GÜNCEL YAYIN Koruyucu Hekimlik, Yaşam Tarzı Tıbbı ve Hücresel Biyoloji
📅 16 Kasım 2026 · Bağımsız Editoryal Ağ
Nöroloji & Uyku

Kafeinsiz Kahvenin Bilişsel İşlev ve Beyin Aktivitesi Üzerindeki Akut Etkileri: Tek Merkez Deneyimi

✍️ Editör Masası • 📅 14 Kasım 2026 • ⏱️ 29 dk okuma
Kafeinsiz Kahvenin Bilişsel İşlev ve Beyin Aktivitesi Üzerindeki Akut Etkileri: Tek Merkez Deneyimi

ÖZGÜN ARAŞTIRMA makalesi

Front. Neurol., 12 Kasım 2026

Bölüm: Kognitif ve Davranışsal Nöroloji

  • QF

    Qianya Fan 1†

  • HF

    Hua Fan 2†

  • SD

    Shiyi Ding 3†

  • XR

    Xiyun Rao 3

  • ZX

    Ziyi Xin 3

  • JT

    Jiake Tang 3

  • XF

    Xinyan Fu 3

  • SZ

    Shenghui Zhang 3

  • SB

    Shivon Belle Jarvis 4

  • XZ

    Xingwei Zhang 3

  • ZH

    Zhiguo Hu 3*

  • MW

    Mingwei Wang 3,5*

  • 1. Jiande İlk halk hastanesi, Hangzhou, Çin

  • 2. Henan Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Klinik Tıp Fakültesi, Henan Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, Luoyang, Henan, Çin

  • 3. Kardiyoloji Bölümü, Zhejiang Tıbbi Epigenetik Ana Laboratuvarı, Temel Tıp Bilimleri Fakültesi, Hangzhou Normal Üniversitesi Bağlı Hastanesi, Hangzhou Kardiyovasküler Hastalıklar Enstitüsü, Zhejiang Kognitif Bozuklukların Değerlendirilmesi Araştırmaları Ana Laboratuvarı, Hangzhou Normal Üniversitesi Karayip Çalışmaları Merkezi, Hangzhou Normal Üniversitesi, Hangzhou, Çin

  • 4. Sir Lester Bird Tıp Merkezi, St. John’s, Antigua ve Barbuda

  • 5. Hangzhou Lin’an İkinci Halk Hastanesi, Hangzhou, Çin

Makale metrikleri

Özet

Arka plan:

Kafeinsiz Kahvenin Bilişsel İşlev ve Beyin Aktivitesi Üzerindeki Akut Etkileri: Tek Merkez Deneyimi - Detaylı İnceleme ve Saha Gözlemi
Kafeinsiz Kahvenin Bilişsel İşlev ve Beyin Aktivitesi Üzerindeki Akut Etkileri: Tek Merkez Deneyimi alanında yapılan saha araştırmaları ve doğal gözlem bulguları.

Kahve, dünyada en yaygın tüketilen içeceklerden biridir ve çeşitli hastalıklara yönelik faydalı etkileriyle bilinir; bu etkiler çoğunlukla kafeine attributed edilir. Ancak kahvedeki diğer biyoaktif bileşikler de önemli bir rol oynar. Bu çalışmanın amacı, dekafeine kahvenin akut etkilerini incelemektir.

Yöntem:

Çalışmaya otuz bir sağlıklı yetişkin katıldı. Dinlenme durumu fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (rs-fMRI), bilişsel-davranışsal testler, öz-rapor ölçekleri ve fizyolojik ölçümler temel değerlerde ve içilecek içecekten 30 dakika sonra tamamlandı. rs-fMRI’ya dayanarak, keskin kafeinsiz kahve alımından sonra kendiliğinden beyin aktivitesindeki değişimleri gözlemek için statik ve dinamik düşük frekanslı salınımın genliği (ALFF), düşük frekanslı salınımın kesirli genliği (fALFF) ve bölgesel uyum (ReHo) kullanıldı. Dinlenme durumu ölçütleri için statik- (s-) ve dinamik- (d-) öneklerinin tanımları: Statik indisler (sALFF, sfALFF, sReHo) kaydırıcı pencere segmentasyonu olmadan tüm dinlenme durumu zaman serisi boyunca hesaplandı ve tarama oturumu boyunca kendiliğinden beyin aktivitesinin ortalama düzeyini temsil ediyor. Dinematik indisler (dALFF, dfALFF, dReHo) kaydırıcı pencere yaklaşımıyla elde edildi: Her ardışık pencere içinde ALFF, fALFF veya ReHo hesaplandı ve bu pencere bazlı değerlerin standart sapması, bölgesel kendiliğinden nöral aktivitenin zamansal değişkenliğini yansıtan nihai dinamik ölçüt olarak alındı.

Sonuçlar:

Kafeinsiz kahve tüketiminden sonra katılımcılar, 1-back (p = 0.002), 2-back (p = 0.023), Sürekli Performans Testi (p = 0.003) ve Parma Tıklama Görevi (p = 0.009) alanında anlamlı derecede daha hızlı tepki süreleri gösterdi. Sinirsel düzeyde, kafeinsiz kahve tüketiminden sonra katılımcılar, fusiform girus (FFG) ve inferior temporal girus (ITG) alanında anlamlı derecede daha yüksek sfALFF ve superior frontal girusun medial orbital kısmında (PFCventmed) anlamlı derecede daha düşük sReHo gösterdi; sALFF alanında ise anlamlı bir fark gözlenmedi. FFG’deki sfALFF değerleri, Sürekli Performans Testi’ndeki tepki süreleriyle anlamlı derecede negatif korelasyon gösterdi. Dinamik analiz, FFG ve serebellumda anlamlı derecede daha düşük dALFF değerleri ve tamamlayıcı motor alan (SMA)ında anlamlı derecede daha yüksek dALFF ve dReHo değerleri ortaya koydu. Kafeinsiz kahve tüketiminden sonra hiçbir bölgede significant dfALFF farkı gözlenmedi (GRF düzeltmeli, voxel düzeyinde p < 0.01, cluster düzeyinde p < 0.05). Buna ek olarak, diyastolik kan basıncı anlamlı derecede arttı (p = 0.004) ve baş ağrısı puanları daha yüksek çıktı (p = 0.033); sistolik kan basıncı veya kalp atım hızında ise anlamlı bir değişim gözlenmedi.

Sonuç:

Bu sonuçlar, kafeinsiz kahvenin bilişsel performans ve beyin aktivitesi üzerinde etkili olabileceğini ve kahvenin kafein dışı bileşenlerinin etkileri ile bunların altında yatan mekanizmalarına dair içgörü sağladığını gösteriyor. İlk dönem keşif niteliğindeki bir çalışma olarak, gelecekteki araştırmalar için bir temel sunuyor. Bu bulguları doğrulamak ve genişletmek amacıyla şimdi uzun vadeli değerlendirmeler içeren randomize, plasebo kontrollü çalışmalar gerekiyor.

1 Giriş

Kahve, dünyada en sık tüketilen içeceklerden biridir ve çeşitli hastalıklara karşı faydalı etkileri vardır. Bazı kanser türlerine yakalanma riskini azalttığı, kardiyovasküler hastalık ölümlerini düşürdiği ve tip 2 diyabet ve metabolik sendrom gibi bazı metabolizma ilişkili hastalıklarda tedavi sonuçlarını iyileştirdiği gösterilmiştir (). Ayrıca uzun süre kahve tüketiminin bilişsel gerilemenin ve Parkinson hastalığı, Alzheimer hastalığı ve depresyon gibi nörolojik hastalıklara yakalanma riskinin azalmasıyla ilişkilendirildiği belirtilmektedir (). Önceki çalışmalar, A1 ve A2 adenosin reseptörlerinin spesifik olmayan güçlü bir inhibitörü olduğu düşünülen kafeinin etkilerine odaklanmıştır; bu da merkezi sinir sisteminde hiperuyanıklık (), artmış uyanıklık ve dikkatin iyileşmesi (4–6) ve nörolojik hastalıkların yükünün azalmasıyla sonuçlanmıştır ().

Buna rağmen, son çalışmaların kahvenin etkilerinin kafeinin etkilerinden daha baskın olduğunu ortaya koyduğu görülmüştür (). Bir fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) çalışması, kafein alımının kahvenin beyindeki etkilerini yalnızca bazı beyin ağlarında tekrarladığını göstermiştir. Bir yandan bu durum, beklenti etkisiyle ilişkilendirilebilir. Yapılan çalışmalar, kafein alımına ilişkin beklentilerin ruh hali ve performans üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca beklentilerin etkisi, kafeinin etkisiyle uyumlu olup hatta kafeinin etkisinden daha avantajlı bile olabilir ().

