1,402, p = 0,006) ve %88,8’lik bir SUCRA değeri sağladığını gösterdi. Bu etki büyüklüğü, ana analizdeki bulgulara benziyordu; bu da yüksek yanlılık riskinin literatürdeki genel etki sonuçları üzerinde yalnızca çok sınırlı bir etkisi olduğunu ortaya koydu.

4 Tartışma

4.1 Bulguların özeti ve yorumu

Bu çalışma, üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğu olan kronik inme hastalarına odaklanmakta ve çeşitli NIBS müdahale yaklaşımlarının klinik etkinliğini karşılaştırmalı olarak değerlendirmek için bir ağ meta-analizi kullanmaktadır. Ayrıca, motor fonksiyonun (FMA-UE, ARAT, WMFT ve MAS ile ölçülen) ve ADL değerlendirme puanlarının iyileştirilmesinde farklı kombinasyon tedavisi stratejileri, stimülasyon hedefleri ve stimülasyon modaliteleri arasındaki farkları da incelemiştir. Ağ meta-analizinden elde edilen sonuçlar, 12 NIBS ile ilgili müdahale arasında, NIBS ile BRT kombinasyonunun kontrol rejimine kıyasla kronik inme hastalarında üst ekstremite motor fonksiyonunu ölçen FMA-UE puanını iyileştirdiğini göstermiştir (SMD = 0,831; 95% GA: 0,322–1,340; p < 0,05). Bu birleşik müdahalenin SUCRA puanı %92,5 olarak bulunmuş olup, tüm müdahale stratejileri arasında nispeten üst sıralarda yer aldığını göstermektedir.

İlkel sonuç ölçütlerinin ağ meta-analizinde, düğüm ayrıştırma analizi Sham vs. cTBS ve LF-rTMS vs. cTBS karşılaştırmalarında yerel tutarsızlıklar olduğunu ortaya koydu; bu da doğrudan ve dolaylı kanıtların birbiriyle uyumsuz olduğunu göstermektedir. Bu durum, klinik özelliklerden ve metodolojik faktörlerden etkilenmiş olabilir. Birincisi, cTBS düğümleri için kanıtsal temel zayıftır ve etki tahminlerinin istikrarı yetersizdir. Hem cTBS hem de LF-rTMS inhibitory transkraniyal manyetik stimülasyon protokolleri olsa da, stimülasyon paradigmaları önemli ölçüde farklılık göstermektedir. Tek bir LF-rTMS seansı genellikle 20 dakikadan uzun sürerken, cTBS bir patlama-puls paradigması kullanır ve her bir uyaran yalnızca birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar sürer. İndüklenen kortikal plastisite değişikliklerinin zamansal dinamikleri iki yöntem arasında farklılık gösterir. İkincisi, Sham, cTBS ve LF-rTMS arasındaki doğrudan karşılaştırmalı kanıtlar yalnızca tek bir çalışmadan elde edilmiştir (). Bu çalışmada kullanılan sham stimülasyon protokolü, dolaylı karşılaştırma yolunu oluşturan diğer çalışmalarda uygulanan karma kontrol grubu tasarımlarıyla tamamen tutarlı değildi. Metodolojik farklılıklar, doğrudan ve dolaylı kanıtlar arasında yanlılıklara yol açarak yerel tutarsızlıklara neden olabilir. Doğrudan karşılaştırmalı çalışmaların sınırlı sayısı nedeniyle, bu araştırma söz konusu faktörlerin tutarsızlığa olan katkılarını nicel olarak ayırt edememektedir. Bu nedenle, Sham vs. cTBS ve LF-rTMS vs. cTBS karşılaştırmaları için kanıtların güvenilirliği sınırlıdır. Bu durum, müdahaleler arasındaki tedavi etkilerinin gerçek farklarını tam olarak yansıtmamaktadır ve daha ileri araştırmalar hala gereklidir.

