KLİNİK DENEME MAKALESİ
Front. Neurol., 12 Kasım 2026
Sec. Nörorehabilitasyon
Cilt 17 – 2026 | https://doi.org/10.3389/fneur.2026.1958358
- SK
Shota Kamijima 1
- KT
Ken Takasone 1
- KM
Keiji Matsumori 2
- KM
Kayoko Misawa 2
- HK
Hideki Kobayashi 3
- AM
Akira Matsushima 1,2*
- HH
Hiroshi Horiuchi 2
- YS
Yoshiki Sekijima 1
-
1. Tıp Fakültesi Dahiliye Anabilim Dalı (Nöroloji & Romatoloji), Shinshu Üniversitesi Tıp Fakültesi, Matsumoto, Japonya
-
2. Fizik Tedavi Anabilim Dalı, Shinshu Üniversitesi Hastanesi, Matsumoto, Japonya
-
3. Kalp ve Damar Hastalıkları Anabilim Dalı, Shinshu Üniversitesi Tıp Fakültesi, Matsumoto, Japonya
Makale ölçütleri
Görüntülemeler
Özet
Arka plan:
İlerleyici polinöropati sonucunda yürüme bozukluğu gelişen ileri evre kalıtsal ATTR (ATTRv) amiloidoz hastaları, mevcut hastalık değiştirci ilaçlara genellikle optimal yanıt vermemektedir. Bu çalışma, ATTRv amiloidoz hastalarında Hibrit Destekli Ekstremite (HAL) ile yürüme egzersizinin olası etkilerini ve güvenliğini değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Yöntem:
Tüm katılımcılarda genetik ve patolojik olarak doğrulanmış ATTRv amiloidoz tanısı vardı. Katılımcılar HAL ile robot destekli yürüme egzersizini (RAGT) 9 gün boyunca tamamladı. Birincil sonuç 10 metrelik yürüme süresi (10MWT), ikincil sonuçlar ise 2 dakikalık yürüme mesafesi (2MWD) ve Nöropati İmpairment Skoru (NIS) olarak belirlendi. Tüm ölçümler ilk egzersiz seansından önce 1. günde ve son seanstan sonraki günde yapıldı.
Sonuç:
On katılımcı çalışmaya alındı. Katılımcıların katılma sırasındaki ortalama yaşı 56,9 ± 9,2 yıl (ortalama ± standart sapma, SD) idi. On katılımcının beşi kalp pili yerleştirme ameliyatı geçmişti. Başlangıçta ortalama 10MWT 15,2 ± 6,1 sn, ortalama 2MWD 88,3 ± 32,8 m ve ortalama toplam NIS puanı 55,8 ± 24,2 (ortalama ± SD) olarak ölçüldü. Mutlak ön-son değişiklikler 10MWT için 3,8 sn ± 3,9 sn, 2MWD için 16,9 m ± 11,0 m ve NIS için 2,5 puan ± 3,6 puan (ortalama ± SD) olarak bulundu. İyileşme oranları 10MWT için %22,1 ± %13,4, 2MWD için %23,9 ± %21,3 ve NIS için %4,3 ± %5,0 (ortalama ± SD) olarak hesaplandı. Etki büyüklükleri Hedges’ g olarak ifade edildiğinde en büyük etki 2MWD için (1,40, %95 güven aralığı [GA]: 0,53–2,24), ardından 10MWT (−0,89, %95 GA: −1,57 – −0,17) ve NIS (−0,63, %95 GA: −1,25 – 0,02) geldi. Ciddi adverse olay görülmedi ve kalp pilinde herhangi bir anormallik veya girişim tespit edilmedi.
Sonuç:
HAL ile desteklenen RAGT, yürüme bozukluğu bulunan ATTRv amiloidoz hastalarında yürüme fonksiyonunda kısa süreli iyileşmelerle ilişkilendirildi. Ancak bu iyileşmelerin kalıcılığı bilinmemektedir.
Klinik deneme kaydı:
https://jrct.mhlw.go.jp/latest-detail/jRCTs032240462, jRCTs032240462.
Giriş
Kalıtsal ATTR (ATTRv) amiloidoz, transthyretin proteininin yanlış katlanması sonucu gelişen sistematik bir amiloidoz formudur. ATTRv amiloidozun başlı klinik bulguları periferik polinöropati ve kardiomyopatidir (, ). Karaciğer nakli uygulanana kadar terapötik seçenekler sınırlıydı; ancak son yıllarda hastalığın seyirini değiştiren tedavilerdeki ilerlemeler tedaviyi belirgin biçimde iyileştirerek ATTRv amiloidozun daha az invaziv ve daha etkili bir biçimde yönetilmesini sunmaktadır (). Buna rağmen, ilerleyen polinöropati sonucunda yürüme bozukluğu gelişen ileri evre ATTRv amiloidoz hastaları, güncel hastalık değiştirici ilaçlara genellikle optimal yanıt vermemektedir. Bu ilaçlar başlıca ATTRv amiloidozun başlıca bulgularının ilerlemesini yavaşlatmakla birlikte, hastalığın ileri evrelerinde etkinlikleri sınırlı kalmaktadır (). Yürüme bozuklukları yalnızca polinöropati hastalarında değil, aynı zamanda ATTRv kaynaklı kardiyak amiloidoz hastalarında da belgelemiştir ().
