Özet
Kemik onarımı, inflamasyondan rejenerasyona doğru koordine edilmiş bir geçiş gerektirir. Regülatör T hücreleri (Treg’ler), immün baskılama, makrofajlarla etkileşimler ve iskelet progenitörlerini destekleyen sinyaller aracılığıyla bu geçişe katılır. Ekstraselüler vezikülleri (Treg-EV’ler), canlı hücrelerin uygulanması olmaksızın seçilmiş regülatör aktivitelerin aktarılması için tamamlayıcı bir yol sunar. Son çalışmalar, bu biyolojik mekanizmaları Treg yüklü fibrin hidrojelleri, endojen Treg’leri çeken materyaller ve progenitör-çeken faktörlerle birlikte Treg-EV’leri ileten enjekte edilebilir sistemler de dahil olmak üzere lokal terapötik platformlarla ilişkilendirmiştir. Bu Mini İnceleme, kırık ve kemik defekti onarımını ektopik osteogenez ve inflamatuar kemik kaybına karşı korumadan ayırarak bu yaklaşımları değerlendirmektedir. IL-10, amphiregulin, progranulin ve veziküler purinerjik sinyalinin teslimat tasarımına nasıl yön verdiğini ve hücresel mekanizmaların neden otomatik olarak EV preparatlarına atfedilemeyeceğini tartışıyoruz. Terapötik zamanlama, materyal–immün etkileşimler, hücre kimliği, vezikül heterojenliği ve potansiyeli ile nedensel değerlendirme özel olarak ele alınmaktadır.
1 Giriş
Başarılı kemik onarımı, hasarlı dokuyu korurken iskelet progenitörlerinin çoğalmasına ve farklılaşmasına izin veren immün yanıtlara bağlıdır. Aşırı inflamatuar aktivite bu süreci baltalayabilir. İnsan kırık hastalarında, terminal olarak farklılaşmış CD8+ T hücreleri gecikmiş iyileşme ile ilişkilendirilmiş ve mezenkimal stromal hücrelerin hayatta kalmasını ve osteogenezini bozan mediatörler üretmiştir (Reinke ve ark., 2013). Buna karşılık, IL-17 üreten γδ T hücreleri ve makrofajlar deneysel yaralanma modellerinde rejenerasyona katkıda bulunur (Ono ve ark., 2016; Schlundt ve ark., 2018). Bu gözlemler, seçici immün regülasyonun gerekliliğini, keyfi baskılamanın aksine göstermektedir.
Gelişimleri ve baskılayıcı fonksiyonları FOXP3’e bağlı olan regülatör T hücreleri (Treg’ler), bu tür bir regülasyon için cazip adaylardır (Hori ve ark., 2003; Fontenot ve ark., 2003). Önemleri sadece efektör lenfositlerin kontrolüyle sınırlı değildir. Dokusal Treg’ler ayrıca kas ve merkezi sinir sisteminde rejenerasyonu destekler ve amphiregulin’e bağlı doku koruyucu etkileri geleneksel immün baskılama ile ayrıştırılabilir (Burzy ve ark., 2013; Dombrowski ve ark., 2017; Arpaia ve ark., 2015). Kemikte, son çalışmalar hem immünoregülatör hem de progenitör destekleyici fonksiyonları ortaya koymuş, bu dokuya yönelik terapötik hedefleme için bir gerekçe sunmuştur (Wu ve ark., 2024a; Chen ve ark., 2025).
Üç müdahale yolu ortaya çıkmaktadır: endojen Treg’lerin çekilmesi veya modülasyonu, eksojen Treg’lerin teslimatı ve Treg kaynaklı ekstraselüler veziküllerin (Treg-EV’ler) teslimatı. Bu inceleme, bunların biyolojik gerekçelerini ve materyal gereksinimlerini değerlendirmektedir. Kırık iyileşmesi ve ortotopik kemik defekti rejenerasyonu en doğrudan ilgili kanıtları sağlamaktadır; ektopik osteogenez, periodontal kemik koruması ve iskelet dışı onarım ayrı olarak ele alınmaktadır. Merkezi soru, lokal teslimatın yaralı bölgede faydalı Treg fonksiyonlarını nasıl koruyup kalıcı kemik restorasyonu sağlayabileceğidir.
