GÜNCEL YAYIN Koruyucu Hekimlik, Yaşam Tarzı Tıbbı ve Hücresel Biyoloji
📅 15 Kasım 2026 · Bağımsız Editoryal Ağ
Nöroloji & Uyku

Yaşlı Dili Demans Bakımında Ne Kadar Etkili: Etki ve Alt Mekanizma Üzerine Kapsamlı Bir İnceleme

✍️ Editör Masası • 📅 15 Kasım 2026 • ⏱️ 37 dk okuma
Yaşlı Dili Demans Bakımında Ne Kadar Etkili: Etki ve Alt Mekanizma Üzerine Kapsamlı Bir İnceleme

DERLEME MAKALESİ

Front. Med., 11 Kasım 2026

Sek. Geriatrik Tıp

Cilt 13 – 2026 | https://doi.org/10.3389/fmed.2026.1970932

  • LZ

    Lili Zhu 1

  • JC

    Jing Cai 2

  • TW

    Tingting Wan 3

  • HZ

    Hongshi Zhang 1*

  • 1. Çin Tıbbi Üniversitesi Changchun Hemşirelik Fakültesi, Changchun, Çin

  • 2. Çin Tıbbi Üniversitesi Changchun’a Bağlı Hastane Genel Müdürlüğü, Changchun, Çin

  • 3. Çin Tıbbi Üniversitesi Changchun’a Bağlı Hastane Acil Departmanı, Changchun, Çin

Makale metrikleri

Görüntülemeler

Özet

Arka plan:

Demenşin küresel yaygınlığı, yaşlanan nüfus bağlamında artmaktadır. İletişimin kalitesi, demenş hastalarının duygusal ve psikolojik iyilik halini etkilemede kritik bir rol oynar ve elderspeak’in (yaşlı konuşması) bu hastalara etkisi iki yönlüdür.

Amaç:

Bu çalışma, demenş bakım ortamlarında elderspeak’in tanımlarını, özelliklerini ve altında yatan mekanizmalarını incelemeyi, aynı zamanda hastalara davranışsal etkilerini ve bakım kalitesini özetlemeyi amaçlamaktadır.

Tasarım:

Tarama derlemesi.

Veri kaynakları:

Demenş bakımı elderspeak’in etkilerini ele alan çalışmalar hakkında PubMed, Web of Science, ProQuest, Cochrane, Embase ve CNKI’de sistematik bir tarama yapıldı.

Derleme yöntemleri:

Demenş bakımı içinde elderspeak’e odaklanan çalışmalar dahil edilirken, yalnızca dilbilimsel özelliklerini hemşirelik veya yönetim perspektifi olmadan analiz eden çalışmalar hariç tutuldu. İki araştırmacı veri ekranını ve ayırımını bağımsız olarak gerçekleştirdi.

Sonuçlar:

Bu analiz 295 makaleyi kapsamakta olup, bunların 19’u yaşlı üslubunun demans bakımı üzerindeki etkilerini özellikle incelemektedir. Yaşlı üslubu, sadeleştirilmiş dil kullanımı, daha yüksek ses tonu ve şefkat ifadeleriyle karakterize edilir. Bakım verenler, yaşlı bireylerin bilgiyi daha iyi anlamalarını sağlamak ve şefkatlerini iletmek amacıyla bu üslubu kullanırlar; ancak bu durum çoğu zaman istenmeyen olumsuz sonuçlara yol açar. Yaşlı üslubunun artmış bakım direnci davranışları, azalmış özdeğer ve şiddetlenen davranışsal belirtilerle ilişkilendirilmesi, bu faktörler arasındaki zaman ilişkisinin belirsizliğiyle birlikte dikkat çekmektedir.

Sonuçlar:

Yaşlı üslubu olumlu niyetlerle kullanılsa da olumsuz sonuçlar doğurabilir. Bu paradoks, demans bakımında kullanımının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Gelecek çalışmalar, kişi merkeziliğine dayalı iletişim stratejilerinin geliştirilmesine odaklanmalıdır. İletişim yaklaşımındaki bu değişim, yüksek kaliteli bakım sunumu için kritik önem taşımakta ve hemşirelik eğitiminin iyileştirilmesinde önemli sonuçlar içermektedir.

Raporlama yöntemi:

Bu çalışma PRISMA-ScR yönergesine uymaktadır.

Sonuçlar:

Bu derleme, demans bakımında yaşlı üslubundan kişi merkeziliğine dayalı iletişime geçişi savunmakta; hastanın onurunu korumak ve bakım kalitesini artırmak için hemşirelik eğitimi, klinik uygulama ve politika alanlarında sistematik reformlar talep etmektedir.

Hasta veya katılımcı katkısı:

Hasta veya halk katkısı yoktur.

1. Arka Plan

Demans, küresel ölçekte önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiş durumda ve bu hastalığın yükü, yaşlanan nüfusun büyümeye devam etmesiyle hızla artıyor. Araştırmalar, dünya çapında her yıl yaklaşık 7,7 milyon yeni demans olgunun teşhis edildiğini, bunun dört saniyede bir yeni bir olgu anlamına geldiğini gösteriyor. Bu bağlamda Asya yılda 3,6 milyon yeni olguyla (46%), Avrupa 2,3 milyon (31%) ve Amerikalar 1,2 milyon (16%) oranında katkı sağlıyor (). Çin’de de demanın yaygınlığı belirgin biçimde artıyor (). Demans; hafıza bozuklukları, konuşma ve dille ilgili zorluklar, anlama güçlükleri ve davranış değişiklikleri içeren bir belirti grubudur ve dille ilgili zorluklar etkilenen kişiler arasında özellikle yaygındır (). Dolayısıyla, demans hastaları ile bakıcıları arasındaki etkili iletişim son derece zor olabilir ve bu iletişim zorlukları hastalık ilerledikçe kötüleşme eğilimindedir (, ). İletişimin kalitesi, bakım reddi, bakıcı güvenliği, hastanın onuru ve uzun vadeli sağlık sonuçlarıyla doğrudan bağlantılıdır (, ).

Elderspeak, demans bakımında sıkça ortaya çıkan ve hâlâ tartışma konusu olan bir iletişim olgusu olarak, gerontoloji hemşireliği ve gerontoloji dilbilimi alanında giderek araştırmanın odak noktası haline gelmektedir (). Bu iletişim tarzı genellikle abartılı tonlama, basitleştirilmiş kelime dağarcığı ve cümle yapıları, aşırı samimi hitap biçimleri ve “sen” yerine “biz” gibi ortak zamirlerin kullanımı ile öne çıkmaktadır (). Elderspeak çoğu zaman bakım ve anlayışı aktarma niyetinden doğsa da, kapsamlı ampirik araştırmalar istenmeyen olumsuz etkiler doğurabileceğini göstermektedir. Örneğin, Herman ve Williams (), elderspeak’in demans hastalarında bakıma direnç (RTC) ile ilişkili olduğunu bulmuştur; bu durum yıkanma reddi, yemek yemeye direnç veya ilaç almaya karşı çıkma biçiminde ortaya çıkabilmektedir (). Ayrıca başka bir çalışma, elderspeak’i dolaylı bir “dilbilimsel yaşçılık” biçimi olarak nitelendirmiştir; bu da yaşlıların bağımlılığı ve yetersizliğine dair önyargıları dolaylı biçimde pekiştirmektedir (). Mekanistik açıdan yaş aşağılayıcı dil, İletişim Uyumlaştırma Kuramı ve Yaşlanmanın İletişim Sıkışması modeli ile iç içe bağlantılıdır (). Bakıcılar, yaşlılarla etkileşim sırasında görünüş, bilişsel durum veya işlevsel yetenekler gibi etkenlerin etkisiyle iletişim zorluklarını azaltma çabasındalarsa, iletişim tarzlarını sıklıkla uyarlamaktadırdır (, ). Ancak “aşırı uyumlandırma” eğilimi, yaşlı hastalar tarafından alçaltıcı veya saygısız olarak algılanabilir ve olumsuz duygusal tepkiler ile işbirliğinden kaçınan davranışlar doğurabilir. Araştırmalar, bu zararlı iletişim döngüsünün yalnızca yaşlıların özdeğerini zedelemekle kalmayıp, aynı zamanda bilişsel katılımı azaltarak işlevsel gerilemeyi hızlandırabileceğini göstermektedir (, ).

Son yıllarda hemşirelik eğitimi ve uygulamasındaki gelişmeler, uluslararası hemşirelik araştırmalarında yaşa yönelik dilin olumsuz sonuçlarıyla ilgilenmenin gerekliliğini öne çıkarmıştır. CHAT (Konuşmayı Değiştirme) ve CHATO (Online Konuşmayı Değiştirme) gibi girişimler, bakım verenler arasındaki yaşçı dili azaltmak ve iletişim becerilerini artırmak amacıyla tasarlanmıştır (, ). Bu çalışmalar, iletişim tekniklerinin uyumluluğunun yanı sıra, bakım kurumlarının eğitim ve sistem müdahaleleriyle iletişim biçimlerini iyileştirerek bakım kalitesini yükseltme sorumluluğunu da vurgulamaktadır (). Ancak yaşlılara yönelik konuşma (elderspeak) üzerine güncel araştırmalar birkaç sınırlamaya sahiptir. Birincisi, farklı kültürel bağlamlarda yürütülen araştırmalar belirgin farklılıklar ortaya koymakta ve Batı ortamlarında belirlenen elderspeak özelliklerinin Doğu Asya ülkelerinde geçerli olmayabileceğini göstermektedir (, ). İkincisi, mevcut literatür metodolojik tutarlıktan yoksundur; bazı çalışmalar niteliksel görüşmeler, bazıları ise video gözlemi veya anket araştırmaları kullanmakta, bu da bulguların karşılaştırılabilirliğini sınırlamaktadır (–). Ayrıca, elderspeak olumlu duygusal rahatlama sağlayabilirken, olumsuz psikolojik etkilere ve olumsuz sonuçlara da yol açabilmektedir. Bu çift roller, daha ileri düzeyde inceleme ve sistematik değerlendirmeyi gerektirmektedir.