Yürüme bozukluğu, ATTRv amiloidozda engelliğin başlıca nedenlerinden biridir. Uzunluğa bağlı sensorimotor polinöropati, alt ekstremite zayıflığı, duyu kaybı ve denge bozukluğuna yol açar; üç boyutlu yürüme analizleri azalmış yürüme hızı, kısalmış adım boyu ve uzamış duruş fazını göstermiştir (). Yürüme ve denge için fizik tedavi, semptomatik yönetimin bir parçası olarak önerilmektedir (), ancak ATTRv amiloidozda yürüme ve hareketlilik üzerindeki belirli rehabilitasyon programlarının etkilerine ilişkin kanıtlar oldukça sınırlıdır. Bildiğimiz kadarıyla, bu hastalık grubunda robot destekli yürüme eğitimi (RAGT) üzerine klinik bir çalışma rapor edilmemiştir.
RAGT, yürüme rehabilitasyonunda değerli bir yaklaşıma dönüşmüştür. İnme sonrası rehabilitasyonda kullanılan exoskeleton robotları önemli yararlar göstermiştir (). RAGT aynı zamanda nöromüsküler hastalıklarda da incelenmiştir (). Mevcut cihazlar arasında, CYBERDYNE Inc. (Tsukuba, Japonya) tarafından geliştirilen bir exoskeleton olan Hybrid Assistive Limb (HAL), çeşitli kas distrofisi biçimleri, amiotrofik lateral skleroz ve Charcot–Marie–Tooth hastalığı dahil olmak üzere birden fazla nöromüsküler hastalıkta 10 metrelik yürüme süresini ve 2 dakikalık yürüme mesafesini iyileştirmiştir ().
Nörodejeneratif hastalıklarda yürüme bozuklukları, alt ekstremite kas zayıflığı dışındaki faktörlerden, örneğin duyu kayıpları ve bozulmuş koordinasyondan kaynaklanabilir (). RAGT periferik nöropatisi olan hastalar için faydalı olabilir; ancak bu popülasyondaki etkinliği yeterince incelenmemiştir. Ayrıca ATTRv amiloidoz, duyu, motor ve otonom nöropatinin kalp tutulumuyla—pacemaker takımı gerektiren iletim bozuklukları dahil—birlikte görülmesi açısından önceki incelenmiş popülasyonlardan farklıdır; bu durum RAGT’nin etkinliği ve güvenliği konusunda belirli sorular ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenle bu keşif amaçlı çalışma, ATTRv amiloidozu ve yürüme bozukluğu olan hastalarda HAL ile yürüme antrenmanının olası etkilerini ve güvenliğini değerlendirmeyi hedeflemiştir.
Materyaller ve yöntemler
Katılımcılar
Tüm katılımcılar genetik ve patolojik olarak doğrulanmış ATTRv amiloidoz tanısı almıştı. Tüm katılımcılar, bağımsız olarak 10 m yürüyebiliyordu; bastonlu veya bastonsuz. Kayıt işlemleri 2024 yılı Kasım ile 2026 yılı Mart ayları arasında gerçekleştirildi. Tüm dâhil etme kriterlerini karşılayan ve hiçbir hariç tutma kriterini karşılamayan katılımcılar çalışmaya dâhil edildi. Çalışma keşif niteliğinde olduğu için önceden belirlenmiş örneklem hesabı yapılmadı; kayıt döneminde onay veren tüm uygun hastalar çalışmaya dâhil edildi. Dâhil etme kriterleri şu şekildeydi: (i) onay verdiği anda 20 yaş ve üzeri olan bireyler; (ii) HAL alt ekstremite cihazının güvenli tıbbi kullanımına uygun hastalar (boy yaklaşık 150–190 cm, kilo 40–100 kg); (iii) yardımcı cihazlı veya yardımsız bağımsız olarak 10 m yürüyebilen hastalar; ve (iv) çalışma süresince çalışma programına uygun şekilde hastanede kalmaya uygun olan bireyler. Hariç tutma kriterleri şu şekildeydi: (i) fiziksel faktörler veya eşlik eden ortopedik durumlar nedeniyle HAL takamayanlar; (ii) HAL ile yürüme eğitiminengelleyebilecek kanama bozukluğu veya dermatolojik durum varlığı; ve (iii) son 3 ay içinde günlük yaşamı etkilemiş olan yürüme bozukluğunun ilerlemesi.