Diger yandan, kanıtlar kahvenin sağlık ve nöroprotektif etkilerinin yalnızca kafeine bağlanamayacağını göstermektedir. Bunun yerine, kahvedeki diğer biyoaktif bileşikler, özellikle yaşlanma ve depresyon bağlamında motor ve bilişsel performansı artırmada önemli bir rol oynamaktadır (). Kahve, 1.000’den fazla farklı bileşik içeren karmaşık bir kimyasal karışımdır (); bu bileşiklerin çoğu bireysel veya sinerjik olarak bilişeli etkileyebilir. Özellikle klorojenik asit (CGA) ve kafeik asit gibi fenolik asitlerin, kafeinle benzer nörolojik faydalar sağladığı gösterilmiştir (). Bu bileşiklerin, skopolamin tarafından uyarılan kısa süreli veya çalışma belleği bozukluklarını belirgin şekilde iyileştirdiği bulunmuştur (, ).

Bu durum, bizleri kafeinsiz kahveyi potansiyel bir nöroprotektif içecek olarak araştırmaya yönlendirdi. Bazı çalışmalar, kafeinsiz kahvenin karaciğer hasarına ve tip 2 diyabet’e karşı koruyucu etkiler gösterdiğini, yaşa bağlı ve sistemik hastalıkları önlediğini ve kanser riskini azalttığını bildirmiştir (). Ayrıca çeşitli nöral yollar ve durumlar boyunca nörodejenerasyona karşı koruma alanında etkinlik gösterdiği görülmüştür (). Buna rağmen, kafeinsiz kahve ile bilişsel işlev arasındaki ilişki hâlâ yeterince araştırılmamış olup tutarsız bulgular mevcuttur. Kafeinsiz kahve tüketimi sonrasında bazı çalışmalar çalışma belleği, sürdürülebilir dikkat, uyanıklık ve ruh halinde iyileşmeler bildirirken, diğer çalışmalar bilişsel performansla anlamlı bir ilişki bulamamıştır ().

fMRI, kan oksijen düzeyi–bağımlı (BOLD) sinyal yoluyla insan beyninin çeşitli görevler sırasında veya dinlenme halindeyken incelenmesini sağlar (). Görev temelli bir fMRI çalışmasında, kafeinsiz kahve ve su grupları arasında kelime kökü tamamlama görevi sırasında yanıt süresi, ortalık perfüzyon, BOLD aktivasyon, BOLD ortalık sinyal yoğunluğu veya BOLD ortalık temel değer açısından anlamlı fark gözlenmemiştir (). Bununla birlikte, kafeinsiz kahvenin kendiliğinden beyin aktivitesi üzerindeki etkilerine ilişkin araştırmalar sınırlıdır. Dinlenme durumundaki fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (RS-fMRI), bireylerin sakin, rahat ve uyanık olduğu durumlarda kendiliğinden beyin aktivitesini çalışmayı olanak tanıyan bir tekniktir (). Düşük frekanslı salınımın genliği (sALFF) ve bölgesel tutarlılık (sReHo) gibi statik ölçümler, sıkça RS-fMRI sinyallerinin yerel özelliklerini tanımlamak için kullanılır (22–24). Ancak bu ölçümler, zaman içindeki beyin aktivitesindeki dinamik değişimleri hesaba katmaz. Bu zamanına bağlı salınımları yakalamak, dinamik genliğe sahip düşük freanlı salınım (dALFF), dinamik kesirlik düşük freanslı salınım (dfALFF) ve dinamik bölgesel tutarlılık (dReHo) gibi dinamik ölçümlerin kullanımını gerektirir (). Hem statik hem de dinamik ölçümlerin birlikte kullanılması, kafeinsiz kahvenin beyin aktivitesi üzerindeki akut etkilerine dair daha kapsamlı bir anlayış sağlayabilir.

Bu çalışmada, kafeinsiz kahve tüketiminin akut etkilerini RS-fMRI ile davranışsal performans, duygusal durum ve fizyolojik göstergelere dayalı değerlendirmelerle birleştirerek incelemeyi hedefledik.

2 Yöntemler

Çevrimiçi kampüs ilanları aracılığıyla 31 sağlıklı üniversite öğrencisi (16 erkek, ortalam yaşı 23,44 ± 2,34 yıl; 15 kadın, ortalam yaşı 24,87 ± 2,67 yıl) katıldı. İlgilenen adaylar, uygunluk değerlendirmesi için bir başlangıç çevrimiçi tarama soru formunu doldurdu. Dahil etme kriterleri şöyleydi: tüm katılımcılar sağ elini kullananlar, haftada dört kapeden az kahve tüketenler, psiyatrik hastalık öyküsü veya cerrahi travma geçirmemişler ve sigara içmeyen ile alkol kullanmayanlardır. Bu düşük kahve tüketim eşiği, uzun süreli yoğun kahve tüketiminin dayanıklılığa bağlı karıştırıcı etkilerini en aza indirmek ve dekafeine kahvenin akut nörobuysal ve beyin aktivitesi etkilerini daha iyi tespit etmek amacıyla belirlendi. Örneklem büyüklüğü, akut kahve tüketimini inceleyen ve sırasıyla 24 ve 32 katılımcıyı dahil eden önceki dinlenme durumu fMRI çalışmalarına atıfla belirlendi. Şekil 1 kavramsal bir şematik modeli gösteriyordu.

Şekil 1

2.1 Katılımcılar

24 saatlik kafein uzaklaştırma döneminden sonra katılımcılar laboratuvara, davranışsal testler, fizyoloölçümler, Durum Öz-Rapor Ölçekleri ve RS-fMRI taramalarını içeren temel veri toplama için geldi. Ardından katılımcılar standart dozda dekafeine kahve [Starbucks Decaffeinated Espresso ile <5 mg kafein ()] tüketti; bu onlara dekafeine olduğu belirtilmeden yalnızca “kahve” olarak sunuldu. Bunun ardından tüketimden 30 dakika sonra ikinci bir veri toplama turu gerçekleştirildi. Tüketimden 30 dakikalık nokta, kahvenin akut etkileri üzerine yapılan önceki nörogörüntüleme çalışmalarında başarılı şekilde kullanıldığı için seçildi; bu çalışma, kendiliğinden beyin aktivitesindeki değişimleri tespit etmek için kullanılmıştır. Bu pencere, literatürde davranışsal ve öznel etkilerin gözlemlenmesi için etkili dönem içinde iyi bir şekilde yer almaktadır. Katılımcılar deneyin sonunda uygun şekilde karşılandı. Hangzhou Normal Üniversitesi İlişkili Hastanesinin Akademik Etik Komitesi, bu çalışmadaki tüm prosedürleri ve uygulamaları onayladı [2023 (E2) – KS – 163].

2.2 Davranışsal test

Tüm işlemler E-Prime 2.0 programı kullanılarak gerçekleştirildi. Alıştırmalar, ilk davranışsal testten önce belirlendi. Bir deneyci standart yönergeleri sundu. Deneklerin görev gerekliliklerini anladığından eminildikten sonra resmi test başlatıldı. Tüm davranışsal görevlere ilişkin ayrıntılı prosedürler Ek Yöntemlerde verilmektedir.

2.2.1 Çalışma belleği testi

Çalışma belleği, iki yük koşulu içeren bilgisayarlaştırılmış dijital N-back görevi (E-Prime 2.0) ile değerlendirildi: 1-back ve 2-back. Deneklere ekranın ortasında bir rakam dizisi (0–9) sunuldu. 1-back koşulunda, mevcut rakam bir önceki rakama uyduğunda boşluk tuşuna basmaları istendi. 2-back koşulunda ise yanıt, mevcut rakam iki deney önce sunulan rakama uyduğunda gerekiyordu. Deneklere en hızlı ve en doğru şekilde yanıt vermeleri yönlendirildi. Birincil bağımlı değişkenler, her koşul için ayrı ayrı hesaplanan doğruluk (doğru yanıtların yüzdesi) ve doğru yanıtlar için ortalı tepki süresi (RT) idi.

2.2.2 Süreklilik gösterilen dikkat görevi

Süreklilik gösterilen dikkati değerlendirmek için Xuerong ve Xuerong tarafından geliştirilen Görsel Sürekli Performans Testi (VCPT), uygun değişikliklerle kullanıldı. Deneklerden “X” harfini gördükten sonra “O” harfini görünce boşluk tuşuna basmaları istendi.

2.2.3 Psikomotor görev

Psikomotor hızı ölçmek için parmak dokunma görevini (FTT) kullandık. Deneklere, 300 dokunma için sağ ellerinin işaret ve orta parmaklarıyla bilgisayar klavyesindeki “m” ve “n” tuşlarını olabildiğince hızlı bir şekilde sırayla çalmaları yönlendirildi. Görevi tamamlamak için geçen süre kaydedildi. Benzer bir paradigma, kafein üzerine yapılan önceki çalışmalarda kullanılmıştır.