WMFT skorlarına ilişkin olarak, HF-rTMS grubu kontrol grubundan daha iyi performans gösterdi (SMD = 0.995, %95 GA 0.271–1.719; SUCRA = 92.5%). Bu sonuç, HF-rTMS’nin kronik inme hastalarında üst ekstremite görev performansını iyileştirmeye yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Ancak bu sonuca varılmasını, dahil edilen çalışmaların sayısının azlığı sınırlamaktadır; büyük örneklemli çalışmalarla ek doğrulama hâlâ gereklidir. Ayrıca, ARAT, MAS ve ADL gibi sonuç ölçütleri üzerindeki çeşitli müdahalelerin iyileştirici etkileri istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Bu durum da küçük örneklem büyüklüğünden kaynaklanmakta olup sağlam sonuçlar çıkarmayı zorlaştırmaktadır. Bu bulgu aynı zamanda, kronik inme hastalarında üst ekstremite motor fonksiyonlarının değerlendirilmesine yönelik mevcut araştırmaların hâlâ yeterince kapsamlı olmadığını ve motor egzersizlerinin hastaların günlük yaşam aktivitelerini yerine getirme yeteneklerini etkili bir şekilde iyileştirip iyileştirmediğine yeterince odaklanılmadığını dolaylı olarak göstermektedir.

Yukarıdaki bulgulara dayanarak, NIBS ve BRT kombinasyonu, kronik inme hastalarında FMA-UE skorlarını iyileştirmek için daha umut verici bir müdahale stratejisi olabilir. Bu durum, birleşik merkezi-çevresel müdahalenin sinerjik etkisiyle ilişkili olabilir. Kronik inme hastaları için uzun süreli rehabilitasyon, motor fonksiyon bozukluğu yaşayanların fonksiyonel iyileşme sağlamaları açısından kritik bir yoldur. Bu süreç, hastaların motor becerilerini yeniden öğrenmelerine yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda uzuvlarının motor yeteneklerini günlük yaşam aktivitelerini (ADL) yerine getirme kapasitesine dönüştürmelerini de sağlar (). Çalışmalar, bu rehabilitatif etkinin inme sonrası tüm aşamalarda devam edebildiğini doğrulamıştır; hastalık başlangıcından 12 aydan fazla bir süre sonra bile hastalar bundan faydalanmaya devam edebilir (). Tsuyama ve arkadaşlarının çalışması, kronik inme sonrası mikroglial onarım fonksiyonunun sürdürülmesiyle sinaptik plastisitenin hâlâ tetiklenebildiğini ve bunun da nörolojik fonksiyonel iyileşmeyi desteklediğini göstermiştir; bu durum, kronik evredeki hastaları hedef alan müdahale stratejilerinin geliştirilmesi için önemli bir biyolojik temel oluşturmaktadır (). Buna dayanarak, bu çalışmada uygulanan NIBS ile birleştirilmiş BRT müdahale protokolü, “kortikal merkezi kolaylaştırma” ve “güçlendirilmiş çevresel motor girdi”nin sinerjik etkisiyle sinir fonksiyonunun çoklu seviyelerdeki yeniden yapılanmasını ve iyileşmesini destekleyerek rehabilitasyonun genel etkinliğini artırabilir (). Beyin düzeyinde, çeşitli NIBS müdahaleleri kortikal uyarılabilirliği modüle edebilir ve interhemisferik fonksiyonel yeniden yapılanmayı kolaylaştırabilir (). Yang ve arkadaşları (), fonksiyonel yakın kızılötesi spektroskopi kullanarak, 2 haftalık düşük frekanslı rTMS’nin sağlıklı M1 bölgesi ile etkilenen M1 bölgesi arasındaki interhemisferik inhibisyonu azaltabildiğini, etkilenen M1 bölgesinin uyarılabilirliğini artırabildiğini ve ipsilateral PMC ile suplement motor alanıyla olan fonksiyonel bağlantısını iyileştirebildiğini göstermiştir. Dos Santos ve arkadaşları () ise tDCS’nin, kortikal uyarılma–inhibisyon dengesini modüle ederek inme sonrası anormal şekilde yavaşlamış olan α-ritmi de yavaşlatabildiğini ve