Tüm katılımcılar çalışma hakkında kapsamlı bilgi aldı ve denemenin başlamadan önce yazılı aydınlatılmış onay verdi. Çalışma, Helsinki Deklarasyonunun ilkelerine tam uyumlu şekilde yürütüldü. Niigata Üniversitesi Klinik Araştırmalar Merkezi Etik Kurulu’ndan onay alındı ve çalışma jRCT’ye (jRCTs032240462) kaydedildi.
Müdahaleler
HAL-ML05 (onay no. 22700BZX00366000) yürüme eğitimi için kullanıldı. Bu cihaz, Japonya’da yürüme rehabilitasyonu için bir tıbbi cihaz olarak onaylanmıştır. Tüm katılımcılar, hafta sonlarına denk gelen 6 ve 7. günler hariç, 1. günden 11. güne kadar HAL ile 9 günlük RAGT’yi tamamladı. Eğitim, Cybernic İstekli Kontrol (CVC) modunda gerçekleştirildi. İlk günde, uygun koordinasyon sağlanması için HAL’ın eklem konumlandırması ve ayakkabı numarası deneyimli fizik tedavi uzmanları tarafından bireysel olarak optimize edildi. Kalça ve diz eklemleri için başlangıç yardımcı gücü, rahat yürüyüş için her katılımcının konfor düzeyine göre belirlendi. Takip eden seanslarda, yardımcı seviye; hassasiyet, tork ayarlayıcı, denge ayarlayıcı ve tork sınırı değiştirilerek katılımcının o günki durumuna göre başlangıç ayarlarından günlük olarak güncellendi. Bireyler arası yüksek değişkenlik nedeniyle bu ayarlar için ortak kriterler kullanılmadı; bunun yerine fizik tedavi uzmanları her katılımcının öznel geri bildirimlerine dayanıldı. Önceden tanımlanmış ilerleme kriterleri kullanılmadı. HAL eğitimi sırasında yürüme yardımcısı kullanılmadı ve toplam eğitim süresi katılımcı başına yaklaşık 3–4,5 saatti. Her eğitim seansı 20–30 dakika sürdü ve birden fazla fizik tedavi uzmanı ve hekim gözetiminde gerçekleştirildi. Düşmeleri önlemek ve HAL’ın katılımcılar üzerindeki ağırlık yükünü azaltmak için eğitim süresince tüm birleşik bir kaldırıcı kullanıldı. Yürüme hızı ve kısa dinlenme süreleri hekimler tarafından kontrol edilmediğinden, günlük yürüme mesafesi gün gün değişti; bu nedenle yürüme mesafesi ve dinlenme süreleri standartlaştırılmadı. Klinik deney süresinde ek fizik tedavi, iş terapisi veya konuşma terapisi sağlanmadı. Çalışma döneminde, müdahale programıyla ilgili olanlar dışında herhangi bir aktivite kısıtlaması getirilmedi. Tüm yan etkiler, müdahalle nedensel ilişkilerinden bağımsız olarak kaydedildi.
Şekil 1, temsili bir antrenman seansını göstermektedir. Katılımcılar HAL giyip, tümleşik kaldırma cihazına asılı olarak bir kemer aracılığıyla yürümüştür. Katılımcılar kaldırma cihazının tutamaklığını tutabilir. Bir fizik tedavi uzmanı, antrenmanı gözetirken katılımcının duruşunu ve yürüme biçimini gözlemekte, elini kaldırma cihazının ön kısmında tutarak katılımcının önünde durmuştur; her seansa birden fazla fizik tedavi uzmanı ve doktor katılmıştır.
Şekil 1
Pacemaker değerlendirmesi
HAL kullanım bilgileri, yerleştirilmiş bir pacemaker varlığının eş zamanlı kullanımda dikkat gerektirdiğini belirtmektedir. Bu nedenle, pacemaker’ı olan katılımcılarda RAGT’nin HAL ile güvenliğini özellikle değerlendirdik. Pacemaker durumu, katılımcı uygunluğunu, müdahale protokolünü, egzersiz yoğunluğunu veya antrenman sırasında izlem prosedürlerini etkilememiştir. Pacemaker durumundan bağımsız olarak tüm katılımcılar aynı standartlandırılmış antrenman protokolüne tabi tutulmuştur. Pacemaker yerleştirilen tüm katılımcılarda, pacemaker fonksiyonu RAGT sonrasında cihaz yönetimi konusunda uzmanlaşmış bir kardiolog tarafından 1. günde (ilk seans) ve 11. günde (son seans) değerlendirilmiştir. Pacemaker değerlendirmesi; jeneratör batarya durumunun, elektrot empedansının, pacing eşiklerinin, aritmi olaylarının ve gürültü parazitinin değerlendirilmesini içermiştir. Bu katılımcılarda RAGT öncesi veya sonrasında pacayar ayarlarında herhangi bir değişiklik yapılmıştır. Pacemaker’ı olan katılımcıların ayrıntıları Tablo 1’de verilmiştir.
