Özet
Arka Plan:
LAMA5, laminin α5 zincirini kodlayan bir gen olup, hücre adezyonu, migrasyonu ve sinyal iletiminde rol oynayan hücre dışı matrisin kritik bir bileşenidir. Ancak, LAMA5’in tüm kanser türlerindeki prognostik ve immünolojik rollerine yönelik sistematik bir değerlendirme henüz yapılmamıştır.
Yöntemler:
TCGA, GTEx, CPTAC ve cBioPortal veri setlerini kullanarak 33 kanser türünde LAMA5’in ekspresyon profilini, genetik değişikliklerini, tanısal ve prognostik değerini ve tümör immünitesiyle ilişkisini değerlendirmek için entegratif bir multi-omik analiz gerçekleştirdik. Potansiyel mekanizmaları aydınlatmak amacıyla fonksiyonel zenginleştirme ve yol analizi yapıldı. İmmün hücre infiltrasyonu, immünomodülatör genler ve kemoterapiye yanıt ile korelasyonlar incelendi. LAMA5’in biyolojik fonksiyonları ayrıca uveal melanom (UVM) hücre hatlarında knockdown deneyleri yoluyla deneysel olarak doğrulandı.
Bulgular:
LAMA5 ekspresyonu birçok kanser türünde düzensizdi ve UVM de dahil olmak üzere seçilmiş kanserlerde klinikopatolojik özellikler ve sağkalım sonuçlarıyla ilişkiliydi. Keşifsel ROC analizleri, özellikle kolanjiokarsinomda doku düzeyinde ayırt edici bir potansiyel olduğunu gösterdi. LAMA5 ekspresyonu ayrıca anjiyogenez, epitel-mezenkimal geçiş, inflamasyon ve immünite ile ilişkili transkripsiyonel özelliklerle de bağlantılıydı. İlaç yanıtı ve CMap analizleri, LAMA5 ile ilişkili ekspresyon modelleriyle potansiyel farmakolojik bağlantılar ortaya koydu. In vitro koşullarda, LAMA5’in susturulması UVM hücrelerinin proliferatif, migratif ve invaziv kapasitelerini önemli ölçüde azalttı.
Sonuç:
Kapsamlı pan-kanser çalışmamız, LAMA5’i kanserlerde tümör progresyonu ve belirgin immün mikroçevre özellikleriyle ilişkili bir prognostik biyobelirteç olarak tanımlamaktadır. UVM hücrelerindeki fonksiyonel deneyler, LAMA5’in proliferasyon, migrasyon ve invazyonda tümör hücresi içsel bir rolünü daha da desteklemektedir. Bu bulgular, LAMA5’in UVM’deki biyolojik ve prognostik önemini vurgulamakta; ancak terapötik potansiyeli ve olası immünoregülatör fonksiyonlarının daha fazla deneysel doğrulama gerektirdiğini göstermektedir.
1 Arka Plan
Kanser, anormal hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu oluşan malign tümörler grubudur; bu anormal hücrelerin aşırı çoğalması, köken organlarını istila edip vücudun diğer bölgelerine yayılabilir (, ). Kanser mortalitesi sürekli olarak yüksek kalmaktadır. Erken teşhis ve zamanında tedavi, kanser mortalitesini önemli ölçüde azaltır (, ). Yeni nesil dizileme teknolojisinin gelişmiş hesapsal veri analizi yöntemleriyle entegrasyonu, kanserin başlangıcı ve progresyonunun altında yatan genomik temelleri anlamamızı kökten değiştirmiştir (, ). TCGA (The Cancer Genome Atlas) ve GEO (Gene Expression Omnibus) veritabanlarının yaygın kullanımı, bireysel genler ile kanser prognozu ve immün infiltrasyon arasındaki korelasyonun derinlemesine analizini kolaylaştırmaktadır (, ). Kamu veritabanlarının analizi yoluyla yürütülen pan-kanser araştırmaları, klinik deneyler için yeni müdahale stratejileri sunabilir; aynı zamanda bireysel genlerin incelenmesiyle kanser hakkında daha derin bir anlayış kazanılabilir.