Bu derleme, dementia bakımı ortamlarında elderspeak’in uygulaması, pratik zorlukları ve ilgili müdahale stratejilerini incelemektedir. Amaç, mevcut araştırma bulgularını sentezlemek, gelecekteki araştırma yönlerini ve pratik önerileri sunmak ve bakım verenler, hemşirelik eğitimcileri ile politika yapıcılar için bir temel sağlamaktır. Bu yaklaşım, dementia bakımı ortamlarında daha etkili ve saygılı iletişim modellerinin gelişimini teşvik etmeyi hedeflemektedir.

2 Yöntemler

2.1 Edebiyat taraması ve eleme

Bu çalışma, PRISMA (Sistematik Derlemeler ve Meta-Analizler için Tercih Edilen Raporlama Öğeleri) yönergelerine uygun olarak, veri tabanlarının kuruluşundan Ağustos 2026’ya kadar sistematik bir literatür taraması gerçekleştirdi. Taraması yapılan veri tabanları arasında PubMed, ProQuest, Web of Science ve Google Scholar yanı sıra seçili temel dergilerin ve referans listelerinin el taraması yer aldı. Kullanılan arama terimleri “Elderspeak,” “Yaşlı odaklı dil,” “İletişimde yaşlıyı küçümseme,” “çocuksulaştırıcı konuşma,” “demans,” “Alzheimer hastalığı,” “bilişsel bozukluk,” “Hemşirelik” ve “bakım” olarak belirlendi. Çalışma protokolü, kayıt numarası https://doi.org/10.17605/osf.io/d72fx ile Open Science Framework平台上 kaydedildi.

2.2 Dahil etme ve hariç tutma kriterleri

2.2.1 Dahil etme kriterleri

(1) çalışma popülasyonu demans hastaları veya bakım verenlerden oluşur; (2) araştırma ortamı topluluk, ev, kurum veya hastane gibi bir bakım bağlamında gerçekleşir; (3) çalışma, elderspeak’in kullanımı, özellikleri, etkileri veya ilgili müdahaleleri açıkça özetler veya inceler; (4) çalışma türü nitel, nicel veya karma yöntem araştırmalarını içerir; (5) eser, İngilizce veya Çince dilinde hakemli bir dergide yayınlanır.

2.2.2 Hariç tutma kriterleri

(1) Hakemli olmayan literatür, konferans özeti ve kitap bölümleri; (2) ampirik veri desteği olmayan teoretik derlemeler; (3) yalnızca elderspeak’in dilbilimsel özelliklerine odaklanan ancak demans bakım ortamında yürütülmeyen çalışmalar; (4) tam metinleri erişilebilir olmayan çalışmalar.

2.3 Literatür tarama süreci

Literatür taraması, iki araştırmacı tarafından bağımsız olarak yürütüldü, ortaya çıkan uyumsuzlukları ise üçüncü bir araştırmacı çözdü. İlk tarama başlıklar ve özetlere odaklanırken, ardından tam metinlerin kapsamlı değerlendirmesi yapıldı. Belirlenen kriterleri karşılayan çalışmalar, son olarak analiz için derlemeye dahil edildi.

2.4 Veri çıkarma

Grup tartışmaları aracılığıyla; yazar, yayın yılı, ülke, çalışma tasarımı, katılımcı yaşı ve elderspeak kullanım sıklığı gibi alanları içeren bir veri çıkarma formu geliştirdik. Ayrıca, elderspeak’in demans bakımını olası mekanizmaları üzerinden nasıl etkileyebileceğine ilişkin temel içeriği çıkardık. Bu ilişkiyi aydınlatmak için çıkarılan bilgileri kategorize ettik ve düzenledik; bireysel çalışmaların bulgularına ve temel sonuçlara vurgu yaptık.

3 Bulgular

3.1 Arama sonuçları

İlk arama 295 çalışma ortaya çıkardı. Kayıtların otomatik ve manuel olarak tekrarlanması sonrasında, başlık ve özet taraması için 221 çalışma kaldı. Bu taramanın ardından sistematik derlemeler, literatür derlemeleri, editöryel yazılar ve uygun olmayan çalışma türleri elendi ve 168 çalışma tam metin tarama aşamasına ulaştı. Sonuç olarak, 19 çalışma tüm dâhil etme kriterlerini karşıladı ve nihai analize dâhil edildi (Şekil 1). Veri çıkarma sırasında, birkaç makalenin aynı temel çalışmaların bulgularını farklı ölçüm sonuçlarını vurgulayarak raporladığı görüldü. Tam metin tarama aşamasında toplam 149 makale elendi; bunların çoğu çalışma ortamının önceden tanımlanan çalışma kapsamıyla uyumlu olmaması nedeniyle elendi (Şekil 1).

Şekil 1

3.2 Çalışma özellikleri

Bu derlemeye dahil edilen çalışmalar 2006 ile 2026 yılları arasında yayımlanmış olup, çoğunluğu Amerika Birleşik Devletleri’nden (, , , –) kaynaklanmaktadır. Geri kalan çalışmalar Kanada, Birleşik Krallık, Singapur ve Malezya’da yürütülmüştür (–). Çalışma tasarılarına gelince, derlemeye dahil edilen on dokuz çalışmanın on dördü nicel (, , , –, , , –), dördü nitel (, –), biri karma yöntem () çalışmasıydı. Bu çalışmalar örneklem büyüklükleri önemli ölçüde değişmekte, n = 1’den n = 310’a kadar uzanmakta ve çoğunluğu nispeten küçük kohortları içermektedir. Bu çeşitlilik çalışma süresi, maruz kalma değişkenlerinin doğası ve etik kısıtlamalar gibi faktörlerden kaynaklanabilir. Çalışma ortamlarına gelince, on dokuz çalışma huzur evlerinde veya bakım merkezlerinde (, , , , , , –, , ), geri kalan beş çalışma ise hastane ortamlarında (, , , , ) gerçekleştirilmiştir (Tablo 1).

Tablo 1

Yazar(lar)
yıl, ülke
Çalışma tasarı Katılımcılar, Örneklem büyüklüğü Bakım Durumu Elderspeak Kullanımı
Cunningham &William () (Kanada) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 1)
②Sade hemşirler ve bakım asistanları (n = 3)
Demanslı NH yerleşicileri Ondakı on kez
Williams ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 27)
②Sade hemşirler (n = 29)
Demanslı NH yerleşicileri Temel: %34,6
Müdahale sonrası: %21
Shaw ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 16)
②Sade hemşirler ve bakım asistanları (n = 53)
Demanslı hastanede yatan hastalar %96,6
K Coleman ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①Sade hemşirler (n = 237) Demanslı NH yerleşicileri %35 – %58
Shaw ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 16)
②Hastane hemşireleri (n = 53)
Demanslı hastanede yatan hastalar 96,6%
Williams ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 20)
②Hastane hemşireleri (n = 52)
Demanslı bakım evi yerlileri RTC davranışı: %36 İşbirlikci: %44
Nötral davranış: %72
Herman ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 20)
②Hastane hemşireleri (n = 52)
Demanslı bakım evi yerlileri %4 – %99
Shaw ve ark., () (ABD) karma yöntemler çalışma ①AD hastaları (n = 16)
②Hastane personeli (n = 53)
Demanslı hastanede yatan hastalar 29,9%
Williams ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①Hastane hemşireleri (n = 219) Demanslı bakım evi yerlileri Hastane hemşirelerinin elderspeak’i tanıma yeteneği önemli ölçüde arttı
Williams ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①Hastane hemşireleri (n = 19) Demanslı bakım evi yerlileri Hastane hemşirelerinin elderspeak’i tanıma yeteneği önemli ölçüde arttı
Shaw ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 16)
②Bakım personeli (n = 53)
Demanslı hastanede yatan hastalar %40
Grimme ve ark., () (ABD) nitel çalışma ①Bakım yardımcıları (n = 26) Demanslı bakım evi yerlileri Hastane hemşirelerinin elderspeak’i tanıma yeteneği önemli ölçüde arttı
Williams ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 20)
②Hemşire personeli (n = 52)
NH’ye yerleştirilmiş demans hastaları 69%
Bridgstock ve ark., () (İngiltere) nitel çalışma ①AD hastaları (n = 43)
②Sağlık personeli (n = 77)
Hastaneye yatırılmış demans hastaları NA
Williams, () (ABD) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 38)
②Sade hemşireler ve hemşire asistanları (n = 60)
NH’ye yerleştirilmiş demans hastaları Elderspeak’in psikodilbilimsel özellikleri müdahalenin ardından anlamlı biçimde azalmıştır
(p = 0,001)
Williams ve Herman () (ABD) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 16)
②Hemşire personeli (NA)
NH’ye yerleştirilmiş demans hastaları NA
Cavallaro ve ark., () (Singapur) nitel çalışma ①AD hastaları (n = 20)
②Sağlık personeli (n = 4)
NH’ye yerleştirilmiş demans hastaları Yaklaşanlar demans hastalarıyla iletişim kurarken sözel uyum davranışları yaygındır; buna hem uygun uyum hem de aşırı uyum dahildir.
Williams ve ark., () (ABD) nicel çalışma ①AD hastaları (n = 49)
②Hemşire asistanları (n = 39)
NH’ye yerleştirilmiş demans hastaları Temel değer: 28,5%
Mudahalenin ardından: 19,6%
Soon Chye ve David () (Malezya) nitel çalışma ①Sağlık personeli (n = 3) NH’ye yerleştirilmiş demans hastaları Üç yaklaşan da elderspeak kullanmıştır.

Dahil edilen çalışmaların özellikleri ve analizleri (N = 19).

AD, Alzheimer demansı; NH, Hemşire evi; RTC, Bakıma direnç.