Tablo 1
| No. | PMI göstergesi | PMI’den beri geçen süre (ay) | Pacemaker ayarları | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Pacemaker kodu | Alt hız (vuruş/dakika) | Üst hız (vuruş/dakika) | Atrial palseme yüzdesi (%) | Ventricüler palseme yüzdesi (%) | |||
| 2 | SSS + AVB | 141 | DDD | 60 | 130 | 100 | 100 |
| 4 | SSS | 138 | DDD | 60 | 120 | 9.2 | 1.0 |
| 7 | AVB | 90 | DDDR | 60 | 130 | 57 | 100 |
| 8 | SSS + AVB | 85 | DDD | 70 | 130 | 95 | 99 |
| 9 | AVB | 174 | DDD | 60 | 110 | 12 | 99 |
Pacemaker implantasyonu yapılan katılımcıların özellikleri.
PMI, pacemaker implantasyonu; SSS, sınık sinrom sendromu; AVB, atriyoventriküler blok; ppm, vuruş/dakika; DDD, çift odacıklı palseme, algılama ve yanıt (atrium ve ventrikül); DDDR, hız yanıtı içeren DDD.
Ölçümler
Bu çalışmanın birincil sonucu 10 metrelik yürüme süresi (10MWT) iken, ikincil sonuçlar 2 dakikalık yürüme mesafesi (2MWD) ve Nöropati İmpairman Skoru (NIS) olarak belirlendi. Tüm ölçümler ilk yürüme seansından önce 1. günde (ön test) ve son seanstırdan sonraki günde (12. gün, son test) gerçekleştirildi. 10MWT için katılımcılara düz zeminde rahat bir hızla 10 metre yürümeleri söylendi; test üç kez yapıldı ve analiz ortalaması kullanıldı. 2MWD her zaman noktasında bir kez değerlendirildi; katılımcılar 2 dakika boyunca düz bir koridorda yürüdü ve her 50 metrede bir döndü. Tüm değerlendirmeler sırasında birden fazla fizik tedavi uzmanı veya hekim, düşme veya çarpışmayı önlemek için katılımcıların yanında bulundu.
Aynı yürüme yardımcıları ve ayakkabilar ön ve son testlerde kullanıldı ve her iki zaman noktasında da aynı talimatlar verildi. 10MWT ve 2MWD her iki zaman noktasında aynı değerlendirmeciler tarafından, NIS ise aynı hekim tarafından değerlendirildi. Değerlendirmecilere yürüme testleri sırasında sözel teşvikten kaçınmaları söylendi. Sonuç değerlendirmecileri kör değildi: NIS’i değerlendiren hekim (yazarlardan biri) dahil tüm değerlendirmeciler, katılımcıların yürüme eğitimi aldığını biliyordu.
İstatistiksel analiz
İlk ve ikincil sonuçlardaki değişimler iyileşme oranları kullanılarak değerlendirildi. 10MWT ve NIS için daha düşük değerler daha iyi performans anlamına geldiğinden, iyileşme oranı (ön-test değeri – son-test değeri)/ön-test değeri olarak hesaplandı. Buna karşılık, 2MWD için daha yüksek değerler daha iyi performans anlamına geldiğinden, iyileşme oranı (son-test değeri – ön-test değeri)/ön-test değeri olarak hesaplandı. Etki boyutları, eşleşmiş veri için standartlanmış ortalamalar farkı olarak ham ön- ve son-test değerlerinden hesaplandı (katılımcı içi farkların ortalamasının farkların standart sapmasına bölünmesi) ve Hedges’in küçük örneklem düzeltmesi (merkezi olmayan t dağılımına dayanan %95 güvenirlik aralıkları [GAA] ile Hedges’in g’si) uygulandı. Pearson korelasyon katsayıları ve %95 güvenirlik aralıkları keşif analizlerinde tahmin edildi. Doğrusallık saçak grafikleri kullanılarak görsel olarak değerlendirildi; formal normalite testleri, bu küçük örneklemedeki düşük güçleri nedeniyle atlandı. Duyarlılık analizi olarak, Spearman dereceli korelasyon katsayıları (%95 güvenirlik aralıkları, Fisher dönüşümünün Bonett–Wright yaklaşımına dayalı) hesaplandı ve aşırı değerlerin etkisini incelemek için en şiddetli temel bozulmaya sahip katılımcı (No. 4) çıkarıldıktan sonra analizler tekrarlandı. Temel NIS ile temel yürüme performansı arasındaki ilişmeyi betimlemek için temel NIS’i açıklayıcı değişken, temel 10MWT veya 2MWD’yi yanıt değişkeni olarak kullanan basit lineer regresyon yapıldı. Küçük örneklem boyutu nedeniyle tüm korelasyon ve regresyon analizleri keşif niteliğinde ve hipotez üreten nitelikteydi. İstatistiksel analizler R sürüm 4.5.3 (R Foundation for Statistical Computing, Vienna, Austria) kullanılarak gerçekleştirildi.
