GÜNCEL YAYIN Koruyucu Hekimlik, Yaşam Tarzı Tıbbı ve Hücresel Biyoloji
📅 15 Kasım 2026 · Bağımsız Editoryal Ağ
Fizik Tedavi

Sacroiliak Eklem Disfonksiyonunda Manuel Terapinin Etkinliği ve Güvenliği: Sistematik Derleme ve Meta-Analiz

✍️ Editör Masası • 📅 14 Kasım 2026 • ⏱️ 47 dk okuma
Sacroiliak Eklem Disfonksiyonunda Manuel Terapinin Etkinliği ve Güvenliği: Sistematik Derleme ve Meta-Analiz

SİSTEMATİK DERLEME makalesi

Front. Med., 12 Kasım 2026

Bölüm: Romatoloji

Cilt 13 – 2026 | https://doi.org/10.3389/fmed.2026.1947672

  • PZ

    Peizhen Zhang 1

  • YZ

    Yujing Zhang 1

  • JZ

    Jiacheng Zhang 1

  • YL

    Yusheng Li 1

  • HW

    Hongyi Wang 1

  • WZ

    Wei Zhang 1,2*

  • HL

    Huanan Li 1,2*

  • 1. Tuina Bölümü, Çin Tıbbi Akupunktür ve Moksibüsyon için Ulusal Klinik Araştırma Merkezi, Tianjin Geleneksel Çin Tıbbı Üniversitesi İlk Öğretim Hastanesi, Tianjin, Çin

  • 2. Tuina Tekniği Biyolojik Etkileri için Ulusal Geleneksel Çin Tıbbı Üçüncü Seviye Laboratuvarı, Tianjin, Çin

Makale metrikleri

Özet

Arka plan:

Manuel terapi, sakroiliak eklem disfonksiyonunda yaygın olarak kullanılmaktadır, ancak faydaları ve güveniliirliliği belirsizliğini korumaktadır.

Yöntemler:

Kontrollü çalışmaları, manuel terapiyi manuel olmayan müdahalelerle karşılaştıran çalışmaların sonuçlarını değerlendirmek amacıyla, 1 Ocak tarihinden 31 Aralık 2025 tarihine kadar dokuz veri tabanını taramışız. İki hakem, çalışmaları bağımsız olarak seçmiş, verileri çıkarmış, RoB 2 kullanarak önyargı riskini değerlendirmiş ve GRADE ile kesinliği derecelendirmiştir. Klinik açıdan uygun olduğunda rastgele etkili meta-analizler yapılmıştır. Derleme, PROSPERO’ya (CRD420251267640) kaydedilmiştir.

Sonuçlar:

Analize dahil edilen 26 çalışma 1.923 katılımcıyı kapsamaktadır. Manuel terapi ağrıyı azaltmış (14 çalışma; standartlaşmış ortalamalar farkı [SMD], −1,33; %95 güvenirlik aralığı [GIA], −1,72–−0,95; I2 = %84) ve çalışma tanımlı klinik yanıtı iyileştirmiş (17 çalışma; risk oranı [RR], 1,27; %95 GIA, 1,16–1,39; I2 = %76), Oswestry Engelliilik Endeksi puanlarını ortak 0–100 ölçeğine dönüştürme sonrası (6 çalışma; ortalamalar farkı [MD], −12,46; %95 GIA, −21,68–−3,24; I2 = %98) ve Japon Ortopedik Dernek puanlarını (4 çalışma; ortalamalar farkı [MD], 4,40; %95 GIA, 2,89–5,92; I2 = %77). Sonuçların tümü için kesinlik çok düşüktür İki çalışma deneye özgü zarar bulgularını ve olay olmadığını bildirmiştir: Kamali 2018 ziyaret düzeyinde izlemi tanımlarken, Soomro 2024 ayrı bir zarar ifadesi sunmuştur. İki çalışma yalnızca zararlı reaksiyon görülmediğine dair genel bir ifade kullanmış, 22 çalışma ise deneye özgü bir güvenlik sonucu sağlamamıştır.

Sonuçlar:

Manuel terapi sakroiliak eklem disfonksiyonunda kısa süreli ağrı kesici ve fonksiyonel iyileşme sağlayabilir; ancak kanıtlar önyargı riski, belirgin heterojenlik, olası küçük çalışmalar etkileri ve az güvenlik raporlaması nedeniyle son derece belirsizdir. Bu nedenle bulgular dikkatli yorumlanmalıdır.

Sistematik Derleme Kaydı:

https://www.crd.york.ac.uk/PROSPERO/view/CRD420251267640, PROSPERO: CRD420251267640.

1 Giriş

Sakroiliak eklem disfonksiyonu (SIJD), lumbosakral bölge ve alt ekstremitelerde görülen yaygın bir mekanik ağrı nedenidir (). Kronik bel ağrısı olan hastalarda yaygınlığın %15–30’a kadar çıkabildiği bildirilmektedir (). Omurgayı pelvise bağlayan temel eklem olan sakroiliak eklem, insan vücudundaki en büyük aksal eklem olup pelvik stabilitenin korunması ve gövdeden yük aktarımında değiştirilemez bir rol üstlenir (). SIJD genellikle kalça ve lumbosakral bölgede ağrı yapabilir ve kasıkta, arka uztada, dizde veya ayakta yansıma ağrısı oluşturabilir (). Klinik uygulamada, SIJD özellikle tekrarlayan veya asimetrik yüklenme aktiviteleri bağlamında bel ağrısı ile başvuran hastaların değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulmalıdır (). SIJD’nin klinik yükü ve fonksiyon ile yaşam kalitesi üzerindeki etkileri, kanıta dayalı önleme ve tedavi stratejilerine olan ihtiyarı vurgulamaktadır.

Yaygın etkilerine rağmen, SIJD yönetimi konservatif, girişimsel ve cerrahi yaklaşımları kapsar. Girişimsel işlemler (örneğin eklem içi kortikosteroid enjeksiyonları ve sinir blokları) ve cerrahi füzyon, dirençli olgularda fayda sağlayabilir ancak buna karşılık gelen risk ve maliyetlerle birlikte gelir; oysa konvansiyonel farmakoterapi genellikle sınırlı etki ve belirgin yan etkiler göstermektedir (). Bu bağlamda, özellikle manuel terapi olmak üzere konservatif, farmakolojik olmayan bakım, yaygın kullanılan invaziv olmayan bir konservatif seçenek olarak giderek daha fazla değer görmektedir (). Hem geleneksel tıp hem de modern rehabilitasyonda, tuina, kiropraktik ve miyofasyal salım gibi müdahaleler uzun süredir sakroiliak eklem hareket disfonksiyonu ve ilgili hareket kısıtlamalarını gidermek için kullanılmakta; eklem kinetiğini geri kazandırma, yumuşak doku gerginliğini azaltma ve proprioseptif ve ağrı yollarını modüle etme amacıyla kullanılmaktadır (). Klinik gözlemler, manuel terapi ağrının azaltılmasında ve eklem hareket açıklığı ile fonksiyonun iyileştirilmesinde umut verici sonuçlar gösterdiğini işaret etmektedir ().

Önceki sistematik derlemeler, manuel terapinin sakroiliak eklem disfonksiyonu hastalarında ağrı ve işlevsel bozukluğu iyileştirebileceğini öne sürmektedir. Ancak mevcut derlemeler sınırlı örneklem büyüklüğü, dar arama kapsamı ve alt düzey metodolojik titizlikle sınırlıdır. Kritik bir nokta olarak, çalışmalar arası heterojenlik, kanıt güvenilirliği ve müdahale güvenlik profilleri gibi boyutlar henüz sistematik olarak ele alınmamıştır. Bu kanıt açıklıklarını doldurmak amacıyla, manuel terapinin sakroiliak eklem disfonksiyonu üzerindeki etkinliğini ve güvenliğini kapsamlı şekilde değerlendirmek ve klinik uygulama ile gelecekteki araştırmalar için daha sağlam bir kanıt temeli sağlamak amacıyla bir sistematik derleme ve meta-analiz gerçekleştirdik.

2 Yöntemler

2.1 Kayıt ve raporlama

Bu sistematik derleme, PRISMA 2020’ye uygun olarak raporlanmış ve Uluslararası Sistematik Derlemeler İçin İleri Kayıt Platformunda (PROSPERO; CRD420251267640) kaydedilmiştir. Ayrı bir protokol makalesi yayınlanmamış ve yazarlar, kaydedilmiş derleme bilgisinde herhangi bir değişiklik olmadığını bildirmektedir.

2.2 Edebiyat taraması

Bu çalışma, aşağıdaki veri tabanlarında sistematik bir tarama gerçekleştirmiştir: China National Knowledge Infrastructure (CNKI), China Biomedical Literature Database (CBM), Wanfang Data Knowledge Service Platform, VIP Chinese Journal Service Platform, Cochrane Library, Embase, Scopus, PubMed ve Web of Science. Tarama, veri tabanlarının kuruluşundan 31 Aralık 2025 tarihine kadar kapsamıştır. Dil kısıtlaması uygulanmamış; dahil edilen tüm raporlar Çince veya İngilizce yayınlanmıştır. PubMed stratejisi Şekil 1’de gösterilmiş ve tüm veri tabanları için tam tekrarlanabilir stratejiler Ek Dosya 1’de sağlanmıştır.

Şekil 1

2.3 Uygunluk kriterleri (PICOS)

Derleme sorusu PICOS çerçevesi kullanılarak tanımlandı: sakroiliak eklem disfonksiyonu klinik tanısı alan katılımcılar; birincil müdahale olarak manuel terapi; karşılaştırıcılar olarak manuel olmayan konservatif bakım, egzersiz, fizik tedavi, ilaç, akupunktur veya sham manuel terapi; sonuçlar olarak ağrı, çalışma tarafından tanımlanan klinik yanıt, özürlülük, fiziksel işlev, yaşam kalitesi ve yan etkiler; uygun çalışma tasarısı olarak da randomize kontrollü çalışmalar.

2.3.1 Dahil etme kriterleri

  • (1)

    Çalışma türü: Müdahalelerin yayımlanmış randomize kontrollü çalışmalar. (2) Çalışma popülasyonu: Sakroiliak eklem disfonksiyonu (SIJD) klinik tanısı alan katılımcılar; yaş, cinsiyet veya hastalık süresi açısından kısıtlama yok. Yayımlanmış Tanı ve Geleneksel Çin Tıbbında Sendrom ve Hastalıklarının Tanısı ve Terapötik Etkuti Kriterleri, adlandırılmış bir klinik rehber () veya tanımlanmış bir tanı testi veya test kümesi (Avrupa pelvik halka ağrısı rehberi, Fortin parmak testi veya Laslett tipi provokasyon kümesi) bildiren çalışma, standartlaştırılmış tanı referansı kullanan olarak sınıflandırıldı. Yalnızca görüntüleme, bildirilmemiş bir kriter, kendince tanımlanmış bir kriter veya belirsiz klinik izlenim, duyarlılık analizi için standartlaştırılmamış olarak sınıflandırıldı. (3) Müdahaleler: Manuel terapi, tek başına veya konservatif eş-dahale ile birincil deney müdahalesiydi; karşılaştırıcılar manuel olmayan müdahalelerdi. (4) Sonuçlar: ağrı şiddeti, çalışma tarafından tanımlanan klinik yanıt, özürlülük veya işlev, yaşam kalitesi ve yan etkiler. Klinik yanıt, çalışma tarafından bildirilen toplam etkili oranıydı; genellikle iyileşmiş + belirgin şekilde etkili + etkili olarak hesaplanır ve etkisiz yanıtları içermez; tanımlar ve eşikler çalışmalar arasında değişkendi.

2.3.2 Hariç tutma kriterleri

  • (1)

    Uygun olmayan çalışma tasarımı: açıkça rastgele olmayan veya yarı-rastgele atama kullanan, hayvan çalışmalarını, olgu raporlarını, klinik olgu kayıtlarını ve kohort çalışmalarını içeren çalışmalar; (2) uygun olmayan yayın türü: derlemeler ve konferans bildirileri; (3) çift yayınlar; (4) tam metne erişilemeyen raporlar; ve (5) müdahalenin manuel terapi olmadığı çalışmalar.