3.3 Elderspeak kullanım oranı ve yaygın özellikleri

Elderspeak, bakım evleri ve hastaneler dahil olmak üzere bakım ortamlarında yaygın olarak gözlemlenmektedir. Araştırmalar, elderspeak’in yaygınlığında önemli ölçüde değişkenlik bulunduğunu, sağlık profesyonelleri arasındaki kullanım oranlarının %4 ile %99 arasında değiştiğini göstermektedir. Yaygın oluşuna rağmen, birkaç çalışma, hedefli iletişim eğitiminin demans bakımı ortamlarında bakım çalışanları arasındaki elderspeak kullanımını önemli ölçüde azaltabileceğini ortaya koymaktadır. Elderspeak, yaşa ilişkin önyargılara dayanan ve genellikle yaşlıları “çocuksulaştıran” iletişim örüntüleriyle karakterizedir. Bu özelliklerin çeşitli araştırmalarda tutarlı biçimde belirlenmesi, onların elderspeak’in en kararlı ve belirgin dilbilgisel işaretleri statüsünü vurgulamaktadır. Eldeki kanıtlara dayanarak, elderspeak’in dilbilgisel özellikleri sistematik biçimde dört gruba ayrılabilir. İlk olarak, sözcük bilgisi özellikleri küçültme ekleri, çocuksulaştıran sözcükler ve uygunsuz sevgi ifadelerini içerir. İkinci olarak, dilbilgisel özellikler parçalı konuşma, yönlendirici dil ve toplayıcı zamirlerin yerine başka ifadelerin kullanılmasıdan oluşur. Üçüncü olarak, sesli (prosodik) özellikler öncelikle abartılı tonlama ve yükseltilmiş tondan oluşur. Son olarak, işlevsel (pragma) özellikler, iletişimdeki güç dengesizliğini daha da pekiştiren, aşırı uyum sağlama ve gereksiz tekrar gibi söylem düzeyindeki stratejilerle ilgilidir.

Tablo 2

Yazar(lar)
yıl, ülke
Elderspeak’in ortak özellikleri Elderspeak kullanımını etkileyen faktörler Elderspeak’in etkisi ve mekanizması Temel bulgular ve sınırlılıklar
Cunningham & William, () (Kanada) Dilbilgisi özellikleri (küçültme ekleri, toplanık zamir yerine kullanımları, etiket soruları, sadeleştirilmiş dilbilgisi ve sözcük dağarcığı); sözlü olmayan özellikler olarak değişmiş prosodi (abartılı ses tonlaması, yüksek ses, bağırmak, abartılı noktalama işaretleri) Elderspeak, bakım personelinin insancıl bakım sağlamaya çalışırken aynı zamanda işlerinin doğasında bulunan görev yüklemelerini karşılamaya yönelik çabalarında kullanabilecekleri bakım ile kontrol mesajları arasındaki dengesizliği sıklıkla yansıtır Toplam elderspeak puanları (M = 29.5, SD = 25.74) ve RTC puanları (M = 8.75, SD = 13.79) arasında r = 0.93, p = 0.03 korelasyon gözlemlendi. Personelin elderspeak kullanımı arttıkça yerleşenlerin RTC davranışlarının arttığı görüldü. Elderspeak ile RTC arasındaki nedensellik ilişkisini kurmada başarısızdır. Elderspeak’in veya RTC’nin bakım etkileşimleri içinde öncü yoksa sonuç davranış olup olmadığını belirlemek için, belirli araştırma sorularını ve zamansal ilişkileri yanıtlamaya yönelik yapılandırılmış araştırmalara ihtiyaç vardır.
Williams ve ark., () (ABD) Elderspeak özellikleri: sadeleştirilmiş sözcük dağarcığı ve dilbilgisi, kısaltılmış cümleler, yavaşlanmış konuşma, yükseltilmiş ses tonu ve şiddeti, ayrıca uygunsuz derecede samimi hitap ifadeleri NA Sürekli bakım kurumlarında demans hastalarına bakılan, artan sayıda kişi için bakım sağlayan personelin yoğun şekilde kullandığı bebek dili benzeri bir konuşma tarzı. Dementia hastalarının RTC gösterme olasılığı iki katından fazladır. Yerleşenlerde yüksek RTC oranları ile birlikte personelin yüksek elderspeak kullanım oranlarına sahip sürekli bakım kurumları, muhtemelen CHAT müdahalesinden en fazla yararlanacaktır.
Shaw ve ark., () (ABD) Sözcüklerin azaltılması, yatıştırıcı ifadeler, çocukça terimler ve kalıplar, topluluk zamiri yerine kullanımı Hemşirelerin yaşı (p = 0,008)
Hastada deliryum (p = 0,025)
Yatan tedavi süresi (p = 0,035)
Bakıcıların demans hastalarının bilişsel işlevleri hakkındaki önyargılarından kaynaklanan elderspeak, çocuklaştırıcı ve denetleyici bir dil kullanır. Bu, akut bakımda kapalı bir iletişim döngüsü oluşturur ve sıklıkla hastanın direncini tetikler. Hemşire personelinin bir kısmı bu özellikleri nadiren, bir kısmı ise tekrar tekrar uyguluyor. Elderspeak’in sözsüz özellikleri incelenmedi.
K. Coleman ve ark., () (ABD) NA NA Sağlık evi yerleşenleri, personel elderspeak (bebeğe hitap eder gibi görünen bir iletişim) kullandığında, normal iletişimle karşılaştırıldığında RTC gösterme olasılığının iki katına sahiptir. CHATO için uzaktan uygulama uygulanabilir ve başarılı oldu. Veri toplama yöntemleri, sadakat takibi ve değerlendirme başarılı oldu ve daha büyük bir denemeye kolayca ölçeklenebilir.
Shaw ve ark., () (ABD) Uygunsuz biçimde çocukça sözcük seçimi ve/veya abartılı prosodi Hastanın ağrı düzeyi (p < 0,001) Elderspeak iletişimi veya bebeğe hitap eder gibi görünen bir iletişim, uzun süreli bakımda ROC’nin bilinen bir nedendir. Elderspeak iletişimi, ağrı şiddeti ve cinsiyet ROC oluşumuna katkıda bulundu; ağrı ROC’ye en büyük katkıyı sağladı.
Williams ve ark., () (ABD) Sadevokabüler ve basit dilbilgisi, kısaltılmış cümleler, yavaşlanmış konuşma, yükseltilmiş ses tonu ve sesi, ayrıca uygunsuz şekilde samimi hitap biçimlerinde küçümseyici sözcükler Daha yüksek MDS-COGS puanları, daha yoğun elderspeak kullanımıyla ilişkilendirildi (p = 0,003).
ADL’lerde (günlük yaşam aktiviteleri) daha fazla bakım desteğine ihtiyaç, personelin elderspeak kullanımıyla anlamlı biçimde azalmasıyla da ilişkilendirildi (p = 0,008).
Elderspeak, patronice (üstten görücü) bir tutum olarak algılanır ve bilişsel açıdan bütünlüğü koruyan yaşlılarda iletişim kopukluğuna ve sorunlu davranışlara yol açabilir. Küçük örneklem büyüklüğüne sahip huzurevi yerleşimcileri; bakım personelinin elderspeak iletişimi kullanması durumunda, yetişkinlere yönelik normal konuşma ile karşılaştırıldığında, bilişsel açıdan bütünlüğü koruyan yaşlılarda RTC gösterme olasılığının anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur.
Herman ve ark., () (ABD) Çocukça vokabüler ve dilbilgisi, toplu zamir değiştirme, küçümsey sözcükler, yönlendirici ifadeler, abartılı övme, emir biçimleri, etiket soruları, üçüncü kişi atıfları Hastanın bilişsel bozukluğu
Bakım etkinliğinin türü
Elderspeak’in altında yatan yetersizlik içeren dolaylı mesajlar, demanslı kişilerin olumlu bir benlik kavramını korumaya yönelik çabalarıyla çatışır. Personelin elderspeak kullanımı, yerleşimcilerde çığlık atma, olumsuz sözlü ifadeler ve itme gibi bakım direnç davranışlarını anlamlı biçimde artırdı.
Shaw ve ark., () (ABD) Toplu zamir değiştirme, kısa sözcükler, küçümsey sözcükler, çocukça hitap biçimleri, prosodik değişiklikler Bakım ortamı
Hastanın davranışı
Elderspeak, etkileşim sırasında bakım, saygı ve kontrol dengesizliği yaratır ve bu durum demanslı kişilerde direnç davranışlarını tetikleyebilir. Bakım simülasyonları sırasında üretilen elderspeak iletişimi, özellikle standartlaştırılmış hastayla, gerçek hastane bakımında kullanılan iletişimle hem miktar hem de örüntü açısından uyumludur.
Williams ve ark., () (ABD) Çoğul şahıs zamirlerinin değiştirilmesi Eski yaştakilerin stereotipleri
Personel farkındalığı ve bilgi düzeyi
İş yeri kültürü ve eğitim erişimi
Sonuçlanan dolaylı yetersizlik mesajı, yaşlı bireylerde depresyon, çekilme ve bağımlılıkla sonuçlanan olumsuz bir geri bildirim döngüsünü başlatır. Çevrimiçi eğitim, personelin bilgi düzeyini ve etkili olmayan iletişimi tanıma becerisini önemli ölçüde iyileştirmiştir; etkinliği, orijinal yüz yüze formatla karşılaştırılabilir düzeydedir.
Williams ve ark., () (ABD) Küçültme eklerinin kullanımı, çoğul şahıs zamirlerinin değiştirilmesi, sözsüz iletişim Bakıcıların olumsuz stereotipleri
Bakıcıların farkındalık eksikliği
Kültürel normlar
Bakıcıların eğitim düzeyi
Eski yaştakilere yönelik konuşma, yetersizlik ve bağımlılık mesajı ileterek demanslı kişide olumsuz davranışları tetikler. Talk Online adlı değişim programı, Yetişkin Günlük Hizmetleri personelinin bilgi düzeyini ve kişi merkezli iletişimdeki özgüvenini önemli ölçüde iyileştirmiştir.
Shaw ve ark., () (ABD) Çoğul şahıs zamirlerinin değiştirilmesi, çocukça terimlerin kullanımı, uygun olmayan sevgi ifadeleri Hastanın kırılganlık algısı
Hastanın yaşığı
Yönlendirmeler, yaş ipuçlarından ve yüksek kontrol içeren ortamlardan kaynaklanan bakım, saygı ve kontrol dengesizliğini yansıtır; bu durum olumsuz geri bildirim sarmallarını ve direnci tetikleyebilir. Iowa Elderspeak Kodlama Sistemi ile tespit edilen eski yaştakilere yönelik konuşma, nötral konuşmaya göre daha üstünlük tanıyıcı ve daha az saygılı olarak değerlendirilmiş ve bakım reddi ile ilişkilendirilmiştir.
Grimme ve ark., () (ABD) Küçültme biçimli sözcükler; ortak zamir yerine geçirme; sözcük dağarcığının kısıtlanması Yakınlık; hastanın demanslı olması Eldercazibe (yaşlılara konuşma) biçimi, yaşlı bireylere yetersizlik önyargılarını aktararak olumsuz bir öz-kavramayı tetikler ve bakım alımına karşı direnci artırır. Sertifikalı hemşire asistanları genellikle yaşlıları yatıştırmak ve işbirliğini artırmak amacıyla, özellikle bakım görevleri sırasında ve demanslı hastalarla konuşurken eldercazibe kullanırlar; ancak birçokları bunu potansiyel olarak aşağılayıcı bir tutum olarak kabul eder.
Williams ve ark., () (ABD) Ortak zamir yerine geçirme; çocukça sözcük değiştirme; uygunsuz sevgi ifadeleri Hastanın yaşı Eldercazibe örtük olarak yetersizlik ve bağımlılık mesajı verir; kontrol edici davranışlar sergiler ve seçimi kısıtar. Ortak zamir yerine geçirme, eldercazibenin en yaygın biçimi olup kaydedilen bakım etkileşimlerinin %69’unda gözlemlenmiştir.
Bridgstock ve ark., () (İngiltere) “Aşırı” övme, genellikle eldercazibenin tipik bir özelliği olarak kabul edilir. Hastane ortamı; hastanın bilişsel işlevi Övme sözlüğü, demanslı bireylerin bakım görevlerine odaklanmalarına ve özerklik ve onur duygularını korumalarına yardımcı olabilir. Bu bulgu, etkileşim düzeni kuramı ve kibarlık kuramı üzerinden açıklanabilir. Demanslı bireylerle övme kullanımı, hastaları görevlere yönlendirir ve özerklik duygularını korur. Ancak bu kullanım, her durumsal etkileşimin koşullarına dikkatli bir biçimde yaklaşımayı gerektirir.
Williams, () (USA) Elderspeak’in özellikleri üç boyutta toplanır: şefkat, saygı ve kontrol. Hastanın bilişsel işlevi
Personelin yaşı ve deneyimi
Bakıcılar elderspeak kullandığında aktarılan saygı düzeyi nispeten düşük, kontrol duygusu ise nispeten güçlüdür; bu da yaşlıların yeteneksiz ve başkalarına bağımlı olduğu izlenimini uyandırır. Standartlaştırılmış iletişim eğitim programları elderspeak kullanım sıklığını azaltabilir ve kurumlardaki genel iletişim iklimini iyileştirebilir.
Williams & Herman, () (USA) Elderspeak’in özellikleri üç boyutta toplanır: şefkat, saygı ve kontrol. Hasta davranışları İletişimin kontrol edici duygusal tonuna verilen puan ne kadar yüksekse, yaşlılardaki bakım-aşırı dirençli davranışlar da o kadar artar. Bu durum bozulmuş iletişimden kaynaklanır. Bakım evlerinde bakım iletişimi aracılığıyla aktarılan duygusal ve dolaylı mesajlar nicelendirilebilir ve bakım süreci sırasında yaşlılardaki davranış değişiklikleriyle ilişkilidir.
Cavallaro et al., () (Singapore) Sadekelim ve basit cümle yapılarının kullanımı, söz tekrarları ve ses yüksekliği. Hastanın fiziksel ve bilişsel işlev düzeyleri Bu, hastaları yalnızca itaatkâr olabilecekleri, özerkliği olmayan zayıf bireyler olarak algılamalarına yol açar. Altta yatan mekanizma, yaşlanma önyargılarının aşırı uyumlayıcı tutumu tetiklemesidir. Bakıcıların yaşlıları sessiz, savunmasız bireyler olarak konumlandırması çeşitli biçimlerde ortaya çıkar.
Williams et al., () (USA) Küçültücü ifadeler ve toplanık zamir yerine kullanımları NA NA Kısa süreli eğitim öğretimi, bakım görevlilerinin elderspeak kullanımını azaltabilir.
Soon Chye & David () (Malezya) Sınırlı kelime dağarcığı
Çocuksulaştırıcı ve aşırı koruyucu konuşma
Tekrarlar
Hastaların kendi kendine bakım yapabilme yeteneği Elderspeak kullanımı yaşlıları dezavantajlı bir konuma yerleştirir. Altta yatan mekanizya yaşa dayalı önyargılardır. Elderspeak’in çeşitli dilbilimsel biçimlerine ilişkin bakım verenlerin farkındalığını artırmak esastır. Elderspeak’in uzun süreli kullanımı yaşlıları itaatkar ve pasif bireyler haline getirir.