Sonuçlar
Katılımcı özellikleri
Çalışma katılımcılarının özellikleri Tablo 2’de sunulmuştur. Kayıt anındaki ortal yaşı 56,9 ± 9,2 yıldır (ortalama ± standart sapma, SD). On katılımcının beşi kalp pili yerleştirme ameliyatı geçirmiştir. Başlangıçta ortalama 10MWT 15,2 ± 6,1 s, ortalama 2MWD 88,3 ± 32,8 m ve ortalama toplam NIS puanı 55,8 ± 24,2 olarak bulunmuştur (ortalama ± SD).
Tablo 2
| No. | Yaş (y) | Cinsiyet (E/K) | Genotip | Tedavi | Boy (cm) | Kilo (kg) | Pacemaker | Bazal değerler | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 10MWT (s) | 2MWD (m) | NIS | ||||||||
| 1 | 44 | E | p.Val50Met | TTR gen susturucu | 168 | 48.3 | Hayır | 10.5 | 139 | 42.75 |
| 2 | 61 | E | p.Val50Met | LT, TTR gen susturucu | 165 | 55.6 | Evet | 14.1 | 81 | 59.00 |
| 3 | 52 | E | p.Val50Met | LT, transthyretin tetramer kararlılaştırıcı | 173 | 52.1 | Hayır | 9.1 | 121 | 31.00 |
| 4 | 49 | K | p.Val50Met | LT | 162 | 72.0 | Evet | 29.3 | 43 | 104.00 |
| 5 | 62 | E | p.Val50Met | LT, TTR gen susturucu | 166 | 47.5 | Hayır | 8.5 | 135 | 22.00 |
| 6 | 70 | E | p.Val50Met | TTR gen susturucu | 159 | 59.9 | Hayır | 16.9 | 70 | 44.00 |
| 7 | 47 | E | p.Ser70Arg | LT, TTR gen susturucu | 179 | 59.8 | Evet | 12.2 | 90 | 54.50 |
| 8 | 67 | K | p.Val50Met | LT, TTR gen susturucu | 152 | 40.0 | Evet | 16.0 | 61 | 80.00 |
| 9 | 65 | E | p.Val50Met | LT, TTR gen susturucu | 174 | 57.7 | Evet | 19.0 | 64 | 49.00 |
| 10 | 52 | E | p.Val50Met | TTR gen susturucu | 176 | 52.5 | Hayır | 16.0 | 79 | 71.75 |
Katılımcı özellikleri.
LT,肝 transplantasyonu; 10MWT, 10 metrelik yürüme süresi; 2MWD, 2 dakikalık yürümes mesafesi; NIS, Nöropati İmpairment Skoru.
Sonuç ölçümlerinde değişimler
Sonuç ölçümleri için mutlak ön-son değişiklikler 10MWT için 3,8 s ± 3,9 s, 2MWD için 16,9 m ± 11,0 m ve NIS için 2,5 puan ± 3,6 puan olarak bulundu (ortalama ± SD). Şekil 2, her ölçüm için iyileşme oranlarını sunmaktadır: 10MWT için %22,1 ± %13,4, 2MWD için %23,9 ± %21,3 ve NIS için %4,3 ± %5,0 (ortalama ± SD). Hedges’ g değeri 2MWD için en büyük düzeydeydi (1,40, %95 IG: 0,53–2,24), bunu 10MWT (−0,89, %95 IG: −1,57 – −0,17) ve NIS (−0,63, %95 IG: −1,25 – 0,02) izledi. 2MWD için iyileşme oranı, temel 10MWT ile pozitif (r = 0,76, %95 IG: 0,24–0,94) ve temel 2MWD ile negatif (r = −0,67, %95 IG: −0,91 – −0,08) yönde korele olurken, 10MWT ve NIS için iyileşme oranları temel değerlerle belirgin bir korelasyon göstermedi (Tablo 3). Temel verilere ilişkin keşifsel kesit analizi, 10MWT ile NIS arasındaki korelasyon katsayısının 0,83 (%95 IG: 0,43–0,96) ve R² değerinin 0,70 olduğunu gösterdi. 2MWD ile NIS arasındaki korelasyon katsayısı −0,79 (%95 IG: −0,95 – −0,33) ve karşılık gelen R² değeri 0,63 olarak bulundu (Şekil 3).
