1. Homi Bhabha Ulusal Enstitüsü, Mumbai, Hindistan
2. Navi Mumbai, Hindistan’da Kanser Tedavisi, Araştırması ve Eğitimi için İleri Merkez (ACTREC)
3. Tata Memorial Merkezi, Mumbai, Hindistan
4. Tata Memorial Merkezi, Navi Mumbai, Hindistan’da Kanser Epidemiyolojisi Merkezi
5. Tata Memorial Merkezi, Navi Mumbai, Hindistan’da Kanser Bakımı, HBCR ve Sağlamlık Çalışmaları Bölümü
6. Tata Memorial Hastanesi, Tata Memorial Merkezi, Mumbai, Hindistan’da Cerrahi Kanseroloji Bölümü
Makale ölçümleri
Özet
Arka plan:
Hepatosellüler karsinom (HCC), geç tanı nedeniyle kötü sağlamlık gösterir. Bu çalışma, HCC hastaları arasında beş yıllık genel sağlamlığı ve ölümlükle ilişkili faktörleri tahmin etmiştir.
Yöntem:
Bu retrospektif kohort çalışması, 2018–2019 yılları arasında Tata Memorial Centre’da kayıtlı HCC tanısı almış hastaları kapsamıştır. Alkol kullanımı, hepatit durumu, siroz, biyomarker’lar ve Barcelona Clinic Liver Cancer (BCLC) sistemine göre evreleme dahil klinik değişkenler, elektronik tıbbi kayıtlardan çıkarılmıştır. Toplam hayatta kalma Kaplan–Meier metodu ile, bağımsız belirleyiciler ise çok değişkenli Cox regresyonu ile tahmin edilmiş; kayıpları hesaba katmak için tehlike oranları ters olasılık ağırlama ile yeniden hesaplanmıştır. İstatistiksel analiz için STATA v15.0 kullanılmıştır.
Sonuçlar:
1.025 HCC hastası (ortalama yaş 56,95 ± 12,58 yıl) içinde 879’u (%85,76) erkekti. Siroz 545 hastada (%53,17), hepatit B enfeksiyonu 457 hastada (%44,59), alkol kullanımı ise 268 hastada (%26,15) mevcuttu. BCLC evre C 402 hastada (%39,22), evre D 92 hastada (%8,98) görülürken, 815 hastada (%79,51) orta derecede bozulma vardı. Medyan toplam hayatta kalma 10,81 aydı (1-, 3-, 5-yıl: %48,17, %25,72, %17,75). Dişiler erkeklere göre daha uzun hayatta kalmıştır (17,35’e karşı 9,79 ay; p=0,03). Hayatta kalma, BCLC evre A’dan evre D’ye doğru kademeli olarak azalmıştır (54,57’den 3,42 aya; p<0,001). Kilonla düzeltilen analizde, alkol kullanımı (aHR=1,40), hepatit B (aHR=1,69), şiddetli bozulma (aHR=4,78) ve BCLC evre D (aHR=2,88) ölümü bağımsız olarak öngörmüştür. Kombinasyon tedavisi, tedavi almayanlara kıyasla hayatta kalma açısından iyileşme ile ilişkilidir (aHR=0,52’ye karşı tedavi almayanlarda aHR=1,44).
Sonuç:
Bu kohorttaki HCC hastaları kötü toplam hayatta kalma göstermiştir; bu durum, sonuçları iyileştirmek için daha erken tanı ve evreye uygun, zamanında tedavi ihtiyacını vurgulamaktadır.
Giriş
GLOBOCAN 2022’ye göre hepatosellüler karsinom (HCC), dünyada altıncı en sık görilen kanser ve kansere bağlı ölümlerde üçüncü başlıca nedendir (). Yapılan tahminlere göre küresel düzeyde 866.136 yeni kanser vakası teşhis edilmiş ve 758.725 ölüm kaydedilmiş; erkek:kadın oranının 0.86 olması hastalığın kötü prognozunu ortaya koymaktadır (). Coğrafi açıdan HCC’nin yükü en ağır şekilde Asya ülkelerinde görülmekte, bu ülkelerde 607.361 yeni vaka raporlanırken Hindistan 38.703 yeni vaka ile katkı sağlamıştır. Hindistan’da yaşa standartlaştırılmış oran 2.7’dir (kümülatif risk: %0.33 ve beş yıllık yaygınlık oranı 3.8) (). Hindistan’daki insidans, Doğu Asya ülkelerine göre nispeten düşük olsa da önemli ölçüde bölgesel farklılıklar göstermekte ve bazı bölgelerde artış eğilimindedir ().
HCC vakalarının çoğu 40 yaş ve üzerindeki yetişkinlerde görülür; insidans yaşla birlikte artar ve genellikle hayatın yedinci on yılında zirveye ulaşır (). HCC’ye yol açması yaygın olarak bilinen risk faktörleri B hepatiti ve C hepatiti enfeksiyonları ile alkolik karaciğer hastalığıdır (, ). Başka katkıcı faktörler arasında beslenme, meslek, diyabet, hipertansiyon veya diğer eşlik eden hastalıklar, aile öyküsü, coğrafi bölge, ırk, cinsiyet ve yaş yer almaktadır (). HCC’nin teşhisi genellikle karakteristik radyolojik görüntüleme ve alfa-fetoprotein (AFP) gibi biyomarkerlara dayanır. HCC ileri evrelere kadar genellikle belirti vermediği için hastaların çoğu tedavi edici tedavinin artık mümkün olmadığı ileri evrelerde teşhis edilir. HCC’nin prognozu teşhis sırasındaki evreye bağlıdır, çünkü tedavi doğrudan ona bağlıdır: Erken evre HCC cerrahi rezeksiyon, karaciğer nakli veya lokoregional ablasyon tedavileriyle potansiyel olarak tedavi edilebilirken, ileri evre HCC genellikle transarteriyel kemoeMBOLIZASYON veya sistemik hedefli tedavilerle huzur verici (palyatif) amaçla yönetilmektedir ().
Risk faktörleri ve geç başvuru sorunları açısından, belirli popülasyonlarda hayatta kalma sonuçlarının analizi önemlidir. Bu çalışma dolayısıyla, Mumbai’daki Tata Memorial Hastanesi (TMH) ve İleri Tedavi, Araştırma ve Eğitim Merkezi (ACTREC) kayıtlı hastaların beş yıllık hayatta kalma analizini gerçekleştirmektedir. 2018 ve 2019 yılları arasında kayıtlı HCC hastalarının genel hayatta kalmasını tahmin etmek ve hayatta kalmayı etkileyen temel prognoz faktörlerini belirlemek; böylece Hindistan bağlamında HCC’nin gelecekteki yönetim stratejilerini yönlendirebilecek veri sağlamak amaçlanmaktadır.
Yöntem
Çalışma tasarımı ve ortamı
TMH’nin Mumbai’daki Hastane Kayıtlı Kanser Veritabanı (HBCR) verilerini kullanarak HCC hastaları üzerinde retrospektif bir kohort çalışması yürüttük. Çalışma kohortu, 1 Ocak 2018 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında TMH veya ACTREC’ye kayıtlı, patolojik veya radyolojik olarak doğrulanmış HCC’li hastalardan oluşmaktaydı. Diğer primer tümörlerden kaynaklanan kanser metastazı olan hastalar çalışmaya alınmadı. Çalışma, TMH’nin Kurumsal Etik Komitesi (IEC) tarafından onaylandı (proje numarası 901100) ve retrospektif tasarım nedeniyle bireysel aydınlatılmış onay alımından vazgeçildi; veriler departmanın düzenli takip kayıtlarından çıkarıldı. Site ve histoloji kategorizasyonu, Onkoloji için Uluslararası Hastalık Sınıflandırması’nın 3. Baskısı (ICD-O-3) kullanılarak yapıldı.
Veri toplama
Klinik ve sosyodemografik veriler hasta dosyalarından, Elektronik Kayıt Sistemi (EMR) üzerinden çıkarıldı ve Onco-Insight veritabanına girildi. Eğitimli kayıt personeli, dahili hata denetimleri içeren kendi yazılımlarını kullanarak veri alıntılarını gerçekleştirdi. Her hasta için aşağıdaki değişkenler toplandı:
Sosyodemografik faktörler ve yaşam tarzı risk faktörleri
Tanı yaşı, cinsiyet, eğitim, meslek, ikamet bölgesi, kronik B ve/veya C hepatiti öyküsü, alkol ve tütün kullanımı ile karaciğer sirozu.
Klinik faktörler
Tanı yöntemi, tümör histolojisi ve derecesi, hastalığın klinik yayılımı ve Barcelona Karaciğer Kanseri (BCLC) ve Hong Kong Karaciğer Kanseri (HKLC) evrelerini içeren evreleme bilgileri kaydedildi. Sunum sırasında Child–Pugh skoru ile karaciğer fonksiyon durumu ve Eastern Cooperative Oncology Group (ECOG) skoru ile performans durumu da kaydedildi. Laboratuvar biyomarker’ları alfa-fetoprotein (AFP) düzeylerini ve diğer tümör marker’larını (örneğin CA 19-9: Karbonhidrat Antijeni 19.9, CEA: Karsinomembriyonik Antijen) içeriyordu.
Tedavi ayrıntıları
Hastanın TMH veya ACTREC’de herhangi bir kanser yönlendirmeli tedavi alıp almadığı ve uygulanan modaliteler kaydedildi. Tedavi modalitesi altı gruba ayrıldı: cerrahi (hepatektomi veya karaciğer nakli), radyoterapi (dıştan ışın radyoterapi/stereotaktik beden radyoterapi [EBRT/SBRT] ve transarterial radyoembolizasyon [TARE]), kemoterapi (transarterial kemoterapi embolizasyonu [TACE], kapesitabin, gemcitabin ve diğer sistemik ajanlar), imünoterapi/hedefli terapi (sorafenib, lenvatinib, regorafenib, nivolumab ve atezolizumab–bevacizumab kombinasyonu), kombinasyon tedavisi ve tedavi almamak. Cerrahi, radyoterapi, kemoterapi ve imünoterapi/hedefli terapi yalnızca tek başına verildiğinde ilgili modalite altında, başka bir tedavi modalitesi ile birlikte verildiğinde ise kombinasyon tedavisi altında sınıflandırıldı. Radyofrekans ablasyonu [RFA] ve mikrodalga ablasyonu [MWA] gibi termik ablasyonlar başka tedavilerle birlikte verildi.