Elderspeak’in temel özellikleri, etkileri ve etki faktörleri.

NH: hanehalkı bakımı merkezi; NA: Uygun Bilgi Yok; RTC: bakıma direnç; ROC: bakımı reddetme; MDS-COGS: Minimum Veri Seti – Bilişsel Performans Ölçeği.

3.4 Elderspeak’in etkileri ve etki faktörleri

Çoğu çalışma, elderspeak’in demans hastalarında belirgin biçimde olumsuz etki yaptığını göstermektedir (, ). Bu zararlı etkiler üç temel alanda ortaya çıkar. Birinci olarak, elderspeak bakıma direnci artırır. Elderspeak’in kullanımı, ilaç veya yemek yemeyi reddetme gibi daha güçlü direnç davranışlarını ve kişisel bakım etkinlikleri sırasında, örneğin yıkanma sırasında artmış huzursuzluğu tutarlı biçimde tetikler (, ). İkinci olarak, elderspeak özdeğeri ve duygusal iyi oluşu zedeler. Demans hastaları sıklıkla çocuksulaştırıcı dili, özdeğeri zedeleyen ve değersizlik ile duygusal çekilme duygularına yol açan algılanan yetersizlik veya bağımlılık sinyali olarak yorumlar (, ). Üçüncü olarak, elderspeak davranışsal belirtileri şiddetlendirir; çünkü artmış huzursuzluk, saldırganlık ve kaygıyla yakından ilişkilidir (, ). Buna karşılık, elderspeak ile bu olumsuz sonuçlar arasındaki zaman ilişkisini kesin biçimde ortaya koyan bir çalışma yoktur.

Mevcut kanıtlar, demans bakım ortamlarında elderspeak kullanımının birden fazla faktör tarafından etkilendiğini göstermektedir. Hastalar düzeyinde hem klinik hem de demografik özellikler elderspeak’in yaygınlığının artmasıyla ilişkilidir. Bu faktörler daha ciddi bilişsel bozulma, ağrı, duysal kayıplar, ileri yaş ve daha düşük eğitim düzeyini içermektedir (, –, ). Ayrıca hasta davranışları elderspeak kullanım sıklığıyla yakından ilişkilidir (, ). Bir çalışma, bakım personelinin demans hastaları bakım direnci gösterdiğinde etkileşimlerin %36’sında elderspeak kullandığını ortaya koymuştur. Bu oran hastalar işbirlikçi olduğunda %44’e, hasta davranışları nötral olduğunda ise %72’ye yükselerek elderspeak’in duruma duyarlılığını vurgulamaktadır (). Önemli bir bulgu olarak, öz bakımdaki bağımlılık düzeyinin artması elderspeak kullanımının azalmasıyla eşleşmektedir (). Bakım verenler düzeyinde, elderspeak’e ilişkin farkındalığın eksikliği ve eğitim geçmişindeki farklılıklar bu iletişim biçiminin yaygınlığına katkıda bulunmaktadır (, ). Kurumsal ve toplumsal düzeyde ise elderspeak’in yaygınlığı, bakım örgütlerindeki yetersiz eğitim desteği ve yaşlılara yönelik yaygın yaşa dayalı tutumlar tarafından pekiştirilmektedir (, , ).

3.5 Alternatif iletişim stratejileri

Elderspeak’in olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla, demans bakımında daha saygılı ve etkili etkileşimleri teşvik eden birkaç alternatif iletişim stratejisi belirlenmiştir. Kişi Merkezli İletişim, hastaların bireysel tercihlerinin, ihtiyaçlarının ve korunmuş yeteneklerinin anlaşılmasının önemini vurgular. Bakım verenler, hastaların bilişsel durumlarına ve korunmuş kapasitelerine odaklanarak hem saygılı hem de anlamlı etkileşimlere katılabilir. Dilin aşırı basitleştirilmesi veya çocuklaştırıcı ifadeler kullanmak yerine, bakım verenlere hastaların özerkliğini ve onurunu koruyacak biçimde iletişim kurmaları önerilmektedir (). Changing Talk (CHAT) programı gibi Vermen Eğitimi Programları, bakım verenlerin elderspeak kullanımını tanımlamalarına ve azaltmalarına yardımcı olmak ve kişi merkezli iletişim uygulamalarını benimsemek için yapılandırılmış rehberlik sunar. Kanıtlar, bu programların bakım verenlerin iletişim becerilerinde önemli iyileşmelere yol açtığını ve hastaların bakıma direncinde azalmalarla ilişkili olduğunu göstermektedir (, , , ). Sözsel İletişim Stratejileri ise demans bakımında sözel yaklaşımları daha da güçlendirir. Yüz ifadesi, beden dili ve uygun dokunma gibi sözsel ipuçları, özellikle sözel iletişimin sınırlı olduğu durumlarda empati ve anlayış aktarmada kritik bir rol oynar. Bu ipuçlarının etkili biçimde kullanılmasıyla bakım verenler bağ kurabilir ve basitleştirilmiş veya çocuklaştırıcı dile olan bağımlılığı azaltabilir (, ).

4 Tartışma

Bu derlemenin bulguları, demans bakım ortamlarında yaşlı konuşması olarak adlandırılan iletişim biçiminin yaygın kullanımının hem hastalar hem de bakım verenler üzerindeki olumsuz etkileri konusunda kritik içgörüler sunmaktadır. Bakım veya rahatlatma niyetiyle sık sık kullanılması beklenen yaşlı konuşması, demans bakımının etkinliğini zayılatan istenmeyen sonuçlara sık sık yol açmaktadır. Bu bölümde bu bulguların sonuçları, yaşlı konuşmasıyla ilişkili zorluklar ve kiş merkezli iletişim stratejilerine geçiş gerekliliği daha ayrıntılı olarak incelenecektir. Ayrıca bölüm, demans bakım alanında hemşirelik eğitimi, politika geliştirme ve gelecekteki araştırmalar için daha geniş etkileri de değerlendirecektir.