2.4 Çalışma seçimi ve veri çıkarımı

Tablo 1

Çalışma Örneklem Büyüklüğü, M/K Cinsiyet, E/K Belirti Süresi, M/K Yaş, yaş, M/K Müdahale Kontrol Tanı Kriterleri Rastgeleştirme Yöntemi Sonuçlar
Chen ve ark. () 30/30 M: 0/30; K: 0/30 M: 7 günden 2 aya; K: 5 günden 2 aya M: 23–34;
K: 24–33
Manuel terapi ile birleştirilen kaba mavi tuzlu sıcak kompres Kaba gri tuzlu sıcak kompres Geleneksel Çin Tıbbında Sendromların Tanısı ve Tedavi Sonuçları Kriterleri Raporlanmadı a
Yang ve ark. () 31/31 T: 11/20; C: 12/19 T: 26,68 ± 4,03 gün;
C: 30,45 ± 4,04 gün
T: 31,97 ± 6,88; C: 32,10 ± 7,40 Tuina ile birleştirilmiş modifiye eğik tahta manipülasyonu Akupunktur ile birleştirilmiş oral Fenbid Geleneksel Çin Tıbbında Sendromların Tanısı ve Tedavi Sonuçları Kriterleri Raporlanmadı a
Wu () 30/30 T: 10/20; C: 12/18 T: 13,5 ± 4,8 ay;
C: 11,8 ± 4,6 ay
T: 35,3 ± 11,6;
C: 30,8 ± 9,3
Tuina ile birleştirilmiş geleneksel Çin Tıbbı sıcak kompres tedavisi Akupunktur ile birleştirilmiş geleneksel Çin Tıbbı ısı tedavisi Geleneksel Çin Tıbbında Sendromların Tanısı ve Tedavi Sonuçları Kriterleri Raporlanmadı a
Liu ve Liang () 40/40 T: 18/22; C: 19/21 Raporlanmadı T: 43,56 ± 4,74; C: 43,84 ± 4,68 Omurga ince ayar manipülasyonu ile birleştirilmiş akupunktur Akupunktur X-ışını muayenesi Rastgele sayı tablosu yöntemi a,b
Zhou ve Xiong () 20/20 T: 9/11; C: 8/12 T: 3,12 ± 0,73 ay;
C: 3,22 ± 0,67 ay
T: 40,33 ± 4,32; C: 40,37 ± 4,83 Mulligan manuel terapi Fizik terapi Görüntüleme muayeneleri Rastgele çekme yöntemi a,b,c,d,e
Sun ve Wang () 50/50 T: 26/24; C: 23/27 T: 3–18 gün;
C: 2–19 gün
T: 18–54;
C: 19–55
Yumuşak doku salınması ve indirgen manipülasyonu Nokta noktalarında hızlı kupa Geleneksel Çin Tıbbında Sendromların Tanısı ve Tedavi Sonuçları Kriterleri Raporlanmadı a
Li ve ark. () 30/30 T: 11/19; C: 13/17 Raporlanmadı T: 31,97 ± 6,88; C: 32,10 ± 7,40 Qinggong kemik düzeltme öne eğilme ve ayağa kalkma yöntemi Konvansiyel akupunktür ile birlikte ibuprofen salınımı uzun süreli kapsüller Geleneksel Çin Tıbbında Sendromların Tanısı ve Etkinlik Kriterleri + Pelvik Ağrı üzerine AB Kılavuzları Raporlanmadı a,b,c,d
Liang ve ark. () 163/163 Raporlanmadı T: 5 günden 10 yıla; C: 5 günden 10 yıla T: 26,5;
C: 26,5
Manuel terapi Akupunktür ve fizik terapi Kendi tanımladıkları kriterler Raporlanmadı a
Yu () 52/51 T: 23/29; C: 24/27 Raporlanmadı T: 25–58;
C: 28–61
Manuel terapi Sıradan tedavi Kendi tanımladıkları kriterler Raporlanmadı a
Xin ve Shang () 30/30 T: 0/30; C: 0/30 Raporlanmadı T: 33,4;
C: 33,4
Tuina terapi Kısa dalga terapi Geleneksel Çin Tıbbında Sendromların Tanısı ve Etkinlik Kriterleri + Geleneksel Çin Tıbbı Omurga Manipülasyonu ile Yaygın Rahatsızlıkların Tanısı ve Tedavisi Kılavuzları Rastgele sayı tablosu yöntemi a,b,f
Jiang ve ark. () 30/30 T: 11/19; C: 13/17 T: 1 günden 10 yıla; C: 2 saatten 11 yıla T: 22–60;
C: 25–62
Tuina ile birlikte kupa terapi Akupunktür Geleneksel Çin Tıbbında Sendromların Tanısı ve Tedavi Sonuçları Kriterleri Raporlanmadı a
Wang ve ark. () 28/28 T: 0/28; C: 0/28 T: 4,86 ± 1,10 ha;
C: 5,17 ± 1,13 ha
T: 32,03 ± 3,91; C: 33,05 ± 4,00 Sling tuina egzersizi Egzersiz İngiltere Tıp Komisyonu kriterleri (2011): belirlenmiş pelvik kuşak ağrısı lokalizasyonu; ≥1 pozitif posterior pelvik ağrı uyaran veya ASLR testi; ve ≥1 pozitif uzun dorsel SIJ bağırsağı, Patrick, modifiye Trendelenburg veya simfiz palpasyon testi Rastgele sayı tablosu yöntemi a,b,g,h, i,j,k,l,m,n,o
Xi () 32/32 T: 15/17; C: 19/13 T: 6,70 ± 6,34 ay;
C: 7,10 ± 3,27 ay
T: 40,02 ± 11,23; C: 43,12 ± 13,35 Tuina ile akupunkturun birleşimi Akupunktur Avrupa Birliği Pelvik Kuşak Ağrı Kılavuzları Rastgele sayı tablosu yöntemi a,b
Li ve ark. () 30/30 T: 0/30; C: 0/30 T: 7,26 ± 2,34 ay;
C: 8,11 ± 3,02 ay
T: 28,17 ± 3,74; C: 28,83 ± 3,96 Omurga maniplasyonuyla birleştirilmiş kiropraktik eğrilik düzeltme manipsasyonu ile temel tedavi Temel tedavi Geleneksel Çin Tıbbıyla Yaygın Hastalıkların Tanısı ve Tedavisi için Omurga Manipsasyonu Kılavuzları Rastgele sayı tablosu yöntemi a,b,d
Chen ve ark. () 60/60 T: 31/29; C: 30/30 T: 1–20 gün;
C: 1–20 gün
T: 42,43 ± 17,54; C: 42,34 ± 16,35 Günlük bakım ve rehabilitasyon eğzersiziyle birleştirilmiş Zhuang tıbbı tendon-düzeltme tuina Günlük bakım ve rehabilitasyon eğzersizi Geleneksel Çin Tıbbı Sendromlarının Tanısı ve Etkinlik Kriterleri + görüntüleme çalışmaları Rastgele sayı tablosu yöntemi a,d,p
Zhou () 30/30 T: 0/30; C: 0/30 T: 1.55 y;
C: 1.55 y
T: 29;
C: 29
Geleneksel Çin tıbbı omurga indüksiyon manipülasyonu Kızılötesi ışıma ve tuz torbası sıcak kompres Geleneksel Çin tıbbı omurga manipülasyonunda yaygın durumların tanı ve tedavisi için rehberler + Geleneksel Çin tıbbı sendromlarının tanı ve etkinliği standartları Raporlanmadı a
Li ve Xie () 28/28 T: 0/28; C: 0/28 T: 5.4 ± 2.5 ay; C: 6.1 ± 0.8 ay T: 28.4 ± 3.1;
C: 27.2 ± 4.1
Geleneksel Çin tıbbı omurga indüksiyon manipülasyonu Kızılötesi ışıma ve tuz torbası sıcak kompres Raporlanmadı Raporlanmadı a
Li () 37/37 T: 21/16; C: 22/15 T: 1.2 ± 0.4 y; C: 1.5 ± 0.7 y T: 38.7 ± 4.1;
C: 39.2 ± 4.8
Beş adımlı tuina ile akupunkturun birleşimi Akupunktur Raporlanmadı Raporlanmadı a,b
Tahir ve ark. () 18/18 rastgele; 17/17 analiz edildi T: 10/7; C: 9/8 Raporlanmadı T: 38.76 ± 5.804; C: 40.23 ± 6.339 Kas enerjisi teknikleri Sabitlendirme egzersizleri Laslett kriterleri Mühürlenmiş, opak zarflarla basit rastgeleleştirme q,r
Soomro ve ark. () 35/35 rastgele; 34/34 analiz edildi T: 17/17; C: 17/17 T: 6–12 hafta; C: 6–12 hafta T: 42.08 ± 5.85; C: 42.65 ± 5.86 Mide kası egzersiziyle kas enerjisi tekniği Mide kası egzersiziyle konvansiyonel tedavi 5 SIJ provokasyon testi (≥3 pozitif) Bilgisayar tarafından üretilmiş rastgele sayı tablosu; mühürlen zarflar b,c,e,s
Amjad ve Jamal () 19/19 T: 3/16; C: 4/15 Raporlanmadı T: 22,11 ± 2,51; C: 21,84 ± 2,27 Konvansiyel tedavi ve subokzipital inhibisyon tekniği Konvansiyel tedavi Laslett kriterleri Bilgisayar üretimi rastgeleleştirme (Randomizer.org); kapalı, ışık geçirmeyen zarflar c,q,t
Vaseghnia ve ark. () 30/30 T: 0/30; C: 0/30 Raporlanmadı T: 28,70 ± 6,52; C: 29,10 ± 5,22 Kas enerjisi tekniği Yalancı müdahale Sakroiliak eklem değerlendirmesi için sekiz test: göbek–ASIS uzaklığı, iliak krest yüksekliği, PSIS düzeyi, ASIS düzeyi, ayakta fleksiyon, Gillet, uzun oturuş ve uyarım testleri; uzun oturuş ve uyarım testleri pozitif, artı diğer 5 testten en az 3ü Rastgele sayı yöntemi b,h,u,v,w,x,y,z, aa
Vaseghnia ve ark. () 30/30 T: 0/30; C: 0/30 Raporlanmadı T: 28,10 ± 5,30; C: 28,10 ± 5,30 Manipülasyon tekniği Yalancı müdahale Sakroiliak eklem değerlendirmesi için sekiz test: göbek–ASIS uzaklığı, iliak krest yüksekliği, PSIS düzeyi, ASIS düzeyi, ayakta fleksiyon, Gillet, uzun oturuş ve uyarım testleri; uzun oturuş ve uyarım testleri pozitif, artı diğer 5 testten en az 3ü Rastgele sayı yöntemi b,h,u,v,w,x,y,z, aa, ab, ac
Kawishwar ve ark. () 93 rastgeleştirildi; 46/46 analiz edildi Raporlanmadı Raporlanmadı T: 30–60;
C: 30–60
Mulligan mobilizasyonu ve ultrason terapi Ultrason terapi Raporlanmadı Chit yöntemi b,r, ad
Kamali ve ark. () 20/20 rastgeleştirildi; 15/15 analiz edildi T: 11/4; C: 10/5 T: 4,73 ± 3,07 y;
C: 4,63 ± 2,21 y
T: 42,07 ± 14,03; C: 40,2 ± 14,26 Manipülasyon Sabitleme egzersizleri 5 uyarım testi (en az 3ü pozitif) Minimizasyon yöntemi b,c
Shawky et al. () 20/20 T: 0/20; C: 0/20 Raporlanmadı T: 28,45 ± 2,13; C: 29,1 ± 2,07 Kas enerji tekniği Sırayla sıcak ve soğuk kompres raporlanmadı Mühürlü zarfla çekiliş (20 A/20 B zarf) b,c

Dahil edilen çalışmaların özellikleri.

“Raporlanmadı” ifadesi, orijinal makalenin ilgili özelliği, tanı aracı veya kriter seti ya da rastgele atama yöntemini belirtmediğini gösterir. “Kendi tanımladığı kriterler” olarak tanımlanan çalışmalar, dışarıdan kabul görmüş tanı kriterleri veya standartlarına atıf yaparak çalışma özgü tanı noktaları geliştirmiştir. Örneklem büyüklükleri tedavi/kontrol olarak raporlanmıştır; kayıp oluştuğunda hem rastgele atanmış hem de analiz edilen örneklem büyüklükleri verilmiştir.

T, tedavi grubu; C, kontrol grubu; F, kadın; M, erkek; ASLR, aktif düz bacak kaldırma; EQ-5D-5L, EuroQol 5-B Boyutlu 5-Seviye; iEMG, entegre elektromiyografi; JOA, Japon Ortopedik Dernek; MET, kas enerji tekniği; MF, medyan frekans; MODI, Değiştirilmiş Oswestry Özürlülük İndeksi; MPF, ortalama güç frekansı; NPRS, sayısal ağrı değerlendirme ölçeği; ODI, Oswestry Özürlülük İndeksi; PGQ, Pelvik Kemer Anketi; PPT, basınç ağrı eşiği; PSIS, arka üst izak sırt çıkıntısı; RMS, kare ortalama değer; ROM, hareket açıklığı; SF-36, 36-Birim Kısa Form Sağlık Anketi; SIJ, sakroiliak eklem; VAS, görsel analog ölçek.

a, Klinik etki; b, VAS; c, ODI; d, JOA; e, SF-36; f, belirti skoru; g, PGQ; h, ASLR; i, transversal abdominal kas kasılma oranı; j, transversal abdominal kas dinlenme kalınlığı; k, alt transversal abdominal kas kalınlığındaki azalma; l, iEMG; m, RMS; n, MPF; o, MF; p, Belirti ve Belirti Gözlem Ölçeği skorları; q, NPRS; r, MODI; s, dinamometre; t, EQ-5D-5L; u, lomber fleksiyon; v, lomber ekstansiyon; w, PPT sağ PSIS; x, PPT sağ SIJ; y, PPT sol PSIS; z, PPT sol SIJ; aa, PPT sağ deltoid; ab, kalça iç rotasyon; ac, kalça dış rotasyon; ad, ROM.

2.5 Yanlılık riski

İki araştırmacı (Z. P. Zhang ve Y. J. Zhang), dahil edilen her çalışmadan seçilen bir hasta bildirimli sonuç için önyargı riskini Bağımsız olarak Cochrane RoB 2 kullanarak değerlendirdi. Her alan düşük risk, bazı kaygılar veya yüksek risk olarak sınıflandırıldı ve bütüncül, sonuca özgü bir değerlendirme ortaya çıkarıldı. Ulaşılan uyumsuzluklar görüşme yoluyla veya J. C. Zhang ile görüşülerek giderildi.

2.6 İstatistiksel analiz

Analizlerin temeline yönelik meta-analizler için RevMan 5.4, duyarlılık analizi, meta-regresyon ve yayılma yanlılığı analizleri için ise Stata 18/15 kullanıldı. Nicel (ikili) sonuçlar risk oranları (RR) olarak birleştirildi. Aynı ölçekte değerlendirilen nicel sonuçlar ortalama farklar (MD), farklı ölçeklerde değerlendirilen sonuçlar ise standartlaştırılmış ortalama farklar (SMD) olarak birleştirildi. Ağrı analizlerinde müdahale sonrasındaki ortalamalar ve standart sapmalar kullanıldı. VAS sonuçları SMD kullanılarak birleştirildi; 0–10 cm ve 0–100 mm ölçekleri üzerinde bildirilen VAS puanları birim farklarını ortadan kaldıracak şekilde standartlaştırılmadığı için özgün ölçekleri korunarak analizlere dahil edildi. NPRS sonuçları MD kullanılarak ayrı ayrı analiz edildi ve VAS sonuçlarıyla birleştirilmedi. Fareeha Amjad 2024, Hanxin Zhou 2025 ve Qiang Li 2024 çalışmalarında 0–50 ölçekleri üzerinde bildirilen ODI puanları, ortalamaların ve standart sapmaların ikiye katlanmasıyla 0–100 ölçeğine dönüştürüldü; Soomro 2024 tarafından bildirilen yüzde puanları olduğu gibi kullanıldı. Negatif ağrı veya işlev bozukluğu etkileri ve klinik yanıt için RR > 1 değeri manuel terapiyi destekler. Varyans, Cochran Q ve I2 ile değerlendirildi. Klinik ve metodolojik varyansın beklenmesi nedeniyle ana sonuçlar için rastlantısal-etki modelleri kullanıldı. Alt grup analizleri keşif amaçlı kabul edildi ve yalnızca bir sonuca en az 10 çalışmanın katkı sağladığı durumlarda gerçekleştirildi. Sağlamlık değerlendirmesi için leave-one-out analizleri ve standartlaştırılmış tanısal kaynaklara yönelik kısıtlama uygulandı. Tek değişkenli rastlantısal-etki meta-regresyonu Knapp–Hartung düzeltmesiyle yürütüldü (, ). Huni grafikleri, Begg ve Egger testleri ve trim-and-fill analizleri en az 10 çalışmanın mevcut olduğu durumlarda kullanıldı; uyumsuz testler, kesin yayılma yanlılığından ziyade olası küçük çalışma etkileri olarak dikkatli şekilde yorumlandı.