parietal lobu etkileyerek motor fonksiyonların geri kazanılmasını destekler. Hücresel ve moleküler düzeyde Luo ve arkadaşları, iskemik inme geçiren sıçan modelinde HF-rTMS’nin, Ca2+-bağımlı AKT aktivasyonu yoluyla glikojen sentaz kinaz-3β/β-katenin yolunu aktive ederek endojen nöral kök hücre proliferasyonunu teşvik edebildiğini, bunun da serebral enfarktüs alanını azalttığını ve genel fonksiyonel iyileşmeyi kolaylaştırdığını gözlemlemiştir (). Walter ve arkadaşları () ise tDCS’nin, NLRP3 inflazom sinyal yolunu modüle ederek mikroglial polarizasyonu teşvik edebileceğini ve astrositler ile nöronların aktivasyonunu artırabileceğini, böylece uzun süreli potansiyasyonu tetikleyerek fonksiyonel olarak ilgili beyin ağlarının yeniden yapılanmasını kolaylaştırabileceğini bulmuşlardır (). Ancak tDCS ve TMS, spesifik beyin fonksiyonları için hedefli bir eğitim sağlamak yerine yalnızca kortikal uyarılabilirliği ve diğer parametreleri non-spesifik bir şekilde modüle edebilir; bu nedenle bu müdahalelerin günlük aktiviteleri gerçekleştirme yeteneğinde somut iyileşmelere dönüştürülmesi zordur. BRT tabanlı terapiler—motor öğrenme, fonksiyonel görev eğitimi ve motor imajinasyonu gibi—periferik duyusal-motor girdi yoluyla fonksiyonel motor görevlerin yerine getirilmesini destekler; bu sayede eklem hareket açıklığını artırır, kas gücünü yükseltir ve el esnekliğini iyileştirir (). NIBS ile birleştirilmiş BRT müdahale protokolü, NIBS aracılığıyla motorla ilişkili beyin bölgelerinin kortikal uyarılabilirliğini önceden modüle ederek bunları sonraki motor eğitim görevlerine hazırlayabilir (). Bu temelde uygulanan BRT eğitimi, görev odaklı eğitim yoluyla spesifik fonksiyonel sonuçlar üretebilir; bu iki yaklaşım sinerjik bir etki yaratarak kronik inme hastalarında motor fonksiyonların geri kazanılmasını ortaklaşa destekleyebilir.

Ayrıca, PMC-tDCS ve bilateral tDCS’nin kronik inme hastalarında FMA-UE skorunu iyileştirme konusunda sırasıyla %64,1 ve %59,3’lük SUCRA değerlerine ulaşmasına rağmen – bu değerlerle NIBS’in BRT ile birleştirilmiş müdahale rejiminden hemen sonra ikinci sırada yer almalarına rağmen – bu müdahalelerin hiçbiri kontrol grubuna kıyasla etki büyüklüğünde istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemiştir. Bu sonuç, birbiriyle etkileşime giren çok sayıda faktörden kaynaklanıyor olabilir. İlk olarak, bireysel ana çalışmaların örneklem büyüklükleri genellikle küçüktür; bu da gerçek etki büyüklüğünün doğru bir şekilde tahmin edilmesini zorlaştırmaktadır. İkinci olarak, FMA-UE skoru üst ekstremite motor fonksiyonunu değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan bir araç olsa da, müdahalelerin yol açtığı ince fonksiyonel değişikliklere karşı duyarlılığı sınırlı olabilir; bu da klinik etkinliğinin kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle, mevcut sıralama sonuçları yalnızca keşif amaçlı bir referans olarak kabul edilmelidir; bu bulguları doğrulamak için daha büyük örneklem büyüklüklerine ve standartlaştırılmış parametrelere sahip, gelecekteki yüksek kaliteli randomize kontrollü çalışmalar gereklidir.

İkincil sonuç ölçütlerine ilişkin olarak, her bir müdahale rejiminin ARAT, WMFT, MAS ve ADL üzerindeki iyileştirici etkileri genel olarak FMA-UE’de gözlemlenenlere kıyasla daha zayıf olmuştur. Bu durum, değerlendirme araçlarının hassasiyetindeki farklılıkların yanı sıra çeşitli NIBS protokollerinin belirli beyin-davranış devreleri üzerinde uyguladığı seçici modülasyonla da ilişkili olabilir. İnme sonrası motor fonksiyonların değerlendirilmesinde en yaygın kullanılan ölçek olan FMA-UE, özellikle üst ekstremite sinerjik hareket örüntülerindeki değişikliklere karşı yüksek hassasiyete sahiptir ve güvenilirlik ile geçerlilik açısından üstün sonuçlar göstermektedir (). ARAT temel olarak kavrama, tutma, çimdikleme ve genel motor becerilerini, özellikle de üst ekstremitenin fonksiyonel hareketlerine odaklanarak değerlendirir. WMFT ise üst ekstremitelerin genel hareketlerden ince hareketlere kadar uzanan değerlendirmelerini kapsar ve esas olarak motor verimliliği ile üst ekstremitelerin genel koordinasyonunu ölçmek için kullanılır. Bununla birlikte, ARAT ve WMFT’yi sonuç ölçütleri olarak kullanan çok sayıda müdahale protokolünün meta-analizleri istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar vermemiştir. Bu da mevcut NIBS protokollerinin kronik inme hastalarında üst ekstremite fonksiyonel motor performansını iyileştirme etkinliğinin henüz netleşmediğini göstermektedir.