4.1 Demans hastalarında yaşlı konuşmasının çok boyutlu etkileri

Yaşlı konuşması; yüksek ses tonu, aşırı basitleştirilmiş dil ve “canım” ya da “sevgili” gibi sevgi ifadeleri gibi çocuklaştırıcı özelliklerle karakterize bir iletişim biçimidir. Bu derlemenin bulguları, yaşlı konuşmasının demans hastalarında olumlu duygusal, davranışsal ve psikososyal sonuçlarla ilişkili olduğunu göstermemektedir; bunun yerine olumsuz duygusal, davranışsal ve psikososyal sonuçlarla ilişkili olduğu görülmektedir; mevcut kanıtlar ise nedensel bir ilişki kurmaya yeterli değildir. Bakım veya rahatlatma niyetiyle sık sık kullanılması beklenen yaşlı konuşması, hastaların özerkliğini ve onurunu zırlatabilir ve utanc ile azalmış öz-değer duygularına yol açabilir (–). En belirgin ilişkili sonuç, özellikle yıkanma, beslenme ve ilaç verme gibi günlük temel aktiviteler sırasında bakım direncinde artıştır. Bu bağlamlarda hastalar zaten işlevsel ve bilişsel zorluklarla karşılaşmaktadır (, ). Çocuklaştırıcı iletişim yalnızca rahatsızlığı hafifletmekle kalmamakta, aynı zamanda olumsuz duyguları ve bakım direncini artırarak bakım verenleri konuşmalarını daha da basitleştirmeye veya üstten bakışlı bir ton benimsemeye iten ve çatışmayı tırmandıran bir kısır döngü yaratmaktadır (). Bu dinamik, yalnızlık ve çaresizlik duygularının hastaları saygısız iletişime karşı daha hassas hale getirebileceği kurumsal ortamlarda özellikle belirgindir.

Elderspeak, yaşlıları demans hastalarının kırılgan veya yeteneksiz olarak betimleyen yaşçı ve engelsiz önyargılarını pekiştirir. Bu uygulama, öze değer duygusunda azalma, duygusal çekilme, depresyon ve bakım süreçlerine katılımın düşmesiyle sonuçlanır. Aşırı tonlama ve gereğinden basitleştirme sonucunda ortaya çıkan iletişim kopuklukları, özellikle demansın ileri evrelerinde öfke, huzursuzluk ve kaygıyı artırabilir. Bu kopukluklar, bağırma veya fiziksel direnç gibi saldırgan davranışları da tetikleyebilir. Bu etkiler, hastaların yaşam kalitesini yalnızca olumsuz etkilemekle kalmayıp, aynı zamanda bakım verenlere önemli ölçüde duygusal ve pratik yük bindirerek tükenmişlik riskini artırır ve sağlık maliyetlerini yükseltir (, ). Buna rağmen elderspeak yalnızca uzun süreli bakım ortamlarıyla sınırlı değildir; aksine, artan sayıda araştırma, bu iletişimin hızlı tempolu ve yüksek stresli akut bakım ortamlarındaki yaygınlığını incelemeye başlamıştır. Bu akut ortamlarda hastalar sık sık işlevsel kayıplar yaşar ve bu durum sağlık uzmanları arasında yaşçı önyargıları tetikleyerek elderspeak iletişim davranışlarına yol açabilir (). Nagamine (), akut bakımda elderspeak kullanımının yalnızca hastaların sıkıntısını derinleştirmekle kalmayıp, aynı zamanda hayati belirtileri etkilediği ve hastaların çeşitli tıbbi müdahalelere uyumunu azalttığı gözlemlendiğini bildirmiştir. Bu gözlem, gelecekteki araştırmaların elderspeak’i farklı bakım bağlamlarını kapsayacak şekilde genişletmesi ve tüm ortamlarda uygulanabilir, yaşlılara saygılı bir iletişim modeli oluşturmak amacıyla zararlı etkilerini sistematik olarak analiz etmesi gerektiğini göstermektedir.

4.2 Altta yatan mekanizmalar: elderspeak neden zararlıdır

Elderspeak’in zararlı etkileri, yaş önyargılarının iletişimde olumsuz bir geri bildirim döngüsü başlattığını öne süren Yaşlanma İletişim Sıkıntısı modeli ile açıklanabilir. Bakıcılar, yaşlanma veya bilişsel gerileme işaretlerinden etkilenerek yaşlı bireylerde bir yeterlilik eksikliği bekler ve buna bağlı olarak elderspeak olarak bilinen, aşırı uyumlu iletişim biçimlerini benimser. Bu tutum, hastaların alaycı konuşmaya olumsuz tepkiler vermesiyle karşılık bulur ve bakıcıların önyargılı görüşlerini pekiştirerek uygunsuz iletişim davranışlarını sürdüür. Ayrıca, Etkileşim Düzeni Kuramı ve Üslamlık Kuramı, elderspeak’in olumsuz etkileri için ek kuramsal dayanaklar sunar. Goffman’ın Etkileşim Düzeni Kuramı, yüz yüze iletişimin her iki tarafın eşit kimliklerini koruyan örtük bir tören içerdiğini savunur; ancak elderspeak bu etkileşim rollerini tek taraflı olarak değiştirerek demans hastalarını aşağılanmış, çocuklaştırılmış bir konuma yerleştirir. Bu eşitlikçi etkileşim düzeninin bozulması, etkileşimsel bir bozukluğa yol açar. Brown ve Levinson’ın Üslamlık Kuramı ise bakıcılar tarafından elderspeak’in kibar bir ilgi ifadesi olarak algılanabileceğini, ancak bunun hastaların yetişkin, bağımsız bireyler olarak saygı ve tanınma ihtiyacı olan olumlu yüzlerini ve kararsız kararlar alma yetenekleriyle ilgili olumsuz yüzlerini zayılatan bir yüz tehdidi eylemi olduğunu vurgular.

Bu çok boyutlu kuramsal çerçeve içinde, elderspeak’in olumsuz etkileri hastaların iletişim biçimine yönelik algı ve tepkilerini şekillendiren birkaç psikolojik mekanizma üzerinden açıklanabilir. Merkezde yer alan mekanizmalardan biri alaycı ya da aşağılayıcı bir tutum olarak algılanma (). Bakıcılar, “bebek dili”ne benzeyen bir konuşma kullandığında ya da demans hastalarına “iyi oğlan” ya da “iyi kız” gibi ifadelerle hitap ettiğinde, hastalar kendilerini yaşam deneyimleri ve kişisel kimlikleri olan yetişkinler yerine çocuk muamelesi görmüş gibi hissedebilir. Bu algılanan saygı kaybı, utanc, öfke ve hayal kırıklığı duygularını tetikleyebilir; bunlar sonrasında da bakım reddi ve saldırgan davranışlar biçiminde ortaya çıkabilir (, ). Başka bir kritik mekanizma ise yaşçı (yaşçı) önyargıların pekiştirilmesidir. Elderspeak, yaşlı bireylerin, özellikle demans hastalarının doğuştan yetersiz, bağımlı ve hassas olduğu varsayımını sürdü () . Bu önyargılar hastaların özerkliğini ve onurunu zayıflatarak bakıcı-hasta etkileşiminde karşılıklı anlayış ve güveni azaltır. Elderspeak, hastaları dolaylı biçimde özerklik ve özgünlüğe sahip bireyler yerine bakım nesneleri olarak çerçeveleyerek etkili iletişimi bozar ve ilişkisel dengesizliği peşketir (, ).

4.3 Elderspeak’ten kişi merkezli iletişime geçiş: Stratejiler ve müdahale kanıtları

Mevcut kanıtlar, CHAT gibi standartlaştırılmış bakım veren eğitim programlarının yaşlı üslubunun (elderspeak) kullanımını etkili biçimde azalttığını göstermektedir. Bu programlar bakım verenlere saygılı iletişim tekniklerini öğretmekte ve böylece hastalardaki davranışları iyileştirip bakıma karşı direnci azaltabilmektedir (, , ). Geleneksel eğitim girişimleri, yaşlı üslubu değerlendirmeyi büyük ölçüde bakım etkileşimlerinin sesli veya görüntülü kayıtlarını kodlayıp puanlayan dış araştırmacılara dayanmaktadır. Bu değerlendirme yaklaşımı, gözlem ortamının doğasında bulunan gözlemci yanlılığı ve Hawthorne etkisine maruz kalmaktadır (). Son yıllarda, Elderspeak Self-Reflection Questionnaire (Yaşlı Üslubunda Öz-Yansıma Anketi) gibi öz-değerlendirme araçları eğitim sistemlerine giderek daha fazla dahil edilmekte ve bu müdahale programlarının uygulanması ile değerlendirilmesinde yeni olanaklar sunmaktadır (). Caregivers bu ölçeği düzenli biçimde öz farkındalık ve yansıma için kullanabilir; böylece iletişimlerinde çocuklaştırıcı ifadeleri, üslup tonlamasını ve hitap etme alışkanlıklarını proaktif biçimde tanıyabilir. Bu araç, yaşlı üslubu hedefleyen müdahaleler için önemli bir önem taşımaktadır (). Ancak, öz-değerlendirme sonuçları bakım verenlerin sosyal açıdan istenirlik yanlılığından etkilenebilir; bu nedenle CHAT tipili iletişim eğitiminin gerçek etkilerinin kapsamlı biçimde değerlendirilmesi için öz-değerlendirme araçlarının görüntülü gözlem ve hastalardaki davranışsal sonuç ölçümleriyle birleştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, sözlü olmayan iletişim—yüz ifadeleri, jestler ve uygun fiziksel dokunma—empati ve güvence vererek özellikle demansın ileri evrelerindeki hastalar için kişi merkezli bakımı güçlendirmektedir (, ). El ele tutmak veya nazik fiziksel güvence gibi kişiselleştirilmiş ve anlamlı dokunma, duygusal bağları güçlendirir, kaygıyı azaltır ve direnci hafifletir; böylece demans bakımının optimize edilmesinde sözlü ve sözlü olmayan stratejilerin birleştirilmesinin önemi vurgulanmaktadır ().

