Özet
İmmün kontrol noktası inhibitörleri (ICİ’ler) kanser tedavisinde devrim yaratmış olsa da, inflamatuar artrit ve romatoid polimyalji benzeri hastalıklardan hayati tehlike arz eden miyozit üst üste binme sendromlarına, vaskülit ve dev hücreli arterit benzeri hastalıklara kadar uzanan romatizmal immün ilişkili yan etkilere (irAE’ler) neden olabilir. Bu olayların heterojen klinik sunumları, potansiyel kronik seyri ve antikanser tedavisine olan etkileri klinik karar almayı zorlaştırır. Bu derleme, ICİ ile ilişkili romatizmal irAE’lerin tanınması, başlangıçtaki risk stratifikasyonu, başlıca klinik fenotipleri ve riske göre uyarlanmış yönetimi üzerine mevcut kanıtları özetlemektedir. Glukokortikoid kullanımını ve doz azaltımını, glukokortikoidden bağımsız tedavi seçeneklerini ve ICİ’nin devam ettirilmesi, kesilmesi, sonlandırılması veya yeniden başlatılması konusundaki bireyselleştirilmiş kararları ele alıyoruz. Uzun süreli takip; inflamatuar hastalık aktivitesini, fiziksel fonksiyonu, tedaviyle ilişkili toksisiteyi, ICİ tedavisinin sürekliliğini ve onkolojik sonuçları entegre etmelidir. İnflamasyonun yeterli kontrolü ile antikanser faydasının korunması arasındaki dengeyi sağlamak için multidisipliner yönetim esastır. Gelecekteki çalışmalar standartlaştırılmış tanı kriterleri, fenotipe özgü tedavi stratejileri, prospektif risk tahmin modelleri ve doğrulanmış uzun süreli sonuç ölçütleri oluşturmalıdır.
1 Giriş
İmmün kontrol noktası inhibitörleri (ICİ’ler), CTLA-4, PD-1 ve PD-L1 gibi inhibitör yolları bloke ederek antitümör immüniteyi yeniden canlandırır ve birçok malignitenin tedavisinde devrim yaratmıştır (). Genişleyen kullanımları, tedavi sırasında veya ICİ kesildikten sonra ortaya çıkabilen romatizmal sendromlar da dahil olmak üzere immün ilişkili yan etkilerin (irAE’ler) klinik yükünü artırmıştır (, ). Bu olaylar kalıcı ağrıya, fonksiyonel bozukluğa ve uzun süreli immünosüpresif tedaviye yol açabilir (, ). Çok merkezli ve tek merkezli kohortlar, inflamatuar artrit ve romatoid polimyalji (PMR) benzeri sendromların baskın olduğunu, sistemik ve organ tehdidi oluşturan fenotiplerin ise daha nadir görüldüğünü doğrulamaktadır (–).
Erken tanı, artralgia, bel çevresi ağrısı, sicca semptomları ve halsizliğin maligniteye, dejeneratif hastalığa, endokrin toksisiteye, enfeksiyona veya kondisyon kaybına atfedilebilmesi nedeniyle zor olmaya devam etmektedir (, ). ICİ ile ilişkili inflamatuar artrit genellikle seronegatiftir ve romatoid artrit, spondiloartrit, reaktif artrit veya farklılaşmamış artrite benzeyebilir (–). Sicca sendromu, düşük SSA/SSB pozitifliği ve T-hücre baskın glandüler inflamasyon ile primer Sjögren hastalığından farklıdır (, ). Miyozit, miyokardit veya miyastenia gravis ile üst üste binebilir ve hızla kötüleşebilir (–).
Yönetim; inflamasyon kontrolü, glukokortikoid kullanımının en aza indirilmesi, fiziksel fonksiyonun korunması ve antikanser tedavisinin sürekliliği arasında bir denge kurmalıdır (, ). Kalıcı veya glukokortikoid bağımlı hastalık, konvansiyonel sentetik veya biyolojik hastalık modifiye edici antiromatik ilaçlar (DMARD’lar) gerektirebilirken, organ tehdidi oluşturan hastalık acil multidisipliner bakım gerektirir (, ). ICİ’lerin devam ettirilmesi, kesilmesi, sonlandırılması veya yeniden başlatılması kararları; fenotipe, şiddete, organ tutulumuna, tedaviye yanıtına, onkolojik faydaya ve mevcut alternatiflere göre verilmelidir (, , , ). Bu derleme, mevcut kılavuz önerilerini ve fenotipe özgü kanıtları, düşük, orta ve yüksek riskli romatizmal irAE’ler için önerilen üç seviyeli bir çerçeveye entegre etmektedir. Bu çerçeve, klinik riski değerlendirme aciliyeti, tedavi yoğunluğu, ICİ’nin devam ettirilmesi veya yeniden başlatılması ve takip ihtiyaçlarıyla ilişkilendirerek multidisipliner karar alma için pratik bir yapı sunar.
