Özet
Parkinson hastalığı titreme, bradikinezi ve denge sorunları gibi motor semptomlarla karakterize edilir. Motor İmaj (MI), insanların fiziksel olarak hareket etmeden hareketi hayal etmelerini sağlayan bir tekniktir. Parkinson hastaları (PwP) da dahil olmak üzere çeşitli klinik popülasyonlarda motor rehabilitasyonda umut verici bir araçtır. MI müdahalelerinin etkili olabilmesi için insanların hareketleri canlı bir şekilde hayal edebilmesi gerekir; bu yetenek genel popülasyonda farklılık gösterir. Bu çalışma, MI canlılık puanları ile Parkinson’un motor semptomlarının şiddeti arasındaki ilişkiyi ve depresyon ile spor/müzik yeteneği ve deneyimi gibi diğer faktörleri incelemek için çevrimiçi bir anket kullanmıştır. MI ile ilgili önceki bilgi ve deneyimler de araştırılmıştır. Parkinson hastalarının kinestetik MI’ya kıyasla görsel MI’da önemli ölçüde daha canlı deneyimlere sahip olduğu bulunmuştur. Ancak, MI canlılık puanları ile Parkinson’un motor semptomlarının şiddeti, depresyon veya müzik/spor yeteneği arasında anlamlı bir ilişki/etki saptanmamıştır. Katılımcıların %78,5’inin daha önce MI veya benzeri bir tekniği kullandığını belirtmesine rağmen, çoğu MI terimine aşina değildi ve katılımcıların %82,5’inin bu teknik hakkında daha fazla bilgi edinmek istediğini bildirdi. Sonuçlar, MI’nın farklı motor semptom şiddeti seviyelerindeki ve önceki uzmanlık düzeylerindeki Parkinson hastaları için potansiyel olarak uygun olduğunu göstermektedir. Bulgular ayrıca, farkındalığı artırmak ve tekniğin kullanımını açıklamak için MI hakkında kaynaklara ihtiyaç duyulduğunu da vurgulamaktadır.
1 Giriş
Motor imaj (MI), herhangi bir fiziksel hareket olmaksızın hareketi hayal etmeyi içerir ve hareket hazırlığı için kilit bir rol oynadığı gösterilmiştir (, ). Motor yürütme sırasında aktif olan prefrontal korteks ve bazal gangliyonlar gibi beyin bölgelerinin MI sırasında da aktive olduğu gösterilmiştir (, ). MI’nın çeşitli spor dallarında performansı artırabildiğine ve daha deneyimli/elite sporcuların spor performanslarını geliştirmek için bu tekniği kullandıklarını bildirdiklerine dair kanıtlar bulunmaktadır (). Araştırmalar ayrıca yaralanma sonrası sporcuların MI kullanması gerektiğini, çünkü bunun rehabilitasyon deneyimini geliştirebileceğini ve iyileşmeyi kolaylaştırabileceğini öne sürmektedir (, ). Daha yakın zamanda, COVID-19 karantinası zorunlu antrenman kesintilerine yol açmış ve MI uygulamasının sporcular arasında fiziksel performans kapasitesini korumak ve artırmak için uygulanabilir bir araç olduğu görülmüştür (). Fiziksel pratiğin daha sınırlı olduğu durumlarda hareketi iyileştirme potansiyeli, MI’nın fiziksel pratik yapma yeteneğinin azaldığı veya mümkün olmadığı klinik popülasyonlarda, Parkinson hastaları [PwP; Caligiore ve ark. ()] da dahil olmak üzere motor rehabilitasyonuna yardımcı olabileceği anlamına gelmektedir.
Parkinson, en yaygın ikinci nörodejeneratif bozukluktur ve titreme ve bradikinezi, hafıza, denge ve ağrı sorunları gibi hem motor hem de non-motor semptomlarla karakterize edilir (, ). Parkinson tedavisi genellikle farmakolojik yöntemleri içerir; bu yöntemler semptomların tedavisinde etkili olsa da geniş bir yan etki yelpazesine de yol açabilir (, ). Bu nedenle, PwP’ye MI gibi tamamlayıcı ve telafi edici teknikler sunmak ve bunları incelemek önemlidir (). Parkinson hastalarında MI’yi inceleyen araştırmaların sonuçları karışıktır. Bazı araştırmalar PwP’lerin MI sırasında azalmış kortikomotor aktivasyon gösterdiğini gözlemlerken (), diğer araştırmalar PwP’ler ile kontrol grupları arasında imaj canlılığında anlamlı bir fark bulamamıştır (, ). MI’deki yavaşlama gözlemleri aslında Parkinson hastalarında imajın, dışa dönük hareketlerle paralel olarak yavaşlamasından kaynaklanabilir (). Daha yakın zamanda, Ferreira-Sanchez ve ark. () ayrıca PwP’lerin MI üretebildiğini, ancak bradikinezi gibi semptomlar nedeniyle zamansal doğruluğun değişebileceğini vurgulamıştır. Bu alandaki çalışmaların çoğunun küçük ölçekli olmasına rağmen, bulgular motor imajın Parkinson hastalarında denge, yürüyüş, el becerisi ve bradikinezi gibi çeşitli semptomları iyileştirme kapasitesini göstermiştir (20–25). Dolayısıyla, motor semptomlar bir bireyin MI’sını kısıtlayabilse de, bu teknik bu motor semptomların etkilerini azaltmaya yardımcı olma potansiyeline sahiptir. Fizyoterapistler bu tekniği pratiklerine entegre etmeye teşvik edilmiştir (). Motor imaj ayrıca dans ve müzik gibi diğer terapötik pratiklerle birlikte de kullanılabilir (, , ).