Takip
Tüm hastalar tanı tarihinden ölüm veya çalışma döneminin sonuna kadar takip edildi. Tüm hastalar 31 Aralık 2024 tarihine kadar takip edildi. Takip bilgileri hastane ziyaret kayıtları ve kayıt personeli tarafından yapılan aktif telefon takip çağrıları ile elde edildi. İlgili sonuç genel hayatta kalma olup, tanıdan herhangi bir nedenden ölüme kadar geçen zaman olarak tanımlandı.
Eksik veri yönetimi
Takipten kaybedilen hastalar, son temas tarihinde izlenmeye kapatıldı ve o noktaya kadar hayatta kabul edildi. Hayatta kalma olasılıklarının tahmininde Kaplan–Meier yöntemi, bu izlenmiş gözlemleri doğrudan hesaba katmaktadır. Eksik veya bilinmeyen değere sahip diğer değişkenler (örneğin Child–Pugh skoru, BCLC evresi, ECOG performans durumu) için eksik veri içeren olgular “bilinmiyor” olarak işaretlendi.
İstatistiksel analiz
Veri analizi STATA yazılımının 15.0 sürümü (STATA-CORP LLC, College Station, Texas, USA) kullanılarak gerçekleştirildi ve hayatta kalma grafiklerinin oluşturulmasında R yazılımının 4.5.2 sürümü kullanıldı.
Hayatta kalma analizi
Hayatta kalma olasılıkları Kaplan–Meier yöntemiyle tahmin edildi ve zaman içinde hayatta kalan hastaların oranını görselleştirmek amacıyla hayatta kalma eğrileri oluşturuldu. Farklı alt gruplar arasında hayatta kalma karşılaştırması log-rank testiyle yapıldı. Tüm kohort için ve ilgilenilen temel katmanlar için medyan hayatta kalma süresi ile 1-, 3- ve 5-yıl hayatta kalma oranları 95% güven aralıkları (GA) ile hesaplandı.
Cox orantılı risk modeli
Hayatta kalma için bağımsız prognoz faktörlerini belirlemek amacıyla, tek değişkenli Cox regresyon analizinde genel hayatta kalma ile ilişkili bulunan değişkenler (p<0.05), çok değişkenli Cox orantılı risk regresyon modeline alındı; yaş (<40, 40–59, >60 yaş), cinsiyet, alkol kullanımı, Hepatit B enfeksiyonu, Hepatit C enfeksiyonu, Child–Pugh skoru (A, B, C), AFP düzeyi (normal vs. yükselmiş >400 ng/mL), BCLC evresi (A–D), ECOG performans durumu (yok, orta, şiddetli bozulma) ve tedavi yöntemi (cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, imunoterapi/hedefli terapi, kombinasyon terapi, tedavi yok) için düzeltme yapıldı. Eşlik eden hastalık durumu tek değişkenli analizde değerlendirildi ancak orantılı risk varsayımının ihlali nedeniyle çok değişkenli modelden çıkarıldı (Model Tanılama’ya bakınız). Cox modeli, kovaryatlar için risk oranlarını (OR’lar) ve 95% GA’ları tahmin etmek için kullanıldı.
Ağırlıklandırılmış risk analizi
İzlenemeyen hastaların risk modeli üzerindeki etkisini değerlendirmek için ağırlıklandırılmış risk oranları kullanıldı. Bu amaçla ters olasılık ağırlama (IPW) uygulandı: gözlemlenen hayatta kalma süresine sahip hastalar için 1, takipten kayıp veriye sahip hastalar için 0 olarak kodlanan ikili bir yanıt göstergesi oluşturuldu. Bu yanıt göstergesi, yukarıda listelenen aynı temel kovaryantların fonksiyonu olarak modellenmek için lojistik regresyon kullanıldı ve gözlemlenme olasılıkları tahmin edildi. Ters olasılık ağırlıkları, bu tahmin edilmiş olasılıkların tersi olarak hesaplandı ve risk oranlarının yeniden tahmini için ağırlıklı Cox orantılı risk modeline dahil edildi.
Model tanıları
Orantılı risk varsayımı, Schoenfeld artıkları ve zaman-etkileşim testleri kullanılarak incelendi. Bir değişken olarak modellendiğinde yaş (<60 ile ≥60 yaş), orantılı risk varsayımını ihlal etti; bunun üzerine yaş üç gruba (<40, 40–59, ≥60 yaş) yeniden kategorilendirildi ve bu ihlal giderildi, bu kategorilendirme çok değişkenli son modelde korundu. Eşlik eden hastalık durumu da orantılı risk varsayımını ihlal etti ancak yeniden kategorilendirmeyle giderilemediği için çok değişkenli son modelden çıkarıldı. Hipotez testleri için iki taraflı p-değeri <0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
S Bulgular
Açıklayıcı
Toplam 1.564 karaciğer kanseri hastası kaydedildi, bunlardan 1.025’i hepatosellüler karsinom (HCC) tanısı aldığı için dahil edildi, 539’u ise karaciğeri içeren kolanjiyokarsinom veya metastatik hastalık tanısı aldığı için hariç tutuldu.
Ortalama yaş 56,95 ± 12,58 yıl olup erkeklerde baskınlık vardı (879, %85,76; M:E oranı 6:1). Risk faktörleri arasında tütün kullanımı 336 (%32,78), alkol kullanımı ise 268 (%26,15) hastada bildirildi. Hepatit B en yaygın viral etyolojiydi (457, %44,59), onu hepatit C (136, %13,27) izledi; karaciğer sirozu 545 (%53,17) hastada mevcuttu ve bunların 521’i (%50,83) Child-Pugh A olarak sınıflandırıldı. Eşlik eden hastalıklar arasında diyabet (295, %28,78) ve hipertansiyon (234, %22,83) yer aldı. Yükselmiş AFP (>400 ng/mL) 544 (%53,07) hastada görüldü ve hastaların çoğu orta derecede bozulma (815, %79,51) ve ileri hastalık olarak başvurdu; BCLC evre C (402, %39,22) ve HKLC evre IV (252, %24,59) dahil edildi. Neredeyse yarısı kansere yönelik tedavi almadı (490, %47,80), 174’ü (%16,98) ise kombinasyon terapisi aldı (Tablo 1).
Tablo 1
S. No
Karakteristikler
Sayı (%)
S. No
Karakteristikler
Sayı (%)
Toplam
1025
9.
Sunum Evresi HKLC Evreli
1.
Ortalama Yaş (SS)
56,95 ± 12,58
I
28 (2,73)
2.
Cinsiyet
II
99 (9,66)
Erkek
879 (85,76)
III
130 (12,68)
Kadın
146 (14,24)
IV
252 (24,59)
3.
Risk Faktörleri
V
61 (5,95)
Tütün
336 (32,78)
Bilinmiyor
455 (44,39)
Alkol
268 (26,15)
10.
Sunum Evresi BCLC Evreli
Hepatit B Enfeksiyonu
457 (44.59)
A
47 (4.59)
Hepatit C Enfeksiyonu
136 (13.27)
B
293 (28.59)
Siroz
545 (53.17)
C
402 (39.22)
4.
Child-Pugh Skoruᵃ
D
92 (8.98)
A
521 (50.83)
Bilinmezᵉ
191 (18.63)
B
265 (25.85)
11.
ECOGᵇ
C
92 (8.98)
İşlev Bozukluğu Yok
141 (13.76)
Bilmeyen
147 (14.34)
Orta Derece İşlev Bozukluğu
815 (79.51)
5.
Eşlik Eden Hastalıklar
Şiddetli İşlev Bozukluğu
54 (5.27)
Şeker Hastalığı
295 (28.78)
Bilmeyenᵉ
15 (1.46)
Yüksek Tansiyon
234 (22.83)
12.
Tedavi Yöntemi
6.
Kanser Ailesi Öyküsü
42 (4.1)
Cerrahi (S)
51 (4.98)
7.
Tanı Yöntemi
Işın Tedavisi (RT)
16 (1.56)
Klinik
13 (1.27)
Kemoterapi
133 (12.98)
Biyomarker
366 (35.71)
İmmünoterapi/Hedefe Yönelik Terapi
161 (15.71)
İstoloji/Sitoloji
441 (43,02)
Kombine Terapi
174 (16,98)
Radyolojik
205 (20,00)
Kanser Yönelikli Tedavi Yok
490 (47,80)
8.
AFP (ng/mL) Seviyesi
Aralık
1,63 – 1416437
Ortanca (IQR)
757,8 (25,6 – 19302,7)
Yükselmiş (>400 ng/mL)
544 (53,07)
Tata Memorial Hastanesi, Mumbai’de 2018-2019 yılları arasında kaydedilen hepatosellüler karsinom hastalarının sosyodemografik, yaşam tarzı, eşlik eden hastalıklar ve klinik faktörlerin betimleyici dağılımı (n = 1025).
aChild-Pugh (A–C) karaciğer fonksiyonunu yansıtır; daha yüksek puanlar daha kötü fonksiyonu gösterir.
bECOG-PS (0 – 5) hastanın performans durumunu ölçer; 0 bozulma olmadığını, 1 ve 2 puanlar orta derecede bozulmayı, 3–4 puanlar şiddetli bozulmayı ve 5 puan ölümü gösterir.
cAFP (<400 ng/mL normal, >400 ng/mL yükselmiş) bir tümör markeridir.
dHKLC (I – V) ve BCLC (A – D), hastalığın yayılımına, ECOG puanına ve karaciğer sağlığına dayanarak HCC evresini gösterir; daha yüksek evreler daha ileri hastalığı temsil eder.
eBilinmiyor, her değişken için eksik bilgiyi temsil eder.
Hastaların klinik yayılım ve tedavi yöntemlerine göre dağılımı Şekil 1‘de ayrıntılı olarak verilmiştir. HCC içinde 83 hastada (%8,10) lokalize hastalık, 733 hastada (%71,51) bölges hastalık ve 209 hastada (%20,39) uzak metastatik hastalık mevcuttu. Genel olarak 535 hastada (%52,20) kanser yönelikli tedavi uygulanırken, 490 hastada (%47,80) herhangi bir kanser yönelikli tedavi alınmadı. Tedavi alımı hastalık yayılımına göre değişti, ileri evrede sınırlı tedavi seçeneği bulundu. Tüm evrelerde tedavi bırakma gözlemlendi; lokalize evrede 8 hastada (%0,78), bölges evrede 250 hastada (%24,39) ve uzak metastazda 46 hastada (%4,49).