2.7 Kanıt güvenilirliği

İki araştırmacı (Z. P. Zhang ve Y. J. Zhang), her bir sonuç için kanıt kalitesini GRADEpro yazılımını kullanarak bağımsız olarak değerlendirdi. Başlangıçtaki RCT kanıtları yüksek kalite olarak sınıflandırıldı; her ciddi kusur bir seviye düşürmeye, çok ciddi birkusur ise iki seviye düşürmeye yol açtı. Sonuç dereceleri dört seviyeye ayrıldı: yüksek, orta, düşük ve çok düşük. Değerlendirme sırasında ortaya çıkan uyumsuzluklarda görüşme yoluyla veya üçüncü bir tarafa (J. C. Zhang) danışılarak uzlaşıya varıldı.

3 Bulgular

3.1 Çalışma seçimi

Arama sonucunda 2.250 kayıt tespit edildi; 1.103’ü kopya olarak çıkarıldı ve başlık ile özet taraması için 1.147 kayıt geride kaldı. Geri dönüşü için 80 rapor talep edildi. Tam metin olarak erişilemeyen 16 rapor elde edilemedi: dördü yalnızca konferans özeti olarak mevcuttu, altısı yazarların kurumunun aboneliği olmayan ücretli erişim arkasında duruyordu, dördü erişilebilir tam rapora sahip olmayan klinik denek kaydı sonuç kayıtlarıydı, biri bağlantısızdı ve bir raporun yazarları tam metin talebine yanıt vermedi. Bu durum, değerlendirme için 64 rapor geride kaldı. Otuz sekiz rapor dışlandı (14 rastgeleleştirilmemiş çalışma, 11 müdahale uyumsuzluğu, 4 tanı uyumsuzluğu ve 9 sonuç uyumsuzluğu). Analize alınan 1.923 katılımcılı (962 müdahale; 961 kontrol) yirmi altı çalışma dahil edildi. Seçim süreci Şekil 2’de gösterilmektedir.

Şekil 2

3.2 Çalışma özellikleri

Dahil edilen 26 çalışma (, – 52 ) 2010 ile 2025 yılları arasında yayımlandı ve çoğunlukla Çin’de yürütüldü; ayrıca diğer ülkelerden çalışmalar da bulundu. Örneklem büyüklükleri 30 ile 326 arasında; bildirilen yaşlar 18 ile 62 arasında; semptom süresi ise günlerden 10 yıla kadar değişiyordu. Manuel müdahaleler tuina, omurga manipülasyonu, Mulligan mobilizasyonu ve kas enerjisi tekniklerini tek başına veya akupunktura, ısı, kupa veya egzersizle birlikte içeriyordu. Karşılaştırma grupları akupunkturu, fizik tedaviyi, rutin bakımı, egzersizi, ilaçları ve sahte manuel terapiyi içeriyordu. Tanı yaklaşımları adlandırılmış kılavuzlardan veya provokasyon testi gruplarından görüntülemeye, kendiliğinden tanımlanan kriterlerden veya bildirilmeyen kriterlere kadar değişiyordu. Sekiz çalışma standartlaşmış bir tanı referansı kullanırken (, , , , 32 , 36 – 42 , 45 – 49 , 51 ), sekizi kullanmadı ( 30 , 31 , 34 , 35 , 43 , 44 , 50 , 52 ); bu sınıflandırma Tablo 1’de ayrıntılı olarak verilmiştir. Yaygın sonuçlar VAS, ODI, JOA ve çalışma tanımlı klinik yanıttı; diğer sonuçlar Pelvik Kemer Anketi (PGQ), basınç ağrı eşiği (PPT), hareket açıklığı ve elektromiyografik ölçümleri içeriyordu. Detaylı özellikler Tablo 1’de sunulmaktadır.

3.3 Ölçülen yanlılık riski

Bu çalışma, dahil edilen 26 çalışmanın metodolojik kalitesini değerlendirmek için RoB 2 aracını kullandı. Randomizasyon sürecinden kaynaklanan yanlılık için beş çalışma düşük risk ( 45 , 47 – 49 , 51 ) olarak derecelendirildi; 21 çalışma ise rastgele sıra üretimi veya atama gizlemenin yetersiz raporlanması nedeniyle bazı kaygılar taşıyordu (, – 44 , 46 , 50 , 52 ). Niyetlenen müdahalelerden sapmalardan kaynaklanan yanlılık için tüm 26 çalışma, katılımcı ve personel körlemesinin genellikle uygulanabilir olmaması ve uyum etkilerinin tam olarak dışlanamaması nedeniyle bazı kaygılar taşıyordu. Kayıp sonuç verilerinden kaynaklanan yanlılık için 25 çalışma düşük risk (, – 50 , 52 ) olarak derecelendirildi; önemli bir kayıba sahip bir çalışma ise bazı kaygılar taşıyordu ( 51 ). Sonuçların ölçümünden kaynaklanan yanlılık için 22 çalışma yüksek risk (, – 44 , 47 , 50 – 52 ), iki çalışma bazı kaygılar ( 45 , 49 ) ve iki çalışma düşük risk ( 46 , 48 ) olarak derecelendirildi, çünkü çoğu raporda subjektif sonuçlar yeterli körleme olmadan değerlendirildi. Raporlanan sonucun seçiminden kaynaklanan yanlılık için, raporlanan analizlere dayanarak tüm çalışmalar düşük risk (, – 52 ) olarak derecelendirildi. Genel olarak, 22 seçilen sonuç yüksek risk (, – 44 , 47 , 50 – 52 ) olarak derecelendirildi ve dördü bazı kaygılar ( 45 , 46 , 48 , 49 ) taşıyordu; hiçbiri düşük risk olarak derecelendirilmedi (Şekil 3).

Şekil 3

3.4 SIJD için manuel terapi meta-analizi

3.4.1 VAS skoru

On dört çalışma VAS ağrı sonuçlarını raporladı ( 30 , 31 , 33 , 36 , 38 – 40 , 44 , 46 , 48 – 52 ); bu çalışmalar 844 katılımcıyı (grup başına 422) içermektedir. Soomro 2024, VAS’yi 0–100 mm’lik bir çizgi üzerinde raporladı; bu, SMD kullanılarak geçerli şekilde birleştirildi. Çalışmalar arasında yüksek heterojenite vardı (I² = 84%, P < 0.00001); bu nedenle rastgele modeller kullanıldı. Birleştirilmiş sonuçlar, manuel terapi grubundaki VAS ağrı skorlarının kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha düşük olduğunu gösterdi (SMD = −1.33, %95 IG −1.72–−0.95; P < 0.00001); bu, manuel terapinin SIJD’li hastalarda ağrı belirtilerini hafifletebileceğini düşündürmektedir (Şekil 4).

Şekil 4

3.4.2 Klinik etki

On yedi çalışma, çalışma tarafından tanımlanan toplam etkinlik oranını bildirdi (, – 35 , 37 – 44 ); bu çalışmalar 1.441 katılımcıyı (721 müdahale; 720 kontrol) kapsamaktadır. Yaygın olarak kullanılan tanımlar, iyileşme, belirgin ölçüde etkin ve etkin olarak adlandırılan kategorileri bir araya getirmekle birlikte, eşikler çalışmalar arasında standartlaştırılmamıştı. Rastgele etkili modeline göre elde edilen sonuç, manuel terapiyi lehine gösterdi (RR = 1,27; %95 GA 1,16–1,39; P < 0,00001; I² = %76) ve manuel terapinin klinik sonuçları iyileştirebileceğine işaret etti (Şekil 5).

Şekil 5

3.4.3 Oswestry Özürlülük Endeksi

Altı çalışma ODI puanlarını bildirdi (31 , 33 , 46 , 47 , 51 , 52 ; 276 katılımcı). Üç çalışma (31 , 33 , 47 ) 0–50 ODI ölçeğini kullandı ve havuza dahil etmeden önce 0–100 ölçeğine dönüştürüldü. Ortak 0–100 ölçeğinde, rastgele etkili modele göre havuza dahil edilen sonuç, manuel terapiyi lehine gösterdi (MD = −12,46 puan; %95 GA −21,68–−3,24; P = 0,008; I² = %98; Şekil 6).

Şekil 6

3.4.4 Japon Ortopedik Dernek Puanı

Dört RCT, JOA puanlarını bildirdi (, , 30 , 31 ). Rastgele etkili modeli kullanılarak yapılan meta-analiz, manuel terapi grubundaki JOA puanlarının kontrol grubundakilerden anlamlı derecede yüksek olduğunu gösterdi (MD = 4,40; %95 GA [2,89, 5,92]; P < 0,00001) ve çalışmalar arasında yüksek heterojenite bulundu (I² = %77; P = 0,004) (Şekil 7).

Şekil 7

3.4.5 Diğer Sonuçlar

Meta-analizde analiz edilen sonuçlara ek olarak, bazı çalışmalar başka işlevsel değerlendirmeler ve yaşam kalitesi ölçümleri de bildirmiştir. NPRS açısından, iki çalışma ( 45 , 47 ) NPRS puanlarının manuel terapi grubunda kontrol grubuna göre daha düşük olduğunu göstermiştir (MD = −1,22, %95 GA [−1,80, −0,64]). PPT açısından, iki çalışma ( 48 , 49 ) manuel terapinin sol sakroiliak eklemde PPT değerlerini anlamlı biçimde iyileştirdiğini bildirmiştir. ASLR açısından, üç çalışma ( 38 , 48 , 49 ) manuel terapi sonrası ASLR puanlarında anlamlı iyileşmeler bildirmiştir. MODI açısından, iki RCT ( 45 , 50 ) MODI puanlarını (MD = −13,42, %95 GA [−31,33, 4,48]) bildirmiştir; iki grup arasındaki MODI puanları farkı istatistiksel olarak anlamlı değildir. Yaşam kalitesi açısından, iki çalışma ( 31 , 46 ) manuel terapinin SF-36’nın farklı boyutlarının puanları üzerindeki olumlu etkilerini bildirmiştir; Wang Xueyan ve ark. ( 38 ) ayrıca manuel terapi sonrası PGQ puanlarında ve transversus abdominis kasının parametreleri—including iEMG, RMS, MPF ve MF—iyileşmeler bildirmiştir.

3.5 Meta-regresyon ve alt grup analizi

Çalışmalar arası heterojeniliğin olası kaynaklarını araştırmak için, VAS ve klinik yanıt için keşif analizleri yapıldı. Ortalama yaş, VAS etkilerinin tek değişkenli meta-regresyonuna sürekli bir kovaryant olarak dahil edildi. Klinik yanıt meta-regresyonu, semptom süresi ≤3 ay olan çalışmalarla >3 ay olan çalışmalar karşılaştırdı. Randomizasyon kalitesi alt grubunda, yüksek kalımlı randomizasyon; yeterince rastgele atama süreci, kayıtlara ve atamaya kadar atama gizlenmesine yeterli kanıt ve randomizasyonda bir sorun olduğunu ima eden bir temel dengesizliğin olmaması temelinde RoB 2 randomizasyon sürecinde düşük riskli yargı olarak tanımlandı. Geri kalan tüm çalışmalar düşük/orta/belirsiz kalite olarak sınıflandırıldı. Kontrol müdahalesi ve tedavi müdahalesi dahil olmak üzere diğer kategorik değişkenler alt grup analizlerinde değerlendirildi.

3.5.1 VAS için meta-regresyon

14 VAS çalışmasının 13’ü grup ortalam yaşını bildirmiştir; Kawishwar 2020 yalnızca 30–60 yaş aralığında bir uygunluk aralığı raporlamış ve imkleme yoluyla ortalamaya eşitlenen bir değer atamak yerine analizden çıkarılmıştır. Tek değişkenli rastgele etkili meta-regresyonda ortalam yaş, VAS etki boyutu ile ilişkili değildir (β = 0.039/yıl; SE = 0.041; 95% GA −0.050–0.128; Knapp–Hartung t = 0.96, P = 0.358; artık I2 = 85.19%; düzeltilmiş R2 = −2.68%); bu, ortalam yaşın çalışmalar arasındaki VAS skorlarındaki heterojenliği açıklayamadığını göstermektedir (Şekil 8).

Şekil 8

3.5.2 VAS alt grupları

Araştırmaya yönelik VAS alt grup analizleri, bildirilen randomizasyon kalitesi, tedavi müdahalesi, kontrol müdahalesi, tanısal referans veya ortalam yaşa göre istatistiksel olarak anlamlı alt grup farkları tespit etmemiştir. Randomizasyon kalitesi analizinde, RoB 2’de düşük risk olarak derecelendirilen üç çalışmanın birleştirilmiş SMD değeri −1.23 (95% GA −2.82–0.37; I2 = 94%), geri kalan 11 çalışmanın birleştirilmiş SMD değeri ise −1.35 (95% GA −1.72–−0.98; I2 = 79%) olmuştur; alt grup farkı anlamlı değildir (χ2 = 0.02, P = 0.88; alt grup farkları için I2 = 0%). Belirti süresi alt grubu yedi çalışmayı içermektedir: birleştirilmiş etki, ≤3 aylık süre için SMD = −1.92 (95% GA −2.35−−1.49) ve >3 aylık süre için SMD = −0.87 (95% GA −1.43−−0.32) olup, anlamlı bir alt grup farkı bulunmaktadır (χ2 = 8.56, P = 0.003; alt grup farkları için I2 = 88.3%). Yalnızca iki çalışma ≤3 aylık alt gruba katkıda bulunduğu için bu bulgu araştırmaya yöneliktir ve kararsız olabilir. Tüm alt grup sonuçları Tablo 2’de gösterilmektedir.