Şekil 2
Tablo 3
| Ölçüm | Etki büyüklüğü (%95 IG) | Iyileşme oranı ile temel değerler arasındaki korelasyon katsayıları (%95 IG) | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Yaş | 10MWT | 2MWD | NIS | ||
| 10MWT | −0,89 (−1,57–−0,17) | −0,15 (−0,71–0,53) | 0,58 (−0,07–0,89) | −0,41 (−0,82–0,30) | 0,31 (−0,39–0,79) |
| 2MWD | 1,40 (0,53–2,24) | 0,06 (−0,59–0,66) | 0,76 (0,24–0,94) | −0,67 (−0,91–−0,08) | 0,63 (−0,01–0,90) |
| NIS | −0,63 (−1,25–0,02) | −0,06 (−0,66–0,60) | 0,21 (−0,48–0,74) | 0,05 (−0,60–0,66) | 0,07 (−0,58–0,67) |
Sonuç ölçümleri için etki büyüklükleri (Hedges’ g) ve iyileşme oranları ile temel değerler arasındaki korelasyon katsayıları.
10MWT, 10 metre yürüme süresi; 2MWD, 2 dakikalık yürüme mesafesi; NIS, Nöropati İyileşme Skoru; CI, güven aralığı. 10MWT ve NIS için etki boyutlarında negatif değer klinik iyileşmeyi (süre veya skor azalması), 2MWD için ise pozitif değer klinik iyileşmeyi (mesafe artışı) gösterir. Korelasyon analizleri keşif amaçlıydı.
Şekil 3
Bu keşif amaçlı korelasyonların duyarlılık analizlerinde, 2MWD iyileşme oranı ile temel değerler arasındaki korelasyonlar zayıflamış ve tüm %95’lik CI’lar sıfırı içermiştir. Temel 10MWT ile korelasyon Spearman analizinde ρ = 0,50 (%95 CI: −0,23 – 0,87) ve en şiddetli temel bozukluğa sahip katılımcı No. 4 çıkarıldıktan sonra r = 0,30 (%95 CI: −0,46 – 0,80) olarak bulunmuştur; temel 2MWD için karşılık gelen katsayılar ρ = −0,59 (%95 CI: −0,90 – 0,13) ve r = −0,54 (%95 CI: −0,89 – 0,19) olmuştur. Temel NIS ile temel yürüme ölçümleri arasındaki korelasyonlar (Şekil 3) Spearman analizinde benzer şekilde bulunmuştur (10MWT: ρ = 0,71, %95 CI: 0,05–0,94; 2MWD: ρ = −0,78, %95 CI: −0,96 – −0,20). No. 4 çıkarıldıktan sonra korelasyon katsayıları 10MWT için r = 0,64 (%95 CI: −0,04 – 0,91) ve 2MWD için r = −0,73 (%95 CI: −0,94 – −0,12) olmuştur.
Girişimin güvenliliği
Robotik girişimle doğrudan ilişkilendirilen bir yan etki, bir yürüme eğitim seansında meydana gelmiştir: No. 3 katılımcı hafif bir diz sürtünme yaralanması geçirmiştir. Olay hafif düzeydeydi ve katılımcı deneyden ayrılmamıştır. Bildirilen diğer yan etkiler arasında hafif ateş (No. 2), baş ağrısı (No. 4 ve 9), kusma (No. 4) ve hipoglisemi (No. 7) yer almıştır. Bu belirtilerin tümü ilgili katılımcılarda kayıta girmeden önce kaydedildiğinden, diz sürtünme yaralanması dışında bu olaylardan hiçbiri çalışma girişimiyle doğrudan ilişkilendirilmemiştir.
İlk oturumdan (1. gün) ve son oturumdan (11. gün) sonra gerçekleştirilen pacemaker değerlendirmesi, iki zaman noktası arasında jeneratör veya elektrot parametrelerinde herhangi bir değişiklik olmadığını ve aritmik bir olay ya da gürültü girişimi kanıtı olmadığını ortaya koymuştur. Beş katılımcının implant endikasyonu, implantasyon sonrası geçen süre ve pacemaker ayarları Tablo 1’de gösterilmektedir. Beş katılımcının dördü %99’dan fazla ventriküler paseyüzdelemesine sahipti ve hepsi kayıttan en az 85 ay önce implantasyon geçirmiştir.