Figür 1
Alınan spesifik tedaviler arasında hepatektomi 90 hastaya (%8,78), karaciğer nakli ise 1 hastaya (%0,10) uygulanmıştır. Radyoterapi temelli işlemler arasında dış ışın/stereotaktik beden radyoterapisi (EBRT/SBRT) 30 hastaya (%2,93), transarterial radyoembolizasyon (TARE) 11 hastaya (%1,07) kapsamaktadır. Termal ablasyon olarak radyofrekans ablasyonu (RFA) 40 hastaya (%3,90), mikrodalga ablasyonu (MWA) ise 7 hastaya (%0,68) uygulanmıştır. Kemoterapi sınıfına dahil edilen transarterial kemoterapilizasyon (TACE) 193 hastaya (%18,83), palliativ kemoterapi rejimleri ise sistematik diğer ajanların yanı sıra kapesitabin 20 hastaya (%1,95) ve gemsitabin 8 hastaya (%0,78) şeklinde verilmiştir. İmunoterapi/hedefli terapi arasında sorafenib 239 hastaya (%23,32), lenvatinib 26 hastaya (%2,54), regorafenib 15 hastaya (%1,46), nivolumab 7 hastaya (%0,68) ve atezolizumab–bevacizumab kombinasyonu 1 hastaya (%0,10) kapsamaktadır. Bu tedaviler ya yalnızca ya da diğer tedavi yöntemleriyle birlikte kombinasyon terapisi kapsamında uygulanmıştır (Tablo 2).
Tablo 2
Kategori
Tedavi
Sayı (%)
Cerrahi
Hepatectomy
90 (8.78%)
Karaciğer nakli
1 (0.10%)
Radyoterapi
EBRT/SBRT
30 (2.93%)
Transarterial radyoembolizasyon (TARE)
11 (1.07%)
Termal ablasyon
Mikrodalga ablasyonu (MWA)
7 (0.68%)
Radyofrekans ablasyonu (RFA)
40 (3.90%)
Kemoterapi
TACE
193 (18.83%)
Kapesitabin
20 (1.95%)
Gemsitabin
8 (0.78%)
İmunoterapi/ Hedefli Terapi
Sorafenib
239 (23.32%)
Lenvatinib
26 (2.54%)
Regorafenib
15 (1.46%)
Nivolumab
7 (0.68%)
Atezolizumab–bevacizumab
1 (0.10%)
Mumbai’deki Tata Memorial Hastanesi’ne 2018-2019 yılları arasında kaydedilen hepatosellüler karsinom hastalarının aldığı belirli tedavi modalitelerinin dağılımı (n = 1025).
Hastanın ne zaman tedaviden ayrıldığı bilgisi Tablo 3‘te gösterilmektedir. Kansere yönelik tedavi almayan 490 hastanın çoğunda bölgesel hastalık (382, %77,96), ardından uzak metastatik hastalık (100, %20,41) ve lokalize hastalık (8, %1,63) bulunmaktaydı. Bölgesel hastalıkta tedaviden ayrılmalar çoğunlukla BSC planından sonra (132, %34,55) ve tedavi planından sonra (102, %26,70) gerçekleşmiş, 73 hastanın (%19,11) ölümü nedeniyle tedaviden ayrıldığı görülmüştür. Uak metastatik hastalarda yarısından fazlası BSC planından sonra tedavden ayrılmıştır (54, %54). Buna karşılık, lokalize hastalık hastaları çoğunlukla araştırmadan sonra tedavden ayrılmıştır (5, %62,5). Genel olarak, BSC planından sonra tedavden ayrılma, bölgesel ve metastatik hastalıkta tedavden ayrılmanın başlıca nedeni iken, lokalize hastalıkta araştırmadan sonra tedavden ayrılma öne çıkmıştır.
Tablo 3
Klinik Yayılım
Toplam
BSC planından sonra tedavden ayrıldı
Araştırmadan sonra tedavden ayrıldı
Tedavi planından sonra tedavden ayrıldı
Ölüm nedeniyle tedavden ayrıldı
Lokalize
8 (1.63%)
0
5 (62.5)
3 (37.5)
0
Bölgesel
382 (77.96%)
132 (34.55)
75 (19.63)
102 (26.70)
73 (19.11)
Uak Metastaz
100 (20.41%)
54 (54)
22 (22)
11 (11)
13 (13)
Mumbai’deki Tata Memorial Hastanesi’ne kaydedilen hepatosellüler karsinom hastaları arasında herhangi bir kansere yönelik tedavi almayan hastaların dağılımı. (n = 490).
Tablo 4, hayatta veya ölü olduğu bilinen vital durumu olan hastalar (649; %63,3) ile takipten kaybolan hastalar (376; %36,7) arasında temel sosyodemografik, yaşam tarzı, eşlik eden hastalıklar ve klinik özellikleri karşılaştırmaktadır. Değerlendirilen tüm değişkenler açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark gözlenmemiştir (tüm p > 0,05), bu da karşılaştırılabilir temel dağılımlar olduğunu göstermektedir.
Tablo 4
S. No
Karakteristikler
*Takibi kaybedilen hastalar (n = 376)
*Vital durumu bilinen hastalar (n = 649)
P Değerig
1.
Yaş
<40
40 (10.64)
63 (9.71)
0.595
40-59
190 (50.53)
266 (40.99)
>60
146 (38.83)
320 (49.31)
2.
Cinsiyet
Erkek
323 (85.90)
556 (85.67)
0.252
Kadın
53 (14.10)
93 (14.33)
3.
Eğitim
Okul ve altı
312 (82.98)
501 (77.20)
0.880
Üniversite ve üstü
64 (17.02)
148 (22.80)
4.
Meslek
İşsiz
110 (29.26)
233 (35.90)
0.839
İşli
266 (70.74)
416 (64.10)
5.
Bölge
Kuzey
42 (11.17)
64 (9.86)
0.394
Güney
3 (0.80)
12 (1.85)
Doğu
121 (32.18)
214 (32.97)
Batı
149 (39.63)
296 (45.61)
Merkez
13 (3.46)
29 (4.47)
Doğu Kuzey
12 (3.19)
26 (4.01)
Yabancı
36 (9,57)
8 (1,23)
6.
Alkol Kullanımı
Evet
95 (25,27)
173 (26,66)
0,442
Hayır
251 (66,76)
434 (66,87)
Bilinmeyenf
30 (7,98)
42 (6,47)
7.
Hepatit B Enfeksiyonu
Evet
173 (46,01)
284 (43,76)
0,146
Hayır
198 (52,66)
360 (55,47)
Bilinmeyenf
5 (1,33)
5 (0,77)
8.
Hepatit C Enfeksiyonu
Evet
45 (11,97)
91 (14,02)
0,748
Hayır
326 (86,70)
550 (84,75)
Bilinmeyenf
5 (1,33)
8 (1,23)
9.
Karaciğer Sirozu
Evet
198 (52,66)
347 (53,47)
Hayır
110 (29,26)
209 (32,20)
0,406
Bilinmeyenf
68 (18,09)
93 (14,33)
10.
Child-Pugh Skorua
A
178 (47,34)
343 (52,85)
0,434
B
94 (25,00)
171 (26,35)
C
42 (11,17)
50 (7,70)
Bilinmiyorf
62 (16,49)
85 (13,10)
11.
Eşlik eden hastalıklar
Mevcut
292 (77,66)
509 (78,43)
0,321
Mevcut değil
84 (22,34)
140 (21,57)
12.
AFP (ng/mL) düzeyic
Normal (<400 ng/mL)
145 (38,56)
295 (45,25)
0,613
Yükselmiş (>400 ng/mL)
209 (55,59)
335 (51,38)
Bilinmiyorf
22 (5,85)
22 (3,37)
13.
Klinik yayılımd
Lokalize
25 (6,65)
58 (8,94)
0,097
Bölgesel
272 (72,34)
461 (71,03)
Uzak metastaz
79 (21,01)
130 (20,03)
14.
HKLC evrelemee
I
8 (2,13)
20 (3,08)
0,107
II
35 (9,31)
64 (9,86)
III
37 (9,84)
93 (14,33)
IV
94 (25,00)
158 (24,35)
V
30 (7,98)
31 (4,78)
Bilinmiyorf
172 (45,74)
283 (43,61)
15.
BCLC evrelemee
A
16 (4,26)
31 (4,78)
0,420
B
90 (23.94)
203 (31.28)
C
157 (41.76)
245 (37.75)
D
43 (11.44)
49 (7.55)
Unknownf
70 (18.62)
121 (18.64)
16.
ECOG-PS Skorub
İşlev Bozukluğu Yok
50 (13.30)
91 (14.02)
0.629
Orta Derece İşlev Bozukluğu
300 (79.79)
515 (79.35)
Ağır Derece İşlev Bozukluğu
20 (5.32)
34 (5.24)
Unknownf
6 (1.60)
9 (1.39)
17.
Tedavi Yöntemi
Cerrahi
10 (2.66)
41 (6.32)
0.407
Radyoterapi
3 (0.80)
13 (2.00)
Kemoterapi
48 (12.77)
85 (13.10)
İmmunoterapi
56 (14.89)
116 (17.87)
Kombine
59 (15.69)
115 (17.72)
Tedavi Yok
202 (53.72)
288 (44.38)
Tata Memorial Hastanesi, Mumbai’de kayıtlı hepatosellüler karsinom hastaları arasında takipten kaybolanlar ile bilinen vital duruma sahip hastalar arasında sosyodemografik, yaşam tarzı, eşlik eden hastalıklar ve klinik özelliklerin karşılaştırılması (n = 1.025).
a
Child-Pugh (A–C) karaciğer işlevini yansıtır; daha yüksek skorlar daha kötü işlevi gösterir.
b
ECOG-PS (0 – 5), hastanın performans durumunu ölçer; 0 bozulma olmadığını, 1 ve 2 skorları orta derecede bozulmayı, 3–4 skorları şiddetli bozulmayı ve 5 skoru ölümü gösterir.
c
AFP (<400 ng/mL normal, >400 ng/mL yüksek) bir tümör belirtecidir.