Tablo 2

Alt grup Çalışma no. Örneklem büyüklüğü Heterojenlik analizi Meta-analiz Etki modeli
T C I2 (%) P Değeri SMD (95% GA) P Değeri
Randomizasyon kalitesi
Yüksek kaliteli rastgeleleştirme 3 75 75 94 <0.00001 −1.23 (−2.82, 0.37) 0.13 Rastgele
Düşük/orta kaliteli rastgeleştirme 11 347 347 79 <0.00001 −1.35 (−1.72, −0.98) <0.00001 Rastgele
Alt grup farkları için test: Chi2 = 0.02, df = 1 (P = 0.88), I2 = 0%
Kontrol grubundaki müdahaleler
Pasif fiziksel/plasebo kontrolü 7 206 206 84 <0.00001 −1.59 (−2.15, −1.02) <0.00001 Rastgele
Tıknaba/ilaç kontrolü 4 139 139 80 0.002 −1.01 (−1.57, −0.45) 0.0004 Rastgele
Aktif egzersiz/fiziksel terapi kontrolü 3 77 77 93 <0.00001 −1.19 (−2.55, 0.17) 0.09 Rastgele
Alt grup farkları için test: Chi2 = 2.04, df = 2 (P = 0.36), I2 = 1.8%
Tedavi grubundaki müdahaleler
Saf manuel müdahale 7 175 175 89 <0.00001 −1.39 (−2.12, −0.67) 0.0002 Rastgele
Manuel tekniklerle tıknaba tedavisinin kombinasyonu 3 109 109 82 0.004 −1.16 (−1.85, −0.48) 0.0008 Rastgele
Manuel tekniklerin diğer tedavilerle kombinasyonu 4 138 138 84 0.0008 −1.39 (−2.06, −0.71) <0.0001 Rastgele
Alt grup farkları testi: Chi2 = 0.28, df = 2 (P = 0.87), I2 = 0%
Belirtilerin süresi
≤3 ay 2 62 62 0 0.69 −1.92 (−2.35, −1.49) <0.00001 Sabit
>3 ay 5 134 134 77 0.001 −0.87 (−1.43, −0.32) 0.002 Rastgele
Alt grup farkları testi: Chi2 = 8.56, df = 1 (P = 0.003), I2 = 88.3%
Tanı kriterleri
Yetkili rehberlere uyuldu 9 259 259 85 <0.00001 −1.26 (−1.77, −0.75) <0.00001 Rastgele
Yetkili rehberlere uyulmadı 5 163 163 86 <0.0001 −1.48 (−2.16, −0.80) <0.0001 Rastgele
Alt grup farkları testi: Chi2 = 0.26, df = 1 (P = 0.61), I2 = 0%
Ortalama yaş
≤35 yaş 7 198 198 82 <0.00001 −1.59 (−2.14, −1.03) <0.00001 Rastgele
>35 yaş 6 178 178 87 <0.00001 −1.18 (−1.83, −0.53) 0.0004 Rastgele
Alt grup farkları testi: Chi2 = 0.88, df = 1 (P = 0.35), I2 = 0%

VAS puanının alt grup analizi.

Yüksek kaliteli rastgeleleştirme, RoB 2 Alan 1 (rastgeleştirme süreci) için düşük riskli bir değerlendirme olarak; yeterince rastgele bir atama süreci, kayıtlara alınma ve atamaya kadar yeterli düzeyde atama gizliliği kanıtı ve rastgeleştirmede bir sorun olduğunu ima eden bir temel grup dengesizliğinin olmaması temeline alınmıştır. Geri kalan tüm çalışmalar düşük/orta/açık olmayan kalite olarak sınıflandırılmıştır. Belirti süresi alt grupları, sınıflandırılabilir bir süre bildiren çalışmaları içermektedir. Ortalama yaş alt grubu, ortanca yaş bildiren 13 çalışmayı içermektedir; Kawishwar 2020 yalnızca 30–60 yaş aralığını bildirmiş ve yaş alt gruplandırması ile meta-regresyondan çıkarılmıştır.

C, kontrol grubu; Chi2, ki-kare istatistiği; CI, güven aralığı; df, özgürlük derecesi; I2, çalışmalar arasındaki toplam varyansın heterojenlikten kaynaklanan yüzdesi; No., sayı; SMD, standartlaştırılmış ortalama farkı; T, tedavi grubu; VAS, görsel analog ölçek.

3.5.3 Klinik etkinliğe yönelik meta-regresyon

On iki çalışma, belirti süresini ≤3 ay veya >3 ay olarak sınıflandırılabilir biçimde bildirmiştir (, , , 31 , 32 , 38 – 44 ). Tek değişkenli rastgele etkili bir meta-regresyon, kısa süre kategorisi (≤3 ay) ile daha uzun süre kategorisi (>3 ay) arasında lnRR’yi bağımlı değişken olarak karşılaştırmıştır. Kategori karşılaştırması istatistiksel olarak anlamlı değildir (β = −0.041, SE = 0.103, %95 CI −0.270–0.189; Knapp–Hartung t = −0.40, P = 0.701; artık I2 = 60.20%; düzeltilmiş R2 = −49.33%). Negatif düzeltilmiş R2 değeri, belirti süresinin çalışmalararası heterojenliği açıklayamadığını göstermektedir (Şekil 9).

Şekil 9

3.5.4 Klinik alt gruplar

Keşif amaçlı klinik yanıt alt grup analizleri, müdahale türü, kontrol müdahalesi, tanı referansı veya semptom süresi açısından istatistiksel olarak anlamlı alt grup farkları tespit etmedi. Semptom süresi için birleştirilen RR, süresi ≤3 ay olan beş çalışmada 1.17 (95% GA 1.05–1.31) ve süresi >3 ay olan yedi çalışmada 1.26 (95% GA 1.07–1.48) olarak bulundu; alt grup farkı anlamlı değildi (χ2 = 0.54, P = 0.46). Her bir birleştirilmiş tahminin manuel terapinin yönünü desteklemesine rağmen, bu analizler etki modifikasyonunu kanıtlamaz; çünkü belirlilik çok düşüktür ve birkaç alt grup küçüktür. Tam sonuçlar Tablo 3’te gösterilmektedir.

Tablo 3

Alt grup Çalışma sayısı Örneklem büyüklüğü Belirsizlik analizi Meta-analiz Etki modeli
T C I2, % P Değeri RR (95% GA) P Değeri
Kontrol grubundaki müdahaleler
Pasif fiziksel/plasebo kontrol 7 240 239 74 0.0007 1.28 (1.10, 1.48) 0.001 Rastgele
Akupunktur/ilaç kontrol 8 393 393 79 <0.0001 1.30 (1.13, 1.49) 0.0003 Rastgele
Aktif egzersiz/fiziksel terapi kontrol 2 88 88 1 0.31 1.12 (1.02, 1.23) 0.02 Sabit
Alt grup farkları için test: Chi2 = 3.97, serbestlik derecesi = 2 (P = 0.14), I2 = 49.7%
Mudahale grubundaki müdahaleler
Öz manuel terapi 7 373 372 74 0.0006 1.40 (1.20, 1.63) <0.0001 Rastgele
Manuel tekniklerin ve akupunktur tedavisinin kombinasyonu 3 109 109 54 0.11 1.17 (1.02, 1.35) 0.03 Rastgele
İlat için manuel tekniklerin diğer tedavilerle kombinasyonu 7 239 239 56 0.03 1.19 (1.07, 1.31) 0.0009 Rastgele
Alt grup farkları için test: Chi2 = 3.66, df = 2 (P = 0.16), I2 = 45.3%
Tanı kriterleri
Yetkili rehberlere uyuldu 11 381 381 68 0.0005 1.22 (1.11, 1.35) <0.0001 Rastgele
Yetkili rehberlere uyulmadı 6 340 339 74 0.002 1.33 (1.15, 1.54) 0.0002 Rastgele
Alt grup farkları için test: Chi2 = 0.80, df = 1 (P = 0.37), I2 = 0%
Belirti süresi
≤3 ay 5 199 199 59 0.04 1.17 (1.05, 1.31) 0.004 Rastgele
>3 ay 7 207 207 75 0.0006 1.26 (1.07, 1.48) 0.004 Rastgele
Alt grup farkları için test: Chi2 = 0.54, df = 1 (P = 0.46), I2 = 0%

Klinik etkinliğe ait alt grup analizi.

Belirti süresi alt grup analizi yalnızca ≤3 ay veya >3 ay olarak sınıflandırabilecek çalışmalar dahil edildi.

C, kontrol grubu; Chi2, ki-kare istatistiği; CI, güven aralığı; df, özgürlük derecesi; I2, çalışmalar arasındaki heterojenlikten kaynaklanan toplam varyansın yüzdesi; No., sayı; RR, risk oranı; T, tedavi grubu.

3.6 Duyarlılık analizi

Birini dışlama analizleri, birleştirilmiş VAS veya klinik yanıt etkilerinin yönünü değiştirmedi. Standartlaştırılmış tanısal bir referans kullanan çalışmalara sıkıştırmak, VAS için SMD −1,26 (95% GK −1,77–−0,75; 9 çalışma; I² = %85) ve klinik yanıt için RR 1,22 (95% GK 1,11–1,35; 11 çalışma; I² = %68) verdi. Ayrımcılık belirsizliği taşıyan Qiang Li 2024’ün dışlanması da VAS, ODI, JOA ve klinik yanıt tahminlerinin yönünü korudu. Bu analizler yön istikrarını destekler ancak yüksek heterojenliği veya tasarım sınırlamalarını çözmez (Şekil 10; Tablolar 2, 3 ).

Şekil 10

3.7 Yayın yanlılığı

VAS için huni grafiği asimetrikti ve hem Begg testi (süreklilik düzeltmeli P = 0,012) hem de Egger kesim testi (P = 0,049) istatistiksel olarak anlamlıydı. Kırpma-doldurma hiçbir çalışma eklememiş ve birleştirilmiş tahmini değiştirmemişti. Çalışma tanımlı klinik yanıt için huni grafiği asimetrikti; Begg testi (P = 0,001) ve Egger kesimi (P = 0,016) anlamlıyken eğim terimi anlamlı değildi (P = 0,742). Kırpma-doldurma seven çalışma eklemiş ve birleştirilmiş RR’yi 1,134’e düşürmüştür (95% GK 1,037–1,241). Bu bulgular, özellikle klinik yanıt için küçük çalışma etkileri veya eksik kanıt olabileceğini gösterir; ancak huni asimetrisi aynı zamanda klinik ve metodolojik heterojenliği de yansıtabilir (Şekiller 11, 12 ).

Şekil 11

Şekil 12

3.8 Güvenlik

İki çalışma, deneye özgü zarar sonuçlarını bildirmiş ve olay kaydedilmemiştir. Fahimeh Kamali 2018, her ziyarette orta düzey kas-iskelet sisteminde görülen zararlı olayların değerlendirilmesini tanımlamış ve zararlı ya da yan etki bildirilmemiştir. Soomro 2024, deney süresince olay kaydedilmediğini bildiren ayrı bir zarar ve zararlı olay bildirimi içermektedir. İki çalışma daha (Qiang Li 2024 ve Yuezhong Yang 2018) yalnızca zararlı reaksiyon ya da yan etki görülmediğine dair genel bir bildirimde bulunmuş, ancak bunu tespit yöntemini tanımlamamıştır. Diğer 22 çalışma, deneye özgü bir güvenlik sonucu sağlamamıştır. Ciddi bir zararlı olay bildirilmemiş olsa da, çalışmaların çoğunda sistematik bir tespit yönteminin olmaması, olay sıklığının tahmin edilmesini ya da manuel terapinin güvenli olduğuna dair bir sonuca varılmasını engellemektedir (Tablo 4).

Tablo 4

Çalışma Yumuşak Doku Yaralanması Eklek Yarlanması Arı Diğer Zararlı Reaksiyonlar
Vaseghnia et al. () — — — —
Vaseghnia et al. () — — — —
Xi () — — — —
Sun and Wang () — — — —
Kamali et al. () — — — Seviye düzeyinde izleme tanımlanmış; zararlı ya da yan etki bildirilmemiştir
Amjad and Jamal () — — — —
Yu () — — — —
Xin and Shang () — — — —
Liu and Liang () — — — —
Shawky et al. () — — — —
Zhou ve Xiong () — — — —
Liang ve ark. () — — — —
Zhou () — — — —
Chen ve ark. () — — — —
Li ve ark. () — — — Sıfır yönünde genel ifade; belirlenme açıklanmamış
Soomro ve ark. () — — — Özel zarar beyanı: Deneme süresince zarar veya istenmeyen olay bildirilmemiştir
Tahir ve ark. () — — — —
Li ve Xie () — — — —
Chen ve ark. () — — — —
Kawishwar ve ark. () — — — —
Li () — — — —
Wu () — — — —
Wang ve ark. () — — — —
Li ve ark. () — — — —
Yang ve ark. () — — — Sıfır yönünde genel ifade; belirlenme açıklanmamış
Jiang ve ark. () — — — —

İstenmeyen olayların özeti.

Güvenilik açıklamaları, her bir çalışmanın desteklediği düzeyde aktarılmıştır. Tire işareti, o kategori için çalışma özgü bir sonucun verilmediğini gösterir. Kamali 2018, ziyaret düzeyinde izlem bildirmiş ve genel olarak herhangi bir yan etki ya da adverse olay raporlamamıştır; Soomro 2024, çalışma sırasında herhangi bir zarar ya da adverse olay görülmediğine dair ayrı bir açıklama sunmuştur. Qiang Li 2024 ve Yuezhong Yang 2018 ise doğrulamayı betimlemeden yalnızca genel bir “yan etki ya da adverse olay görülmedi” açıklaması vermiştir.