Laminin (LM), üç alt birimden (bir ağır zincir ve iki hafif zincir) oluşan bir protein ailesinin üyesidir (, ). LM, hücreler ile hücre dışı matris arasında moleküler bir köprü görevi görerek hücre davranışını ve doku gelişimini etkileyen sinyalleri iletir (, ). Kanser patobiyolojisi alanında LM; migrasyon, farklılaşma ve fibroz gibi kilit süreçleri düzenler. LAMA5 (laminin α5), laminin ailesinin bir üyesi olup ana α-zincirini oluşturur (, ). Embriyonik gelişim sırasında ve yetişkin böbreklerinde yüksek oranda eksprese edilir ve glomerüler filtrasyon bariyerinin bütünlüğünü, nöromüsküler sistemin, gözlerin ve vasküler dokuların normal fonksiyonunu korumada kritik bir rol oynar. LAMA5, epitel ve mezenkimal hücreler arasındaki etkileşime yapısal ve fonksiyonel destek sağlar (, ). LAMA5; adezyon, migrasyon, proliferasyon ve farklılaşma gibi çeşitli fizyolojik süreçlerle ilişkilidir ve özellikle olgun organların morfogenezine ve homeostazına dahil olan farklı sinyal yollarında rol alabilir (, ).
Gelişen kanıtlar, LAMA5’in düzensizliğinin tümör biyolojisinin birçok adımında rol oynadığını göstermektedir (). Laminin α5 içeren izoformlar (laminin-511/521), kanser kök hücrelerinin kendini yenilemesini ve tümör başlatma kapasitesini destekleyen bir hücre dışı niş oluşturur (). Tümör progresyonu ve metastaz sırasında, tümör kökenli laminin-511, metastatik potansiyel ile ilişkilidir ve α3 integrinler aracılığıyla meme kanseri hücrelerinin haptotaktik migrasyonunu ve invazyonunu yönlendirir (, ). Glioblastomda, LAMA5’e adezyon in vivo mikro-tümör oluşumunu teşvik ederken tek hücreli invazyonu sınırlar (). Ayrıca, tümör tarafından salgılanan MMP1 tarafından oluşturulan LAMA5 fragmanları, endotel hücrelerinde anjiyogenezi teşvik ederek tümör neovaskülarizasyonunu kolaylaştırır (). Tersine, küçük hücreli dışı akciğer kanserinde laminin α5 zincirinin azalmış ekspresyonu, bazal membran bozulması ve artmış lenf nodu metastazı ile ilişkilidir (); bu da LAMA5’in kanser türlerine göre bağlama özgü fonksiyonlarına işaret etmektedir. Tümör hücresi içsel fonksiyonlarının ötesinde, önceki çalışmalar LAMA5’i immün ve stromal biyolojinin çeşitli yönleriyle ilişkilendirmiştir. Örneğin, endotel bazal membranındaki LAMA5 T-hücresi diapedezi ile ilişkilendirilirken, lenf nodu stromasındaki LAMA5 T-hücresi migrasyonunu ve farklılaşmasını etkileyebilir (). Kanserde LAMA5 ekspresyonu ayrıca seçilmiş tümör türlerinde immün hücre infiltrasyonu ve terapötik yanıt ile de ilişkilendirilmiştir (). Bu gözlemler, LAMA5 ile tümör immün özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemek için biyolojik bir gerekçe sunsa da, LAMA5’in tüm kanser türlerinde tek tip bir immünoregülatör role sahip olduğunu kanıtlamamaktadır.
Bu ilerlemelere rağmen, mevcut kanıtlar parçalı niteliktedir. Çoğu çalışma tekil kanser türlerine odaklanmıştır ve LAMA5’in prognostik etkisinin yönü kanser türleri arasında önemli ölçüde değişmektedir; bu da onun klinik değerine dair birleşik bir anlayışı engellemektedir. LAMA5’in ekspresyon profilinin, genetik ve epigenetik değişikliklerinin, tanısal performansının, prognostik öneminin, immün infiltrasyon modellerinin ve ilaç duyarlılığının kanser türleri arasında sistematik bir şekilde entegrasyonu henüz yapılmamıştır ve fonksiyonel doğrulama nadiren gerçekleştirilmiştir. Özellikle, agresif bir intraoküler malignite olan ve kötü prognoza ve sınırlı terapötik seçeneklere sahip uveal melanomda (UVM) LAMA5’in rolü tamamen araştırılmamıştır. Bu nedenle, LAMA5’in kapsamlı bir pan-kanser analizi ve deneysel doğrulaması gereklidir.