HKLC (I – V) ve BCLC (A – D), hastalığın yayılımına, ECOG skoru ve karaciğer sağlığına dayanarak HCC evresini gösterir; daha yüksek evreler daha ileri hastalığı temsil eder.
g
P-değeri, gruplar arasındaki farkı gösteren Ki-Kare Testi’ne dayalı istatistiksel olasılıktır.
Genel hayatta kalma
1.025 hepatosellüler karsinom hastası arasında medyan genel hayatta kalma süresi 10.81 ay olup, 1-, 3- ve 5-yıllık hayatta kalma oranları sırasıyla 48.17%, 25.72% ve 17.75%’dir (Tablo 5; Şekil 2).
Kadın hastalar, erkeklerde 9.79 ay ve 5 yıllık sağkalım 17.43% iken, medyan sağkalım 17.35 ay ve 5 yıllık sağkalım 20.21% ile erkeklere göre daha iyi sonuçlar gösterdi (p = 0.03). Alkol kullanan hastaların sağkalımı kullanmayanlara göre daha kötüydü (medyan: 8.38 ay; 5 yıllık sağkalım: 12.43% ile 12.78 ay; 21.17%; p < 0.001) ve karaciğer sirozlu hastaların sağkalımı belirgin şekilde azalmıştı (medyan: 8.38 ay; 5 yıllık sağkalım: 13.74%) sirozsuz hastalara (23.36 ay; 26.58%; p < 0.001) göre. Sağkalım, karaciğer fonksiyonları kötüleştikçe Child–Pugh A (18.33 ay; 24.56%) ile Child–Pugh C (5.06 ay; 8.21%; p < 0.001) arasında, performans durumu bozuklaştıkça da bozulmadan (31.8 ay; 36.38%) şiddetli bozulmaya (2.9 ay; p < 0.001) kadar kademeli olarak azaldı. Yükselmiş AFP düzeyleri (>400 ng/mL), normal AFP (21.94 ay; 23.21%) ile karşılaştırıldığında daha düşük sağkalımla ilişkilendi (medyan: 6.04 ay; 5 yıllık sağkalım: 11.61%; p < 0.001). İleri evre hastalık belirgin ölçüde kötü sonuçlar gösterdi; medyan sağkalım BCLC A’dan D’ye evreler arasında önemli derecede azaldı (54.57’den 3.42 aya; p < 0.001). Cerrahi (medyan: 68.76 ay; 5 yıllık sağkalım: 57.82%) veya kombinasyon tedavisi (44.71 ay; 39.93%) alan hastalar en iyi sağkalıma sahipken, tedavi almayan hastalar en kötü sonuçları gösterdi (5.03 ay; 5 yıllık sağkalım: 5.60%; p < 0.001) (Tablo 5; Şekil 2).
Tablo 5
S. No
Karakteristikler
Sayı
Medyan
1 yr
3 yr
5 yr
P değeri
Toplam Sağkalım
1025
10.81
48.17
25.72
17.75
1.
Yaş
<40
103 (10.05)
13.01
54.41
35.05
26.80
0.12
40-59
456 (44.49)
9.43
45.17
24.87
18.38
≥60
466 (45.46)
11.37
48.80
24.20
15.50
2.
Cinsiyet
Erkek
879 (85.76)
9.79
45.48
24.32
17.43
0.03
Kadın
146 (14.24)
17.35
62.21
32.85
20.21
3.
Eğitim
Okul eğitimi ve altı
813 (79.32)
10.78
47.50
24.12
17.22
0.42
Üniversite ve üstü
212 (20.68)
10.78
48.90
29.24
19.34
4.
Meslek
İşsiz
343 (33.46)
12.52
50.23
25.00
15.43
0.99
İşli
682 (66.54)
10.12
46.31
25.91
19.27
5.
Bölge
Kuzey
106 (10.34)
9.36
43.31
25.11
13.70
0.01
Güney
15 (1.46)
13.8
59.39
16.97
16.97
Doğu
335 (32.68)
10.28
46.86
24.77
16.11
Batı
445 (43.41)
10.12
46.76
22.76
16.66
Merkez
42 (4.10)
7.72
37.56
21.91
17.53
Doğu Kuzey
38 (3.71)
9.30
46.61
29.66
24.72
Yabancı
44 (4.29)
87.25
83.58
83.58
66.87
6.
Alkol
Evet
268 (26.15)
8.38
44.55
20.66
12.43
<0.001
Hayır
685 (66.83)
12.78
50.86
29.04
21.17
Bilinmeyenf
72 (7.02)
5.42
21.75
3.88
–
7.
Helatitis B Enfeksiyonu
Evet
457 (44.59)
8.51
42.83
20.53
16.33
0.01
Hayır
558 (54.44)
12.81
51.53
29.26
19.23
Bilinmeyenf
10 (0.98)
3.02
20.83
Nil
Nil
8.
Helatitis C Enfeksiyonu
Evet
136 (13.27)
14.39
54.30
28.88
13.75
0.02
Hayır
876 (85.46)
10.45
46.84
25.07
18.73
Bilinmeyenf
13 (1.27)
3.02
12.50
Nil
Nil
9.
Karaciğer Sirozu
Evet
545 (53.17)
8.38
43.38
20.88
13.74
<0.001
Hayır
319 (31.12)
23.36
60.63
37.91
26.58
Bilinmeyenf
161 (15.71)
5.75
29.62
9.43
8.08
10.
Child-Pugh Skorua
A
521 (50.83)
18.33
57.77
35.33
24.56
<0.001
B
265 (25.85)
5.59
36.52
11.29
6.45
C
92 (8.98)
5.06
27.37
8.21
8.21
Bilinmiyorf
147 (14.34)
8.02
34.26
16.25
14.44
11.
Eşlik Eden Hastalıklar
Mevcut
801 (78.15)
11.37
48.84
26.03
17.81
0.72
Yok
224 (21.85)
9.17
43.95
23.77
17.48
12.
AFP (ng/mL) Seviyesic
Normal (<400 ng/mL)
438 (42.73)
21.94
62.60
34.65
23.21
<0.001
Yükselmiş (>400 ng/mL)
544 (53.07)
6.04
33.46
16.62
11.61
Bilinmiyorf
43 (4.20)
12.78
58.70
33.11
33.11
13.
Clinik Yayılımd
Lokalize
83 (8.10)
39.32
77.98
52.17
38.96
<0.001
Bölgesel
733 (71.51)
10.41
46.59
23.99
16.19
Uzak Metastaz
209 (20.39)
6.54
35.69
16.74
12.88
14.
HKLC Evrelemee
I
28 (2.73)
51.81
81.77
71.55
46.00
<0.001
II
99 (9.66)
43.53
79.28
57.55
41.77
III
130 (12.68)
15.34
52.29
26.27
14.84
IV
252 (24.59)
5.91
30.75
12.23
7.78
V
61 (5.95)
2.99
28.13
6.10
6.10
Bilinmeyenf
455 (44.39)
10.32
45.86
21.58
15.70
15.
BCLC Evrelemee
A
47 (4.59)
54.57
89.20
70.17
40.67
<0.001
B
293 (28.59)
22.47
63.91
37.08
24.38
C
402 (39.22)
6.14
33.78
13.11
9.44
D
92 (8.98)
3.42
24.37
10.66
10.66
Bilinmeyenf
191 (18.63)
10.12
43.53
19.81
18.71
16.
ECOG-PS Skorub
İşlev Bozukluğu Yok
141 (13.76)
31.8
65.20
48.10
36.38
<0.001
Orta Derece İşlev Bozukluğu
815 (79.51)
10.45
46.37
22.25
14.70
Ağır Bozulma
54 (5,27)
2,9
5,19
–
–
Bilinmiyorf
15 (1,46)
4,47
47,14
35,35
17,68
17.
Tedavi Yöntemi
Cerrahi
51 (4,98)
68,76
86,92
70,52
57,82
<0,001
Radyoterapi
16 (1,56)
5,72
26,67
–
–
Kemoterapi
133 (12,98)
15,44
55,64
19,88
7,69
İmmunoterapi
161 (15,71)
5,95
34,87
9,59
6,85
Kombine
174 (16,98)
44,71
77,40
56,89
39,93
Tedavi Yok
490 (47,80)
5,03
28,60
7,46
5,60
Mumbai’deki Tata Memorial Hastanesi’nde 2018-2019 yılları arasında kaydedilen hepatosellüler karsinom hastalarının (n = 1025) medyan, 1-yıl, 3-yıl ve 5-yıl genel hayatta kalma oranları.
a
Child-Pugh (A–C) karaciğer fonksiyonunu yansıtır; daha yüksek puanlar daha kötü fonksiyonu gösterir.
b
ECOG-PS (0 – 5) hastanın performans durumunu ölçer; 0 bozulma olmadığını, 1 ve 2 puanlar orta derecede bozulmayı, 3–4 puanlar ağır bozulmayı ve 5 puan ölümü gösterir.
c
AFP (<400 ng/mL normal, >400 ng/mL yükselmiş) bir tümör markırüdür.
HKLC (I – V) ve BCLC (A – D), hastalığın yayılımına, ECOG puanına ve karaciğer sağlığına dayanarak HCC evresini gösterir; daha yüksek evreler daha ileri hastalığı temsil eder.
f
Her değişken için eksik bilgiyi Unknown (bilinmiyor) göstermektedir.
g
P değeri, gruplar arasındaki farkı gösteren log-rank testi kullanılarak hesaplanan istatistiksel olasılıktır.