2 Lokal teslimata yön veren biyolojik fonksiyonlar
2.1 İmmün regülasyon ve iskelet homeostazı
Treg’ler, stromal hücreleri bozan sinyalleri zayıflatarak iskelet rejenerasyonunu destekleyebilir. Alıcı T hücresi kaynaklı IFN-γ ve TNF-α’nın mezenkimal stromal hücre aracılı kemik oluşumunu engellediği gösterilmişken, sistemik Treg infüzyonu kalvarya defekti onarımını iyileştirmiştir (Liu ve ark., 2011). Tibial kırığı olan hastalarda, CD4+CD25+ hücrelerdeki STAT3 aktivasyonu FOXP3 ekspresyonu ve baskılayıcı aktivite ile korelasyon göstermiş, ancak bu gözlemler terapötik etkinliği kanıtlamamıştır (Sun ve ark., 2017). Bu bulgular topluca, Treg’lerin kemik üzerindeki etkilerinin, progenitörlerin faaliyet gösterdiği ortamı yeniden şekillendirmeyi de içerdiğini göstermektedir.
Kemik rezorpsiyonu da Treg aracılı osteoklastogenez baskılanması ile düzenlenir; bu süreç hem CTLA-4’e bağlı hücre–hücre temasını hem de çözünür immünoregülatör mediatörleri içerir (Zaiss ve ark., 2007; Kim ve ark., 2007). Bu bulgularla tutarlı olarak, artan Treg bolluğu deneysel artritte lokal ve sistemik kemik yıkımını azaltmıştır (Zaiss ve ark., 2010). CTLA-4 ayrıca, trans-endositoz yoluyla antijen sunan hücrelerden CD80 ve CD86’yı uzaklaştırarak ve böylece CD28 aracılı kostimülasyonu sınırlayarak immün yanıtları daha da modüle eder (Qureshi ve ark., 2011). Bu bulgular, Treg’lerin kemik rezorpsiyonunu ve inflamatuar kemik kaybını sınırlamadaki rolünü ortaya koymaktadır. Ancak, osteoklastogenezin baskılanması veya reseptör ekspresyonundaki değişiklikler tek başına kemik defektlerinin rejenerasyonunu kanıtlamaz.
Kemik rezorpsiyonunu düzenlemenin ötesinde, Treg’ler hematopoietik kök hücre nişindeki immün ayrıcalığı koruyarak ve B hücresi gelişimini destekleyen bir stromal mikroçevreyi sürdürerek iskelet homeostazına katkıda bulunur (Fujisaki ve ark., 2011; Pierini ve ark., 2017). Treg’ler ayrıca CD8+ T hücrelerinde Wnt10b üretimini teşvik ederek bütirat kaynaklı kemik oluşumunu aracılar; bu hücreler bu osteojenik sinyalin ilgili kaynağıdır (Tyag ve ark., 2018). Bu bulgular, Treg tabanlı müdahaleler için mekanistik bir gerekçe sunmaktadır, ancak spesifik lokal teslimat platformlarının kırık onarımındaki etkinliği doğrudan deneysel doğrulama gerektirir.
2.2 Onarım fonksiyonları hücre durumuna ve doku bağlamına bağlıdır
Treg’ler makrofajları çeşitli mekanizmalarla etkiler. İnsan ko-kültür deneyleri alternatif makrofaj aktivasyonunu göstermişken, kemik dışı yaralanma modelleri Treg’leri IL-13–IL-10 sinyal dizisi yoluyla artırılmış eferositoz ile ilişkilendirmiştir (Tiemessen ve ark., 2007; Proto ve ark., 2018). Bu gözlemler, tek bir “M2” belirtecine güvenmek yerine fagositoz, inflamatuar yanıtlar ve stromal desteğe yönelik testleri tercih etmeyi gerektirir. Ayrıca, lokal terapinin onarım boyunca faydalı makrofaj aktivitesini koruması gerektiğini de ima eder.
Treg’ler ayrıca iskelet progenitör hücreleri üzerindeki doğrudan etkileriyle kemik onarımını destekler, bu da terapötik müdahale için ek bir gerekçe sunar. Kırık-kallus Treg’leri artmış amphiregulin ekspresyonu gösterir ve amphiregulin, PI3K–AKT sinyali yoluyla osteojenik öncül hücrelerin çoğalmasını ve farklılaşmasını teşvik eder (Wu ve ark., 2024a). Yaralanmaya yanıt veren CCR8+ Treg’ler, CCL1–CCR8 ekseni aracılığıyla çekilir ve BATF’ye bağlı progranulin üretimi yoluyla iskelet kök hücre birikimini ve osteogenezini destekler. Progranulin eksikliği olan Treg’ler immünosupresif aktivitelerini korurlar ancak kemik onarımını geri yükleme kapasiteleri azalır (Chen ve ark., 2025). Bu bulgular, immünosupresif fonksiyonun tek başına Treg tabanlı terapilerin rejeneratif potansiyelini yeterince yansıtmadığını göstermektedir.