2.3 Durum öz-rapor ölçekleri

State Öz-Değerlendirme Ölçeği’ni, kafein üzerine yürütülen çalışmada Susan ve arkadaşları tarafından önerilen biçimde, uygun düzenlemelerle kullandık (). Katılımcılara mevcut duygu durumlarını dokuz adet 100 mm’lik çizgi üzerinde işaretlemeleri istendi. Beş çizginin uçlarında şu etiketler yer alıyordu: uykulu/tembel – enerjik/dikkatli, gergin – rahat, üzgün/heyecansız – mutlu/neşeli, kötü ruh hali – iyi ruh hali ve zihin açık/kafa net – kafası karışık. Diğer dört çizgi ise baş dönmesi, kaygı/titreme, çarpıntı ve baş ağrısı değerlendirmesi için kullanıldı; bu çizgilerin bir ucunda “hiç”, diğer ucunda ise “çok şiddetli” ifadeleri yer aldı. Puanlar, işaretleyicilerin her çizgi üzerindeki konumuna göre belirlendi.

2.4 Fizyolojik ölçümler

Sistolik ve diyastolik kan basıncı ile kalp hızını, YuWell YE660C elektronik tansiyon ölçer kullanarak ölçtük. Ölçüm sırasında katılımcılara bir masa başında oturmaları, rahatlamaları ve hareket etmemeleri ya da konuşmamaları söylendi. Ölçümü yapan personel, manşeti katılımcının sağ kolu üst kol bölümüne yerleştirdi ve manşetin alt kenarının dirsek ekleminin 2–3 cm üzerinde olmasını sağladı. Manşet, içine bir parmak girebilecek kadar gevşek şekilde ayarlandı ve ölçüm başlatıldı.

2.5 RS-fMRI veri edinimi ve ön işleme

2.5.1 Veri edinimi

MRI taramaları, Hangzhou Normal Üniversitesi İlişkili Hastanesinde 3T GE tarayıcı (MR-750; GE Medical Systems, WI, Amerika Birleşik Devletleri) kullanılarak gerçekleştirildi. Taramadan önce katılımcılara dinlenme durumunda sırtüstü yatmaları konusunda talimat verildi ve baş hareketlerini en aza indirmek için başlarının etrafına sünger bloklar yerleştirildi. Tarama sırasında katılımcılardan gözlerini kapatmaları ve zihinlerini boşaltmaları istendi. Aşağıdaki parametrelerle RS-fMRI görüntüleri edinmek için çok bantlı gradyan-eko eko-planar görüntüleme dizisi kullanıldı: tekrar süresi/eko süresi (TR/TE) = 700/30 ms, görünüm alanı (FOV) = 216 × 216 mm², matris = 72 × 72, kalınlık/aralık = 3/0 mm, fraksiyonel izotropi (FA) = 60°, 44 dilim. Yüksek çözünürlüklü T1 ağırlıklı anatomik görüntüler, aşağıdaki parametrelerle 3D bozulmuş gradyan-eko dizisi kullanılarak edinildi: 192 sagittal dilim, TR/TE = 2678/2.98 ms, FOV = 256 × 256 mm², matris = 256 × 256, kalınlık/aralık = 1/0 mm, FA = 7°.

2.5.2 Veri ön işleme

MRI görüntü ön işleme, MATLAB ortamında SPM12 1 ve DPABI V8.1 araç kutusu kullanılarak gerçekleştirildi (). İlk 10 hacim çıkarıldıktan sonra dilim-zaman düzeltmesi ve baş hareketlerini düzeltmek için görüntü hizalaması yapıldı. Baş hareketi artefaktları nedeniyle (>2.5 mm kayma veya herhangi bir yönde >2.5° dönme) hiçbir veri hariç tutulmadı (, ). Fonksiyonel görüntüler yapısal görüntülerle uzaysal olarak eşleştirildi. Bireysel yapısal görüntüler ortalamalı fonksiyonel görüntülerle eşleştirildikten sonra gri madde, beyaz madde (WM) ve beyin-omurilik sıvısı (CSF) olarak segmentlendi. Friston-24 modeliyle ölçülen baş hareketi parametreleri, WM, CSF ve küresel sinyaller rahatsız edici kovaryatlar olarak çıkarıldı. Ardından, sALFF, sfALFF, dALFF ve dfALFF hesaplamak için birleşik segmentleme parametreleri kullanarak fonksiyonel görüntüler 3-mm izotropik vöxel çözünürlüğünde Montreal Nörolojik Enstitüsü alanına uzaysal olarak normalize edildi. sReHo ve dReHo değerleri, çok düşük frekanslı sürüklenme ve yüksek frekanslı gürültünün etkilerini azaltmak için bant geçiren filtreleme (0.01–0.10 Hz) uygulandıktan sonra hesaplandı.

2.5.3. Görüntü veri göstergelerinin hesaplanması

sALFF, sfALFF ve sReHo değerleri DPABI yazılımı kullanılarak aşağıdaki gibi hesaplandı: (1) sALFF ve sfALFF: Veri ön işleminden sonra, her voxel için zaman serisi hızlı Fourier dönüşümü ile frekans alanına dönüştürülerek güç spektrumu elde edildi. Ardından her frekansta güç spektrumunun karekökü hesaplandı. sALFF, 0.01–0.10 Hz frekans aralığındaki karekökün ortalaması olarak tanımlandı; sfALFF ise 0.01–0.10 Hz arasındaki genliğin toplamı, tüm frekans aralığındaki genliğe bölünerek hesaplandı. (2) sReHo: Her voxel için sReHo değeri, o voxelun zaman serisi ile 26 komşu voxelun zaman serisi arasında Kendall uyum katsayısının hesaplanmasıyla bulundu.

dALFF, dfALFF ve dReHo, DPABI tabanlı zaman içi dinamik analiz araçları kullanılarak hesaplandı. Dinamik göstergeler üretmek için kayan zaman penceresi analizi uygulandı; pencere boyutu 100 TR (70 s), adım boyutu ise 1 TR (0,7 s) olarak belirlendi. Her zaman penceresi için sALFF, sfALFF ve sReHo değerleri hesaplandı. Her göstergenin zaman pencereleri boyunca ortalama ve standart sapma (SD) haritaları hesaplandı. dALFF, dfALFF ve dReHo, her göstergenin değişim katsayısı (CV: SD/ortalama) olarak tanımlandı. Ayrıca pencere genişliğinin sonuçlara etkisini ortadan kaldırmak için pencere genişliği 60/80 TR olarak ayarlanarak çalışmadaki tüm hesaplamalar tekrarlandı.

Tüm görüntü göstergeleri tam genişlik yarı maksimum = 6 mm ile düzeltildi ve z standartlaştırması uygulandı.

2.6. İstatistiksel analiz

Her bir ölçekte kafeinsiz kahve tüketimi öncesinde ve sonrasında ortaya çıkan farkları incelemek için eşleştirilmiş örneklem t-testleri kullanıldı. Davranışsal veriler, ölçek puanları ve fizyolojik veriler SPSS (sürüm 27.0; IBM Corp., NY, Amerika Birleşik Devletleri) kullanılarak analiz edildi. Statik metriklerde (sALFF, sfALFF ve sReHo) ve dinamik metriklerde (dALFF, dfALFF ve dReHo) ortaya çıkan farkların analizi için DPABI kullanıldı. p-değeri <0,05 anlamlı kabul edildi. Çoklu karşılaştırma düzeltmesi, Gauss rastgele alan teorisine dayanarak gerçekleştirildi (voksel düzeyinde p < 0,01, küme düzeyinde p < 0,05). Anamlı sinirsel değişimlerin işlevsel ilişkisini incelemek amacıyla, anlamlı beyin bölgelerinden çıkarılan değerlerle tüketim sonrası oturumdan alınan diğer temel sonuç ölçümleri (davranışsal, fizyolojik ve öznel) arasında Kendall tau-b korelasyon analizleri yapıldı. Anlamlılık eşiği p < 0,05 (çift yönlü) olarak belirlendi.

3 Bulgular

3.1 Bilişsel testler

Tablo 1 ve Şekil 1’de (sağ) görüldüğü gibi, katılımcılar kafeinsiz kahve tüketimi sonrasında tüm görevlerde anlamlı derecede daha kısa tepki süreleri (RT) gösterdiler. Bu durum 1-back (t = −3,309, p = 0,002, d = −0,60), 2-back (t = −2,394, p = 0,023, d = −0,44) ve CPT (t = −3,258, p = 0,003, d = −0,59) görevlerini kapsadı. Benzer şekilde, FTT’nin tamamlanma süresi de anlamlı derecede kısaltıldı (t = −2,809, p = 0,009, d = −0,51). Bu tepki süresi kısaltmalarının etki boyutları d = 0,44 ile 0,60 arasında değişti (orta boyut etkiler), hem prat hem de istatistiksel anlamlılığı göstermektedir. Buna karşılık, görev doğruluğunda anlamlı bir fark gözlenmedi.