Şekil 2
(Tablo 6) Çok değişkenli Cox oransal risk modeli; yaş (<40, 40–59, >60 yaş), cinsiyet, alkol kullanımı, hepatit B enfeksiyonu, hepatit C enfeksiyonu, Child–Pugh skoru (A, B, C), AFP düzeyi (normal vs. >400 ng/mL üzerinde yükselmiş), BCLC evresi (A–D), ECOG performans durumu (yok, orta, şiddetli bozulma) ve tedavi yöntemi (cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, imünoterapi, kombinasyon terapisi, tedavi yok) açısından düzeltildi. Ağırlık düzeltmesinden sonra yaş, cinsiyet ve hepatit C enfeksiyonu genel hayatta kalışla anlamlı şekilde ilişkili değildi. Alkol kullanımı (aHR = 1.40; %95 IG: 1.13–1.73) ve hepatit B enfeksiyonu (aHR = 1.69; %95 IG: 1.35–2.10) ölümlülük artışı ile bağımsız şekilde ilişkiliydi. Child–Pugh sınıfı B (aHR = 1.74; %95 IG: 1.36–2.22) ve yükselmiş AFP >400 ng/mL (aHR = 1.37; %95 IG: 1.12–1.67) ayrıca kötü hayatta kalış ile ilişkiliydi. İleri BCLC evresi, evreye bağlı bir ölümlülük artışı gösterdi (evre B: aHR = 1.78; evre C: aHR = 2.44; evre D: aHR = 2.88, tümü p<0.05); şiddetli bozulma da benzer şekilde ilişkiliydi (aHR = 4.78; %95 IG: 2.32–9.82). Kemoterapi ile karşılaştırıldığında, kombinasyon terapisi hayatta kalışta iyileşme ile ilişkiliydi (aHR = 0.52; %95 IG: 0.39–0.70); yalnızca radyoterapi (aHR = 2.47; %95 IG: 1.59–3.83) ve tedavi yok (aHR = 1.44; %95 IG: 1.06–1.94) ölümlülük artışı ile ilişkiliydi; cerrahi ise anlamlı olmayan bir fayda eğilimi gösterdi (aHR = 0.79; %95 IG: 0.58–1.08). Klinik yaygınlık ve HKLC evrelemesi için ağırlık düzeltmeli risk tahminleri Ek Tablolar ST1 ve ST2‘de sunulmaktadır.
Tablo 6
S. No
Karakteristikler
Ham HR (%95 IG)
Düzeltilmiş HR (%95 IG)
Ağırlık Düzeltmeli HR (%95 IG) a
1.
Yaş
<40
1.00
1.00
40-59
1.36 (1.00 – 1.85)
1.23 (0.84 – 1.80)
1.21 (0.79 – 1.87)
>60
1.35 (1.00 – 1.83)
1.45 (0.99 – 2.12)
1.40 (0.92 – 2.15)
2.
Cinsiyet
Erkek
1.00
1.00
Kadın
0.77 (0.61 – 0.98)
0.94 (0.67 – 1.31)
1.01 (0.73 – 1.40)
3.
Alkol Kullanımı
Evet
1.34 (1.12 – 1.62)
1.34 (1.07 – 1.68)
1.40 (1.13 – 1.73)
Hayır
1.00
1.00
4.
HBV Enfeksiyonu
Evet
1.23 (1.04-1.45)
1.60 (1.28 – 2.00)
1.69 (1.35 – 2.10)
Hayır
1.00
1.00
5.
HCV Enfeksiyonu
Evet
0.95 (0.75-1.20)
0.98 (0.73 – 1.33)
1.03 (0.75 – 1.42)
Hayır
1.00
1.00
6.
Child-Pugh Skorub
A
1.00
1.00
B
2.16 (1.78-2.62)
1.64 (1.31 – 2.07)
1.74 (1.36 – 2.22)
C
2.55 (1.88-3.47)
1.17 (0.64 – 2.14)
1.48 (0.86 – 2.55)
7.
AFP (ng/mL) Seviyesid
Normal (<400 ng/mL)
1.00
1.00
Yükselmiş (>400 ng/mL)
1.89 (1.60 – 2.24)
1.38 (1.11 – 1.58)
1.37 (1.12 – 1.67)
8.
BCLC Evrelemee
A
1.00
1.00
B
1.72 (1.10 – 2.68)
1.83 (1.13 – 2.96)
1.78 (1.23 – 2.58)
C
3.65 (2.34 – 5.68)
2.77 (1.69 – 4.55)
2.44 (1.64 – 3.63)
D
5.39 (3.23 – 8.99)
3.53 (1.70 – 7.33)
2.88 (1.48 – 5.59)
9.
ECOG-PS Skoruc
İşlev Bozukluğu Yok
1.00
1.00
Orta Derece İşlev Bozukluğu
1.95 (1.50 – 2.54)
1.18 (0.87 – 1.58)
1.09 (0.84 – 1.41)
Ağır Derece İşfunc Bozukluğu
5.83 (3.81– 8.92)
5.06 (2.70 – 9.50)
4.78 (2.32 – 9.82)
10.
Tedavi Yöntemi
Cerrahi
0.31 (0.19 – 0.50)
0.42 (0.24 – 0.76)
0.79 (0.58 – 1.08)
Radyoterapi
1.80 (1.00 – 3.24)
2.35 (1.14 – 4.83)
2.47 (1.59 – 3.83)
Kemoterapi
1.00
1.00
İmmunoterapi
1.72 (1.28 – 2.31)
1.31 (0.93 – 1.85)
1.30 (0.91 – 1.83)
Kombine tedavi
0.48 (0.35 – 0.65)
0.49 (0.35 – 0.69)
0.52 (0.39 – 0.70)
İlaç tedavisi yok
2.05 (1.60 – 2.63)
1.54 (1.14 – 2.08)
1.44 (1.06 – 1.94)
Mumbai’deki Tata Memorial Hastanesi’nde 2018-2019 yılları arasında kaydedilen hepatosellüler karsinom hastalarında genel hayatta kalma için ham, düzeltilmiş ve ağırlık düzeltmeli risk oranları (n=1025).
a
Ağırlık düzeltmeli; takipten kayıp ve eksik korelatifleri hesaba katmak için ters olasılık ağırlıklandırması kavramı kullanılarak hesaplanmıştır.
b
Child-Pugh (A-C) karaciğer fonksiyonunu yansıtır; daha yüksek puanlar daha kötü fonksiyonu gösterir.
c
ECOG-PS (0-5) hasta performans durumunu ölçer; 0 işlev kaybı olmadığını, 1 ve 2 puanların orta derecede, 3-4 puanların şiddetli işlev kaybını, 5 puanın ise ölümü gösterdiğini belirtir.
BCLC (A-D) HCC evresini belirtir; evreler hastalığın yayılımına, ECOG puanına ve karaciğer sağlığına göre artan hastalık ileriliğini temsil eder.
Yaş başlangıçta ikili bir değişken olarak (≤60 ve >60 yaş) modellenmiş; ancak Schoenfeld artık değerlendirmesi oransal risk varsayımının ihlal edildiğini göstermesi üzerine üç gruba (<40, 40-59, >60 yaş) ayrılmış; bu yeniden kategorileştirme ihlali gidermiştir. Komorbidite durumu da oransal risk varsayımını ihlal etmiş ve yeniden kategorileştirmeyle çözülememiş; bu nedenle son çok değişkenli modelden çıkarılmıştır. Kalan korelatifler arasında anlamlı bir oransal risk ihlali gözlenmemiştir.
Tartışma
Bu, Hindistan’daki bir üçüncü derece kanser merkezinde kayıtlı 1.025 hepatosellüler karsinom (HCC) hastasından oluşan retrospektif kohortta, genel hayatta kalma oranlarının kötü olduğunu, medyan hayatta kalma süresinin 10,81 ay ve 5 yıllık hayatta kalma oranının %20’nin altında olduğunu belirtiyor. Takip süresinde hastaların yarısından fazlası, büyük ölçüde hastalığın ileri evrede ortaya çıkması ve bozulmuş karaciğer fonksiyonları nedeniyle hayatını kaybetti. Buluntular, Toni ve arkadaşlarının bildirdiği (1. yılda genel hayatta kalma: %45,5; 3. yılda %24,5; 5. yılda %16,2) bulgularla karşılaştırılabilir ve Hindistan’daki 1-, 3- ve 5 yıllık genel hayatta kalma oranlarının sırasıyla %27,8, %13,4 ve %2,3 olduğu, Hassanipour ve arkadaşlarının Asya ülkelerine ait birleştirilmiş tahminleriyle uyumlu.
Er Hindistan tahminleriyle karşılaştırıldığında hafif bir iyileşme gözlenmiş olsa da, hayatta kalma sonuçları bazı yüksek gelirli ülkelerdeki bulgulara göre mütevazı kalmaya devam ediyor. Buna karşılık, Cancer Research UK ve Ulusal İstatistik Ofisi tarafından bildirilen halk sağlığı tabanlı veriler, kanser nedeniyle 5 yıllık hayatta kalma oranının ancak %10-15,1 olduğunu gösteriyor; bu da kohortumuzda gözlemlenen %17,75’lik 5 yıllık hayatta kalma oranının küresel bağlamda rekabetçi olduğunu öne sürüyor. Bu karşılaştırma dikkatle yorumlanmalıdır, çünkü buluntularımız, yeterli fonksiyonel durum ve üçüncü derece merkeze ulaşacak kaynaklara sahip hastalara yönelik yönlendirme yanlılığının, gerçek bir halk sağlığı tabanlı kayıttan beklenenden daha yüksek hayatta kalma tahminlerini artırabileceği bir quaternary hastane tabanlı kayıttan elde edilmektedir.
Yaşın artmasıyla birlikte eşlik eden hastalıkların yükü artar ve bağışıklık yedek kapasitesi azalır; bu durum tedaviye adaylığı sınırlar ve hayatta kalma sonuçlarını olumsuz etkiler (). Çalışmamızda yaş istatistiksel açıdan anlamlı bir öngörücü faktör olmamasına rağmen, orta yaş hastalarında daha yüksek ölüm oranı gözlemlenmiş ve en yüksek hastalık yükünün 40–59 yaş grubunda görülmüştür. Lee ve arkadaşlarının yürüttüğü çalışmada, 65 yaş altı grubu için 1-, 3- ve 5-year hayatta kalma oranlarının sırasıyla 68,7%, 56,0% ve 39,5%; 60 yaş ve üstü grubu için ise 79,5%, 49,8% ve 30,4% olarak bildirilmiştir (). Benzer bulgular Toni ve arkadaşları ile Xu ve arkadaşları tarafından da raporlanırken, Hint popülasyonunda yapılan bir kohort çalışmasında Soni ve arkadaşları genç yetişkinlerde daha iyi hayatta kalma bildirmiştir (, , ).