MAS ile ilişkili beş müdahaleden hiçbirinin üst ekstremite kas tonusunu önemli ölçüde azaltmadığı görüldü; bu durum, NIBS’in spastisite üzerindeki düzenleyici etkisinin sınırlı olduğunu veya belirli stimülasyon parametreleriyle modüle edildiğini düşündürmektedir. Bu durum, analizde yer alan çalışmaların sayısının az olmasından da kaynaklanabilir. ADL değerlendirmesi yalnızca beş çalışmayı ve iki tür müdahaleyi içermekteydi; ne LF-rTMS ne de birleştirilmiş SRT önemli bir etki gösterdi. Dahil edilen çalışmaların sayısının son derece sınırlı olması nedeniyle, NIBS’in ADL’leri iyileştirmedeki klinik değeri hakkında kesin bir sonuca varmak şu an için yetersizdir. Bu sonuç ölçütleri motor bozukluk, fonksiyonel performans ve aktivite katılımı gibi farklı alanları kapsamaktadır. Bu da motor kontrolün geri kazanılmasının günlük işlevsellikteki kazanımların temeli olduğunu vurgulamaktadır. Ancak hareketlilik puanlarındaki iyileşmelerin gerçek hayattaki fonksiyonel yeteneklerin artmasına dönüşüp dönüşmeyeceği birçok faktöre bağlıdır. Birincisi, bunun nedeni NIBS’in esas olarak motorla ilişkili beyin ağlarının uyarıcı modülasyonunu teşvik etmesi ve motor örüntülerinin yeniden organizasyonunu kolaylaştırması, ancak elin ince motor fonksiyonları üzerindeki düzenleyici etkilerinin sınırlı kalması olabilir (). Ayrıca, kronik inme hastaları genellikle edinilmiş işlevsizlik ve telafi edici stratejiler sergilerler; bu nedenle motor fonksiyondaki iyileşmeler, etkilenen elin günlük yaşamda pratik kullanımında yine de daha fazla zorluğa yol açabilir ().

Önceki çalışmalarda da benzer bulgular rapor edilmiştir. Ravichandran ve arkadaşlarının () yaptığı sistematik inceleme, yoğun ve fonksiyonel görev eğitimi içeren fiziksel terapi müdahalelerinde NIBS’in bir “başlangıç” yöntemi olarak kullanıldığında, inme hastalarında el motor fonksiyonu ve yürüme fonksiyonunda en belirgin iyileşmeleri sağladığını göstermektedir; ancak bu terapötik etki, inmenin üzerinden geçen süre, davranışsal bağlam ve stimülasyon parametreleri gibi faktörlerden etkilenmektedir. Başka bir ağ meta-analizi ise iTBS, anodal tDCS ve HF-rTMS gibi uyarıcı stimülasyon modalitelerinin akut, subakut veya kronik inme hastalarında da olumlu terapötik etkiler gösterdiğini ortaya koymuştur; ancak bu analiz, inme başlangıcının zamanına göre katmanlı bir analiz içermemiştir (). Önceki çalışmalardan farklı olarak bu araştırma, kronik inme hastalarında üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunun geri kazanımına odaklanmakta, çeşitli NIBS müdahale protokollerinin göreceli etkinliğini karşılaştırmakta ve sıralama olasılıkları üzerine keşifsel analizler yapmaktadır. Aynı zamanda, motor fonksiyon ve ADL’nin çeşitli değerlendirme göstergeleri arasındaki farklılıklar da karşılaştırılmıştır.