2 Literatür taraması ve kanıt seçimi
İlgili literatür, PubMed/MEDLINE, Embase ve Web of Science Core Collection veritabanlarında, veritabanı başlangıcından 16 Haziran 2026’ya kadar mevcut olan yayınlar için odaklanmış aramalar yoluyla belirlenmiştir. Arama terimleri arasında “immün kontrol noktası inhibitörü”, “immün ilişkili yan etki”, “romatizmal”, “inflamatuar artrit”, “romatoid polimyalji”, “dev hücreli arterit”, “sicca”, “Sjögren sendromu”, “miyozit”, “miyokardit”, “miyastenia gravis”, “vaskülit”, “eozinofilik fasiit”, “skleroderma” ve “sistemik skleroz” kombinasyonları yer almıştır. Glukokortikoidler, hastalık modifiye edici antiromatik ilaçlar, biyolojik tedavi, ICİ’nin devam ettirilmesi veya kesilmesi, yeniden başlatılması ve uzun süreli takip ile ilgili ek terimler de gerektiğinde kullanılmıştır. İlgili klinik kılavuzların, sistematik derlemelerin ve temel orijinal çalışmaların referans listeleri de ek yayınları belirlemek için taranmıştır.
Klinik uygulama kılavuzlarına, konsensüs önerilerine, sistematik derlemelere ve meta analizlere, prospektif ve retrospektif kohort çalışmalara ve daha büyük vaka serilerine öncelik verilmiştir. Nadir veya şiddetli romatizmal fenotipler için daha üst düzey kanıtlar mevcut olmadığında vaka raporları da dikkate alınmıştır. Yayınlar; klinik tanı, ayırıcı tanı, risk stratifikasyonu, tedavi, ICİ’nin devam ettirilmesi veya kesilmesi, yeniden başlatılması ve uzun süreli sonuçlarla olan ilgilerine göre seçilmiştir. Sadece romatizmal olmayan immün ilişkili yan etkilere odaklanan ve klinik olarak ilgili romatizmal veriler içermeyen çalışmalar öncelikli olarak seçilmemiştir. Bu makale sistematik bir derleme yerine anlatısal bir derleme olarak tasarlandığından, resmi bir meta analiz veya sistematik risk-yanlılığı değerlendirmesi yapılmamıştır.
3 Klinik tanı ve başlangıçtaki risk stratifikasyonu
İlk değerlendirme sırasında öncelikle majör organ tutulumu, hayati tehlike arz eden özellikler veya geri döndürülemez organ hasarı riski tespit edilmelidir; bunlar bu önerilen çerçevede yüksek riski gösterir (, , , ). Bunların yokluğunda, objektif inflamasyon veya klinik olarak anlamlı fonksiyonel bozukluk orta riskli sınıflandırmayı destekler; bu bulguların olmadığı hastalar genellikle düşük riskli olarak sınıflandırılır ve semptomatik bakım ile planlı yeniden değerlendirme ile ICİ tedavisine devam edebilirler (, , , , ). Orta riskli hastalığı olan klinik olarak stabil hastalar genellikle ayaktan yönetilebilir; ICİ’nin devam ettirilmesi veya geçici olarak kesilmesi, inflamatuar şiddete, fonksiyonel etkiye ve tedavi gereksinimlerine göre bireyselleştirilir (, , , , ). Progresif halsizlik, ptozis, yutma güçlüğü, nefes darlığı, troponin yükselmesi veya yeni ileti anormallikleri, akut görsel semptomlar, pulmoner kanama veya hızla ilerleyen renal ya da nörolojik fonksiyon bozukluğu acil uzman değerlendirmesini gerektirir. Organ tehdidi oluşturan şüpheli toksisite, acil ICİ kesilmesini gerektirir; miyokardit, solunum yetmezliği veya diğer şiddetli sunumlar şüphesiyle hastaneye yatış yapılmalıdır (, , –, –).
Temel Bulgular ve Genel Değerlendirme
7 Tartışma ve gelecekteki yönler
Gelecekteki çalışmalar, romatizmal irAE’ler için standartlaştırılmış tanı kriterleri, şiddet sınıflandırması, fenotip tanımları ve temel sonuç alanları oluşturmalıdır. İnsidanslarını, doğal seyirlerini ve kronik hastalık prediktörlerini daha iyi tanımlamak için prospektif çok merkezli kohortlar gereklidir (, , , , ).