Hayatta kalma cinsiyet farkları belirgindi; kadınların erkeklere göre, özellikle orta yaşta daha iyi sonuçlar göstermesi. Bu avantaj, östrojenin koruyucu etkileri, daha düşük alkol kullanım sıklığı ve menopozdan sonra azalma eğiliminde olan sağlık hizmetinden yararlanma davranışları farklarıyla açıklanabilir (). Cinsiyete özgü hormonlar, daha yüksek DNA sentezi ve davranışsal farklar gibi biyolojik faktörler de hayatta kalmadaki cinsiyet eşitsizliklerinin katkı sağlayıcıları olarak öne sürülmüştür (, ). Soni ve arkadaşları ile Straś ve arkadaşlarının yürüttüğü çalışmalarda da benzer sonuçlar bulunmuş; erkeklerde 1-, 3- ve 5-year hayatta kalma oranları sırasıyla 58,16%, 21,81% ve 9,72%; kadınlarda ise 59,30%, 22,47% ve 11,34% olarak raporlanmıştır, ancak bazı çalışmalar erkeklerde daha uzun süreli hayatta kalma bildirmiştir (, , ). Eğitim ve meslek hayatta kalma ile anlamlı düzeyde ilişkili değildi; buna rağmen daha yüksek eğitim düzeyi veya çalışma durumuna sahip hastalarda sınırlı derecede daha iyi sonuçlar gözlemlenmiş, bu durum daha iyi maddi istikrar ve sağlık hizmetine erişimle açıklanabilir (). Bölgesel farklılıklar da anlamlıydı; yabancı uyruklu hastalarda daha iyi hayatta kalma gözlemlenmiş, bunun yönlendirme yanlılığı, daha erken tanı, daha iyi temel karaciğer fonksiyonu ve kesin tedaviye daha erişilebilirlikle ilişkili olması muhtemeldir.
Bu kohorttaki kötü sağkalımın baskın sürücüsü, bozulmuş karaciğer fonksiyonu ve kötü performans durumu ile birleşen, başvuruda ileri evre olmaktaydı. Hastaların büyük bir oranı ileri BCLC ve HKLC evrelerinde başvuruyordu; bu da Hindistan’daki yapılandırılmış izlem programlarının yokluğunu yansıtıyor. Buna karşılık, gelişmiş ülkelerden yapılan çalışmalar, özellikle siroz ve kronik viral hepatit olan yüksek riskli nüfusların rutin izlemi yoluyla erken evre tespit oranlarının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Hindistan’daki tanıdaki gecikme, böylece gözlemlenen sağkalım açığının önemli bir katkıcısını oluşturmaktadır. Sağkalım başlıca karaciğer fonksiyonu, tümör yükü, performans durumu, AFP düzeyleri ve alınan tedavi gibi klinik faktörlerle belirlenirken, sosyodemografik faktörler ikincil rol oynamıştır.
Alkol kullanımı ve hepatit B enfeksiyonu, Hint ve uluslararası literatürle uyumlu olarak önemli kötü prognoz faktörleri olarak öne çıkmıştır. Düzeltmeye tabi tutulduktan sonra alkol kullanımı (aHR = 1,40; %95 IG: 1,13–1,73) ve hepatit B enfeksiyonu (aHR = 1,69; %95 IG: 1,35–2,10) artan ölümle bağımsız olarak ilişkili kalmış; yaş, cinsiyet ve hepatit C enfeksiyonu ise anlamlılığa ulaşmamıştır, sonuncu büyük ölçüde hepatit C’ye bağlı karaciğer hastalığının doğal seyirini değiştirmede iyileşmiş antiviral tedavilerin sağladığı faydayı yansıtmaktadır. Alkolün siroz ve viral hepatitle sinerjik etkisi, hastalığın ilerlemesini hızlandırması, kohortumuzda açıkça ortaya konmuştur; burada sağkalım, bozulan karaciğer fonksiyonuyla Child-Pugh A’da ortanca 18,33 aydan Child-Pugh C’de 5,06 aya ve kötü performans durumuyla, bozulma olmayan hastalarda 31,8 aydan şiddetli bozulma olanlarda 2,9 aya düşerek kademeli olarak azalmıştır (p < 0,001). Etiyolojik, hepatik ve faktörlerin bu birikimi, hepatosellüler karsinomda sağkalımın tek bir değişkenden çok, tanıdaki karaciğer disfonksiyonu ve fizyolojik rezervin kümülatif yükü tarafından şekillendirildiğini göstermektedir.
Kohortumuzda, şiddetli ECOG performans durum bozukluğu, belirgin derecede daha yüksek mortalite ile bağımsız olarak ilişkilendi (aHR = 4,78; %95 GA: 2,32–9,82); ortalama hayatta kalma süresi, bozukluğu olmayan hastalarda 31,8 aydan, şiddetli bozukluğu olanlarda yalnızca 2,9 aya düştü (p < 0,001) ve bu da işlevsel gerilemeyle ilişkili dik prognostik gradyanı vurguladı. Bu örüntü, Lee ve ark.’nın bulgularını yansıtıyor; bu araştırmada ECOG durumu kötüleştikçe hayatta kalmada karşılaştırılabilir basamaklı bir bozulma bildirildi: 1-, 3- ve 5-year hayatta kalma oranları ECOG 1 için sırasıyla %85,3, %66,9 ve %52,9’dan ECOG 2 için %67,2, %34,4 ve %18,0’a, daha sonra ECOG 3 için %43,3, %22,5 ve %0’a düştü. Benzer gradyanlar Asya ve Batı kohortlarında tutarlı biçimde raporlandı. Diğer çalışmalarla karşılaştırıldığında, bizim bulgularımız, kötü performans durumunun hayatta kalma üzerindeki etkisinin kademeli bir azalma değil, hastalar hafif bozulmadan şiddetli bozulmaya geçtiğinde daha keskin bir düşüş olduğunu destekliyor. Bu muhtemelen bu hastalarda daha yüksek bir hastalık yükünü yansıtıyor ve bunun üstüne, birçok hastanın agresif tedavi için aday olmaması, hayatta kalma açığını daha da genişletiyor. Kohortlarda tutarlı bu bulgular, ECOG’yi güvenilir ve yaygın biçimde uygulanabilir bir prognostik işaret olarak destekliyor. Bu aynı zamanda, tedavi yoğunluğuyla ilgili kararlar verirken işlevsel gerilemenin önem verilmesi gerektiğini de gösteriyor.
Yükselmiş AFP düzeyleri (>400 ng/mL) kohortumuzda da anlamlı derecede daha kötü sonuçlarla ilişkilendi (orta: 6,04’e karşı 21,94 ay; 5 yıllık sağkalım: 11,61%’e karşı 23,21%; p < 0,001) ve bu durumun hem prognoz göstergesi hem de hastalık yükü belirleyicisi olarak çift rolü olduğunu desteklemektedir. Bu bulgu, AFP <400 ng/mL’li hastalarda 1-, 3- ve 5 yıllık sağkalım oranlarının sırasıyla 80,3%, 61,5% ve 38,9%; ≥400 ng/mL’li hastalarda ise 57,2%, 33,4% ve 27,2% olarak bildirildiği Lee ve ark. çalışmalarıyla genel olarak uyumludur (, ). Hastalık evresi, analizimizde sağkalımın başka bir kritik belirleyicisi olarak kaldı; uzak metastaz veya ileri BCLC/HKLC evresinde başvuran hastalar belirgin derecede daha kötü sonuçlar gösterdi ve bu durum önceki raporlarla tutarlıdır (, ). Burada da bulgularımız Lee ve ark. çalışmalarıyla paraleldir; bu çalışma yerel hastalıkta 1-, 3- ve 5 yıllık sağkalım oranlarını 80,5%, 58,4% ve 37,5%; bölgesel yayılımda ise 33,4%, 22,3% ve 16,7% olarak bulmuştur (). Bütünüyle değerlendirildiğinde, bu sonuçlar tanı evresinin bu durumda prognozun en güçlü belirleyicilerinden biri olmaya devam ettiğini; erken teşhis edilen tedavi edilmemiş hastaların ileri evrede teşhis edilen ve tedavi edilen hastalardan daha uzun yaşayabileceğini (), dolayısıyla genel sağkalımı iyileştirmede tedavi erişiminin yanı sıra erken teşhisin önemini vurgulamaktadır.
İşlem türünün hayatta kalım üzerinde derin bir etkisi vardı. Cerrahi ile tedavi edilen hastalarda (orta: 68,76 ay; 5 yıllık hayatta kalım: %57,82) veya kombinasyon tedavisiyle tedavi edilenlerde (44,71 ay; 5 yıllık hayatta kalım: %39,93) en iyi sonuçlar gözlenirken, tedavi almayanlarda en kötü sonuçlar görüldü (orta: 5,03 ay; 5 yıllık hayatta kalım: %5,60; p < 0,001). Hastaların neredeyse %40’ı kansere yönelik tedavi almadı; bunun temel nedeni geç evrede başvuruları, yetersiz fonksiyonel rezerv, maddi olanaksızlıklar ve sosyokültürel engellerdi. Xin-Sen Xu ve arkadaşlarının yürüttüğü çalışma, bu kohorttaki 1-, 3- ve 5 yıllık genel hayatta kalımın (GHK) hepatik rezeksiyon hastalarında sırasıyla %74,1, %54,4 ve %46,6; TACE hastalarında %40,3, %24,6 ve %14,9; RFA hastalarında ise %69,3, %48,1 ve %32,9 olduğunu gösterdi. Benzer örüntüler Güney Asya’da da bildirilmiştir. Cerrahi veya kombinasyon tedavisi geçen hastalarda belirgin ölçüde artmış hayatta kalım, hem Hint hem de uluslararası çalışmaların bulguları ile uyumludur. Bu bulgular, Hindistan ile gelişmiş ülkeler arasındaki hayatta kalım farklarının daha çok tümör biyolojisinden çok, geç tanı ve zamanında, evreye uygun tedaviye erişimdeki kısıtlılıktan kaynaklandığını ortaya koyar. Bu kohortta tedavi atamasının rastgele olmadığı, tümör evresi, karaciğer fonksiyonu ve performans durumu tarafından etkilendiği dikkat edilmelidir; dolayısıyla cerrahi ve kombinasyon tedavisiyle ilişkili gözlenen hayatta kalım avantajı nedensel bir tedavi etkisinden çok bir ilişkiyi yansıtır ve gösterime bağlı kalan kafa karıştırıcı faktörlerin (konfonder) ortadan kaldıramayabileceği unutulmamalıdır.
Bu çalışma, Hindistan’dan gelen HCC hayatta kalımı üzerine yapılmış güncel hastane kaynaklı en büyük analizlerden biri olup çeşitli bir tüm Hindistan nüfusunu kapsamaktadır. Standart evreleme sistemlerinin (BCLC, HKLC), performans durumu ölçülerinin (ECOG) ve kapsamlı tedavi kategorilendirmesinin kullanılması bulguların geçerliliğini güçlendirir. Takipten kayıpları dikkate alan çok değişkenli ve ağırlık ayarlı analizler sağlamlığı daha da artırır. Önemlisi, gözlenen hayatta kalım örüntüleri uluslararası literatürle büyük ölçüde uyum göstermekte ve sonuçların dışsal tutarlılığını desteklemektedir.