3.9 Kanıt güvenilirliği

GRADE kanıt kalitesi değerlendirmesi sonuçları, VAS puanları, klinik etki, ODI ve JOA dahil tüm dahil edilen sonuçlar için kanıt kalitesinin çok düşük olduğunu göstermektedir. Temel klinik sonuçların düşürülmesi temel olarak üç faktöre bağlanmaktadır: Birincisi, dahil edilen çalışmalar genellikle metodolojik açıdan kusurluydu; standartlaştırılmış atama gizlemesi ve körleme tasarıları eksikti ve bu da genel önyargı riskini “ciddi” düzeyinde sınıflandırdı; bunlar arasında öznel ağrı puanları (VAS gibi) katılımcılar ve değerlendirenlerin tamamen körlenmemiş olması nedeniyle “çok ciddi” önyargı riskine yeniden sınıflandırıldı. İkincisi, çalışmalar arasında istatistiksel açıdan yüksek heterojenite vardı; müdahale protokolleri, kontrol önlemleri ve popülasyon özellikleri arasında anlamlı farklar bulundu. Üçüncüsü, olumlu sonuçlu çalışmaların yüksek bir oranı küçük örneklem büyüklüğüne sahipti ve bu da belirgin bir yayım yanlılığı riskine işaret etti. PPT, hareket açıklığı ve elektromyografik parametreler gibi biyomekanik yancı işaretler için düşürülmenin temel nedenleri sonuçların dolaylı olması, yeterli olmayan örneklem büyüklüğü nedeniyle sınırlı kesinlik ve olası yayım yanlılığıdır. Yalnızca küçük, tek merkezli örneklemelere dayalı bazı sonuçlar için güven aralıkları sıfır çizgisini kapsar ve bu daha ciddi bir kesinlik açığını gösterir. Genel olarak güncel kanıtın güvenilirliği düşüktür ve çalışma sonuçları, söz konusu sınırlamalar ışığında dikkatli yorumlanmalıdır (Tablo 5).

Tablo 5

Sonuç Katılımcı sayısı
(çalışma)
Etki (95% GA) Yanlışlık riski Tutarsızlık Dolaylılık Sınırlılık Yayın yanlılığı Kanıt kalitesi
(GRADE)
VAS 844 (14) SMD = −1.33 (−1.72, −0.95) Çok ciddi b Çok ciddi c Ciddi değil Ciddi değil Ciddi i ⊕◯◯◯ Çok düşük b,c,i
Klinik etki 1.441 (17) RR = 1.27 (1.16, 1.39) Çok ciddi b Çok ciddi c Ciddi e Ciddi değil Ciddi i ⊕◯◯◯ Çok düşük b,c,e,i
ODI 276 (6) MD = −12.46 (−21.68, −3.24) Çok ciddi b Çok ciddi c Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük b,c,f,h
JOA 280 (4) MD = 4.40 (2.89, 5.92) Çok ciddi b Çok ciddi c Ciddi e Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük b,c,e,f,h
Lomber fleksiyon 120 (2) MD = 1.19 (0.42, 1.95) Ciddi a Ciddi d Ciddi e Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük a,d,e,f,h
NPRS 72 (2) MD = −1.22 (−1.80, −0.64) Ciddi a Ciddi değil Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük a,f,h
MODI 126 (2) MD = −13.42 (−31.33, 4.48) Ciddi a Ciddi d Ciddi değil Çok ciddi g Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük a,d,g,h
Lomber fleksiyon ROM 92 (1) MD = 0.29 (0.05, 0.53) Ağır Kullanılamaz Ağır Ağır Ağır ⊕◯◯◯ Çok düşük
Lomber ekstansiyon 120 (2) MD = −1.14 (−2.69, 0.42) Ağır Ağır Ağır Çok ağır Ağır ⊕◯◯◯ Çok düşük
ASLR 176 (3) MD = −1.27 (−2.09, −0.46) Ağır Ağır Ağır Ağır Ağır ⊕◯◯◯ Çok düşük
PPT—sağ deltoid 120 (2) MD = −0.04 (−0.33, 0.26) Ağır değil Ağır değil Ağır Çok ağır Ağır ⊕◯◯◯ Çok düşük
PPT—sol SIJ 120 (2) MD = −0.35 (−0.67, −0.04) Ağır değil Ağır değil Ağır Ağır Ağır ⊕◯◯◯ Çok düşük
PPT—sol PSIS 120 (2) MD = −0.01 (−0.29, 0.27) Ağır değil Ağır değil Ağır Çok ağır Ağır ⊕◯◯◯ Çok düşük
PPT—sağ SIJ 120 (2) MD = 0.07 (−0.35, 0.48) Ağır değil Ağır değil Ağır Çok ağır Ağır ⊕◯◯◯ Çok düşük
PPT—sağ PSIS 120 (2) MD = −0.51 (−0.77, −0.26) Ağır değil Ağır değil Ağır Ağır Ağır ⊕◯◯◯ Çok düşük
Belirti ve bulgu gözlem ölçeği 120 (1) MD = 30.67 (26.52, 34.82) Çok ciddi b Kullanılamaz Ciddi e Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük b,e,f,h
EQ-5D-5L 38 (1) MD = 11.90 (8.65, 15.15) Ciddi a Kullanılamaz Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Düşük a,f,h
Dinamometre ile ölçülen kas gücü 68 (1) MD = 2.96 (2.12, 3.80) Ciddi a Kullanılamaz Ciddi e Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Düşük a,e,f,h
SF-36 fiziksel bileşen özeti 68 (1) MD = 18.61 (16.51, 20.71) Ciddi a Kullanılamaz Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Düşük a,f,h
SF-36 zihni bileşen özeti 68 (1) MD = −3.60 (−6.08, −1.12) Ciddi a Kullanılamaz Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Düşük a,f,h
Zihinsel sağlık iyileşme puanı 68 (1) MD = −2.34 (−4.30, −0.38) Ciddi a Kullanılamaz Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Düşük a,f,h
SF-6D sağlık kullanımı indeksi 68 (1) MD = 0.13 (0.10, 0.16) Ciddi a Kullanılamaz Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Düşük a,f,h
SF-36 fiziksel işlevsellik 40 (1) MD = 7.91 (4.91, 10.91) Ciddi a Kullanılamaz Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Düşük a,f,h
SF-36 psikolojik işlev 40 (1) MD = 6.84 (5.61, 8.07) Çok ciddi b Uygulanamaz Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük b,f,h
SF-36 bedensel ağrı 40 (1) MD = 7.08 (5.21, 8.95) Çok ciddi b Uygulanamaz Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük b,f,h
SF-36 sosyal işlev 40 (1) MD = 6.25 (4.83, 7.67) Çok ciddi b Uygulamaz Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük b,f,h
Transversus abdominis kasılma oranı 56 (1) MD = 17.89 (2.59, 33.19) Ciddi a Uygulamaz Ciddi e Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük a,e,f,h
Belirti skoru 60 (1) MD = 1.53 (0.87, 2.19) Çok ciddi b Uygulamaz Ciddi e Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük b,e,f,h
PGQ 56 (1) MD = −6.31 (−7.91, −4.71) Ciddi a Uygulamaz Ciddi değil Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük a,f,h
Hip iç rotasyon 60 (1) MD = 7.53 (4.47, 10.59) Ciddi değil Uygulamaz Ciddi e Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük e,f,h
Hip dış rotasyon 60 (1) MD = 6.51 (3.70, 9.32) Ciddi değil Uygulamaz Ciddi e Ciddi f Ciddi h ⊕◯◯◯ Çok düşük e,f,h
Dinlenme sırasında transversus abdominis kalınlığı 56 (1) MD = 0.04 (−0.01, 0.09) Ağıra Uygulanamaz Ağıre Çok ağırg Ağırh ⊕◯◯◯ Çok düşüka,e,g,h
Sözleşmeli transversus abdominis kalınlığı 56 (1) MD = 0.10 (0.00, 0.20) Ağıra Uygulanamaz Ağıre Çok ağırg Ağırh ⊕◯◯◯ Çok düşüka,e,g,h
iEMG 56 (1) MD = 2.56 (1.35, 3.77) Ağıra Uygulamaz Ağıre Ağırf Ağırh ⊕◯◯◯ Çok düşüka,e,f,h
RMS 56 (1) MD = 2.08 (0.30, 3.86) Ağıra Uygulamaz Ağıre Ağırf Ağırh ⊕◯◯◯ Çok düşüka,e,f,h
MPF 56 (1) MD = 5.74 (2.39, 9.09) Ağıra Uygulamaz Ağıre Ağırf Ağırh ⊕◯◯◯ Çok düşüka,e,f,h
MF 56 (1) MD = 4.86 (1.86, 7.86) Ağıra Uygulamaz Ağıre Ağırf Ağırh ⊕◯◯◯ Çok düşüka,e,f,h

GRADE kanıt değerlendirmesi sonuçları.

ASLR, aktif düz bacak kaldırma; CI, güven aralığı; EMG, elektromiyografi; JOA, Japon Ortopedik Dernek; MD, ortalama fark; MODI, Değiştirilmiş Oswestry Özürlülük İndeksi; NPRS, sayısal ağrı değerlendirme ölçeği; ODI, Oswestry Özürlülük İndeksi; PGQ, Pelvik Kemer Anketi; PPT, bası ağrı eşiği; PSIS, arka üst iç kemik sırtı; RR, risk oranı; ROM, hareket açıklığı; SF-36, 36 Öğeli Kısa Form Sağlık Anketi; SIJ, sakroiliak eklem; SMD, standartlaştırılmış ortalama fark; VAS, görsel analog ölçek.

a

Eksik veya belirsiz atama gizlemi/körleme; rastlantısal atamayı kuramayan bir tutulan çalışma mevcuttur.

b

Seçilen sonuçların çoğu birden fazla yanlılık kaygısı içeriyor ve genel olarak düşük riskli kanıt sağlanmıyor.

c

I2 > 75%, çok ciddi tutarsızlık.

d

50% < I2 ≤ 75%, ciddi tutarsızlık.

e

Dolaylılığı ortaya çıkaran heterojen tanımlar, geçerliliği kanıtlanmamış yanıt kriterleri veya sonuç yerinelikleri.

f

Küçük örneklem veya geniş güven aralığı.

g

Küçük örneklemle güven aralığı sıfır değerini kesiyor.

h

Sınırlı sayıda çalışma olduğu için yayıncı yanlılığı güvenilir biçimde değerlendirilemiyor.

i

Huni asimetrisi ve istatistiksel testler olası küçük-study etkilerini veya eksik kanıtları işaret ediyor ancak sonuçlar heterojen.

GRADE Çalışma Grubu kanıt düzeyleri: Yüksek kalite, daha sonr araştırmalar etkinin tahminine dair güveni değiştirme olasılığı çok düşüktür; orta kalite, daha sonr araştırmalar güveni önemli ölçüde etkileme olasılığı yüksek ve tahmini değiştirebilir; düşük kalite, daha sonr araştırmalar güveni önemli ölçüde etkileme olasılığı çok yüksek ve tahmini değiştirmesi muhtemeldir; çok düşük kalite, tahmin son derece belirsizdir.

4 Tartışma

4.1 SIJD’nin klinik durumu

Sakroiliak eklem disfonksiyonu (SIJD), mekanik bel ağrısı ve pelvik halka ağrısının başlıca nedenlerinden biridir. Epidemiyolojik çalışmalar, kronik bel ağrısı olan hastalar arasında SIJD yaygınlığının yaklaşık %15 ile %30 arasında olduğunu göstermektedir. SIJD’nin yalnızca orta yaş ve üstü yetişkinlere özgü bir durum olmadığı; oturarak yaşam tarzının yaygınlaşması, spor kaynaklı yaralanmalarda artış ve hem iş hem de günlük aktivitelerde asimetrik tekrarlı yüklemelere geniş ölçüde maruz kalınmasıyla birlikte bu durumun genç yetişkinler ve sporcular arasında belirgin biçimde artan bir seyir izlediği dikkat çekicidir. Omurgayı alt uzuvlara bağlayan biyomekanik bir dönemeç işlevi gören sakroiliak eklemin işlevi, pelvik kinetik zincirin uyumlu düzenlemesine son derece bağlıdır. Kinetik zincir içindeki biyomekanik dengesizlikler, çevre kas gruplarındaki fonksiyonel bozukluklar ve tekrarlayan tek taraflı yüklemeler bir araya gelerek sakroiliak eklem bozukluklarının (SIJD) temel patofizyolojik temelini oluşturmakta; bu da yüksek riskli popülasyonlarda erken tarama ve müdahalenin klinik değerini bir kez daha ortaya koymaktadır ( 53 – 55 ).

SIJD geniş kapsamlı bir klinik etkiye sahip olsa da, tanısı ve yönetimi halen sayısız zorluklar sunmaya devam etmektedir ( 58 ). Sakroiliak eklemin anatomisi karmaşıktır; şu anda son derece özgül görüntüleme biyarkerleri bulunmamaktadır; belirtileri lomber disk hernisi, kalça eklem bozuklukları ve radiküler ağrı ile belirgin biçimde örtüşmekte ve bu da klinik tanı konulamama ve yanlış tanı oranlarının yüksek olmasına yol açmaktadır ( 57 – 60 ). Hamile veya doğum sonrası hastalarda, tanı ayırıcısına gebeliğe bağlı pelvik halka ağrısı da dahil edilmelidir ( 61 ). MRG, ankilozan spondilit ile ilişkili erken sakroiliiti tanımlamaya yardımcı olabilir ( 62 ). 2024 yılında Amerikan Ağrı ve Nörobilim Derneği (ASPN), sakroiliak eklem bozuklukları konusunda klinik uygulama kılavuzları yayımlamıştır. Bu kılavuzlar, bu alandaki ilk sistematik tanı ve tedavi kılavuzları olmanın ötesinde, bu alanda uzun süredir süregelen standart, yaygın biçimde tanınan tanı kriterleri ve tedavi standartlarının eksikliğini de yansıtmaktadır ( 63 ).