4.4 Uygulama sonuçları: hemşirelik eğitimi ve politika gelişimi

Bu derlemenin bulguları, hemşirelik eğitimi ve bakım politikaları açısından önemli sonuçlar doğuruyor. Eğitim düzeyinde, demans’a özgü iletişim eğitimi, hemşirelik müfredatlarına ve uygulayan personelin sürekli mesleki gelişim programlarına sistematik olarak entegre edilmelidir. Kişi merkeziliğine dayalı iletişim, yaşlıların, özellikle demans hastalarının bakımında kritik öneme sahip temel bir mesleki yeterlilik olarak açıkça kabul edilmelidir (). Bu eğitim, elderspeak’in olası olumsuz etkilerini açıklamak ve bakım verenlerin çocuklaştırıcı ve üstten bakışlı konuşma davranışlarını tanımlamalarına yardımcı olmakla kalmamalı; aynı zamanda hastaların bilişsel düzeylerine uygun, saygılı ve empatik iletişim stratejilerini öğreten, senaryo temelli pratik eğitim içermelidir. Ayrıca bu eğitim; sözlü ifade ve sözsüz etkileşimi kapsayan çeşitli iletişim becerilerini içermeli ve bakım verenlerin yansıtıcı alışkanlıklar edinmelerine ve iletişim stillerini bilinçli olarak değişturmalarına yardımcı olmalıdır (, ). Politika düzeyinde ise, demans bakımında iletişim standartları ve sektör yönergelerinin teşvik edilmesi esastır. Bu kapsamda; kurumsal, ev ve topluluk temelli ortamlar dahil tüm bakım ortamlarında kişi merkeziliğine dayalı iletişimin desteklenmesi yer alır. Destleyici önlemler; düzenli eğitim gereklilikleri, bakım uygulamalarının periyodik denetimleri ve hasta merkeziliğine dayalı modellerin uygulanmasını kolaylaştıracak kalite geri bildirim mekanizmalarını içerebilir. Bu tür önlemler, bakım verenleri iletişim yöntemlerini dinamik olarak uyumlandırmaya; hastaların bilişsel düzeylerini, kişilik tercihlerini ve kültürel geçmişlerini hesaba katarak teşvik etmeye yönlendirir. Bu yaklaşım, hastaların onurlarının ve bakım süreci boyunca özerk karar verme haklarının korunmasına yardımcı olacaktır.

4.5 Sınırlamalar ve gelecekteki araştırma yönleri

Bu derleme birkaç sınırlamaya sahiptir. İlk olarak, dahil edilen çalışmaların çoğu Batı ülkelerinde yürütülmüş ve sınırlı örneklem büyüklüklerine sahip olmuş; bu durum, bulguların doğu ve batıdaki çeşitli kültürel bağlamlara genellenmesini ve çıkarım yapılmasını kısıtlamıştır. İkinci olarak, çalışmalar ayarlar ve metodolojilerde belirgin değişkenlik göstermiş ve bu derleme bir meta-analiz yürütmemiştir; bu nedenle çalışmalar arasındaki etkilerin kesin karşılaştırmaları zorlaşmış, bulgular esas olarak betimleyici sentez üzerine kurulmuştur. Üçüncü olarak, elderspeak ile bakım direnci arasındaki nedensel ilişki belirsizliğini korumaktadır, çünkü mevcut çalışmalar bu iki yönlü ilişkiyi yeterince açıklamamıştır. Gelecek çalışmalar uzunlamasına tasarıları kullanmalı, standartlaştırılmış sonuç ölçümleriyle müdahale deneylerini birleştirmeli ve demans şiddeti gibi karıştırıcı değişkenleri kontrol etmelidir. Ayrıca bu ilişki çok merkezli, kültürel olarak çeşitli bakım ortamlarında daha ileri düzeyde incelenmelidir. Dördüncü olarak, mevcut çalışmalar kültürel arka planları ve bölgesel farkları yeterince ele almamıştır. Elderspeak ifadelerine—sevgi sözcükleri, yüksek sesli tonlar ve sadeleştirilmiş dil—yönelik algı ve kabul kültürelere göre belirgin biçimde değişebilir; ancak yüksek kaliteli kültürel karşılaştırmalı çalışmalar hâlâ azdır. Gelecek çalışmalar doğu-batı karşılaştırmalı kültürel çalışmalar yürüterek demans bakımında kültürel açıdan uyarlanmış elderspeak biçimlerini araştırabilir. Son olarak, mevcut kanıtlar çoğunlukla kurumsal bakım ortamlarına odaklanmakta, ev, topluluk ve acil bakım ortamlarını ele alan çalışmalar nispeten azdır. Bu nedenle gelecek çalışmalar elderspeak’in farklı bakım bağlamlarında kullanımına daha fazla dikkat etmelidir.

Bu sınırlamalara rağmen, demans bakımında iletişim uygulamalarının optimize edilmesi yönünde acil bir ihtiyaç bulunmaktadır. Birey merkezili iletişim, hastaları kendilerine özgü tercihler, yaşam öyküleri ve bakım ihtiyaçlarına sahip bağımsız bireyler olarak görür. Bu yaklaşım, bakıma dirençte azalma, duygusal sonuçlarda iyileşme ve bakıcı stresinde azalma ile ilişkilendirilmiştir. CHAT gibi iletişim eğitim programleri, nispeten sağlam bir kanıt tabanı tarafından desteklenen bu uygulamaların hayata geçirilmesini kolaylaştırmaktadır. Bu programların birincil amacı, bakıcıların elderspeak’i tanımasını ve bireye odaklanan alternatif iletişim stratejilerini ustalaşmalarını sağlamaktır. Williams ve arkadaşları tarafından yürütülen küme randomize kontrollü çalışma, bu programın kurumsal bakım ortamlarında elderspeak’in sıklığını azatabileceğini ve bunun bakıma dirençte azalma ile korele olduğunu göstermiştir. Bu bulgu, böyle eğitim modellerinin çeşitli bakım ekiplerinde potansiyel uygulamalara sahip olabileceğini göstermektedir. Ancak güncel veriler büyük ölçüde bakıcı öz-raporlarına dayanmaktadır; dolayısıyla gelecekteki çalışmalar, elderspeak’in hastaların psikolojik ve duygusal sonuçları üzerindeki etkisini doğru değerlendirmek için daha nesnel ve kültürel açıdan uyarlanabilir iletişim ölçüm araçlarının geliştirilmesini önceliklendirmelidir. Sonuç olarak, gelecekteki araştırmalar yalnızca “müdalenin etkili olup olmadığını” incelemekle kalmamalı, aynı zamanda “hangi uygulama stratejilerinin, hangi örgütsel koşullar altında sürdürülebilir davranış değişikliği yaratma olasılığı en yüksektir” sorusunu araştırmaya yönelmelidir; böylece demans bireylerinin bakım kalitesi artırılmalıdır.

5 Sonuç

Eldercaz, yaşa dayalı önyargıların temeline oturmuş, çocuklaştırma ve kontrol özelliği taşıyan bir iletişim biçimi olup genellikle bakım evleri ve hastane gibi bakım ortamlarında gözlemlenir. Bakım verenler bu yolla iletişimi kolaylaştırmayı ve özenlerini ortaya koymayı amaçlasalar da, bu yaklaşım sıklıkla olumsuz sonuçlara yol açar. İletişim bu biçimi hastalarda özsaygı düşüklüğü, duygusal iyilik halinde bozulma ve sarsıntı, saldırganlık ve kaygı gibi davranışsal belirtilerle ilişkilendirilmektedir. Günümüzde eldercaz ile bakım direnci arasındaki nedensel ve zamansal dinamikler belirsizliğini korumakta ve iki açıklama yolu öne sürülmektedir. Birincisi, eldercazla ilişkilendirilen patronaj algısı ve özerklik kaybının bakım direncini tetikleyebileceğidir. İkincisi, hastalar dirençli davranışlar sergilediğinde veya daha şiddetli demans belirtileri gösterdiğinde, bakım verenlerin bu tür bir sözlü iletişime başvurmasının daha olası olduğudur. Bu yollar, “iletişimin bozulması—direnç artışı—sözlü iletişimin daha da basitleşmesi” biçiminde zararlı bir döngü kurabilir ve bu döngünün ilk tetikleyicisinin geçerliliği boyuna çalışmalarla doğrulanmalıdır. Mevcut kanıtlar, bu döngüyü kırmaya yönelik kişi merkezli iletişim modellerinin benimsenmesini desteklemektedir; bu da demans hastalarının onurunu korumak ve bakım kalitesini artırmak için elzemdir. Bu hedefe ulaşmak, bakım verenler için iletişim becerileri eğitiminin temel yetkinlik çerçevesine dahil edilmesiyle birlikte, hemşirelik eğitimi, bakım yönergeleri ve kurumsal politikalarda sistematik gelişimler gerektirmektedir.

Açıklamalar

Yazar katkıları

LZ: Yöntem, Orijinal taslak yazımı, Soruşturma. JC: Gözetim, Orijinal taslak yazımı, Kaynaklar. TW: Soruşturma, Orijinal taslak yazımı, Görselleştirme, Yöntem. HZ: Gözetim, Kavramsal çerçeve, Değerlendirme ve düzenleme yazımı.

Finansman

Yazar(lar), bu çalışma ve/veya yayını için finansal destek alınmadığını beyan etmektedir.

Çıkar çatışması

Yazar(lar), bu çalışmanın olası bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki olmadan yürütüldüğünü beyan etmektedir.

Üretken yapay zeka bildirimi

Yazar(lar), bu el yazısının oluşturulmasında üretken yapay zekanın kullanılmadığını beyan etmektedir.

Bu makaledeki figürlerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text), Frontiers tarafından yapay zekanın desteğiyle oluşturulmuş olup; yazarların mümkün olduğunca gözden geçirmesi de dahil olmak üzere doğruluğun sağlanması için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorunu tespit ederseniz, lütfen bizimle iletişime geçin.

Yayıncının notu

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarların görüşlerini yansıtır ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini zorunlu olarak temsil etmez. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

  • 1.

    BrückCCWoltersFJIkramMADe KokIMCM. Projected prevalence and incidence of dementia accounting for secular trends and birth cohort effects: a population-based microsimulation study. Eur J Epidemiol. (2022) 37(8):807–14. 10.1007/s10654-022-00878-1

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 2.