Kafeinsiz Kahvenin Bilişsel İşlev ve Beyin Aktivitesi Üzerindeki Akut Etkileri: Tek Merkez Deneyimi - Karşılaştırmalı Süreç Analizi
Ekosistem döngüsü ve doğal süreçlerin pratik yansımaları.

Tablo 1

Önce Sonra t-değeri p-değeri Cohen’s d
Ortalama SS Ortalama SS
Davranışsal performans
1-Back ACC (%) 0.998 0.004 0.998 0.004 0.373 0.712 0.07
1-Back RT (ms) 369 149 338 132 −3.309* 0.002 −0.6
2-Back ACC (%) 0.988 0.022 0.983 0.019 −1.564 0.128 −0.29
2-Back RT (ms) 404 153 378 129 −2.394* 0.023 −0.44
CPT ACC (%) 0.99 0.013 0.99 0.013 0.318 0.752 0.06
CPT RT (ms) 440 104 421 92 −3.258* 0.003 −0.59
FTT RT (ms) 73,616 11,786 70,538 12,594 −2.809* 0.009 −0.51
Tansiyon ve kalp atım hızı
Sistolik tansiyon (mmHg) 109.13 12.179 111.39 11.135 1.833 0.077 0.33
Diastolik tansiyon (mmHg) 70.61 7.383 74.35 7.419 3.141* 0.004 0.57
Kalp atım hızı (dakikada atım) 77 9.91 75.84 8.695 −1.228 0.229 −0.22
Mod ve fiziksel hisler
Enerjik mod 55.533 21.518 59.2 19.926 0.954 0.348 0.17
Gergin mod 72.3 14.281 70.967 16.874 −0.384 0.704 −0.07
Hedonik ton 66.533 14.867 66.967 18.678 0.134 0.894 0.02
Genel ruh hali 70.467 15.693 71.667 19.2 0.329 0.745 0.06
Net kafalı-bunak 33.9 19.923 28.333 19.86 −1.37 0.181 −0.25
Başı dönük/sersemlik hissi 22.133 18.627 25.1 20.292 0.731 0.47 0.13
Titrek/çeviklik hissi 13.767 13.359 16.633 14.747 1.206 0.238 0.22
Kalp çarpıntısı 27.3 41.875 22.833 17.481 −0.622 0.539 −0.11
Baş ağrısı 14.633 14.566 17.167 16.895 2.235* 0.033 0.41

Kafeinsiz kahvenin davranışsal performans, kan basıncı, kalp atım hızı ve ruh hali ile fiziksel hisseler üzerindeki etkileri.

*Anlamlı ön-son farklar eşleştirilmiş t– testi ile belirlenmiştir (P < 0.05).

ACC, doğruluk; RT, tepki süresi; FTT, parmak dokunma görevi.

3.2 Fizyolojik ölçümler ve durum öz-bildirim ölçekleri

Tablo 1 ve Şekil 1’de görüldüğü gibi, kafeinsiz kahve tüketimi sonrasında diyastolik kan basıncı anlamlı derecede yüksek (t = 3.141, p = 0.004) bulunurken, sistolik kan basıncı ve kalp atım hızındaki değişimler istatistiksel açıdan anlamlı değildi. Durum Öz-Bildirim Ölçekleri’nde katılımcılar baş ağrısı puanlarında anlamlı bir fark (t = 2.235, p = 0.033) bildirmiş, ancak diğer ölçümlerde anlamlı bir fark gözlenmemiştir.

3.3 RS-fMRI sonuçları

Şekil 1 ve Tablo 2’de görüldüğü gibi, katılımcılar kafeinsiz kahve tüketimi sonrasında, tüketimden önceki duruma kıyasla fusiform girus (FFG) ve inferior temporal girus (ITG)’da anlamlı düzeyde yüksek sfALFF ve superior frontal girusun medial orbital bölgesinde (PFCventmed) anlamlı düzeyde düşük sReHo göstermiş; sALFF açısından ise anlamlı bir fark gözlenmemiştir (Tablo 2). Dinamik analiz, FFG ve serebellumda anlamlı düzeyde düşük dALFF değerleri, ek motor alanda (SMA) ise anlamlı düzeyde yüksek dALFF ve dReHo değerleri ortaya koymuştur. Kafeinsiz kahve tüketimi sonrasında ve sonrasında, pre-post açısından hiçbir beyin bölgesinde dfALFF için anlamlı bir fark bulunmamıştır.

Tablo 2

İndeks Beyin bölgesi (AAL) Kütle boyutu (mm³) Peak MNI koordinatı Peak t-değeri
X Y Z
sfALFF
Sol fusiform girus 6,804 −36 −24 −27 6.164*
Sol inferior temporal girus −45 −39 −21 5.167*
sReHo
İkili superior frontal girus, medial orbital 4,806 9 36 −15 −4.650*
dALFF
Sol fusiform girus 2,808 −27 −81 −18 −5.593*
İkili ek motor alan 1,485 0 −12 57 4.205*
dReHo
İkili ek motor alan 2,106 3 −15 51 4.271*

Pre- ve post-kafeinsiz kahve arasında sfALFF, sReHo, dALFF ve dReHo açısından anlamlı fark gösterilen beyin bölgeleri.

*Pre-post arasındaki anlamlı farklar eşleşmiş t-testi ile belirlenmiştir (GRF düzeltmeli, voxel düzeyinde P < 0.01, kütle düzeyinde P < 0.05).

AAL, otomatik anatomik etikitleme atlası; MNI: Montreal Nöroloji Enstitüsü; sfALFF, düşük frekanslı salınımların statik kesirli genliği; sReHo, statik bölgesel homojenlik; dALFF, düşük frekanslı salınımların dinamik genliği; dReHo, dinik bölgesel homojenlik.

Şekil 2 ve Şekil 3’te görüldüğü gibi, 60 TR’lik (Ek Tablo S1 ve Şekil 2) ve 80 TR’lik (Ek Tablo S2 ve Şekil 3) iki ek pencere boyutunun sonuçları, bu çalışmanın ana sonuçlarına benzerdi. Dekafeine kahve tüketiminden sonra hiçbir beyin bölgesinde dfALFF değerlerinde anlamlı fark gözlenmedi.

Şekil 2

Şekil 3

3.4 Beyin aktivitesi ile diğer ölçümler arasındaki ilişki

Değişen beyin aktivitesinin işlevsel ilişkisini araştırmak için, tüketim sonrası oturumdan alınan anlamlı biçimde değişen fMRI ölçümleri ile birincil sonuç ölçümleri (davranışsal, fizyolojik ve öznel) arasında Kendall tau-b korelasyon analizleri yürüttük. Tablo 3’te görüldüğü gibi, FFG’de tüketim sonrası sfALFF ile CPT’teki tepki süreleri arasında anlamlı bir negatif korelasyon gözlenmiştir (τ = −0.250, p = 0.049). Bu sonuç, tüketim sonrası belirlenen bölgelerde daha yüksek beyin aktivitesinin, sürdürülebilir dikkat görevinde daha hızlı performans göstermekle ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, SMA’da tüketim sonrası dReHo ile CPT doğruluğu arasında anlamlı bir pozitif korelasyon bulunmuştur (τ = 0.316, p = 0.024); bu da SMA’da daha yüksek dReHo’nun sürdürülebilir dikkat görevinde daha yüksek doğrulukla ilişkili olduğunu öne sürmektedir. Tüketim sonrası fMRI ölçümleri ile diğer davranışsal veya öznel ölçümler arasında istatistiksel olarak anlamlı başka bir korelasyon bulunmamıştır.

Tablo 3

FFG/ITG sfALFF değeri PFCventmed sReHo değeri FFG dALFF değeri SMA dReHo değeri SMA dALFF değeri
1-Back ACC 0.268 −0.098 −0.107 0.134 0.045
1-Back RT −0.209 −0.024 −0.183 −0.14 0.006
2-Back ACC 0.044 −0.039 −0.035 0.108 −0.044
2-Back RT −0.093 0.071 −0.183 −0.084 0.011
CPT ACC 0.224 −0.122 0.071 0.316* 0.173
CPT RT −0.250* 0.099 −0.228 −0.198 0.013
FTT RT 0.101 −0.075 0.178 0.135 0.127
Systolic pressure 0.102 −0.076 −0.032 −0.084 −0.119
Diastolic pressure 0.242 0.116 −0.076 0.107 −0.072
Heart rate −0.152 0.138 −0.051 −0.134 −0.235
Energetic mood 0.077 0.146 0.132 0.151 0.169
Tense mood −0.093 0.037 0.139 −0.088 0.102
Hedonic tone −0.04 0.142 0.128 −0.128 −0.03
Overall mood 0.023 0.153 0.13 −0.111 0.032
Clearheaded-muzzy/dazed 0.102 −0.125 −0.102 −0.051 0.028
Light-headed/feeling faint 0.016 −0.165 −0.142 −0.081 −0.063
Jittery/shaky 0.044 −0.127 −0.035 0.095 0.016
Heart pounding −0.002 −0.147 −0.026 0.086 −0.11
Headache 0.07 −0.023 −0.023 0.005 −0.088

Tüketim sonrası fMRI ölçümleri ile sonuç ölçümleri arasındaki korelasyonlar.