Tartışma
9 günlük RAGT’nin ardından, yürüme bozukluğu eşlik eden ATTRv amiloidoz hastalarında hem 10MWT hem de 2MWD’de iyileşmeler gözlemlenmiş; grup içi standartlaştırılmış etki büyüklükleri büyük olmakla birlikte güven aralıkları genişdir. Çalışma karşılaştırmasız tek kollu bir çalışma olduğu için nedensellik kurulamaz ve çalışma etkisi gibi spesifik olmayan faktörler dışlanamaz. Önemli bir adverse olay, öncesinde pacemaker implantasyonu olan katılımcılar dahil, gözlemlenmemiştir. Bu nedenle HAL’li RAGT, yürüme fonksiyonlarında iyileşme ile ilişkiliydi ve iyi tolere edilmiştir.
Kşifsel korelasyon analizlerinde, 2MWD’deki daha büyük göreceli iyileşme, daha kötü bazal yürüme fonksiyonu ile ilişkiliydi; bu da daha ciddi başlangıç bozukluğuna sahip hastaların daha büyük göreceli kazanımlar elde edebileceğine dair bir hipotez öne sürmektedir. Ancak bu hipotez 10MWT bulguları veya duyarlılık analizleri tarafından desteklenmemiştir ve ilişki ortalamaya dönüş ya da iyileşme oranının hesaplanmasında bazal değerin paydaya kullanılmasından kaynaklanan matematiksel bağlamayı yansıtıyor olabilir. Bu nedenle hipotez üreten bir bulut olarak değerlendirilmeli ve daha büyük çalışmalarla doğrulanmalıdır.
ATTRv amiloidoz hastalarında gözlemlenen yürüme bozuklukları klinik olarak diyabetik nöropatiyle benzer kabul edilmiş olsa da, nicel değerlendirmeler oldukça sınırlıdır. Beş ATTRv amiloidoz hastasında boyut üç boyutlu hareket yakalama sistemi kullanılan olgu serisinde adım boyunun kısalması, kadansın azalması ve durma fazının uzaması bildirilmiştir. Bu bulgular, diyabetik nöropatide belgilenen yürüme örüntüleriyle uyumludur. Bu çalışmanın kohortundaki keşif amaçlı kesitsel analizde, temel NIS değeri ile temel 10MWT ve 2MWD değerleri güçlü biçimde ilişkiliydi ve sıraya dayalı duyarlılık analizinde bu ilişkiler benzerdi. Bu bulgu, nöropatinin şiddetiyle ATTRv amiloidozdaki yürüme bozukluğu arasındaki ilişkinin söz konusu olabileceği olasılığıyla tutarlıdır. Ancak bu kesitsel ilişki yalnızca on katılımcıda gözlemlenmiştir ve NIS’in yürüme işlevini veya yürüme dayanıklığını yansıttığını kanıtlamaz. HAL’in peripheral nöropatide kullanımına gelince, NCY-3001 klinik denemesi, HAL’in Charcot–Marie–Tooth hastalarında etkinliğini göstermiştir. Bu denemede, Cotcot–Marie–Tooth hastalığı olan kayıtlı üç hastanın üçünde de RAGT sonrasında konvansiyonel yürüme egzersizine göre 2MWD’de daha büyük iyileşme gözlemlenmiştir. Bu iyileşmelerin ardındaki kesin mekanizmalar tam olarak aydınlatılmasa da, temel terapötik etki “interaktif biyofeedback”e—periferik sinir sistemi ile HAL arasındaki sinir ve motor bilgilerin çift yönlü alışverişi—atfedilmektedir. Ancak bu mekanizma hâlâ bir hipotezdir: bilindiği kadarıyla doğrudan gösterilmemiştir ve bu çalışmada değerlendirilmemiştir. NCY-3001 denemesinde gözlemlenen kadans ve adım boyu artışları, HAL’in peripheral nöropati, ATTRv amiloidoz dahil olmak üzere yürüme bozukluğu olan hastalarda umut verici bir terapötik strateji olabileceğini düşündürmektedir.