    Brito-AguilarR. Dementia around the world and the Latin America and Mexican scenarios. J Alzheimers Dis. (2019) 71(1):1–5. 10.3233/JAD-190177

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 3.

    JiaLQuanMFuYZhaoTLiYWeiC. Group for the Project of Dementia Situation in China. Dementia in China: epidemiology, clinical management, and research advances. Lancet Neurol. (2020) 19(1):81–92. 10.1016/S1474-4422(19)30290-X

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 4.

    Banovic S, Zunic L, Sinanovic O. Demans nedeniyle ortaya çıkan iletişim güçlükleri. Mater Sociomed. (2018) 30(3):221-4. 10.5455/msm.2018.30.221-224

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 5.

    Ragasivamalini B, Balambighai V, Vivedhitha S, Prasanth K. Güney Hindistan’da klinik uygulamada demansla ilişkili iletişim engellerine ilişkin kesitsel bir çalışma. Cureus. (2025) 17(4):e81560. 10.7759/cureus.81560

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 6.

    Jones D, Drew P, Elsey C, Blackburn D, Wakefield S, Harkness K ve ark. Hafıza kliniği görüşmelerinde sözlü değerlendirme: demans ile fonksiyonel hafıza bozukluklarını ayırt etmek için etkileşimsel profil çıkarma. Aging Ment Health. (2016) 20(5):500-9. 10.1080/13607863.2015.1021753

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 7.

    Backhouse T, Killett A, Bratches R W, Mioshi E. Bakım reddetmelerini azaltmak için kişisel bakım etkileşimlerini nasıl iyileştirebiliriz? Demanslı kişilerden gelen bakım reddetmeleri üzerine gerçekçi bir sentez. J Adv Nurs. (2026) 82(5):4895-926. 10.1111/jan.70204

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 8.

    Backhouse T, Ruston A. Evde bakım çalışanlarının demanslı kişilere kişisel bakımda yardımcı olma deneyimleri: nitel bir görüşme çalışması. Health Soc Care Community. (2022) 30(3):e749-59. 10.1111/hsc.13445

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 9.

    García A. Elderspeak’in iki yüzü. NPJ Dementia. (2026) 2(1):64. 10.1038/s44400-026-00072-0

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 10.

    Shaw CA, Gordon JK. Elderspeak’in anlaşılması: evrimsel bir kavram analizi. Innov Aging. (2021) 5(3):igab023. 10.1093/geroni/igab023

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 11.

    Herman RE, Williams KN. Elderspeak’in bakım karşıtlığına etkisi: davranışsal olaylara odaklanmak. Am J Alzheimers Dis Other Demen. (2009) 24(5):417–23. 10.1177/1533317509341949

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 12.

    Giles H. Nesillerler arası iletişim ve yaşlanma çalışmalarında iletişimsel pratiklere yönelik kuramsal yaklaşımlar. Int J Aging Hum Dev. (2025) 101(1):3–24. 10.1177/00914150241297398

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 13.

    Yorkston KM, Bourgeois MS, Baylor CR. İletişim ve yaşlanma. Phys Med Rehabil Clin N Am. (2010) 21(2):309–19. 10.1016/j.pmr.2009.12.011

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 14.

    Ryan EB, Hummert ML, Boich LH. Yaşlanmanın iletişimsel zorlukları: yaşlılara yönelik üstün görücü davranış. J Lang Soc Psychol. (1995) 14(1-2):144–66. 10.1177/0261927X95141008

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 15.

    Koszalinski RS, Olmos B. Yaşlılarda sosyal izole, öznel bilişsel gerileme ve mental sağlık durumu ile iletişimsel zorluklar: bir kapsamlı tarama çalışması (2019–2021). Perspect Psychiatr Care. (2022) 58(4):2741–55. 10.1111/ppc.13115

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 16.

    K Coleman, C Hein, M Shaw, C A Beachy, T Perkhounkova, Y Berkley ve ark. Bakımevi personeli için konuşma biçimini değiştiren çevrimiçi (CHATO) iletişim müdahalesinin geliştirilmesi ve test edilmesi amacıyla uzaktan uygulama çalışmalarının yürütülmesi: pilot kapsamlı rastgele kontrollü deney. Innov Aging. (2022) 6(6):igac026. 10.1093/geroni/igac026

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 17.

    Coleman CK, Williams KN, Hein M, Perkhounkova Y, Beachy T, Berkley A ve ark. Konuşma biçimini değiştiren: çevrimiçi eğitim (CHATO)—Ulusal bir rastgele kontrollü deney için bir uygulama stratejisinin geliştirilmesi ve test edilmesi: geliştirilen konular. Alzheimers Dement. (2020) 16:e047450. 10.1002/alz.047450

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 18.

    Williams KN, Coleman CK, Perkhounkova Y, Beachy T, Hein M, Shaw C ve ark. Çevrimiçi olma: Bakımevi personeli için konuşma biçimini değiştiren çevrimiçi iletişim eğitiminin pilot klinik deneyi. Gerontologist. (2021) 61(8):1338–45. 10.1093/geront/gnaa210

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 19.

    Ng R, Lim-Soh JW. Yaşlı ayrımcılığının demografik yapıdan çok kültüre bağlı olduğu: 20 ülkede 8 milyar kelimelik bir corpus’tan kanıtlar. Gerontoloji dergileri. Psychol Sci Soc Sci Ser B. (2021) 76(9):1791–8. 10.1093/geronb/gbaa181

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 20.

    Vauclair CM, Hanke K, Huang L, Abrams D. Asya kültürleri gerçekten Batı kültürlerinden daha az yaşlı ayrımcısı mı? Soruların nasıl sorulduğuna bağlı. Int J Psychol. (2017) 52(2):136–44. 10.1002/ijop.12292

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 21.

    Burnes D, Sheppard C, Henderson C Jr, Wassel M, Cope R, Barber C ve ark. Yaşlılara yönelik yaşlı düşmanlığını azaltmaya yönelik müdahaleler: sistematik derleme ve meta-analiz. Am J Public Health. (2019) 109(8):e1–9. 10.2105/AJPH.2019.305123

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Makalede referansı görüntüle
  • 22.

    Hu RX, Luo M, Zhang A, Li LW. Yaş düşmanlığı ve sağlık arasındaki ilişkiler: nicels gözlemsel çalışmaların sistematik derlemesi. Res Aging. (2021) 43(7-8):311–22. 10.1177/0164027520980130

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
  • 23.

    Keskinen K, Nikander P. Zaman ve yaş düşmanlığını araştırmak: niteliksel uzunlamasına araştırmanın alana uygulamaları. J Appl Gerontol. (2023) 42(6):1335–44. 10.1177/07334648231160982

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Makalede referansı görüntüle
  • 24.

    Williams KN, Perkhounkova Y, Herman R, Bossen A. Demans bakımında dirençliliği azaltmaya yönelik bir iletişim müdahalesi: küme randomize kontrollü deney. Gerontologist. (2017) 57(4):707–18. 10.1093/geront/gnw047

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Makalede referansı görüntüle
  • 25.

    Shaw CA, Ward C, Gordon J, Williams KN, Herr K. Hastane demans bakımında bakım reddi için değiştirilebilir faktörler olarak yaşlı üslubu iletişimi ve ağrı şiddeti. J Am Geriatr Soc. (2022) 70(8):2258–68. 10.1111/jgs.17910

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Makalede referansı görüntüle
  • 26.

    Shaw C, Ward C, Gordon J, Williams K, Herr K. Hastane demans bakımında yaşlı üslubu iletişiminin özellikleri: hemşire konuşması gözlem çalışmasından bulgular. Int J Nurs Stud. (2022) 132:104259. 10.1016/j.ijnurstu.2022.104259

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Makalede referansı görüntüle
  • 27.

    Williams KN, Herman R, Gajewski B, Wilson K. Yaşlılara hitap dili iletişimi: demans bakımına etkisi. Am J Alzheimers Dis Other Demen. (2009) 24(1):11–20. 10.1177/1533317508318472

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 28.

    Shaw CA, Knox K, Bair H, Watkinson E, Weeks D, Jackson L. Simüle edilmiş hastane demans bakımında yaşlılara hitap dili iletişimi, gerçek hasta bakımında kullanılan iletişimle uyumlu mudur? Karma yöntemlerle yürütülen ön çalışma. J Clin Nurs. (2024) 33(8):3089–100. 10.1111/jocn.17207

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 29.

    Williams K, Coleman C, Hein M, Shaw C, Perkhounkova Y, Beachy T. Yaşlılara hitap dili bilincinin artırılması: yetişkin günlük hizmet personeli için çevrimiçi iletişim eğitiminin uyarlanması. Res Gerontol Nurs. (2023) 16(2):85–94. 10.3928/19404921-20230220-04

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 30.

    Shaw CA, Gordon JK, Ward C, Jackson L, Shaw N, Williams KN. Yaşlılara hitap dili için Iowa kodlama şeması: geliştirilmesi ve geçerliliğinin incelenmesi. Gerontologist. (2025) 65(6):gnaf093. 10.1093/geront/gnaf093

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 31.

    Grimme TM, Buchanan J, Afflerbach S. Yaşlılara hitap dili, sertifikalı hemşire asistanlarının bakış açısından anlaşılması. J Gerontol Nurs. (2015) 41(11):42–9. 10.3928/00989134-20151015-05

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 32.

    Williams K, Shaw C, Lee A, Kim S, Dinneen E, Türk M ve ark. Huzurevi demans bakımında yaşa dayalanma. J Gerontol Nurs. (2017) 43(9):16–20. 10.3928/00989134-20170523-02

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 33.

    Williams KN. Bakım evi etkileşimlerinin sonuçlarının iyileştirilmesi. Res Nurs Health. (2006) 29(2):121–33. 10.1002/nur.20117

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 34.

    Williams KN, Herman R. Yerleşen davranışlarının demans bakımı iletişimiyle ilişkilendirilmesi: duygusal tonun etkileri. Behav Ther. (2011) 42(1):42–6. 10.1016/j.beth.2010.03.003

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 35.

    Williams KN, Perkhounkova Y, Jao YL, Bossen A, Hein M, Chung S ve ark. Demansı olan bakım evi yerleşenleri için kişi merkezli iletişim: dört iletişim analiz yöntemi. West J Nurs Res. (2018) 40(7):1012–31. 10.1177/0193945917697226

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 36.