Temel Bulgular ve Genel Değerlendirme
adrenokortikal karsinom
mesane ürotelyal karsinomu
invaziv meme kanseri
servikal skuamöz hücreli karsinom ve endoservikal adenokarsinom
kolanjiokarsinom
kolon adenokarsinomu
kolon ve rektum adenokarsinomu
diffüz büyük B-hücresi lenfomu
özofagus kanseri
glioblastoma multiforme
baş ve boyun skuamöz hücreli karsinomu
böbrek kromofob hücreli kanseri
böbrek renal açık hücreli karsinomu
böbrek renal papiller hücreli karsinomu
akut miyeloid lösemi
beyin düşük dereceli glioma
karaciğer hepatoselüler karsinomu
akciğer adenokarsinomu
akciğer skuamöz hücreli karsinomu
mezotelyoma
overin seröz kistadenokarsinomu
pankreas adenokarsinomu
feokromositoma ve paraganglioma
prostat adenokarsinomu
rektum adenokarsinomu
sarkom
deri kutanöz melanomu
mide adenokarsinomu
mide ve özofagus kanseri
testis germ hücreli tümörleri
tiroid karsinomu
timoma
uterin korpus endometrial karsinomu
uterin karsinosarkom
uveal melanom
laminin alt birim α5
laminin
The Cancer Genome Atlas
Genotype-Tissue Expression
Gene Expression Omnibus
Clinical Proteomic Tumor Analysis Consortium
Human Protein Atlas
The Cancer Proteome Atlas
International Cancer Genome Consortium
Chinese Glioma Genome Atlas
Kansere Karşı İlaç Duyarlılığının Genomiği
Kanser Tedavisi Yanıt Portalı
Karışımlarda Göreceli İnhibisyonun Eş Zamanlı Profilleştirilmesi
Bağlantısallık Haritası
Moleküler İmza Veritabanı
Çeşitli Tümörlerde Bağışıklık Tahmini Kaynağı
Tümör Bağışıklığı Tek Hücreli Merkezi
milyon başına transkript
haritalanan okumaların milyonu başına transkriptin kilobaz başına fragmanları, üst çeyrek normalleştirilmiş
kopya sayısı değişimi
somatik kopya sayısı değişimi
tek nükleotid varyantı
tümör mutasyon yükü
homolog rekombinasyon yetmezliği
genel sağkalım
hastalığa özgü sağkalım
ilerleme-dışı aralık
hastalıktan arınma aralığı
hastalıktan arınma sağkalımı
nüks-dışı sağkalım
ilerleme-dışı sağkalım
Kaplan–Meier
tehlike oranı
güven aralığı
Benjamini–Hochberg
yanlış keşif oranı
alıcı işletme karakteristiği
ekri altındaki alan
normalleştirilmiş zenginleşme skoru
standart sapma
sitolitik aktivite
üçüncül lenfoid yapı
interferon-γ
dönüştürücü büyüme faktörü-β
ana histokompatibilite kompleksi
insan lökosit antijeni
T-hücresi reseptörü
B-hücresi reseptörü
tümöre sızan lenfosit
ekstraselüler matris
epitelyal–mezankimal geçiş
Tekdüze Manifold Yaklaşımı ve Projeksiyonu
gen kümesi zenginleşme analizi
gen kümesi varyasyon analizi
farklı şekilde eksprese edilen gen
ters transkripsiyon kantitatif polimeraz zincir reaksiyonu
Hücre Sayım Kiti-8
kısa tandem tekrar
bisinşonik asit
radioimmünopresipitasyon deneyi
sodyum dodekilsülfat–poliakrilamid jel elektroforezi
poliviniliden diflorür
at kökü peroksidazı
geliştirilmiş kimilüminesans
fetal bovin serumu
androjen reseptörü
östrojen reseptörü
reseptör tirozin kinazı
mitojenle aktive olan protein kinazı
nükleer faktör-κB
tüberöz skleroz kompleksi/mekanistik rapamisin hedefi
Özet
Anahtar Kelimeler
LAMA5, pan-kanser analizi, prognostik biyobelirteç, tümör bağışıklık mikroçevresi, uveal melanom
Atıf
Liu Y, Rossmiller B, Zhang F ve Fan W (2026) Kapsamlı pan-kanser analizi, LAMA5’in insan kanserlerinde tümör bağışıklığı ile ilişkili bir prognostik biyobelirteç olduğunu ortaya koyuyor ve uveal melanomda deneysel doğrulama sağlıyor. Front. Oncol. 16:1989435. doi: 10.3389/fonc.2026.1989435
Alınma Tarihi
05 Eylül 2026
Revize Edildi
12 Ekim 2026
Kabul Edildi
12 Ekim 2026
Yayınlandı
17 Kasım 2026
Cilt
16 – 2026
Francis Soares Gomes, Federal Alagoas Üniversitesi, Brezilya
Hui Li, Ordu Tıp Üniversitesi, Çin
Karim Al-Ghazzawi, Essen Üniversite Hastanesi, Almanya
© 2026 Liu, Rossmiller, Zhang ve Fan.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) şartları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazarların ve telif hakkı sahiplerinin belirtilmesi ve bu dergideki orijinal yayına kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak atıfta bulunulması koşuluyla, diğer platformlarda kullanımı, dağıtımı veya çoğaltılması mümkündür. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izni verilmemektedir.
*Yazışma: Yang Liu, herbliuyang@163.com
†Bu yazarlar çalışmaya eşit katkıda bulunmuştur
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.