Değerler Kendall tau-b korelasyon katsayılarını (τ) temsil eder.

*p < 0.05.

ACC, doğruluk; RT, tepki süresi; CPT, Sürekli Dikkat Testi; FTT, parmak dokunma görevi; sfALFF, düşük frekanslı salınımların kesirli genliğinin statik değeri; sReHo, statik bölgesel homojenlik; dALFF, düşük frekanslı salınımların statik genliği; dReHo, dinamik bölgesel homojenlik; FFG, kafa içi girus; ITG, alt temporal girus; PFCventmed, superior frontal girusun medial orbital kısmı; SMA, tamamlayıcı motor alan.

4 Tartışma

Bu çalışma, kafeinsiz kahvenin akut etkilerini incelemek için RS-fMRI’yi davranışsal testler, Durum Öz-Rapor Ölçekleri ve fizyolojik ölçümlerle birleştiren çok yöntemli bir yaklaşım benimsemiştir. Başlıca bulgular aşağıdaki gibiydi: (1) Kafeinsiz kahve tüketiminin ardından katılımcılar, N-back, CPT ve FTT görevlerinde artmış performans sergilemiş, buna eşlik eden baş ağrısı puanları yükselmiştir. (2) Diyastolik kan basinci önemli ölçüde artmış, ancak sistolik kan basinci veya kalp atım hızında önemli değişiklik gözlemlenmemiştir. (3) Kendiliğinden beyin aktivitesi, FFG, ITG, PFCventmed ve SMA dahil olmak üzere birden fazla bölgede önemli değişiklikler göstermiştir. (4) Korelasyon analizleri iki önemli ilişki ortaya koymuştur: FFG’deki sfALFF değerleri CPT’deki RT ile negatif, SMA’daki dReHo değerleri ise CPT doğruluğu ile pozitif korelasyon göstermiştir.

Sıralı davranışsal testler aracılığıyla, dekafeine kahvenin, çalışma belleği ve sürdürülebilir dikkati değerlendiren görevlerde daha hızlı tepki süreleriyle ilişkili bulunduğunu; bu sonucun, önceki bir insan çalışmasında bildirilen geliştirilmiş N-Back performansıyla uyumlu olduğunu tespit ettik. Bununla birlikte, doğruluk değişmeden kaldı ve bu da gerçek bilişsel iyileşmeden çok artmış uyanıklık veya motor hızını işaret ediyor. Bu, işleme verimliliğinin artmasını yansıtan profil hem hay hem de insan çalışmalarının ortaya koyduğu kavramsal ayrışmayla örtüşüyor: dekafeine kahve, saf bir bilişsel güçlendiriciden çok nöral işlevin bir iyileştiricisi gibi davranabiliyor. Spesifik olarak, bulgularımız dekafeine kahvenin hayvan modellerinde ortaya çıkan eksikliklere karşı koruyucu olan bir “bilişsel dengeleyici” olarak tanımlanmasıyla uyumlu; sağlıklı insanlarda ise temel işleme hızını kolaylaştırır görünüyor.

Tespit edilen tepki sürelerindeki artışlar, dekafeine kahvedeki CGA ve diğer polifenollerin varlığıyla kısmen açıklanabilir. CGA’nın bu etkilere katkıda bulunması muhtemeldir; çünkü önceki çalışmalar CGA alımını psikomotor hız, dikkat ve yürütücü işlev dahil olmak üzere bilişsel alanlardaki artışlarla ilişkilendirmiştir. Bilişsel işlev, ön kafası bölgelerinde özellikle belleikle, dikkatle ve yürütücü işlevle ilişkilidir.

Buna ek olarak, CGA’nın, istemeli el hareketinin hızını değerlendirmek için kullanılan FTT’de performansı belirgin biçimde iyileştirdiği gösterilmiştir. Sadeliği ve güvenilirliği nedeniyle FTT, nöropsikolojide en yaygın kullanılan testlerden biridir (37–39). Bir çalışma, FTT’nin frontal lozu aktive ettiğini; bir meta-analiz ise FTT performansında kilit rol oynayan SMA’da (küresel hareket alanı) anlamlı aktivasyon bulunduğunu ortaya koymuştur.

Dikkat çeken bulgulardan biri, kafeinsiz kahve tüketimini takiben raporlanan baş ağrısı skorlarında kaydedilen anlamlı artışıydı. Kafein çekilmesinin olası bir neden olması beklenmediğinden, bu etkinin klorojenik asit (CGA) gibi diğer biyoaktif bileşenlerin damar üzerindeki etkileriyle ilişkili olabileceğini öne sürüyoruz. Bütüncül bir hipotez olarak, CGA’nın serebral damar yapısını etkileyebileceği—örneğin nitrik oksit biyoelirlenebilirliğini düzenleyerek (43–45)—bunun ardından serebral kan akışını ve frontal korteks gibi bölgelerde kendiliğinden nöronel faaliyeti değiştirebileceği düşünülebilir. Böyle değişiklikler, gözlemlenen davranışsal performans iyileşmelerinin olası bir nöronel karşılığı sağlayabileceği gibi, bazı bireylerde geçici baş ağrısı algısına da katkıda bulunabilir. Önerilen bu yol izi hâlâ spekülatiftir ve burada doğrudan test edilmemiştir; yine de kafeinsiz kahvenin olası yararları ile olumsuz etkilerini birbirine bağlayan tutarlı bir bakış açısı sunmaktadır.

Mevcut çalışma, kafeinsiz kahvenin ventromedial prefrontal kortekste (PFCventmed) sReHo’yu azaltırken, supplemotor alanda (SMA) dALFF ve dReHo’yu artırdığını buldu. Üst medial frontal girusda yer alan SMA, basit otomatik hareketlerle ilişkilidir (). SMA’daki yetersiz aktivasyon veya azalmış dALFF, motor defisitlere yol açabilir (). SMA aynı zamanda çalışma belleğine dahil ön-pariyal ağılığın bir parçasıdır ve görev özgüllüğünden bağımsız olarak tutarlı bir aktivasyon gösterir (). Cañas ve arkadaşları () SMA hasarının workbook belleğinin yürütücü işlevini bozduğunu bulmuştur; bu işlev insanların bilgiyi zihnen işlemmeden geçici olarak saklamalarını sağlar. Çalışma belleğine yönelik rolünün ötesinde, SMA sürdürülebilir dikkati, motor hazırlığı ve yanıt baskılanmasını da kritik düzeyde destekler—bunların tümü CPT performansı için kritik önem taşır (). SMA’daki dReHo ile CPT doğruluğu arasında, bu işlevsel rolle uyumlu bir pozitif korelasyon bulduk. Yine de SMA’daki dReHo kafeinsiz kahve tüketimini takiben anlamlı biçimde artmış olsa da, CPT doğruluğunda ön-son değişiklik gözlenmedi; bu muhtemelen maksimuma yakın temel performansla ilişkili bir tavan etkisinden kaynaklanıyor.

Ayrıca, dekafeine kahvenin fusiform girusda sfALFF ve dALFF değerlerinde anlamlı değişikliklere yol açtığını gözlemledik. Temporal ve oksipital lobların bazal yüzeyinde yer alan ve ventral temporal kortekste anahtar bir yapı olan fusiform girus, özellikle yüzler, bedenler ve yüksek uzaysal frekanslı uyaranlar olmak üzere üst düzey görsel bilgilerin işlenmesinde rol oynar. Araştırmalar, fusiform girusun N-back görevinin yerine getirilmesinde önemli bir rol üstlendiğini ve dinlenme durumundaki aktivitesinin N-back görevi sırasında görevle ilişkili dejaktivasyonla korele olduğunu göstermektedir. Ayrıca, tüketim sonrasında görsel bölgelerdeki (FFG/ITG) sfALFF ile CPT tepki süresi arasındaki negatif korelasyon, davranışsal iyileşmelerle uyumludur. Beyin aktivitesinin modülasyonunun, işleme hızındaki artışın mekanizmalarından biri olması olasıdır.

SMA’daki artmış nöral dinamikler, dolayısıyla FPN içinde artırılmış bir işlevsel esneklik durumunu yansıtıyor olabilir; bu da hem daha hızlı psikomotor hızı hem de azalmış N-back tepki süreleriyle yansıtılan daha verimli bilişsel işlemeyi destekliyor olabilir. Bu yorum, sağlıklı bireylerde nöral sinyallerin zamansal değişkenliğinin artmasının daha uyumlu bir beyin fonksiyonuyla ilişkili olabileceğini öne süren araştırmalar tarafından kısmen desteklenmektedir. Çalışmamızda gözlemlenen eşzamanlı davranışsal iyileşme, bu bakış açısıyla tutarlı görünmektedir. Ayrıca, dfALFF değerlerinin istikrarı, nöromodülatuar etkilerin nispeten özgün olduğunu ve beyin aktivitesinin küresel spektral profilini önemli ölçüde değiştirmeden, öncelikle rastlantısal aktivitenin genliğini ve yerel senkronizasyonunu etkilediğini işaret ediyor olabilir.