4.2 Sınırlılıklar ve gelecekteki yönelimler

Bu çalışmanın belirli sınırlılıkları bulunmaktadır. İlk olarak, bireysel orijinal çalışmaların örneklem boyutları nispeten küçüktü ve her bir müdahale türü için dahil edilen çalışma sayısı sınırlıydı. Egger testi, küçük örneklem etkisinin varlığına ve potansiyel bir yayın yanlılığı riskine işaret etmektedir; bu durum etki büyüklüğünün abartılı bir şekilde tahmin edilmesine yol açabilir. İkinci olarak, bu çalışma yalnızca Çince ve İngilizce literatürü kapsamına almış olup diğer İngilizce dışı dillerde yürütülen ilgili araştırmaları içermemiştir; bu nedenle yayın yanlılığı ve dil yanlılığı riskleri bulunabilir. Üçüncü olarak, bazı çalışmalarda değişim skorlarının standart sapması, müdahale ile başlangıç ölçümleri arasındaki önceden belirlenmiş r = 0.5 korelasyon katsayısına dayanarak tahmin edilmiştir. Yalnızca toplulaştırılmış verilerin mevcut olması nedeniyle, her bir çalışma için gerçek korelasyon katsayıları belirlenememiş ve ilgili duyarlılık analizleri de yapılmamıştır. Dolayısıyla bu varsayım sonuçlarda bir miktar belirsizliğe yol açabilir. Ayrıca, aynı tedavi düğümü içinde farklı NIBS protokollerinin BRT ile birleştirilmesi durumunda, NIBS türü, stimülasyon parametreleri ve BRT türü açısından heterojenlik devam etmekte ve bu da belirsiz sonuçlara yol açmaktadır. Hangi spesifik stimülasyon parametrelerinin veya hangi BRT alt türünün fonksiyonel faydalar sağladığı belirlenememektedir. Ek olarak, çeşitli çalışmalarda yer alan müdahale ve kontrol grupları rehabilitasyon yoğunluğu, müdahale süresi ve katılımcıların başlangıç tedavi rejimleri açısından farklılık göstermiştir. Bu potansiyel karıştırıcı faktörler sonuç değerlendirmelerini etkilemiş olabilir. Son olarak, dahil edilen çalışmaların birçoğunda uzun süreli takip eksiktir; bu da NIBS’in uzun vadeli etkinliğinin yeterli bir şekilde değerlendirilmesini zorlaştırmaktadır.

Gelecekteki araştırmalar, kronik inme hastalarında üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunun iyileşmesine yönelik çok merkezli, büyük örneklemli, uzun süreli takip içeren randomize kontrollü çalışmaları kapsamalıdır. Ayrıca, makine öğrenimi gibi gelişmiş teknolojilerden, inme sonrası multimodal nörogörüntüleme verilerinin derinlemesine analizini gerçekleştirmek için yararlanılabilir. Bu sayede kişiselleştirilmiş tedavi etkinliği tahmin modelleri geliştirilebilir ve NIBS’in klinik alanda hassas bir şekilde uygulanması için daha sağlam, kanıta dayalı bir tıbbi temel oluşturulabilir.

5 Sonuç

Bu ağ meta-analizi sonuçları, NIBS ve BRT’nin birleştirilmiş müdahale rejiminin kronik inme hastalarında üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğunu iyileştirme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Bu protokol, birden fazla beyin stimülasyonu ve davranışsal eğitim müdahalesini bir araya getirmektedir. Örneklem büyüklüğündeki sınırlamalar nedeniyle katmanlı analiz yapılamamıştır. Farklı NIBS kombinasyonlarının BRT ile birlikteki etkinliği henüz net değildir. Ayrıca, duyarlılık analizi sonuçları, birincil analizin pozitif bulgularının kontrol ayarlarından etkilendiğini göstermektedir. Sahte stimülasyonun rehabilitasyonla birleştirilmesinin kontrol grubuna kıyasla karşılaştırıldığı duyarlılık analizi anlamlı faydalar ortaya koymamıştır; bu da NIBS’in BRT’nin ötesindeki bağımsız ek faydasının belirsizliğini koruduğunu göstermektedir. Dolayısıyla mevcut kanıtlar, bu birleştirilmiş rejimin yalnızca NIBS’ten veya tek başına bir rehabilitasyon müdahalesinden daha üstün olduğunu kanıtlamak için yetersizdir.

Beyanlar

Veri erişilebilirliği beyanı

Çalışmada sunulan orijinal katkılar makalede/ek materyallerde yer almaktadır; daha fazla bilgi için ilgili yazar/yazarlarla iletişime geçilebilir.