MI, Parkinson hastaları için hareketi desteklemede uygulanabilir ve potansiyel olarak keyifli bir teknik olma vaadine sahip olsa da (, ), motor semptomlarının şiddetinin ve diğer faktörlerin bir kişinin hareketi ne kadar canlı hayal edebildiğini etkileyip etkilemediği belirsizdir. McAvinue ve Robertson (), “normal” MI’nın genellikle “iyi” veya canlı MI olarak varsayıldığını, ancak sağlıklı popülasyonlardaki bireysel MI canlılığı/yetenek farklılıklarının genellikle yetersiz araştırıldığını veya göz ardı edildiğini öne sürmektedir. MI’deki değişkenlik, sadece bir Parkinson tanısının varlığından ziyade, bireysel faktörler arasındaki karmaşık etkileşimin bir sonucu olabilir. Bu nedenle, bu çalışma PwP’lerde MI canlılığı ile bir dizi faktör arasında bir ilişki olup olmadığını incelemiştir. Önceki çalışmalar çoğunlukla hafif semptomları olan PwP’leri içerdiğinden, bu çalışma tekniğin daha geniş bir motor semptom şiddeti aralığına sahip olanlar için uygunluğunu araştırmayı amaçlamıştır; özellikle imaj canlılığı ile motor semptom şiddeti arasında bir ilişki olup olmadığını sormuştur.
MI’nın modülü de araştırılmıştır. MI, insanların bir hareketin nasıl görüneceğini hayal ettikleri görsel veya ilişkili duyuları (örneğin, kasların gerilmesi) hayal etmeyi içeren kinestetik olabilir (). MI’nın bu farklı modülleri beyin aktivasyonunda bazı örtüşmelere sahip olsalar da, farklı sinirsel aktivasyon örüntüleri de sergilerler (). Ayrıca, araştırmalar insanların her iki MI modülünü de üretebildiğini, ancak MI görevleri sırasında birini diğerine tercih edebileceklerini öne sürmüştür (). PwP’lerin, sağlıklı kontrollere kıyasla telafi edici bir mekanizma olarak, görsel süreçlere ve ipuçlarına daha fazla dayanarak görsel imajı kinestetik imaja tercih etme olasılıklarının daha yüksek olduğu öne sürülmüştür (, ). Gerçekten de, çeşitli çalışmalardan PwP’lerde görsel MI’nın kinestetik MI’ya kıyasla daha yüksek canlılık derecelerine sahip olduğu doğrulanmıştır; bu durum diğer sağlıklı gruplarla benzerdir (, ). Eylemleri tasvir eden eşlik eden konuşma hareketlerinden elde edilen kanıtlar da PwP’lerin eylemlerin birinci şahıs kinestetik temsilini kullanma olasılıklarının daha düşük olduğunu göstermektedir (). Buna rağmen, Lim ve ark. () kinestetik imajın (görsel MI’ya kıyasla) PwP’lerde hareket hazırlığına yardımcı olma konusunda daha faydalı olabileceğini öne sürmektedir. Mevcut çalışma, önceki araştırmalarla benzer şekilde, PwP’lerin görsel imaj puanlarının kinestetik imaj puanlarından önemli ölçüde daha yüksek olacağını varsaymıştır.
İkinci olarak, depresyonun MI yeteneği üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Depresyon, genel olarak daha az canlı pozitif zihinsel imaj ile ilişkilendirilmiştir. (). Ayrıca, depresyonu olan insanlar hayal edilen (ve gerçek) hareketlerde belirgin bir yavaşlama ve kontrollere kıyasla hayal edilen ve gerçek hareketler arasında daha büyük zamansal tutarsızlıklar gösterirler (). Depresyon, Parkinson’un sık ve kalıcı bir semptomu olduğundan (), bunun PwP’lerdeki MI canlılığı üzerindeki etkisi araştırılmıştır.