Değerlendirildiğinde, SMA ile FFG’n eşzamanlı modülasyonunun, CGA gibi biyoaktif bileşiklerin birden fazla büyük ölçekli beyin ağı üzerinde koordineli etkiler exert edebileceğini ima etmektedir. Bu çoklu-ağ perspektifi, bilişsel görevler sırasında polifenollerin frontal, parietal ve visual bölgelerde beyin aktivitesini modüle edebileceğini bildiren önceki çalışmalarla uyumludur (, ), muhtemelen artmış bölgesel serebral kan akışı gibi nevrovasküler mekanizmalar aracılığıyla (). Böylece, bu çalışmada gözlemlenen davranışsal iyileşmeler tek bir mekanizmadan değil, en azından iki sistemin eş-zamanlı optimizasyonundan kaynaklanıyor olabilir: motor planlama ve bilişsel kontrolü destekleyen fronto-parietal ağ ve algısal verimliliği destekleyen visual işleme ağı.

Bu çalışmanın birkaç sınırı vardı: (1) Çalışmada placebo etkisini elemek için kontrol grubu veya kahve aromalı sıcak su grubu bulunmamaktadır. (2) Çalışma yalnızca alışkanlık haline gelmemiş kahve tüketicilerini incelemiştir; kafeinsiz kahveye farklı tepki verebilecek alışkanlık haline gelmiş kahve tüketicilerinin etkileri değerlendirilmemiştir. (3) Yalnızca tek bir fincan kafeinsiz kahvenin akut etkileri gözlemlenmiştir. İleri çalışmalar, kafeinsiz kahvenin uzun süreli tüketiminin (örneğin bir hafta veya daha uzun süre) bilişsel işlev ve beyin aktivitesi üzerindeki kronik etkilerini araştırmalıdır.

5 Sonuç

Bu çalışma, kafeinsiz kahvenin davranış, kendiliğinden beyin aktivitesi ve duygusal ile fizyolojik durumlar üzerindeki akut etkilerini incelemiştir. Bulgular, kafeinsiz kahvenin bilişsel performans ve beyin aktivitesi üzerinde etkili olabileceğini ve kahvenin kafein dışı bileşiklerinin bireyler üzerindeki etkileri ile bunların altında yatan mekanizmaları aydınlatabileceğini göstermektedir. Sınırlı örneklem büyüklüğü ve placebo kontrolü olmayan bir keşif ön çalışması olarak, bu bulgular ön tanımlı ve hipotez üreten bulgular olarak yorumlanmalıdır. Rastgele atama ve placebo kontrollü tasarımlar ile uzunlamasına değerlendirmeler kullanan ileri çalışmalar, bu gözlemleri doğrulamak ve uzun vadeli önemlerini araştırmak için esastır.

Açıklamalar

Veri erişilebilirliği açıklaması

Bu makalenin sonuçlarını destekleyen ham veriler, authors tarafından makul bir şart koşulmadan kullanılabilir hale getirilecektir.

Ahlak beyanı

İnsanlarla yürütülen çalışmalar, Hangzhou Normal Üniversitesi İlişkili Hastanesi tarafından onaylanmıştır. Çalışmalar, yerel mevzuat ve kurumsal gerekliliklere uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya katılım için yazılı rıza, katılımcıların yasal velileri/ yakınları tarafından verilmiştir.

Yazar katkıları

QF: Metin – inceleme ve düzenleme, Yazılım, Metin – ilk taslak, Araştırma, Veri yönetimi. HF: Metin – inceleme ve düzenleme, Yöntem, Metin – ilk taslak. SD: Veri yönetimi, Metin – inceleme ve düzenleme, Kaynaklar. XR: Metin – ilk taslak, Araştırma, Doğrulama. ZX: Biçimsel analiz, Metin – ilk taslak, Kaynaklar, Doğrulama. JT: Metin – inceleme ve düzenleme, Araştırma, Veri yönetimi. XF: Yazılım, Araştırma, Yöntem, Metin – inceleme ve düzenleme. SZ: Doğrulama, Biçimsel analiz, Metin – inceleme ve düzenleme. SB: Metin – inceleme ve düzenleme, Biçimsel analiz, Kaynaklar. XZ: Araştırma, Kavramsal çerçeve, Metin – inceleme ve düzenleme, Metin – ilk taslak, Yöntem. ZH: Kaynaklar, Kavramsal çerçeve, Yöntem, Proje yönetimi, Metin – inceleme ve düzenleme, Araştırma. MW: Kavramsal çerçeve, Araştırma, Finansman edinme, Metin – inceleme ve düzenleme, Proje yönetimi, Yöntem.

Finansman

Yazar(lar), bu çalışma ve/veya yayını için finansal destek alındığını beyan etmiştir. Bu çalışma, Zhejiang’nin “Pioneer” ve “Leading Goose” Ar-Ge Programı (No. 2026C02A1147); Zhejiang Eyaleti Tıp ve Teknoloji Projesi (No. 2024KY1348); Çin Hangzhou Doğal Bilimler Vakfı (No. 2024SZRZDH250001) tarafından desteklenmiştir.

Tesekkürler

Bu el yazısının düzenlenmesi için EditorBar (https://www.editorbar.com/) teşekkür ederiz.

Çıkar çatışması

Makale yazarları, bu çalışmanın potansiyel bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki olmadan gerçekleştirildiğini beyan etmektedir.

Üretken yapay zeka bildirimi

Makale yazarları, bu el yazısının oluşturulmasında Üretken Yapay Zeka’nın kullanılmadığını beyan etmektedir.

Bu makaledeki figürlerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text), yapay zeka desteğiyle Frontiers tarafından oluşturulmuş olup; mümkün olduğunca yazarlar tarafından gözden geçirilmesi dahil olmak üzere doğruluğun sağlanması için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorunu tespit ederseniz, lütfen bizimle iletişime geçin.

Yayıncı notu

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarların görüşlerini yansıtır ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini mutlaka yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

Ekleme materiali

Bu makalenin Ekleme malzemesi çevrimiçi olarak şu adreste bulunabilir: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fneur.2026.1952455/full#supplementary-material

Dipnotlar

1.^http://www.fil.ion.ucl.ac.uk/spm/software/spm12/

  • 1.

    Grosso G,odos J,Galvano F,Giovannucci E. Coffee, caffeine, and health outcomes: an umbrella review. Annu Rev Nutr. (2017) 37:131–56. doi: 10.1146/annurev-nutr-071816-064941,

  • 2.

    Nehlig A. Effects of coffee/caffeine on brain health and disease: what should I tell my patients?Pract Neurol. (2016) 16:89–95. doi: 10.1136/practneurol-2015-001162

  • 3.

    Fredholm BB, Bättig K, Holmén JN, Nehlig A, Vartau EE. Kafeinin beyindeki etkileri ve yaygın kullanımına katkıda bulunan faktörler. Pharmacol Rev. (1999) 51:83–133. doi: 10.1016/s0031-6997(24)01396-6,

  • 4.

    Childs E, De Wit H. Hafif, bağımlılık yapmayan kafein kullanıcılarında akut kafeinin öznel, davranışsal ve fizyolojik etkileri. Psychopharmacology. (2006) 185:514–23. doi: 10.1007/s00213-006-0341-3

  • 5.

    Haskell CF, Kennedy DO, Wesnes KA, Scholey AB. Kafeini alışkanlıkla tüketen ve tüketmeyenlerde kafeinin bilişsel ve ruh hali iyileştirmeleri. Psychopharmacology. (2005) 179:813–25. doi: 10.1007/s00213-004-2104-3,

  • 6.

    Smit HJ, Rogers PJ. Düşük dozda kafeinin, düşük ve yüksek kafein tüketicilerinde bilişsel performans, ruh hali ve susuzluk üzerindeki etkileri. Psychopharmacology. (2000) 152:167–73. doi: 10.1007/s002130000506,

  • 7.

    Magalhães R, Picó-Pérez M, Esteves M, Vieira R, Castanho TC, Amorim L ve ark. Alışkanlıkla kahve tüketenlerde beyinde işlevsel bağlantının ayrı bir deseni gözlemlenir. Mol Psychiatry. (2021) 26:6589–98. doi: 10.1038/s41380-021-01075-4,

  • 8.

    Haskell-Ramsay C, Jackson PA, Forster JS, Dodd FL, Bowerbank S, Kennedy DO. Sağlıklı genç ve yaşlı yetişkinlerde kafeinli siyah kahvenin biliş ve ruh hali üzerindeki akut etkileri. Nutrients. (2018) 10:1386. doi: 10.3390/nu10101386,

  • 9.