SIJD’nin tedavisi bugün kapsamlı, çok aşamalı ve çok modlu bir sisteme evrilmiştir; üç temel düzeyi kapsar: konservatif tedavi, girişimsel tedavi ve cerrahi. Floroskopi eşliğinde eklem içi kortikosteroid enjeksiyonları ve sakroiliak eklemin dorsal dalının frekanslı akım (radiofrekans) ablasyonu gibi girişimsel tedaviler, dirençli olgularda orta vadede ağrı azalması sağlayabilir; ancak altta yatan biomekanik bozuklukları düzeltemezler ( 64 ). Cerrahi füzyon, yalnızca standart konservatif ve girişimsel tedavilere yanıt vermeyen, belirtileri süren dikkatlice seçilmiş olgularda endikedir; işlem nispeten yüksek bir risk taşıır ve uzun vadeli prognozu ile komşu segmentlerde ikincil boluk riski hâlâ uzun vadeli takiple doğrulamayı gerektirmektedir ( 65 , 66 ).

4.2 Etki mekanizmaları ve klinik gerekçe

Manuel terapi, SIJD’nin konservatif tedavi çerçevesi içinde yaygın olarak kullanılan bir yaklaşımdır ve özellikle mekanik faktörlerin baskın neden olduğu hastalığın erken evrelerindeki olgularda uygundur; son yıllarda hem klinik uygulaması hem de ilgili araştırmalar artış göstermiştir. Otopsi biomekanik çalışmaları, farklı manuel tekniklerin sakroiliac eklemin rotasyon açısı ve yer değiştirmesinde ölçülebilir değişiklikler uyandırdığını doğrulamış; manuel terapiyi mekanik etkileri için doğrudan anatomik kanıt sunmuştur ( 67 ).

Farklı manuel teknikler uygulama biçimi ve kuvvet uygulama yöntemleri bakımından birbirinden farklı olsa da, tüm bu tekniklerin temel amacı ekle biomekanik dengesizliklerini düzeltmek, yumuşak doku gerginliğini azaltmak ve propriosepsiyonu iyileştirmek olup nihai klinik etkileri birleşmektedir.

4.3 Etkinlik ve güvenliğin değerlendirilmesi

Pooled analizler, manuel terapinin SIJD’li hastalarda kısa süreli ağrı rahatlaması ve işlev iyileşmesi sağlayabileceğini ve her çalışmanın kendi tanımladığı klinik yanıt kriterlerini karşılama olasılığını artırabileceğini göstermektedir. Yine de birleşik etki büyüklüklerinin yorumlanması dikkat gerektirmektedir; bunun başlıca nedeni ölçümlerin istatistiksel özellikleri ve sınırlı klinik çevrilebilirliğidir. VAS çıktısı, popülasyonu temsil eden bir temel standart sapma olmadan orijinal ölçeğe geri dönüştürülemeyen standartlaştırılmış ortalamalar farkı (SMD) olarak birleştirilmiş ve dolayısıyla ağrı iyileşmesinin mutlak büyüklüğünü tam olarak yansıtmamaktadır. Klinik etkinlik için risk oranı 1,27 olup, bu, manuel terapi grubundaki yanıtın mut olasılığının kontrol grubundan yaklaşık %27 daha yüksek olduğu anlamına gelir; bu, etkin oranda %27’lik mutlak bir artış değildir; mutlak fayda dolayısıyla büyük ölçüde kontrol grubunun temel yanıt düzeyine bağlıdır. Yaygın 0–100 ölçeğinde Oswestry Engelliilik İndeksi (ODI) için birleşik ortalamalar farkı −12,46 puandır, ancak bu tahmin geniş bir güven aralığı ve son derece yüksek heterojenlik (I2 = 98%) içermektedir. Genel olarak, birleşik etkiler, açık klinik öneme sahip nicelendirilebilir bir faydayı ortaya koymak için yeterli değildir.

İkinci olarak, çıktı ölçümlerinin yapısal heterojenliği, yorumlamayı kısıtlayan başka bir önemli faktördür. “Klinik etkinlik”/”Klinik yanıt” çıktısı, doğrulanmış, hastanın işleviyle ilgili bir ölçek olan Oswestry Engelliilik İndeksi veya standartlaştırılmış yanıtçı indeksi yerine, dahil edilen her çalışmanın kendi standartlaştırılmamış “toplam etkin oran” kriteri (iyileşti + belirgin şekilde etkilendi + etkilendi) ile tanımlanmıştır. “Yanıtçı” için eşik deneyler arasında değiştiğinden, 1,27 birleşik risk oranı heterojen tanımların bir bileşkesini yansıtmakta ve tek, klinik olarak doğrulanmış bir tedavi etkisi olarak okunmamalıdır.

Heterojeniteliğin kaynaklarını incelerken, leave-one-out, alt grup ve meta-regresyon analizleri ana etkilerin yönünü korumuş ancak hiçbirisi önemli ara-study heterojeniteliğini açıklayamamıştır. Yayın yanlılığı değerlendirmesi de benzer şekilde belirsizlik göstermiştir: hem VAS huni grafiği testleri olası küçük-study etkilerini (Begg P = 0,012; Egger kesim noktası P = 0,049) işaret ederken, klinik yanıt için hem Begg testi hem de Egger kesim noktası küçük-study etkilerini öngörmüştür. Bu istatistiksel özellikler, müdahale protokollerinden karşılaştırıcılara, tanı kriterlerinden sonuç tanımlarına kadar çok boyutlu klinik heterojenitelikle birleşerek, birleştirilmiş etkiden büyüklüklerin dışarıya aktarılması ve yorumlanması dikkatli bir şekilde yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

Yöntemsel kalite ve kanıt güvenilirliği açısından, sonuca özgü RoB 2 değerlendirmesi dahil edilen 26 sonucun 22’sini genel olarak yüksek risk olarak derecelendirmiştir; temel eksiklik, öznel sonuçlar için sonuç değerlendircilerinin yetersiz körleştirilmesinde yoğunlaşmış ve bazı çalışmalar rastgele atama ve atama-gizleme ayrıntılarını açıkça bildirmekten kaçınmıştır. Bu sınırlamalar, yüksek heterojenitelikle ve olası yayın yanlılığıyla birleşerek tüm temel sonuçlar için GRADE güvenilirlik derecesini “çok düşük” olarak ortaya koymuştur. Güvenlik kanıtı da belirgin açıklar içermektedir: yalnızca Kamali ve ark. (2018) ziyaret düzeyinde yan etki izlemesi uygulamış ve Soomro ve ark. (2024) ayrı bir zarar bildirimi sağlamıştır; ancak ikisi de bir olay bildirmemiştir. İki çalışma ayrıca genel olarak hiçbir yan etki görülmediğini belirtirken, geri kalan 22 çalışma denemeye özgü güvenlik verisi sağlamamıştır. Şu nokta vurgulanmalıdır ki, yan etki bildiriminin olmaması, müdahalenin güvenliğine dair kanıt ile eşdeğer değildir ve mevcut veriler manuel tedavinin olası risklerini kapsamlı biçimde değerlendirememektedir.

Özetle, mevcut kanıtlar manuel terapinin SIJD’de kısa süreli klinik fayda sağlayabileceğini desteklese de, kanıt kesinliğinin çok düşük olması, belirgin çalışma içi heterojenlik ve güvenlik verilerinin azlığı nedeniyle bu sonuç, yalnızca önemli uyarılarla sınırlı bir fayda önerisi olarak değerlendirilebilir; tedavi etkinliğinin kanıtı olarak değil.

4.4 Önceki çalışmalarla karşılaştırma

Bulgularımız, genel olarak önceki sistematik derlemelerle uyumludur; her iki yaklaşım da manuel terapinin sakroiliak eklem disfonksiyonu hastalarında ağrı ve işlevsel belirtileri iyileştirebileceğini öne sürmektedir. Ancak önceki derlemeler birkaç ortak sınırlamayı paylaşmaktaydı: küçük örneklem boyutları, sınırlı tarama kapsamı ve yetersiz metodolojik titizlik. Çoğu, kanıt kesinliğini derecelendirmek için GRADE çerçevesini uygulamamış, yayım yanlılığını düzeltmek için trim-and-fill yöntemini kullanmamış ve güvenlik sonuçlarının sistematik bir sentezini sunmamıştır ( 68 – 70 ). Buna karşılık, mevcut çalışma dokuz büyük veri tabanını taramış ve 26 çalışmayı (1.923 analiz edilen katılımcı) dahil ederek kanıt tabanını belirgin biçimde genişletmiştir. Metodolojik açıdan RoB 2 aracını ve GRADE sistemini risk değerlendirmesi ve kanıt kesinliğini sıkı biçimde değerlendirmek için kullanmış; alt grup analizleri, meta-regresyon ve trim-and-fill yöntemi bulguları çoklu analiz açılarından incelemek amacıyla uygulanmış; ayrıca bu alandaki güvenlik raporlamanın yetersizliğini açıkça ortaya koyarak gelecekteki klinik çalışmaların tasarımına bir referans sunmuştur.

4.5 Klinik çıkarımlar

Manuel terapi, SIJD hastaları için muhafazakör bir seçenek olarak değerlendirilebilir; ancak çok düşük kesinlik, belirgin heterojenlik, belirsiz sürdürülebilirlik ve belirlenmemiş güvenlik profili açıkça aktarılan paylaşımlı karar verme süreciyle birlikte. Tedavi seçimi, tanı temeli, hasta tercihleri, eş müdahaleler, klinik uzmanlık ve kontrendikasyonlar göz önünde bulundurulmalıdır. Mevcut kanıtlar, belirli bir manuel tekniğin üstün olduğunu desteklememektedir.

4.6 Sınırlamalar

Bu çalışma, sakroiliak eklem disfonksiyonunda manuel terapinin klinik etkinliğini ve güvenliğini değerlendirmiştir; ancak birkaç sınırlama kalmaktadır. İlk olarak, dahil edilen çalışmaların genel metodolojik kalitesi düşüktür; çalışmaların çoğu rastgele atama, atama gizlenmesi ve körleme konusunda yetersiz ayrıntı sağlamış ve bir çalışma rastgele atamayı ortaya koymamıştır, bu da seçim yanlılığı ve ölçüm yanlılığını tetiklemiş ve sonuçların geçerliliğini etkilemiş olabilir. Metodolojik kusurların ve yayın yanlılığının birleşik etkileri nedeniyle, birincil sonuç için birleştirilmiş etki boyutu abartılmış olabilir ve gerçek terapötik etkinlik daha ileri doğrulamaya ihtiyaç duymaktadır. İkinci olarak, sonuç ölçümlerinin çoğında yüksek derecede heterojenlik bulunmaktadır. Bu durum alt grup analizleri ve meta-regresyon ile incelenmiş olsa da, heterojenliğin çok sayıda kaynağı açıklanmamıştır; bunlar manuel terapi protokollerindeki tutarsızlıklarla (manuel terapi, Tuina, kiropraktik, Mulligan ve kas enerjisi teknikleri gibi heterojen teknikleri kapsar) birlikte tedavi sıklığı, tanı kriterleri ve hastaların başlangıç özellikleriyle ilişkili olabilir. Teknik aile alt grup analizi, çalışmaların çoğunun manuel terapini başka müdahalelerle birleştirmesi ve birkaç teknik ailenin yeterli güçte bir gruplar arası test sunması için yeterli sayıda çalışmaya sahip olmaması nedeniyle birincil analiz olarak gerçekleştirilmemiştir; bu nedenle teknik heterojenliği, çözülmüş bir etki değiştirici yerine bir sınırlama olarak kabul etmekteyiz. Üçüncü olarak, çalışmaların çoğu yalnızca kısa süreli etkinliği rapor etmiş, uzun süreli takip verisinin olmaması nedeniyle manuel terapinin uzun süreli etkileri ve süresini değerlendirmek imkânsızdır. Dördüncü olarak, dahil edilen çalışmalar arasındaki tanı kriterleri tutarsızdı; bazı çalışmalar yalnızca uygulayıcıların klinik tanılarına dayanmış, standartlaştırılmış provokasyon testi protokollerini veya görüntüleme tanımlarını içermemiştir. Bu, çalışma popülasyonları içinde klinik heterojenliğe yol açmış ve birleştirilmiş sonuçları etkilemiş olabilir. Beşinci olarak, güvenlik sonuçlarına dair raporlar ciddi biçimde yetersizdi ve potansiyel

manuel terapinin riskleri. Altıncıdan, dahil edilen çalışmalar çoğunlukla Çin dilinde literatür olup coğrafi açıdan yoğunlaşmış bir popülasyon içermekte, bu da sonuçların genelenebilirliğini sınırlamaktadır; derleme Çin ve İngilizce dilinde yayınları kapsadığı için dil kayması olasılığı hâlâ mevcuttur. Yedinci den, klinik yanıt tanımları çalışmalar arasında değişmekte; “iyileşti”, “belirgin etkili” ve “etkili” gibi kategoriler çalışmalarına özgü, çoğunlukla geçerliliği kanıtlanmamış kriterlere dayanmakta, bu da birleştirilen risk oranının karşılaştırılabilirliğini ve yorumlanabilirliğini sınırlamaktadır.

5 Sonuç

Mevcut kanıtlar, manuel terapinin SIJD’de kısa süreli ağrı, özürlülük ve çalışma tanımlı klinik yanıtı iyileştirebileceğini göstermekle birlikte, bu tahminlere dair güven son derece düşüktür. Yüksek yanlılık riski, açıklanamayan büyük heterojenlik, tutarsız tanı ve yanıt tanımları, olası küçük çalışma etkileri ve yetersiz güvenlik izlemi, etki büyüklüğü veya güvenilik hakkında kesin sonuçlar vermeyi engellemektedir. Gelecekteki çok merkezli randomize çalışmalar, şeffaf sıralama üretimi ve atama gizlemesi, standartlaşmış tanı kriterleri ve yanıt veren tanımları, mümkün olduğunda körletilmiş sonuç değerlendirmesi, önceden tanımlanmış temel sonuçlar, sistematik adverse olay izlemi ve daha uzun takibi kullanmalıdır.