Karşılaştırmalı çalışmalar, konvansiyonel sentetik DMARD’ların erken başlatılmasının, tekrarlanan veya uzun süreli glukokortikoid tedavisinden daha fazla uzun süreli fayda sağlayıp sağlamadığını belirlemelidir. Ayrıca, TNF inhibitörlerinin, interlökin-6 reseptör inhibitörlerinin ve diğer hedefe yönelik tedavilerin antitümör immünite ve ICİ etkinliği üzerindeki etkilerini açıklığa kavuşturmak için daha fazla kanıta ihtiyaç vardır (). Mekanistik çalışmalar, Th1-CD8+ T-hücre ekseni, Th17 yanıtları ve IL1B-yüksek miyeloid hücreleri potansiyel biyobelirteçler ve terapötik hedefler olarak tanımlamıştır. Ancak, bunların klinik değeri prospektif doğrulama gerektirir (, ).
ICİ yeniden başlatma için gelecekteki risk tahmin modelleri, mevcut yeniden başlatma çalışmalarından önerilen klinik olarak ilgili faktörleri içermelidir; bunlar arasında başlangıçtaki irAE fenotipi, hastalık şiddeti, organ tutulumu, kalıntı hastalık aktivitesi ve önceki onkolojik fayda yer almaktadır (–). Bu tür modeller, rutin klinik uygulamadan önce prospektif olarak doğrulanmalıdır. Gelecekteki klinik denemeler ve kayıt çalışmaları, standartlaştırılmış uzun süreli romatizmal sonuç setlerini benimsemeli (, ) ve ilgili onkolojik sonuçları da paralel olarak bildirmelidir.
8 Sonuçlar
Erken tanı ve çok disiplinli bakım, ICI ile ilişkili romatik immünolojik yan etkilerin (irAE’ler) yönetiminde merkezi öneme sahiptir. Önerilen üç seviyeli risk çerçevesi, bireyselleştirilmiş klinik kararlar için pratik bir yapı sunmaktadır. Organları tehdit eden belirtiler acil değerlendirme ve tedavi gerektirir. Tedavi ve ICI kullanımının devamına veya yeniden başlatılmasına ilişkin kararlar; iltihabın kontrolü, organ riski ve onkolojik faydalar arasında bir denge kurmalıdır. Uzun süreli izleme; hastalık aktivitesini, fiziksel fonksiyonu, tedavi toksisitesini ve kanser durumunu entegre etmelidir.
Beyanlar
Üretken yapay zeka beyanı
Yazar(lar), bu makalenin hazırlanmasında üretken yapay zekanın kullanılmadığını beyan etmiştir.
Bu makaledeki şekillerin yanında yer alan alternatif metinlerin (alt metin) tamamı Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuştur. Yazarların mümkün olan her yerde yaptığı inceleme de dahil olmak üzere doğruluğu sağlamak için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorun tespit ederseniz lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.
Özet
Anahtar Kelimeler
DMARD’lar, glukokortikoidler, immün kontrol noktası inhibitörleri, inflamatuar artrit, yeniden kullanım, romatik immünolojik yan etkiler
Atıf
Zhang Y, Li Z, Huo Y ve Li M (2026) İmmün kontrol noktası inhibitörleriyle ilişkili romatik immünolojik yan etkiler: tanı, riske göre katmanlı yönetim ve uzun süreli takip. Front. Oncol. 16:1956758. doi: 10.3389/fonc.2026.1956758
Alındı
03 Ağustos 2026
Revize edildi
21 Ekim 2026
Kabul edildi
06 Kasım 2026
Yayınlandı
17 Kasım 2026
Cilt
16 – 2026
Yuqin Tang, Henan Eyalet Halk Hastanesi, Çin
Xiao Li, Shandong Eyalet Qianfoshan Hastanesi, Çin
Tze Chin Tan, Singapur Genel Hastanesi, Singapur
© 2026 Zhang, Li, Huo ve Li.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) şartları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazarların ve telif hakkı sahiplerinin belirtilmesi ve bu dergideki orijinal yayına kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak atıfta bulunulması koşuluyla, diğer platformlarda kullanımı, dağıtımı veya çoğaltılması mümkündür. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izni verilmemektedir.
*İletişim: Mingwei Li, dr_limingwei@126.com
†Bu yazarlar ilk yazarlık unvanını paylaşıyor
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.