    Picó-pérez MMagalhães REsteves MVieira RCastanho TCAmorim L ve ark. Kahve tüketimi dinlenme sırasında arka mod default ağı (DMN) bağlantısını azaltır. Front Behav Neurosci. (2023) 17:1176382. doi: 10.3389/fnbeh.2023.1176382,

  • 10.

    Dawkins LShahzad F-ZAhmed SSEdmonds C J. Kafein tüketildiğine dair beklenti performansı ve ruh halini iyileştirebilir. Appetite. (2011) 57:597–600. doi: 10.1016/j.appet.2011.07.011,

  • 11.

    Colombo R Papetti A. Kafeinsiz kahvenin nörodejeneratif hastalıklardaki rolüne dair bir bakış. Crit Rev Food Sci Nutr. (2020) 60:760–79. doi: 10.1080/10408398.2018.1550384

  • 12.

    Jang Y J Kim J Shim J Kim C-Y Jang J-H Lee K V ve ark. Kafeinsiz kahve, sıçanlarda skopolamin kaynaklı hafıza bozukluğunu önler. Behav Brain Res. (2013) 245:113–9. doi: 10.1016/j.bbr.2013.02.003

  • 13.

    Kwon S-H Lee H-K Kim J-A Hong S-I Kim H-C Jo T-H ve ark. Klorojenik asidin farelerde skopolamin kaynaklı amnezi üzerindeki nöroprotektif etkileri: antiasetilkolinesteraz ve anti-oksidatif aktiviteler aracılığıyla. Eur J Pharmacol. (2010) 649:210–7. doi: 10.1016/j.ejphar.2010.09.001

  • 14.

    Nieber K. Kahvenin sağlık üzerindeki etkisi. Planta Med. (2017) 83:1256–63. doi: 10.1055/s-0043-115007

  • 15.

    Colombo R, Papetti A. Dekafeinli kahve ve sağlığa faydaları: sistemik hastalıklara odaklanma. Crit Rev Food Sci Nutr. (2021) 61:2506–22. doi: 10.1080/10408398.2020.1779175,

  • 16.

    Cropley V, Croft R, Silber B, Neale C, Scholey A, Stough C ve ark. Klorojenik asitle zenginleştirilmiş kahve, sağlıklı yaşlılarda akut verilmeden sonra ruh halini ve bilişi iyileştirir mi? Bir pilot çalışma. Psychopharmacology. (2012) 219:737–49. doi: 10.1007/s00213-011-2395-0

  • 17.

    Camfield DA, Silber BY, Scholey AB, Nolidin K, Goh A, Stough C. Klorojenik asidin deafeinli kahveden kaynaklanan akut bilişsel ve ruh hali etkilerini ayırt etmek için randomize, plasebo kontrollü bir çalışma. PLoS One. (2013) 8:e82897. doi: 10.1371/journal.pone.0082897,

  • 18.

    Dong X, Li S, Sun J, Li Y, Zhang D. Kahve, deafeinli kahve ve kahveden alınan kafeinin yaşlı yetişkinlerde bilişsel performansla ilişkisi: Ulusal Sağlık ve Beslenme Araştırması (NHANES) 2011-2014. Nutrients. (2011) 12:840. doi: 10.3390/nu12030840,

  • 19.

    Soares JM, Magalhães R, Moreira PS, Sousa A, Ganz E, Sampaio A ve ark. İşlevsel manyetik rezonans görüntülemenin bir rehberi. Front Neurosci. (2016) 10:515. doi: 10.3389/fnins.2016.00515,

  • 20.

    Bendlin BB, Trouard TP, Ryan L. Kafein, kelime kökü tamamlama görevinde oluşan alışkanlık etkilerini fMRI BOLD sinyalleriyle ölçtüğümüzde azaltmaktadır. Hum Brain Mapp. (2007) 28:654–62. doi: 10.1002/hbm.20295,

  • 21.

    Fox MD, Raichle ME. İşlevsel manyetik rezonans görüntülemesiyle gözlemlenen beyin aktivitesindeki kendiliğinden dalgalanmalar. Nat Rev Neurosci. (2007) 8:700–11. doi: 10.1038/nrn2201,

  • 22.

    Yu-Feng Z, Yong H, Chao-Zhe Z, Qing-Jiu C, Man-Qiu S, Meng L ve ark. Dinlenme durumunu içeren işlevsel fMRI ile dikkatsizlik-hiperaktivite bozukluğu (ADHD) olan çocuklarda değişmiş temel beyin aktivitesi. Brain Dev. (2007) 29:83–91. doi: 10.1016/j.braindev.2006.07.002

  • 23.

    Zang Y, Jiang T, Lu Y, He Y, Tian L. fMRI veri analizinde bölgesel homojenlik yaklaşımı. NeuroImage. (2004) 22:394–400. doi: 10.1016/j.neuroimage.2003.12.030,

  • 24.

    Zou Q-H, Zhu C-Z, Yang Y, Zuo X-N, Long X-Y, Cao Q-J ve ark. Dinlenme durumunu içeren fMRI için düşük frekanslı salınım genliğinin (ALFF) tespitine yönelik geliştirilmiş bir yaklaşım: kesirsel ALFF. J Neurosci Methods. (2008) 172:137–41. doi: 10.1016/j.jneumeth.2008.04.012,

  • 25.

    Wang X, Wang C, Liu J, Guo J, Miao P, Wei Y ve ark. İskemik pons inme hastalarında değişmiş statik ve dinamik kendiliğinden nöral aktivite. Front Neurosci. (2023) 17:1131062. doi: 10.3389/fnins.2023.1131062,

  • 26.

    Kafeinsiz Kahve Nedir?|Evde Starbucks® Kahvesi. Seattle, Washington.

  • 27.

    XuerongLi. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuklarda sürekli dikkat testi için bir kontrol çalışması. Chin J Clin Psychol. (2002) 2:85–7.

  • 28.

    BruceScottNShineLaderM. Kafein çekilmesi: Kafeinden 24 saat ve 7 gün boyunca uzak duran normal kişilerde çekilme belirtilerinin karşılaştırılması. J Psychopharmacol. (1991) 5:129–34. doi: 10.1177/026988119100500206,

  • 29.

    HeatherleySVHaywardRCSeersHERogersPJ. 4, 6 ve 8 saatlik kafein uzaklaşmasının ardından kafeinin bilişsel ve psikomotor performans, ruh hali ve basıncı artırıcı etkileri. Psychopharmacology. (2005) 178:461–70. doi: 10.1007/s00213-005-2159-9,

  • 30.

    YanWangZuoZang. DPABI: (dinlenme durumu) beyin görüntülemesi için veri işleme ve analiz. Neuroinformatics. (2016) 14:339–51. doi: 10.1007/s12021-016-9299-4,

  • 31.

    LiDuanCuiChenLiao. Yalnızca durağanlık değil: öz beyin aktivitesinin zamansal dinamikleri, depresif hastalarda intihar düşüncelerini öngörür. Psychol Med. (2019) 49:852–60. doi: 10.1017/s0033291718001502

  • 32.

    Yan C, Yang Z, Colcombe S, Zuo X-N, Milham M. İçsel beyin işlevi göstergeleri arasındaki uyum: bireyler arası değişkenlik ve zaman dinamiklerinden edinilen bilgiler. Sci Bull. (2017) 62:1572–84. doi: 10.1016/j.scib.2017.09.015

  • 33.

    Kato M, Chikai R, Kozuma K, Sato H, Katsuragi Y. Yaşlılarda klorojenik asid alımının bilişsel işlev üzerindeki etkisi: ön çalışma. Evid Based Complement Alternat Med. (2018) 2018:8608497. doi: 10.1155/2018/8608497

  • 34.

    Saitou K, Chikai R, Kozuma K, Sato H, Koikeda T, Osaki N ve ark. Klorojenik asitlerin bilişsel işlev üzerindeki etkisi: rastgele, çift-kör, plasebo kontrollü çalışma. Nutrients. (2018) 10:1337. doi: 10.3390/nu10101337

  • 35.

    McCabe DP, Roediger HL, McDaniel MA, Balota DA, Hambrick DZ. Çalışma belleği kapasitesi ile yürütücü işlevler arasındaki ilişki: ortak bir yürütücü dikkat yapısına dair kanıtlar. Neuropsychology. (2010) 24:222–43. doi: 10.1037/a0017619

  • 36.

    Osaka M, Osaka N, Kondo H, Morishita M, Fukuyama H, Aso T ve ark. Çalışma belle kapasitesinde bireysel farkların sinirsel temeli: bir fMRI çalışması. NeuroImage. (2003) 18:789–97. doi: 10.1016/s1053-8119(02)00032-0

  • 37.