İkinci derecelik bakım önerisiyle takipten çıkarılan, maddi olanakların ardından takibi bırakan ve uzak eyaletlerde veya hastaneden uzak bölgelerde yaşayan hastalar nedeniyle takipte kayıp (36,7%) dikkat çekici düzeydeydi; istatistiksel düzeltme ters olasılık ağırlama yöntemiyle yapılsa da bu durum hayatta kalma tahminlerini etkilemiş olabilir. Ulaşılan klinik notların değerlendirmesi birkaç etkeni işaretliyordu: bazı hastalara en iyi ikinci derecelik bakım önerilmiş ve sonrasında merkezle iletişimi kesilmiş, bazıları maddi olanak yetersizliği nedeniyle takibi bırakmış, bir kısmı ise hastaneden uzak eyaletlerde veya bölgelerde oturması nedeniyle kontrol ziyaretlerine dönme imkanı sınırlıydı. Buna ek olarak, ikinci görüş, tanı doğrulaması veya tedavi planlaması amacıyla yalnızca buna başvuran ve sonrasında bakımını veya takibini yerel kurumunda sürdüren hastalar da mevcuddu.
Birkaç kısıtlama göz önünde bulundurulmalıdır. Bu çalışma, ulusal bir ikinci derecelik yönlendirme kanser merkezinde yürütülen retrospektif, tek merkezli bir çalışmaydı; böyle kurumlara yönlendirilen hastalar, Hindistan’daki genel HCC popülasyonuna kıyasla daha ileri evrede veya daha karmaşık hastalıkla tanı alma eğilimindedir ve bu da yönlendirme yanlılığına yol açar. Dolayısıyla burada bildirilen hayatta kalma tahminleri, daha geniş HCC popülasyonuna doğrudan genellenemeyebilir ve gerçek bir popülasyon tabanlı kayıttan ziyade ikinci derecelik bakım yönlendirme popülasyonunu yansıtan bir sonuç olarak yorumlanmalıdır. İleri evrede başvurmanın tedavi seçeneklerini kısıtlaması ve gözlemlenen ölümü muhtemelen artırmıştır.
Hint’te HCC hayatta kalmasını artırmak için aşamalı bir yaklaşım gerekmektedir. İlk olarak, uluslararası rehberlerde önerildiği gibi, siroz, kronik B hepatiti ve zararlı alkol kullanımı içeren yüksek riskli nüfuslar için risk temelli tarama uygulanmalıdır. İkinci olarak, B hepatiti aşılamasının kapsamının artırılması, antiviral tedavinin erişiminin genişletilmesi ve yapılandırılmış alkol bırakma programlarının yürütülmesi temel önleyici stratejilerdir. Üçüncü olarak, erken yönlendirme yolları ve tanısal ile tedavi hizmetlerine eşit erişim, üçüncü dereceli merkezlerin ötesinde güçlendirilmelidir. Son olarak, halk sağlığı mesajları ve sosyal koruma programları aracılığıyla finansal engellerin, kanserle ilgili yanlış anlayışların ve tedavi terk edilmesinin ele alınması, tedavi alımını artırmak için kritik önem taşımaktadır ().
Sonuç
Hint’te hepatosellüler karsinomlu hastalarda genel hayatta kalma, pek çok hastanın ileri evrede başvurması nedeniyle yeterince iyi değildir. Ancak, güçlendirilmiş önleyici stratejiler, yüksek riskli nüfusların etkili taraması, erken tanı ve kanıta dayalı çok dallı tedavinin zamanında erişimiyle anlamlı iyileşmeler mümkündür. İyileştirici ve evreye uygun tedavilerin kapasitesinin genişletilmesi ile karaciğer hastalığı ve kanser bakımının daha iyi bütünleştirilmesi, sonuçları iyileştirme ve yüksek gelirli ortamlarla hayatta kalma açığını daraltma konusunda açık bir fırsat sunmaktadır. Sürdürülebilir sağlık sistemi yatırımları ve koordineli uygulama ile HCC hayatta kalmasında önemli artışlar sağlanabilir.
İfadeler
Veri erişim ifadesi
Bu makalenin sonuçlarını destekleyen ham veriler, gereksiz bir şart koşulmadan yazarları tarafından sağlanacaktır.
Etik ifade
Çalışma, Kurumsal Etik Kurul [ad, örn. IEC-III], Tata Memorial Centre ( proje numarası 901100) [onay tarihi eklenmeli] tarafından onaylanmıştır. Çalışma, yerel mevzuata ve kurumsal gerekliliklere uygun olarak yürütülmüştür. Geriye dönük tasarım nedeniyle yazılı bilinçli onay muaf tutulmuştur.
Yazar katkıları
RJ: Kavramlaştırma, Veri düzenleme, Biçimsel analiz, Metodoloji, Doğrulama, Görselleştirme, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. SK: Kavramlaştırma, Biçimsel analiz, Araştırma, Metodoloji, Gözetim, Doğrulama, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. AO: Doğrulama, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme, Kavramlaştırma, Araştırma, Metodoloji, Proje yönetimi, Gözetim. SP: Kavramlaştırma, Metodoloji, Proje yönetimi, Gözetim, Doğrulama, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. MG: Kavramlaştırma, Metodoloji, Proje yönetimi, Gözetim, Doğrulama, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. SC: Veri düzenleme, Biçimsel analiz, Yazılım, Doğrulama, Görselleştirme, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. MM: Veri düzenleme, Doğrulama, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. MJ: Veri düzenleme, Araştırma, Görselleştirme, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. KP: Veri düzenleme, Doğrulama, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. ED: Veri düzenleme, Doğrulama, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. SS: Kavramlaştırma, Veri düzenleme, Biçimsel analiz, Doğrulama, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. GM: Proje yönetimi, Gözetim, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. RD: Kavramlaştırma, Proje yönetimi, Gözetim, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. PC: Proje yönetimi, Gözetim, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme. SG: Proje yönetimi, Gözetim, Orijinal metin yazımı, İnceleme ve düzenleme.
Fonlandırma
Yazar(lar), bu çalışma ve/veya yayını için finansal destek alınmadığını beyan etmektedir.
Teşekkürler
Yazarlar, bu çalışma için hasta kayıtlarına ve gerekli verilere erişimi kolaylaştıran HBCR ve ACTREC (Tata Memorial Centre, Mumbai’deki Kanser Tedavisi, Araştırması ve Eğitimi için İleri Merkez) bünyesindeki Kanser Bakımı Bölümü ile Hayatta Kalma Çalışmaları’nın sağladığı desteği takdirle karşılıyoruz. Ayrıca, elektronik tıbbi kayıt sisteminin sürdürülmesinde ve veri kalitesinin güvence altına alınmasında yer alan tüm klinik uzmanları, kayıt personelini ve veri yönetim personelini teşekkür ederiz.
Çıkar çatışması
Yazar(lar), bu çalışmanın ticari veya finansal, potansiyel bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ilişki olmadan yürütüldüğünü belirtmiştir.
Üretken yapay zeka beyanı
Yazar(lar), bu metnin hazırlanmasında üretken yapay zekanın kullanılmadığını belirtmiştir.
Bu makaledeki figürlerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text) Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuş olup, yazarların mümkün olduğunca gözden geçirmesi de dahil olmak üzere doğruluğun sağlanması için makul çabalar sarf edilmiştir. Herhangi bir sorunu tespit ederseniz, lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncı notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarların görüşlerini yansıtır ve mutlaka bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.
Ekle malzeme
Bu makalenin Ekle Malzemesine çevrimiçi olarak şu adresten ulaşılabilir: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fonc.2026.1949445/full#supplementary-material
Kısaltmalar
HCC, Hepatocellular Carcinoma; TMH, Tata Memorial Hospital; ACTREC, Advanced Centre for Treatment, Research and Education in Cancer; HBCR, Hospital-Based Cancer Registry; EMR, Electronic Medical Record; ICD-O-3, International Classification of Diseases for Oncology, 3rd Edition; BCLC, Barcelona Clinic Liver Cancer (staging system); HKLC, Hong Kong Liver Cancer (staging system); ECOG (ECOG-PS), Eastern Cooperative Oncology Group (Performance Status); AFP, Alpha-Fetoprotein; CA 19-9, Carbohydrate Antigen 19-9; CEA, Carcinoembryonic Antigen; RFA, Radiofrequency Ablation; TARE, Transarterial Radioembolization; MWA, Microwave Ablation; TACE, Transarterial Chemoembolization; BSC, Best Supportive Care; OS, Overall Survival; HR, Hazard Ratio; aHR, Adjusted Hazard Ratio; CI, Confidence Interval; IPW, Inverse Probability Weighting; SD, Standard Deviation; IQR, Interquartile Range; M:I ratio, Mortality-to-Incidence ratio; M:F ratio, Male-to-Female ratio; GLOBOCAN, Global Cancer Observatory (WHO/IARC cancer statistics database); STATA, Statistical software (StataCorp); R, R statistical computing software
Li Q Ding C Cao M Yang F Yan X H e t al.
Global epidemiology of liver cancer 2022: an emphasis on geographic disparities. Chin Med J (Engl). (2024) 137:2334. doi: 10.1097/CM9.0000000000003264
Cancer Today. Cancer Today. Available online at: https://gco.iarc.who.int/today/ (Accessed April 24, 2026).
World Cancer Research Fund. Liver Cancer Statistics. Available online at: https://www.wcrf.org/preventing-cancer/cancer-statistics/liver-cancer-statistics/ (Accessed April 24, 2026).
Singh A.
Hindistan’da hepatosellüler karsinom epidemiyolojisi: 2024 için güncellenmiş derleme. J Clin Exp Hepatol. (2024) 14:101447. doi: 10.1016/j.jceh.2024.101447
El-Serag H.B.
Hepatosellüler karsinom: Amerika Birleşik Devletleri’nde son yıllardaki eğilimler. Gastroenterology. (2004) 127:S27–34. doi: 10.1053/j.gastro.2004.09.013
Poddar U., Benjamin M., Aggarwal R., Sarangi A., Mathias A., Yachha S.K. ve ark.