Yazar katkıları

HWL: Kavramlaştırma, Veri kürasyonu, Biçimsel analiz, Metodoloji, Proje yönetimi, Görselleştirme, Yazım – orijinal taslak, Yazım – inceleme ve düzenleme. HJL: Kavramlaştırma, Veri kürasyonu, Biçimsel analiz, Araştırma, Kaynaklar, Yazılım, Yazım – inceleme ve düzenleme. PC: Veri kürasyonu, Metodoloji, Proje yönetimi, Yazılım, Denetim, Görselleştirme, Yazım – inceleme ve düzenleme. XZ: Kavramlaştırma, Araştırma, Metodoloji, Proje yönetimi, Denetim, Doğrulama, Görselleştirme, Yazım – inceleme ve düzenleme. YQ: Kavramlaştırma, Fon sağlama, Araştırma, Proje yönetimi, Denetim, Yazım – inceleme ve düzenleme.

Teşekkür

Bu çalışmadaki çabaları için tüm katılımcılara teşekkür ederiz.

Çıkar çatışması

Yazar(lar), bu çalışmanın potansiyel bir çıkar çatışması olarak yorumlanabilecek herhangi bir ticari veya mali ilişki olmaksızın yürütüldüğünü beyan etmiştir.

Üretken Yapay Zeka beyanı

Yazar(lar), bu makalenin oluşturulmasında Üretken Yapay Zeka kullanıldığını beyan etmiştir. Bu çalışmanın yazımı sırasında yazar, dilin cilalanmasına ve ifadenin optimize edilmesine yardımcı olmak için üretken yapay zeka araçlarından yararlanarak makalenin okunabilirliğini ve netliğini artırmıştır. Tüm bilimsel içerik, veri yorumlaması ve nihai makale kararı yazarlar tarafından incelenmiş ve onaylanmıştır.

Bu makaledeki şekillerin yanında sunulan herhangi bir alternatif metin (alt metin), Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuştur ve mümkün olduğunca yazarlar tarafından incelenmesi de dahil olmak üzere doğruluğu sağlamak için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorun tespit ederseniz lütfen bizimle iletişime geçin.

Yayıncının notu

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kuruluşların, yayıncının, editörlerin ve hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.

Özet

Anahtar kelimeler

Beyin stimülasyonu, kronik inme, motor fonksiyon, ağ meta-analizi, üst ekstremite

Atıf

Li H, Lai H, Chen P, Zhuang X ve Qin Y (2026) Kronik inme hastalarında üst ekstremite motor fonksiyon bozukluğu üzerinde non-invaziv beyin stimülasyonunun etkileri: sistematik bir derleme ve ağ meta-analizi. Front. Neurol. 17:1991200. doi: 10.3389/fneur.2026.1991200

Alındı

09 Eylül 2026

Revize edildi

24 Ekim 2026

Kabul edildi

30 Ekim 2026

Yayınlandı

16 Kasım 2026

17 – 2026

Won Kee Chang, Seoul National University Bundang Hastanesi, Kore Cumhuriyeti

Erica Grange, CRRF Mons. Luigi Novarese, İtalya

Xiaoyang Gong, Dalian Tıp Üniversitesi, Çin

Frontiers | Effects of non-invasive brain stimulation on upper-limb motor dysfunction in chronic stroke patients: a systematic review and ne
Frontiers | Effects of non-invasive brain stimulation on upper-limb motor dysfunction in chronic stroke patients: a systematic review and ne

© 2026 Li, Lai, Chen, Zhuang ve Qin.

Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) şartları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazarların ve telif hakkı sahiplerinin belirtilmesi ve bu dergideki orijinal yayına kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak atıfta bulunulması koşuluyla, diğer platformlarda kullanılması, dağıtılması veya çoğaltılmasına izin verilir. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izni verilmemektedir.

*Yazışma: Yin Qin, baby792305220@163.com

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.

İlginizi Çekebilir: Eculizumab’ın Nöromiyelititis Optika Spektrum Bozukluğunda Pazarlama Sonrası Güvenlik Profili: Oransallık ve Başlangıç Zamanı Analizi →
Kaynak: Frontiersin ↗
BENZER İNCELEMELER

İlgili Diğer Rehberler