İfadeler

Veri erişim ifadesi

Çalışmada sunulan özgün katkılar makaleye/Ek Malzeme’ dahil edilmiştir; ileri yönlendirme ilgili yazarlara yapılabilmektedir.

Yazar katkıları

PZ: Metodoloji, Kavramsal Tasarım, Özgün Metin Yazımı, Biçimsel Analiz, Araştırma. YZ: Veri Düzenleme, Görselleştirme, Özgün Metin Yazımı, Biçimsel Analiz. JZ: Doğrulama, Veri Düzenleme, Metin İnceleme ve Düzenleme. YL: Doğrulama, Metin İnceleme ve Düzenleme. HW: Metin İnceleme ve Düzenleme, Veri Düzenleme. WZ: Yönetim, Metin İnceleme ve Düzenleme, Fon Sağlama. HL: Metin İnceleme ve Düzenleme, Proje Yönetimi, Veri Düzenleme, Kavramsal Tasarım. Geleneksel Çin Tıbbı Standartları Araştırma ve Yayma Tabanının Kurulması Projesi (2026 Merkezi Hükümet İltifatı – Tıp Hizmetlerinin ve Destek Kapasitesinin Güçlendirilmesi – Geleneksel Çin Tıbbının Mirası ve Gelişmesi; Tuina Bölümü). Bu projenin bir hizmet numarası yoktur ve araştırma ile yayın ücretini desteklemiştir.

Fonlar

Sorumlu yazarlar, bu çalışma ve/veya yayını için finansal destek alındığını bildirmiştir. Bu çalışma, Kanser, Kalp-Damar ve Beyin-Damar Hastalıkları, Solunum Hastalıkları ve Metabolik Hastalıkların Önlenmesi ve Tedavisi Ulusal Bilim ve Teknoloji Özel Projesi (2024ZD0524306) ve Tianjin Belediye Eğitim Komisyonu tarafından finanse edilen bir araştırma projesi (2023ZD030) tarafından desteklenmiştir. Yazarlar, fon sağlayıcıların çalışma tasarımında, çalışma seçiminde, veri toplamada, analizde, yorumlamada, metin hazırlamada veya çalışmanın yayına gönderilmesine karar verilmesinde hiçbir rol almadığını bildirmiştir. Geleneksel Çin Tıbbı Standartları Araştırma ve Yayma Tabanının Kurulması Projesi (2026 Merkezi Hükümet İltifatı – Tıp Hizmetlerinin ve Destek Kapasitesinin Güçlendirilmesi – Geleneksel Çin Tıbbının Mirası ve Gelişmesi; Tuina Bölümü). Bu projenin bir hizmet numarası yoktur ve araştırma ile yayın ücretini desteklemiştir.

Tesekkürler

Yazarlar, bu çalışmaya katılan tüm araştırmacıları ve destekçileri teşekkür eder.

Çıkar çatışması

Sorumlu yazarlar, bu çalışmanın, olası bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki olmadan yürütüldüğünü bildirmiştir.

Üretken yapay zeka beyanı

Makale yazarları, bu metnin hazırlanmasında üretken yapay zekanın kullanıldığını beyan etmiştir. Makale hazırlığı sırasında yazarlar, yalnızca İngilizce dil düzenlemesi ve çeviri desteği amacıyla OpenAI Codex’i (masaüstü uygulaması, Temmuz 2026 sürümü; GPT-5 modeli; OpenAI, San Francisco, CA, Amerika Birleşik Devletleri; https://openai.com/) kullanmıştır. Araç; literatür taraması, çalışma seçimi, veri çıkarma, önyargı riski değerlendirmesi, istatistiksel analiz veya sonuçların yorumlanmasında kullanılmamıştır. Yazarlar yapay zeka desteğiyle hazırlanan tüm metni incelemiş ve doğrulamış; doğruluk, özgünlük, atıflar, tablolar, şekiller ve nihai içerik konusunda tam sorumluluklarını üstlenmektedir. Sistemde hiçbir gizli katılımcı düzeyinde veri kullanılmamıştır.

Bu makaledeki şekillerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text) Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle üretilmiş olup, mümkün olduğunca yazarların incelemesini de içeren makul çabalar doğruluğun sağlanması amacıyla yürütülmüştür. Herhangi bir sorunu tespit etmeniz halinde lütfen bizimle iletişime geçin.

Yayıncı notu

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarların görüşlerini yansıtır ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini mutlaka temsil etmez. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

Ekleme materiali

Bu makalenin Ekleme Materiali’ne çevrimiçi olarak şu adresten ulaşılabilir: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmed.2026.1947672/full#supplementary-material

  • 1.

    Dreyfuss P, Dreyer SJ, Cole A, Mayo K. Sacroiliac joint pain. J Am Acad Orthop Surg. (2004) 12(4):255–65. 10.5435/00124635-200407000-00006

  • 2.

    Nejati PS, Partaj EI, Moeineddin R, Nejati L, Safavi M. Sakroiliak eklem disfonksiyonunun tanı testlerinin doğruluğu. J Chiropr Med. (2020) 19(1):28–37. 10.1016/j.jcm.2019.12.002

  • 3.

    Le Huec JC, Tsoupras A, Eglise A, Heraudet P, Celarier G, Sturresson B. Sakro-iliak eklem: potansiyel olarak ağrılı bir muamma. Mikrotravma kaynaklı ağrının tanısı ve tedavisinde güncellemeler. Orthop Traumatol Surg Res. (2019) 105(1S):S31–42. 10.1016/j.otsr.2018.05.019

  • 4.

    Buchanan P, Vodapally S, Lee DW, Hagedorn JM, Bovine C, Strand N ve ark. Sakroiliak eklem disfonksiyonunun başarılı tanısı. J Pain Res. (2021) 14:3135–43. 10.2147/jpr.s327351

  • 5.

    Polly DJ. Sakroiliak eklem: güncel en iyi durum değerlendirmesi. JBJS Rev. (2024) 12(2):e23.00151. 10.2106/jbjs.rvw.23.00151

  • 6.

    Slipman C, Jackson HB, Lipetz JS, Chan K, Lenrow D, Vresilovic E. Sakroiliak eklem ağrısının yansıma bölgeleri. Arch Phys Med Rehabil. (2000) 81(3):334–8. 10.1016/s0003-9993(00)90080-7

  • 7.

    Yilmaz E, D’Antoni A, Olewnik Ł, Iwanaga J, Saga T, Loukas M ve ark. Anterior sakroiliak eklemi besleyen sinirler nociceptif midir? Folia Morphol (Warsz). (2023) 82(1):96–101. 10.5603/fm.a2022.0009

  • 8.

    Gartenberg AN, Nessim A, Cho W. Sakroiliak eklem disfonksiyonu: patofizyoloji, tanı ve tedavi. Eur Spine J. (2021) 30(10):2936–43. 10.1007/s00586-021-06927-9

  • 9.

    Stretanski MF, Gutcho J, Hanna A. Sakroiliak eklem yaralanması. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing (2025).

  • 10.

    McCormick ZL, Hurley RW, Anitescu M, Bhaskar A, Bhatia A, Cassidy R ve ark. Çok dallı, uluslararası bir çalışma grubundan sakroiliak eklem kompleks ağrısı üzerine konsensüs uygulama kılavuzları. Pain Med. (2025) 26(12):817–917. 10.1093/pm/pnaf129

  • 11.

    Migliorini F, Lucenti L, Bardazzi T, Bell A, Cocconi F, Maffulli N. Sakroiliak eklem ağrısının yönetimi: güncel kavramlar. Eur J Orthop Surg Traumatol. (2025) 35(1):208. 10.1007/s00590-025-04308-2

  • 12.

    Aranke M, McCudy G, Rooney K, Patel K, Lee C, Hasoon J ve ark. Sakroiliak eklem ağrısının tedavisinde minimal invaziv ve konservatif girişimler: güncel literatürün gözden geçirilmesi. Orthop Rev (Pavia). (2022) 14(4):34098. 10.52965/001c.34098

  • 13.

    Nejati P, Safarcherati A, Karimi F. Egzersiz terapisi ve manipülasyonun sakroiliak eklem disfonksiyonu üzerindeki etkinliği: rastgele kontrollü bir çalışma. Pain Physician. (2019) 22(1):53–61. 10.36076/ppj/2019.22.53

  • 14.

    Dogan N, Sahbaz T, Diracoglu D. Mobilizasyon tedavisinin sakroiliak eklem disfonksiyonu sendromu üzerindeki etkileri. Rev Assoc Med Bras (1992). (2021) 67(7):1003–9. 10.1590/1806-9282.20210436

  • 15.

    Qiao C, Lu Z, Huang Q, Li Z, Liu K. Kas enerjisi tekniğinin temel stabilite egzersizleriyle birleştirilmesinin doğum sonrası kadınlarda sakroiliak eklem disfonksiyonu üzerindeki etkisi. Chinese Journal of Rehabilitation. (2023) 38(3):178–83. 10.3870/zgkf.2023.03.011

  • 16.

    Yang Y, Gan YJ, Zheng Z. Tuina ile modifiye eğik çekme manipülasyonunun sakroiliak eklem hizalanma bozukluğu üzerindeki klinik gözlemi. Massage Rehabil Med. (2018) 9(15):12–4. 10.3969/j.issn.1008-1879.2018.15.006

  • 17.

    Al-subahi M, Alayat M, Alshehri M, Helal O, Alhasan H, Alalawi A ve ark. Sakroiliak eklem disfonksiyonu için fizik tedavi müdahalelerinin etkinliği: sistematik derleme. J Phys Ther Sci. (2017) 29(9):1689–94. 10.1589/jpts.29.1689

  • 18.

    Çin Tıbbi Cemiyeti Omurga Ortopedi Branşı. Geleneksel Çin Omurga Ortopediğinde Yaygın Görülen Bozukluklar için Klinik Rehberler. Beijing, Çin: China Press of Traditional Chinese Medicine (2012).

  • 19.

    Laslett M, Williams M. Sakroiliak eklem patolojisi için seçili ağrı uyaran testlerinin güvenilirliği. Spine (Phila Pa 1976). (1994) 19(11):1243–9. 10.1097/00007632-199405310-00009

  • 20.

    Laslett M, Prill C, McDonald B, Young S. Sacroiliak eklem ağrısının tanısı: Bireysel provokasyon testlerinin ve test bileşiklerinin geçerliliği. Man Ther. (2005) 10(3):207–18. 10.1016/j.math.2005.01.003

  • 21.

    Riddle D, Freburger J. Birkaç testin birleşimi kullanılarak sakroiliak bölge disfonksiyonunun varlığının değerlendirilmesi: Çok merkezli, testörler arası güvenilirlik çalışması. Phys Ther. (2002) 82(8):772–81. 10.1093/ptj/82.8.772

  • 22.

    Robinson H, Brox JI, Robinson R, Bjelland E, Solem S, Telje T. Sakroiliak eklem için seçkin hareket ve ağrı provokasyon testlerinin güvenilirliği. Man Ther. (2007) 12(1):72–9. 10.1016/j.math.2005.09.004

  • 23.

    Szadek K, Van Der Wurff P, Van Tulder M, Zuurmond W, Perez R. Sakroiliak eklem ağrısı için kriterlerin tanısal geçerliliği: Sistematik derleme. J Pain. (2009) 10(4):354–68. 10.1016/j.jpain.2008.09.014

  • 24.

    Vleeming A, Albert HB, Ostgaard HC, Sturesson B, Stuge B. Pelvik kuşak ağrısının tanısı ve tedavisi için Avrupa rehberleri. Eur Spine J. (2008) 17(6):794–819. 10.1007/s00586-008-0602-4

  • 25.

    Wang H. Geleneksel Çin Ortopedi ve Travmatolojinin Temel İlkeleri. Beijing, Çin: China Press of Traditional Chinese Medicine (2010).

  • 26.

    Higgins JPT, Thomas J, Chandler J, Cumpston M, Li J, Welch MJA. Cochrane El Kitabı Müdahalelerin Sistematik Derlemeleri, 2. Baskı, Hoboken, NJ: Wiley-Blackwell (2019). 10.1002/9781119536604

  • 27.

    Thompson SG, Higgins JPT. Meta-regresyon analizleri nasıl yürütülmeli ve yorumlanmalı?Stat Med. (2002) 21(11):1559–73. 10.1002/sim.1187

  • 28.

    Chen S, Wang M, Wang H. Doğum sonrası siyailiak eklem disfonksiyonunun 30 olgusunda manuel terapi ile ısıtılmış kaba tuz kompresinin birleştirilmesi. Zhejiang J Tradit Chin Med. (2021) 56(6):438. 10.3969/j.issn.0411-8421.2021.06.027

  • 29.

    Wu XZ. 30 olguda siyailiak eklem yaralanmasının tuina ile Çin bitkisel ütüleme terapisinin birleştirilmesinin klinik gözlemi. Hebei J Tradit Chin Med. (2016) 38(4):591–3. 10.3969/j.issn.1002-2619.2016.04.035

  • 30.

    Liu GZ, Liang Y. Akupunktur ile omurga ince ayar manipülasyonunun birleştirilmesinin siyailiak eklem disfonksiyonundaki klinik gözlemi. Guangming J Chin Med. (2020) 35(8):1196–8. 10.3969/j.issn.1003-8914.2020.08.031

  • 31.

    Zhou H, Xiong D. Mulligan tekniğinin siyailiak eklem disfonksiyonu üzerindeki etkileri. Today Health. (2025) 21:160–2. 10.3969/j.issn.1671-5160.2025.21.056

  • 32.

    Sun DQ, Wang D. Yumuşak doku düzenlemesi ve indirme ile 50 olguda siyailiak eklem disfonksiyonunun tedavisi. Guangming J Chin Med. (2011) 26(6):1177–9. 10.3969/j.issn.1003-8914.2011.06.057

  • 33.

    Li Q, Fan X, Xiong F, H X. Sakroiliak eklem disfonksiyonunda qinggong kemik düzeltme eğilme-durma maniplasyonunun klinik etkinliği. Modern Health Preservation. (2024) 24(13):978–81. 10.3969/j.issn.1671-0223(s).2024.13.006

  • 34.