    Gualtieri CT, Johnson LG. Bilgisayar destekli nörobilişsel test bataryasının güvenilirliği ve geçerliliği: CNS vital signs. Arch Clin Neuropsychol. (2006) 21:623–43. doi: 10.1016/j.acn.2006.05.007

  • 38.

    Levin HS. Nöropsikolojik testlerin derlemesi: uygulama, normlar ve yorum. Arch Neurol. (1993) 50:451.

  • 39.

    Suzukamo C, Chiai R, Mitsui Y, Osaki N, Ono T. Klorojenik asitlerin kısa süreli alımının yetişkinlerde psikomotor hızı ve motor hızını iyileştirmesi: rastlantısal çapraz deney. Brain Sci. (2022) 12:370. doi: 10.3390/brainsci12030370,

  • 40.

    Prigatano GP, Johnson SC, Gale SD. Travmatik beyin hasarından yıllar sonra Halstead parmak dokunma testinin nörogörüntüleme eşlikçileri. Brain Inj. (2004) 18:661–9. doi: 10.1080/02699050310001646170

  • 41.

    Hiroshima S, Nei R, Murakami N, Kamada K. Ek motor alanının fonksiyonel lokalizasyonu. Neurol Med Chir. (2014) 54:511–20. doi: 10.2176/nmc.oa2012-0321,

  • 42.

    Witt S, Meyerand ME, Laird AR. Parmak dokunma görevi varyasyonlarının fonksiyonel nörogörüntüleme eşlikçileri: ALE meta-analizi. NeuroImage. (2008) 42:343–56. doi: 10.1016/j.neuroimage.2008.04.025,

  • 43.

    Dinges DF. Kakao flavanolları, serebral kan akımı, biliş ve sağlık: ileriye dönük. J Cardiovasc Pharmacol. (2006) 47:S221–3. doi: 10.1097/00005344-200606001-00019,

  • 44.

    Fisher ND, Sorond FA, Hollenberg NK. Kakao flavanolları ve beyan kanlanması. J Cardiovasc Pharmacol. (2006) 47:S210–4. doi: 10.1097/00005344-200606001-00017,

  • 45.

    Heiss C, Dejam A, Kleinbongard P, Schewe T, Sies H, Helm M. Flavan-3-ol açısından zengin kakaonun vasküler etkileri. JAMA. (2003) 290:1030–1. doi: 10.1001/jama.290.8.1030

  • 46.

    Zou Q, Ross TJ, Gu H, Geng X, Zuo X-N, Hong L ve ark. İçsel dinlenme durumundaki aktivite çalışma belleği beyan aktivasyonunu ve davranışsal performansı öngörür. Hum Brain Mapp. (2013) 34:3204–15. doi: 10.1002/hbm.22136,

  • 47.

    Colebatch JG, Deiber MP, Passingham RE, Friston KJ, Frackowiak RS. İnsanlarda gönüllü kol ve el hareketleri sırasında bölgesel serebral kanlanma. J Neurophysiol. (1991) 65:1392–401. doi: 10.1152/jn.1991.65.6.1392,

  • 48.

    Tao W, Liang W, Mark H, Kuncheng L, Piu C. Parkinson hastalığında bimanuel anti-faz ve faz-hareketlerinin nöral korelatları. Brain. (2010) 133(Pt 8):2394–409. doi: 10.1093/brain/awq151

  • 49.

    Zhang Y, Wang X, Li Y. Erken evre bilişsel açıdan normal Parkinson hastalığında bozulmuş dinamik bölgesel nöral aktivite deseni. Acta Radiol. (2022) 63:1669–77. doi: 10.1177/02841851211055401

  • 50.

    Owen A, McMillan K, Laird A, Bullmore E. N-back çalışma belleği paradigması: normatif fonksiyonel nörogörüntüleme çalışmalarının meta-analizi. Hum Brain Mapp. (2005) 25:46–59. doi: 10.1002/hbm.20131,

  • 51.

    Rottschy C, Langner R, Dogan I, Reetz K, Laird A, Schulz J, ve diğerleri. Çalış belleğinin nöral korelatlarının modellenmesi: koordinat tabanlı meta-analyze. NeuroImage. (2012) 60:830–46. doi: 10.1016/j.neuroimage.2011.11.050,

  • 52.

    Cañas A, Junadella M, Lau R, Gabarrós A, Hernández M. Ek motor alanını içen lezyonlardan sonra ortaya çıkan bellek bozuklukları. Front Psychol. (2018) 9:765. doi: 10.3389/fpsyg.2018.00765,

  • 53.

    Bayat M, Hernandez M, Curzon M, Garic D, Graziano P, Dick A. Değişiklik yapılmış kiddie sürekli performans görevinde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çok küçük çocuklarda baskılayıcı kontrol bölgelerinin azalmış kullanımı: bir fMRI çalışması. Cortex. (2025) 185:153–69. doi: 10.1016/j.cortex.2024.11.025,

  • 54.

    Palejwala A, O’Connor K, Milton C, Anderson C, Pelargos P, Briggs R, ve diğerleri. Fusiform girusun anatomisi ve beyaz madde bağlantıları. Sci Rep. (2020) 10:13489. doi: 10.1038/s41598-020-70410-6

  • 55.

    Mencarelli L, Neri F, Omi D, Menardi A, Rossi S, Rossi A, ve diğerleri. n-back görevinde uyaranlar, sunum biçimi ve yük-specifik beyin aktivite desenleri. Hum Brain Mapp. (2019) 40:3810–31. doi: 10.1002/hbm.24633,

  • 56.

    Liao WC, Chen H, Li J, Ji G-J, Wu G-R, Long Z ve ark. Endless fluctuations: temporal dynamics of the amplitude of low frequency fluctuations. IEEE Trans Med Imaging. (2019) 38:2523–32. doi: 10.1109/tmi.2019.2904555,

  • 57.

    Camfield DA, Scholey A, Pipingas A, Silberstein R, Kras M, Nolidin K ve ark. Steady state visually evoked potential (SSVEP) topography changes associated with cocoa flavanol consumption. Physiol Behav. (2012) 105:948–57. doi: 10.1016/j.physbeh.2011.11.013,

  • 58.

    Francis S, Head K, Morris P, Macdonald IA. The effect of flavanol-rich cocoa on the fMRI response to a cognitive task in healthy young people. J Cardiovasc Pharmacol. (2006) 47:S215–20. doi: 10.1097/00005344-200606001-00018

  • 59.

    Lamport DJ, Pal D, Moutsiana C, Field D, Williams C, Spencer JP ve ark. The effect of flavanol-rich cocoa on cerebral perfusion in healthy older adults during conscious resting state: a placebo controlled, crossover, acute trial. Psychopharmacology. (2015) 232:3227–34. doi: 10.1007/s00213-015-3972-4,

Özet

Anhtar kelimeler

düşük frekanslı salınımların genliği, bilişsel işlev, kafeinsiz kahve, düşük freanlı salınımların kesirli genliği, bölgesel homojenlik, dinlenme durumunda fonksiyonel MRI

Başvuru

Fan Q, Fan H, Ding S, Rao X, Xin Z, Tang J, Fu X, Zhang S, Belle Jarvis S, Zhang X, Hu Z ve Wang M (2026) The acute effects of decaffeinated coffee on cognitive function and brain activity: a single-center experience. Front. Neurol. 17:1952455. doi: 10.3389/fneur.2026.1952455

Cep tarihçesi

29 Temmuz 2026

Güncelleme

08 Ekim 2026

Kabul

21 Ekim 2026

Yayınlandı

12 Kasım 2026

Cilt

17 – 2026

Xinglin Zeng, Maryland Üniversitesi, Amerika Birleşik Devletleri

Hasan Selcuk Ozkan, Schleswig-Holstein Üniversite Hastanesi, Lübeck Kampüsü, Almanya

Simon Söderholm, Linköping Üniversitesi, İsveç

© 2026 Fan, Fan, Ding, Rao, Xin, Tang, Fu, Zhang, Belle Jarvis, Zhang, Hu ve Wang.

Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında açık erişimli olarak dağıtılan bir makaledir. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahib(lar)ının uygun şekilde atıf yapılması ve akademik kabul gören uygulamalara uygun olarak bu dergideki orijinal yayının belirtilmesi koşuluyla, diğer platformlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir. Bu koşullara uymayan herhangi bir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir.

*İletişim: Mingwei Wang, wmw990556@hznu.edu.cn; Zhiguo Hu, huzg@hznu.edu.cn

†
Bu çalışmaya eşit katkıda bulunan yazarlar

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve bağlı oldukları kuruluşların, ya da yayıncının, editörlerin ve değerlendirenlerin görüşlerini kesin olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

İlginizi Çekebilir: Yüz İfadesi Analiziyle Huzurevi Oturumlarında Yaşam Kalitesi Tahmini: SOLO İyi Olma Durumu Puanları İçin Öncül Çalışma →
Kaynak: Frontiersin ↗
BENZER İNCELEMELER

İlgili Diğer Rehberler