    Cunningham J, Williams KN. Bakıma direnç ve yaşça büyüklerle konuşma üzerine bir olgu çalışması. Res Theory Nurs Pract. (2007) 21(1):45–56. 10.1891/rtnpij-v21i1a006

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 37.

    Bridgstock L, Pilnick A, Goldberg S, Harwood R. “Harika, harika”: Akut hastane ortamında demansla yaşayanlara yönelik övgünün işlevleri. Soc Sci Med (1982). (2026) 404:119471. 10.1016/j.socscimed.2026.119471

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 38.

    Cavallaro F, Seilhamer MF, Chee YT, Ng B. Singapur’da bir yaşlı bakım tesisinde aşırı uyarlama. J Multiling Multicult Dev. (2016) 37(8):817–31. 10.1080/01434632.2016.1142553

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 39.

    Soon Chye D, David M. Malezyalı yaşlılarla konuşmak: bir olgu çalışması. Multilingua. (2006) 25(1-2):165–82. 10.1515/MULTI.2006.011

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 40.

    Hildebrand L, Monteith MJ, Carter E, Burns MD. Bal, sevgili, canım: sevgi sözcükleri yetişkin kadınlara yönelik ayrımcılığı iletir, yansıtır ve pekiştirir. Sex Roles. (2022) 87:185–210. 10.1007/s11199-022-01311-3

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Kaynağa makalede bakın
  • 41.

    Lillekroken D, Röthig A, Bjørnnes A. Sağlık hizmetleri ortamlarında elderspeak: bakım, kontrol ve kişiliğin iletişim içinde kesişmesi—nitel bir meta-sentez. J Adv Nurs. (2026). 10.1111/jan.70664

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
  • 42.

    Schmitz K, Lombardo S, Szabo C. Yardımlı yaşam tesisindeki yaşlılarda sevgi sözcüklerinin kullanımına dair algılar. Nurs Older People. (2024) 36(4):26–32. 10.7748/nop.2024.e1467

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Kaynağa makalede bakın
  • 43.

    Zhang M, Zhao H, Meng F. Yaşlı demans hastalarına yönelik elderspeak, sağlık hizmeti uzmanları bakımından bakıma dirençliliği artırır. Inquiry: J Med Care Organ Prov Financ. (2020) 57:46958020948668. 10.1177/0046958020948668

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Kaynağa makalede bakın
  • 44.

    Murphy E, Foran P. ‘Sevgili benim’-akut hastaneye yatırılmış yaşlılara hemşirelerce uygulanan elderspeak: bütünleyici bir derleme. J Perioper Nurs. (2025) 38(No.1):e24–8. 10.26550/2209-1092.1407

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Kaynağa makalede bakın
  • 45.

    Kang H, Kim H. Yaşlılarda yaşa dayalı ayrımcılık ve psikolojik iyi oluş: sistematik derleme. Gerontol Geriatr Med. (2022) 8:23337214221087023. 10.1177/23337214221087023

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Kaynağa makalede bakın
  • 46.

    Kemper S, Harden T. Deneyzel olarak yaşlı konuşmasının olumlu yanı ile olumsuz yanının ayrıştırılması. Psychol Aging. (1999) 14(4):656–70. 10.1037/0882-7974.14.4.656

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 47.

    Fauth EB, Femia EE, Zarit SH. Kurumsallaştırılmamış demans hastalarında günlük yaşam aktivitelerinde yardıma karşı direnç: gayriresmi bakıcıların stresi ve refahıyla ilişkileri. Aging Ment Health. (2016) 20(9):888–98. 10.1080/13607863.2015.1049114

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 48.

    Beeri MS, Werner P, Davidson M, Noy S. Topluluk içinde yaşayan Alzheimer hastalarında demansın davranışsal ve psikolojik belirtilerinin (BPSD) maliyeti. Int J Geriatr Psychiatry. (2002) 17(5):403–8. 10.1002/gps.490

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 49.

    Schnabel EL, Wahl HW, Streib C, Schmidt T. Akut hastanelerde yaşlı konuşması? Bağlam, bilişsel ve işlevsel bozulmanın rolü. Res Aging. (2021) 43(9-10):416–27. 10.1177/0164027520949090

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 50.

    Nagamine T. Yaşlı konuşmasına dikkat: ileri düzey hemşirelik bakımında onaylayıcı iletişim çağrısı. Clin Pract. (2026) 16(1):21. 10.3390/clinpract16010021

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 51.

    Samuelsson C, Adolfsson E, Persson H. İsveç yaşlı bakım kurumlarında yaşlı konuşmasının kullanımı ve özellikleri. Clin Linguist Phon. (2013) 27(8):616–31. 10.3109/02699206.2013.773382

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 52.

    Goffman E. The interaction order: american sociological association, 1982 presidential address. Am Sociol Rev. (1983) 48(1):1–17. 10.2307/2095141

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 53.

    Brown P, Levinson S C. Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press (1987).

    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 54.

    Roche-Dean M, Hein M, Perkhounkova Y, Coleman C, Yang F, Shaw C ve ark. Evaluating outcomes of communication education for linguistically diverse nursing home staff. Innovation in Aging. (2025) 9(2). 10.1093/geroni/igaf122.765

    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 55.

    Perkhounkova Y, Shaw C, Hein M, Coleman C, Williams K. Developing and validating an intervention-specific knowledge assessment for person-centered communication in nursing home continuing education. Gerontol Geriatr Educ. (2025) 46(2):295–309. 10.1080/02701960.2024.2444922

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 56.

    Nagamine T. Improving communication with older adults using a self-reflection questionnaire for elderspeak: a preliminary proposal. Geriatr Gerontol Int. (2026) 26(1):e70284. 10.1111/ggi.70284

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 57.

    Vachon M, Veilleux M, Macoir J. Memnun edici iletişimin sürdürülmesinin teşvik edilmesi: Alzheimer hastalığından muzdarip kişilerle bakım verenler ve sağlık personelinin kullandığı stratejiler. Favoriser le maintien d’une communication satisfaisante: stratégies utilisées par les aidants naturels et le personnel soignant des personnes atteintes de la maladie d’Alzheimer. Geriatr Psychol Neuropsychiatr Vieil. (2017) 15(2):185–95. 10.1684/pnv.2017.0665

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 58.

    Bender EN, Savundranayagam MY, Murray L, Orange JB. Demansla yaşayan kişilerle sözsüz iletişim için destekleyici stratejiler: bir kapsama taraması. Int J Nurs Stud. (2022) 136:104365. 10.1016/j.ijnurstu.2022.104365

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 59.

    Wu J, Wang Y, Wang Z. Masaj ve dokunmanın demansın davranışsal ve psikolojik belirtileri üzerindeki etkinliği: nicelsel sistematik derleme ve meta-analiz. J Adv Nurs. (2017) 73(10):2283–95. 10.1111/jan.13311

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 60.

    Pakkonen M, Stolt M, Charalambous A, Suhonen R. Yaşlıların uzun süreli bakımında hemşirilere yönelik kişi merkezli bakıma dair sürekli eğitim müdahaleleri: bir sistematik derleme. BMC Nurs. (2021) 20(1):67. 10.1186/s12912-021-00585-4

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 61.

    Du Toit S, Shen X, McGrath M. Anlamlı katılım ve kişi merkezli yerleşim demans bakımı: eleştirel yorumlayıcı sentez. Scand J Occup Ther. (2019) 26(5):343–55. 10.1080/11038128.2018.1441323

    • Pubmed Abstract
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • View reference in article
  • 62.

    Eggenberger E, Heimerl K, Bennett M. İletişim becerileri eğitimi demans bakımında: farklı bakım ortamlarında etkinlik, eğitim içeriği ve öğretim yöntemlerinin sistematik derlemesi. Int Psychogeriatr. (2013) 25:345–58. 10.1017/S1041610212001664

    • Pubmed Özeti
    • CrossRef
    • Google Scholar
    • Makalede referansı görüntüle
  • 63.

    Livingston CA. (2020). Bakım evi personisinde elderspeake farkındalık oluşturmak: olumlu yaklaşım temelli araştırma (Doktora tezi, Capella University).

    • Makalede referansı görüntüle

Özet

Anahtar kelimeler

elderspeak, demans bakımında, bakıma direnç, iletişim stratejileri, hemşirelik eğitimi

Atıf

Zhu L, Cai J, Wan T ve Zhang H (2026) Elderspeak’in demans bakımındaki etkisi: etkisi ve altında yatan mekanizmanın kapsamlı derlemesi. Front. Med. 13:1970932. doi: 10.3389/fmed.2026.1970932

Müracaat tarihi

18 Ağustos 2026

Düzeltme tarihi

26 Ekim 2026

Kabul tarihi

28 Ekim 2026

Yayınlanma tarihi

11 Kasım 2026

13 – 2026

Lei Qin, Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Üniversitesi, Çin

Takahiko Nagamine, Sunlight Beyin Araştırmaları Merkezi, Japonya

Thomas Lowe, Singapur Ulusal Üniversitesi, Singapur

© 2026 Zhu, Cai, Wan ve Zhang.

Bu makale, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında açık erişimli olarak dağıtılmıştır. Yerleşik akademik uygulamalarla uyumlu şekilde, özgün yazar(lar)ın ve telif hakkı sahibinin(lerin) atıf edilmesi ve bu dergideki özgün yayının gösterilmesi şartıyla, diğer ortamlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma uygun görülmektedir. Bu koşullara uymayan herhangi bir kullanım, dağıtım veya çoğaltma uygun görülmemektedir.

*İletişim: Hongshi Zhang 5503576@qq.com

Frontiers | The impact of elderspeak on dementia care: a comprehensive review of its influence and underlying mechanism
Frontiers | The impact of elderspeak on dementia care: a comprehensive review of its influence and underlying mechanism

Bu makalede ifade edilen tüm görüşler yalnızca yazarlara aittir ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini zorunlu olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

İlginizi Çekebilir: Ekstrem Yüksek Rakımda Akut İskemik İnme Sonrası 90 Günlük Kötü Fonksiyonel Sonucu Tahmin Eden Dinamik NIHSS Tabanlı Prognostik Modelin Geliştirilmesi ve İç Validasyonu →
Kaynak: Frontiersin ↗
BENZER İNCELEMELER

İlgili Diğer Rehberler