    Liang H, Feng Q, Wang H, Yan D, Huang J F. Sakroiliak eklem subluksasyonunda manuel indirgeme için klinik analiz. Chin J Misdiagnostics. (2010) 10(18):4376.

    • Google Scholar
  • 35.

    Yu G. Sakroiliak eklem çıkığında manuel terapi için klinik gözlem. World Health Digest. (2014) (16):206–7.

    • Google Scholar
  • 36.

    Xin G, Shang Q. 30 olguda sakroiliak eklem yaralanmasında tuina indirgeme maniplasyonu. Chin Med Mod Distance Educ China. (2017) 15(5):111–2. 10.3969/j.issn.1672-2779.2017.05.047

  • 37.

    Jiang Z, He Y F, Huang J J, Wang X. Sakroiliak eklem yaralanmasında tuina ile kupa tedavisinin birleşik kullanımı için klinik gözlem. J Youjiang Med Univ Natl. (2014) 36(1):113–4.

    • Google Scholar
  • 38.

    Wang X, Zhang P, Liao X D, Ding Y, Xu Q Q, Li L. Askılı tuina egzersiz teknolojisinin doğum sonrası pelvik kemik halkası ağrısı üzerindeki etkileri. Chin J Rehabil Theory Pract. (2024) 30(6):719–25. 10.3969/j.issn.1006-9771.2024.06.012

  • 39.

    Xi C L. Sakroiliak eklem disfonksiyonunda akupunktur ile beş adımlı tuina. Massage Rehabil Med. (2016) 7(13):19–21.

    • Google Scholar
  • 40.

    Li Y, Liang E, Bi J W, An P. Doğum sonrası sakroiliak eklem hizasızlığında omurga ayarlanması ve eğrilik düzeltmesinin klinik etkileri. Guangxi Med J. (2020) 42(9):1150–1151, 1162. 10.11675/j.issn.0253-4304.2020.09.24

  • 41.

    Chen JHLan YQFeng YFLu DFZhang JM. Sakroiliitte geleneksel Çin tıbbı tekniği olan zhuang tıbbı tendon-meridyen tuinanın klinik gözlemi. Guangming J Chin Med. (2024) 39(15):3132–5. 10.3969/j.issn.1003-8914.2024.15.052

  • 42.

    Zhou J. Hamile 30 kadında sakroiliak eklem hizalanma bozukluğunun geleneksel Çin omurilik indirgeme maniplasyonunun klinik etkinliği. Massage Rehabil Med. (2014) 5(3):108–9.

    • Google Scholar
  • 43.

    Li SRXie X. Hamile kadında sakroiliak eklem hizalanma bozukluğunun geleneksel Çin omurilik indirgeme maniplasyonunun etkinliği. Massage Rehabil Med. (2015) 6(3):37–8.

    • Google Scholar
  • 44.

    Li WT. Akupunktur ile beş basamaklı tuinanın birleşik terapötik etkinliği sakroiliak eklem disfonksiyonunda. Clin J Chin Med. (2018) 10(4):29–30.

    • Google Scholar
  • 45.

    Tahir SAkram SKhan MYATaufiq AIqbal AAnwar N. Sakroiliak eklem ağrısı olan hastalarda stabilizasyon egzersizleri ile kas gücü tekniğinin ağrı ve sakatlık üzerindeki karşılaştırmalı etkileri. Med Forum. (2022) 33(11):124–9.

    • Google Scholar
  • 46.

    Soomro RRKarimi HGilani SA. Sakroiliak eklem disfonksiyonunda kuadratüs lumborus kas gücü tekniğinin gluteus medius güçlendirmesi ile karşılaştırılması: gluteus medius güçlendirmesi yalnızca. Randomize kontrollü çalışma. Diagnostics (Basel). (2024) 14(21):2413. 10.3390/diagnostics14212413

  • 47.

    Amjad FJamal A. Suboksipital kas inhibisyon tekniğinin sakroiliak eklem ağrısı olan hastalarda ağrı, işlevsel sakatlık ve yaşam kalitesi üzerindeki etkileri: randomize kontrollü çalışma. Muscles Ligaments Tendons J. (2024) 14(3):470–7. 10.32098/mltj.03.2024.10

  • 48.

    Vaseghnia A, Shadmehr A, Moghadam B, Olyaei G, Adian M R, Khazaeipour Z. Kas enerji tekniğinin genç kadınlarda sakroiliak disfonksiyondaki terapötik etkileri. Crescent J. Med. Biol. Sci. (2021) 8(2):127–33.

    • Google Scholar
  • 49.

    Vaseghnia A, Shadmehr A, Moghadam B, Olyaei G, Hadian M R, Khazaeipour Z. Manipülasyon tekniğinin genç kadınlarda sakroiliak eklem disfonksiyondaki terapötik etkileri. Muscles Ligaments Tendons J. (2018) 8(4):526–33. 10.32098/mltj.04.2018.11

  • 50.

    Kawishwar S S, Samal S, Ramteke S. Mulligan mobilizasyonunun konvansiyonel tedaviye göre sakroiliak eklem ağrısındaki etkisinin incelenmesi. Indian J Public Health Res Dev. (2020) 11(5):444–9. 10.37506/ijphrd.v11i5.9365

  • 51.

    Kamali F, Zamanlou M, Ghanbari A, Alipour A, Bervis S. Sakroiliak eklem disfonksiyonu hastalarında manipülasyon ve stabilizasyon egzersizlerinin karşılaştırılması: rastgele kontrollü bir çalışma. J Bodyw Mov Ther. (2018) 23(1):177–82. 10.1016/j.jbmt.2018.01.014

  • 52.

    Shawky H H, Abd El Aziz K S, Abd El Aty A A, ERefaye G E. Kas enerji tekniğinin doğum sonrası sakroiliak eklem disfonksiyonundaki etkisi: rastgele kontrollü bir çalışma. Turkish J Physiother Rehabil. (2021) 32(3):31672–9.

    • Google Scholar
  • 53.

    Cucchiaro G, Francis C, Householder K, Fernandez A. Ergenlerde sakroiliak eklem ağrısı: tanı ve tedavi zorlukları. Paediatr Neonatal Pain. (2022) 4(2):87–91. 10.1002/pne2.12080

  • 54.

    Abdollahi S, Sheikhhoseini R, Rahimi M, Huddleston W. Sakroiliak disfonksiyon ve ağrı, alt ekstremite spor kaynaklı yaralanma öyküsü ile ilişkilidir. BMC Sports Sci Med Rehabil. (2023) 15(1):36. 10.1186/s13102-023-00648-w

  • 55.

    Mirdamadi N, Hadembashiri MM, Moghadam N, Oordi R. Sporcularda sakroiliak eklem ağrısının yaygınlığı ve risk faktörleri: sistematik derleme ve oransal meta-analiz. Clin J Sport Med. (2025) 35(4):514–25. 10.1097/jsm.0000000000001341

  • 56.

    Luo B, Li Y, Wang C, Xu Z. Alt ekstremite hipereksansiyonunun manipülasyonunun sakroiliak eklem üzerindeki biomekanik etkilerinin sonlu eleman analizi. Front Bioeng Biotechnol. (2025) 13:1533585. 10.3389/fbioe.2025.1533585

  • 57.

    Henyš P, Ramezani M, Chewitz D, Höch A, Möbius D, Ondruschka B ve ark. Sakrospinoz ve sakrotuberöz bağların pelvis kinetiğine etkisi. J Anat. (2022) 241(4):928–37. 10.1111/joa.13739

  • 58.

    Reckling WC, Polly D. Arka kalça ağrısının farklı tanısi: ağrının topografik lokalizasyonuna dayalı kavramsal bir derleme, gerçekten de sakroiliak eklem mi? Int J Spine Surg. (2025) 19(S3):S85–98. 10.14444/8821

  • 59.

    Waldman LE, Maluli I, Moon CN, Skalski M, Matcuk GR. Sakroiliak eklem disfonksiyonu: anatom, patofizyoloji, farklı tanı ve tedavi yaklaşımları. Skeletal Radiol. (2025) 54(6):1195–213. 10.1007/s00256-024-04831-z

  • 60.

    Morytko M, Matusik P, Wawrzyniak R, Popiela T J. Spondiloartritte görüntüleme yolları: radyografi, ultrasonografi, manyetik rezonans görüntüleme, düşük doz bilgisayarlı tomografi ve yapay zeka yöntemlerinin entegrasyonu: SpA’da radyoloji ve yapay zeka. Rheumatol Int. (2025) 46(1):14. 10.1007/s00296-025-06051-7

  • 61.

    Kanakaris N K, Roberts C, Giannoudis P V. Hamirlik ilişkili pelvik halka ağrısı: güncel bakış. BMC Med. (2011) 9:15. 10.1186/1741-7015-9-15

  • 62.

    Zhang J. Ankilozan spondilitte erken sakroiliitte manyetik rezonans görüntülemenin tanısal değeri. J Imaging Res Med Appl. (2021) 5(9):127–8. 10.3969/j.issn.2096-3807.2021.09.061

  • 63.

    Sayed D, Deer T, Tieppo Francio V, Lam C, Sochacki K, Hussain N ve ark. Ağrı ve nörobilim Amerikan Topluluğu (ASPN) sakroiliak bozuklukların tedavisi için en iyi uygulama kılavuzu. J Pain Res. (2024) 17:1601–38. 10.2147/jpr.s464393

  • 64.

    Liu Y, Suvithayasiri S, Kim J. Sakroiliak eklem ağrısı için klinik müdahalelerin karşılaştırmalı etkinliği. Tedavi algoritmasının ön tasarıyı içeren sistematik derleme ve ağ meta-analizi. Neurospine. (2023) 20(3):997–1010. 10.14245/ns.2346586.293

  • 65.

    Xu K, Li Y, Xiao S, Pan Y. Bel ağrısı için minimal invaziv lateral, posterior ve posterolateral sakroiliak eklem füzyonu: sistematik derleme ve meta-analiz. J Int Med Res. (2025) 53(2):3000605251315300. 10.1177/03000605251315300

  • 66.

    Karakash WJ, Issani AA, Avetisian H, Patel D, Hah RJ, Alluri RK, ve diğerleri. Lomber dejeneratif hastalığı olan hastalarda sakroiliak eklem füzyonundan sonra lomber füzyon için artmış risk: ulusal bir kohort analizi. Global Spine J. (2026) 16(1):716–23. 10.1177/21925682251358728

  • 67.

    Xu Z, Huang Z, Zhang Z, Feng Z, Yan Y, Zhu Q, ve diğerleri. Eğik çekme manipülasyonlarının sakroiliak eklem biyomekaniği üzerindeki etkileri: bir kadavra çalışması. BMC Musculoskelet Disord. (2023) 24(1):55. 10.1186/s12891-023-06175-6

  • 68.

    Baumann A, Rogers H, Tidd J, Oleson C, Orellana K, Preston G, ve diğerleri. Sakroiliak eklem ağrısı ve bozukluğu olan hastalarda sonuç iyileşmesi için sakroiliak manuel terapinin yararlılığı: meta-analizli sistematik derleme. Arch Phys Med Rehabil. (2024) 105(4):e150–1. 10.1016/j.apmr.2024.02.693

  • 69.

    Trager RJ, Baumann AN, Rogers H, Tidd J, Orellana K, Preston G, ve diğerleri. Sakroiliak eklem ağrı sendromu için manuel terapinin etkinliği: rastlantısal kontrollü çalışmaların meta-analizli sistematik derlemesi. J Man Manip Ther. (2024) 32(6):561–72. 10.1080/10669817.2024.2316420

  • 70.

    Zhong ZQ, Liao L, Li Z, Zhang K. Sakroiliak eklem hizalanma bozukluğu için geleneksel rehabilitasyon manuel terapinin etkinliği: meta-analizli sistematik derleme. J Pract Tradit Chin Intern Med. (2025) 39(11):39–43, 155–157. 10.13729/j.issn.1671-7813.Z24111407

Özet

Anhtar kelimeler

manuel terapi, meta-analiz, rastlantısal kontrollü çalışma, sakroiliak eklem bozukluğu, sistematik derleme

Başvuru

Zhang P, Zhang Y, Zhang J, Li Y, Wang H, Zhang W ve Li H (2026) Sacroiliak eklem disfonksiyonunda manuel terapinin etkinliği ve güvenliği: sistematik derleme ve meta-analiz. Front. Med. 13:1947672. doi: 10.3389/fmed.2026.1947672

Alındı

24 Temmuz 2026

Düzeltildi

16 Ekim 2026

Kabul edildi

20 Ekim 2026

Yayınlandı

12 Kasım 2026

13 – 2026

Zixuan Yao, Peking Üniversitesi, Çin

Vanja Dimitrijević, Novi Sad Üniversitesi, Sırbistan

Yuxiao Sun, Sichuan Üniversitesi, Çin

© 2026 Zhang, Zhang, Zhang, Li, Wang, Zhang ve Li.

Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahib(ler)inin atıf yapılması ve bu dergideki orijinal yayının kabul edilen akademik uygulamalar doğrultusunda gösterilmesi şartıyla, diğer ortamlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma uygun görülmüştür. Bu koşullara uymayan herhangi bir kullanım, dağıtım veya çoğaltma uygun görülmemiştir.

*İletişim: Wei Zhang james399@126.com Huanan Li lihuanan1984@126.com

Frontiers | Efficacy and safety of manual therapy for sacroiliac joint dysfunction: a systematic review and meta-analysis
Frontiers | Efficacy and safety of manual therapy for sacroiliac joint dysfunction: a systematic review and meta-analysis

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarların görüşlerini yansıtır ve bağlı oldukları kuruluşların, ya da yayıncının, editörlerin ve değerlendirenlerin görüşlerini kesin olarak temsil etmeyebilir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

İlginizi Çekebilir: Ön ve Arka Boynuz Dikiş Sertliğinin Medial Menisküs Protezinin Biyomekanik Performansına Etkisi: Sonlu Eleman Analizi →
Kaynak: Frontiersin ↗
BENZER İNCELEMELER

İlgili Diğer Rehberler