Treg’lerin rejeneratif fonksiyonları hücre durumuna ve doku bağlamına göre değişir. Yaşlanma, iskelet kası onarımı sırasında lokal Treg birikimini bozar ve kemikle ilgili durumlarda azalmış progranulin salgısı ve zayıflamış osteojenik destek ile ilişkilidir (Kuswanto ve ark., 2016; Zhou ve ark., 2025). Ayrıca, IL-1β ile koşullandırılmış Treg’ler artritte RANKL’e bağlı osteoklastojenik aktivite kazanabilirken immünosupresif kapasitelerini korurlar (Levescot ve ark., 2021). Bu bulgular, Treg tabanlı terapötik ürünleri seçerken ve fonksiyonel olarak değerlendirirken hücre kaynağını, aktivasyon durumunu ve alıcı doku mikroçevresini dikkate almanın gerekliliğini vurgulamaktadır.
Temel Bulgular ve Genel Değerlendirme
5 Translasyonel perspektif ve sonuç
Treg’lerin ve Treg-EV’lerin lokal teslimatı, hücre yüklü hidrojellerden, EV tabanlı kırık tedavilerinden ve endojen Treg çekimini teşvik eden biyomateryallerden elde edilen artan preklinik kanıtlarla desteklenmektedir. Ancak, deneysel modellerdeki, terapötik preparatlardaki ve sonuç ölçütlerindeki heterojenlik, çalışmalar arası karşılaştırmaları sınırlamakta ve kemik onarımındaki klinik etkinlik henüz kanıtlanmamıştır. Bu nedenle, artan Treg birikimi, fenotipteki değişiklikler ve azalmış inflamasyon, doğrudan yapısal ve fonksiyonel iskelet restorasyon kanıtlarıyla birlikte yorumlanmalıdır.
Klinik çeviri, mekanizmaya dayalı etkinlik ölçütlerine, uyumlu dağıtım matrislerine ve klinik olarak anlamlı onarım ölçütlerine sahip yeniden üretilebilir terapötik ürünler gerektirecektir. Hücre tabanlı tedaviler için değerlendirme, hem immünosüpresif fonksiyonu hem de iskelet progenitörlerine sağlanan desteği kapsamalıdır. Treg-EV’ler için ise, vezikülle ilişkili enzimlerin ve yükün aktivitesinin, taşıyıcıdan salındıktan sonra doğrulanması gerekir; bu aktivite, ana hücrelerin özelliklerinden çıkarılamaz. Bu gereksinimlerin dağıtım tasarımına ve preklinik değerlendirmeye entegrasyonu, lokal Treg tabanlı müdahalelerin immün düzenlemeyi, kalıcı kemik onarımı için gerekli olan hücresel ve mekanik süreçlerle koordine edip edemeyeceğini belirlemeye yardımcı olacaktır.
Beyanlar
Üretken yapay zeka beyanı
Yazar(lar), bu makalenin oluşturulmasında üretken yapay zekanın kullanıldığını beyan etmiştir. Yazarlar, makalenin İngilizce dil düzenlemesi ve cilalanması için ChatGPT-6 Astra’yı (OpenAI) kullanmışlardır. Yapay zeka destekli tüm revizyonlar yazarlar tarafından incelenmiş ve doğrulanmıştır; yazarlar nihai içerikten tamamen sorumludur.
Bu makaledeki şekillerin yanında yer alan alternatif metinlerin (alt metin) tamamı Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuştur ve mümkün olduğunca yazarlar tarafından da kontrol edilerek doğruluğu sağlamak için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorun tespit ederseniz lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.
Özet
Anahtar Kelimeler
biyomalzemeler, kemik onarımı, hücre dışı veziküller, lokal dağıtım, osteoimmünoloji, düzenleyici T hücreleri
Atıf
Zhang Z, Chen Z, Xu T, Zheng Z ve Wu X (2026) Local delivery strategies using regulatory T cells and their extracellular vesicles for none repair. Front. Bioeng. Biotechnol. 14:2008663. doi: 10.3389/fbioe.2026.2008663
Alınma Tarihi
28 Eylül 2026
Revize Edilme Tarihi
02 Kasım 2026
Kabul Tarihi
02 Kasım 2026
Yayınlanma Tarihi
17 Kasım 2026
14 – 2026
Wolfgang Holnthoner, Ludwig Boltzmann Enstitüsü için Deneysel ve Klinik Travmatoloji, Avusturya
Qimeng Liu, Zhejiang Üniversitesi, Çin
© 2026 Zhang, Chen, Xu, Zheng ve Wu.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) şartları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahibi(lerinin) belirtilmesi ve bu dergideki orijinal yayına kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak atıfta bulunulması koşuluyla, diğer platformlarda kullanılması, dağıtılması veya çoğaltılmasına izin verilir. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltmaya izin verilmez.
*İletişim: Zhiwei Zhang, zhangzhiwei2026@163.com
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.