Temel Bulgular ve Genel Değerlendirme
Bu çalışma ayrıca Parkinson hastalarının MI hakkındaki görüşlerini ve deneyimlerini de incelemiştir. Katılımcıların çoğunun ‘Motor İmaj’ terimini tanıyamaması, Parkinson hastaları (ve potansiyel olarak diğer klinik gruplar) için bu teknik hakkında erişilebilir bilginin eksikliğini göstermektedir. Gerçekten de, bazı katılımcılar önceki araştırma çalışmalarımıza katıldıkları için bu terime aşina olabilirlerdi, bu nedenle genel popülasyonda bu terimi bilen PwP sayısını olduğundan fazla tahmin etmiş olabiliriz. MI’nın ne olduğunu anlatan kısa bir videoyu izledikten sonra tanıma oranı artmaya başlamıştır; bu da terimin adının bilinmediğini veya başka bir ad kullanıldığını göstermektedir [ayrıca bkz. ()]. MI terimine ‘hareketi hayal etme’ veya benzer bir açıklama eklenerek tekniğin başlangıçta net bir şekilde tanımlanması gerekebilir. Çalışmaya katılanların çoğunun beyaz bir geçmişe sahip olması nedeniyle, MI kavramının diğer kültürlerde de araştırılması ve tekniğe yönelik olası diğer adlar ve tutumlar belirlenmelidir.
Bilimsel literatürde bile MI çeşitli başlıklar altında ele alınmış olup, tutarlı bir terminoloji eksikliği ve protokollerin yeterince raporlanmaması söz konusudur (). Bu nedenle, MI’nın ne olduğu ve nasıl kullanılacağına dair net ve standartlaştırılmış bilgiler hem araştırmacılar ve klinisyenler hem de genel halk için mevcut değildir. MI hakkında daha açık bilgiler, MI müdahalelerine yardımcı olmak ve tekniğin hareketleri destekleyecek şekilde erişilebilir olmasını sağlamak açısından faydalı olacaktır (, , ).
Genel olarak bu çalışma, Parkinson hastalığının motor semptomlarının şiddeti ile imajinasyon canlılığı arasında bir ilişki bulamadı ve ayrıca Parkinson hastalarının kinestetik imajinasyona kıyasla daha canlı görsel imajinasyon sergilediğini doğruladı. Ancak depresyon ve müzik/spor yeteneğinin MI canlılığını önemli ölçüde etkilemediği görüldü. MI tabanlı müdahalelerin umut verici bir teknik olduğu belirlenmiş olup, bu çalışma onların geniş bir Parkinson hastası grubu için uygun olduğunu vurgulamaktadır. Bununla birlikte, bulguların bu terim ve kavram hakkındaki farkındalığın düşük olduğunu göstermesi dikkat çekicidir; bu da daha fazla insanı MI ile buluşturmak için net bilgi sağlamanın ilk adım olabileceğini düşündürmektedir.
Beyanlar
Üretken Yapay Zeka beyanı
Yazar(lar), bu makalenin hazırlanmasında üretken yapay zekanın kullanılmadığını beyan etmiştir.
Bu makaledeki şekillerin yanında yer alan alternatif metinlerin (alt metin) tamamı Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuş olup, doğruluğu sağlamak için makul çabalar gösterilmiş ve mümkün olduğunda yazarlar tarafından incelenmiştir. Herhangi bir sorun tespit ederseniz lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.
Özet
Anahtar Kelimeler
depresyon, KVIQ, motor imajinasyon, Parkinson, canlılık
Atıf
Growcott C, Gowen E ve Poliakoff E (2026) Parkinson hastalarında motor imajinasyonun canlılığını etkileyen önceki deneyimleri ve faktörleri incelemek: tanıdık olmayan bir isimle potansiyel bir strateji. Front. Neurol. 17:1985533. doi: 10.3389/fneur.2026.1985533
Alındı
01 Eylül 2026
Revize edildi
20 Ekim 2026
Kabul edildi
29 Ekim 2026
Yayınlandı
17 Kasım 2026
17 – 2026
Sergio Sebastia-Amat, Alicante Üniversitesi, İspanya
Enrica Laura Santarcangelo, Pisa Üniversitesi, İtalya
Eleonora Malloggi, Trento Üniversitesi, İtalya
© 2026 Growcott, Gowen ve Poliakoff.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) şartları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazar(lar) ve telif hakkı sahibi(leri) belirtilip bu dergideki orijinal yayına kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak atıf yapıldığı sürece, diğer platformlarda kullanımı, dağıtımı veya çoğaltılması mümkündür. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izni verilmemektedir.
*İletişim: Charlotte Growcott, cgrowcott@arden.ac.uk
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.