B hepatiti iletimi: dikey iletim orta endemik bölgelerde başlıca yol mudur? Anne-çocuk genotiplerine dayanan kavram kanıtı çalışması. Am J Trop Med Hyg. (2021) 105:1569–74. doi: 10.4269/ajtmh.21-0283
Soni S., Pareek P., Narayan S., Rakesh A., Abhilasha A.
Kuzey-Batı Hindistan’da hepatosellüler karsinom (HCC): epidemiyoloji, risk faktörleri ve sağkalıma odaklanan retrospektif bir çalışma. J Gastrointest Cancer. (2022) 53:921–9. doi: 10.1007/s12029-021-00712-z
De Toni E., Schlesinger-Raab A., Fuchs M., Schepp W., Ehmer U., Geisler F. ve ark.
Tanıda metastazı olmayan hepatosellüler karsinom (HCC) hastaları için yaşdan bağımsız sağkalım yararı: popülasyon temelli bir çalışma. Gut. (2020) 69(1):168–76. doi: 10.1136/gutjnl-2018-318193
Hassanipour S, Vali M, Gaffari-fam S, Nikbakht H, Abdzadeh E, Joukar F ve ark. Asya ülkelerinde hepatosellüler karsinomda sağkalım oranı: sistematik derleme ve meta-analiz. EXCLI J. (2020) 19:108–30. doi: 10.17179/excli2019-1842
Burton A, Tataru D, Driver RJ, Bird TG, Huws D, Wallace D ve ark. Birleşik Krallık’ta primer karaciğer kanseri: alt tip, cinsiyet ve ülkeye göre insidans, insidans temelli ölüm ve sağkalım. JHEP Rep. (2021) 3:100232. doi: 10.1016/j.jhepr.2021.100232
Cuyàs B, Alvarado-Tapias E, Tan E, Golozar A, Duarte-Salles T, Delmestri A ve ark. Birleşik Krallık’ta primer karaciğer kanserinde insidans, yaygınlık ve sağkalım eğilimleri (2000–2021). Eur J Public Health. (2025) 36:ckaf153. doi: 10.1093/eurpub/ckaf153
Bardhi O, Daher D, Patel M, Seif El-Dahan K, Rich NE, Mitta S ve ark. Hepatosellüler karsinomlu hastalarda klinik sonuçlar üzerinde yaşın etkisi: sistematik derleme ve meta-analiz. JHEP Rep Innov Hepatol. (2025) 7:101368. doi: 10.1016/j.jhepr.2025.101368
Lee S, Choi H, Jeong S. Yaşlı yetişkinlerde hepatosellüler karsinom: klinik bulgular, tedaviler ve sağkalım. J Am Geriatr Soc. (2011) 59:241–50. doi: 10.1111/j.1532-5415.2010.03273.x
Xu X, Chen W, Miao R C. Hepatocellular karsinomda hayatta kalma analizi: genç ve yaşlı hastalar arasındaki karşılaştırma. Chin Med J Engl. (2015) 128:1793–800. doi: 10.4103/0366-6999.159356
Pang C, Li J M, Wang Z, Luo Y C, Cheng Z G, Han Z Y ve ark. Yaşa bağlı kadınların hayatta kalmada üstünlüğü: hepatocellular karsinomda çok merkezli kohort çalışması. Clin Gastroenterol Hepatol Off Clin Pract J Am Gastroenterol Assoc. (2024) 22:305–14. doi: 10.1016/j.cgh.2023.07.029
Tarao K, Ohkawa S, Shimizu A, Harada M, Nakamura Y, Ito Y ve ark. Siroz hastalarında hepatocellular karsinom insidansındaki erkeklerde aşırılık, erkeklerdeki sirotik dokunun daha yüksek DNA sentez aktivitesine bağlı olabilir. Cancer. (1993) 72:369–74. doi: 10.1002/1097-0142(19930715)72:2<369:aid-cncr2820720210>3.0.co;2-5
Straś W, Gotlib J, Małkowski P, Wasiak D, Śliwczyński A, Panczyk M ve ark. Sorafenib ile tedavi edilen hepatocellular karsinom hastalarında genel hayatta kalma: Polya deneyimi. Med Sci Monit. (2021) 27:e931856. doi: 10.12659/MSM.931856
Yang W J, Kang D, Song M G, Seo T S, Kim J H. Sosyoekonomik durumun hepatocellular karsinom hastalarında mortalite üzerindeki etkisi: Kore ulusal kohort çalışması. Gut Liver. (2022) 16:976–84. doi: 10.5009/gnl210567
Kohli, A., Murphy, A., Agarwal, C., Shivakumar, B., Kottilil, S., Polis, M. ve ark. HCC gözetiminin daha erken HCC tespitine yol açması: Hint kohortundan sonuçlar. SpringerPlus. (2014) 3:610. doi: 10.1186/2193-1801-3-610
Kudo, M., Anh, B.T., Chen, C.J., Ngat, D., George, J., Kim, D. ve ark. Asya-Pasifik’te HCC gözetimi ve yönetimi için yol haritası. Cancers. (2025) 17:1928. doi: 10.3390/cancers17121928
Lim, R.Y., Koh, B., Ng, C.H., Kulkarni, A.V., Liu, K., Wijarnpreecha, K. ve ark. Güncel Asya-Pasifik kohortunda hepatosellüler karsinom gözetimi ve sağkalım. JAMA Netw Open. (2025) 8:e2520294–e2520294. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2025.20294
Goutté, N., Sogni, P., Bendersky, N., Barbare, J.C., Falissard, B., Farges, O. Batı bir ülkede hepatosellüler karsinomun insidansı, yönetimi ve sağkalımındaki coğrafi farklılıklar. J Hepatol. (2017) 66:537–44. doi: 10.1016/j.jhep.2016.10.015
Tania, I. Alkol ve hepatokarsinogenez. Clin Mol Hepatol. (2020) 26:736–41. doi: 10.3350/cmh.2020.0203
Matsushita, H., Takaki, A. Alkol ve hepatosellüler karsinom. BMJ Open Gastroenterol. (2019) 6(1):e000260. doi: 10.1136/bmjgast-2018-000260
Datfar TD, Oulberis M, Papaefthymiou A, Hines IN, Manzini G.
Viral hepatitis and hepatocellular carcinoma: state of the art. Pathogens. (2021) 10:1366. doi: 10.3390/pathogens10111366
Reddy KR, McLerran D, Marsh T, Parikh N, Roberts LR, Schwartz M, ve diğerleri.
Incidence and risk factors for hepatocellular carcinoma in cirrhosis: the multicenter hepatocellular carcinoma early detection strategy (HEDS) study. Gastroenterology. (2023) 165:1053–1063.e6. doi: 10.1053/j.gastro.2023.06.027
Wei S, Yang M, Geng X, Xiong Q, Hou H, Zhou D, ve diğerleri.
Prognostic factors in hepatocellular carcinoma patients with Child-Pugh A liver function after hepatectomy: not related to the surgical approach. Ann Hepatol. (2022) 27:100580. doi: 10.1016/j.aohep.2021.100580
Liao JI, Ho SY, Hou MC, Liu PH, Hsu CY, Huo TI.
Performance status as a prognostic surrogate in hepatocellular carcinoma: role of albumin-bilirubin and easy-albumin-bilirubin grade. J Chin Med Assoc JCMA. (2024) 87:156–62. doi: 10.1097/JCMA.0000000000001036
Nomura F, Ohnishi K, Tanabe Y.
Clinical features and prognosis of hepatocellular carcinoma with reference to serum alpha-fetoprotein levels. analysis of 606 patients. Cancer. (1989) 64:1700–7. doi: 10.1002/1097-0142(19891015)64:8
LeDCNguyenTMNguyenDHNguyenDTNguyenLTM.
Hepatocellular karsinomlu hastalarda sağkalım sonucu ve prognoz faktörleri: hastane kaynaklı bir çalışma. Clin Med Insights Oncol. (2023) 17:11795549231178171. doi: 10.1177/11795549231178171
EkanayakaSPNLukeNThilakarathneSBDassanayakeAGunetillekeMBNiriellaMAet al.
Viral olmayan etiyollerden ileri, tedavi edilmemiş hepatocellular karsinomun özellikleri ve sağkalımı. Indian J Gastroenterol. (2024) 43:1176–83. doi: 10.1007/s12664-024-01636-9
LiuPHHsuCYHsiaCYLeeYHSuCWHuangYHet al.
Hepatocellular karsinomun prognozu: on bir evreleme sisteminin değerlendirilmesi. J Hepatol. (2016) 64:601–8. doi: 10.1016/j.jhep.2015.10.029
Özet
Anahtar Kelimeler
hepatocellular karsinom, karaciğer kanseri, genel sağkalım, kanser kayıt sistemi, epidemiyoloji, Hindistan, BCLC evreleme, ters olasılık ağırlama
Atıf
John R, Kannusamy S, Oak A, Patkar S, Goel M, Cheulkar S, Morajkar M, Jadhav M, Paradhi K, Dashmukhe E, Sahoo S, Mishra G, Dikshit R, Chaturvedi P ve Gupta S (2026) Hindistan’da üçüncü derece bakım kanser merkezinde kanser hastalarının sağkalım sonuçları: retrospektif bir kohort çalışması. Front. Oncol. 16:1949445. doi: 10.3389/fonc.2026.1949445
Müracaat Tarihi
27 Temmuz 2026
Güncelleme Tarihi
09 Eylül 2026
Kabul Tarihi
20 Ekim 2026
Yayın Tarihi
11 Kasım 2026
16 – 2026
Shaokai Zhang, Henan Eyaleti Kanser Hastanesi, Çin
Bingran Yu, Shandong Üniversitesi, Çin
Amirhossein Shirinezhad, Rajaie Kardiyovasküler Enstitüsü, İran
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında açık erişimli bir makale olarak dağıtılmıştır. Kabul görmüş akademik uygulamalar doğrultusunda, özgün yazar(lar)ın ve telif hakkı sahib(lar)ının belirtilmesi ve bu dergideki özgün yayının atıf edilmesi şartıyla, diğer forumlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir. Bu koşullara uymayan herhangi bir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izin verilmez.
*İletişim: Amey Oak, ameyoak55@gmail.com
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve mutlaka bağlı oldukları kuruluşların, ya da yayıncının, editörlerin ve hakemlerin görüşlerini yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.