HAL dışında, nöromüsküler hastalıklarda RAGT’nin etkinliğine ilişkin olarak HAL haricinde çeşitli exoskeleton sistemleri kullanılmıştır. Bu teknolojilerin en kapsamlı uygulaması Parkinson hastalığında gerçekleştirilmiş; ancak birkaç meta-analiz, RAGT’nin konvansiyel rehabilitasyon yöntemlerine göre klinik üstünlüğünün tartışmalı kaldığını göstermektedir. Kas distrofisinde araştırmalar olgu çalışmalarıyla sınırlı kalmış ve yürüyüş işlevinin nicel değerlendirmesi yeterli düzeyde değildir. Serebellar atakside ise tek kollu bir çalışma, adım boyu, kadans ve yürüyüş hızında anlamlı iyileşmeler ortaya koymuştur. Özellikle iki haftalık bir RAGT programı sırasında elde edilen fonksiyonel kazanımlar, 4 haftalık konvansiyel rehabilitasyon sonrasında gözlenenlerle karşılaştırılabilir düzeydedir. Diğer raporlar, RAGT’nin serebellar atakside potansiyel faydalarını desteklemektedir; ancak sağlam doğrulayıcı çalışmalar halen eksiktir. NCY-3001 çalışması, hastalık alt tipleri başına nispeten az sayıda katılımcı içermiş ve uzun süreli fonksiyonel prognoza yönelik ek araştırmalara ihtiyaç duymuş olsa da, HAL’in çeşitli nöromüsküler hastalıklarda hastalarda etkili olduğuna dair, sıkı tasarımlı bir klinik çalışmadan kanıt sağlamaktadır.
ATTRv amiloidoz hastaları için birkaç yerleşik tedavi stratejisi mevcuttur. Transthyretin tetramer kararlılaştırıcıları ve küçük müdahale edici RNA terapötikleri ile antisense oligonükleotidler dahil olmak üzere TTR gen susturucuları, hastalığın seyirini değiştiren etkili tedavilerdir. Ancak bu tedaviler, özellikle ileri evre hastalık ve yürüme bozukluğu olan hastalarda, şiddetli sinir hasarından kaynaklanan belirtileri geri döndürme konusunda sınırlı bir yeteneğe sahiptir. Bu çalışmada tüm katılımcılar ATTRv amiloidoz için karaciğer nakli, transthyretin tetramer kararlılaştırıcıları veya TTR gen susturucuları gibi standart tedavinin birini almış veya almaya devam etmiştir. Ancak yürüme işlevinin ve günlük yaşam aktivitelerinin geri kazanılması yalnızca farmakolojik tedaviyle elde edilmesi zor bir süreçtir. RAGT ile HAL’dan oluşan kombinasyon tedavisi ile hastalığın seyirini değiştiren tedavi, yakın zamanda omurilik kas atrofisi hastalarında bildirilmiştir. Bu tek kollu çalışmada RAGT ile hastalığın seyirini değiştiren tedavinin kombinasyonu, yalnızca hastalığın seyirini değiştiren tedaviyle karşılaştırılmadığından, bulgularımız kombinasyon stratejisinin avantajına dair kanıt sağlamamaktadır. Yine de, omurilik kas atrofisinde kombinasyon tedavisiyle bildirilen potansiyel ek yürüme işlevi iyileşmesi ve ATTRv amiloidoz için güçlü hastalığın seyirini değiştiren tedavilerin mevcut olması göz önüne alındığında, bu bulgular, ileri evre ATTRv amiloidoz hastalarında yürüme işlevini iyileştirip iyileştirmediğini değerlendirmek amacıyla, gelecekte kontrollü çalışmalar için RAGT ile HAL’ın hastalığın seyirini değiştiren tedaviye eklenmesinin bir gerekçesini sunmaktadır.
Bu çalışmanın birkaç sınırı bulunmaktadır. İlk olarak, tüm katılımcıların RAGT aldığı tek kollu bir deney olması nedeniyle, kontrol grubunun olmaması RAGT’nin etkilerinin fiziksel rehabilitasyon ile doğrudan karşılaştırılabilme olanakını kısıtlar ve gözlemlenen değişikliklerin tekrarlı testlerin pratik etkilerinden, hastaneye yatış etkilerinden veya doğal değişimlerden ayrılması mümkün değildir. İkinci olarak, küçük örneklem boyutu hem ATTRv amiloidozun nadir olmasını hem de RAGT için uygun yürüme bozukluğu olan hastaların sınırlı sayısını yansıtır. Eğitim maruziyeti ayrıca katılımcılar arasında değişkendi, çünkü toplam yürüme mesafesi kontrol edilmedi ve HAL’ın destek düzeyi eşit kriterler olmadan bireysel olarak ayarlandı. Ayrıca, başlangıç değerleri ile iyileşme oranları arasındaki keşifsel ilişkiler dikkatle yorumlanmalıdır, çünkü on katılımcıya dayanmaktadırlar ve ortalamaya dönüşü ile iyileşme oranlarının başlangıç değerlerine matematiksel bağımlılığını yansıtabilir. Üçüncü olarak, yürümeyi yalnızca yürüme hızı ve dayanıklılığının klinik ölçümleriyle değerlendirdik, aletli yürüme analizi (örneğin, taşınabilir eylemsizlik sensörleri) veya denge, düşme, alt ekstremite gücü, günlük yaşam aktiviteleri veya hastanın bildirdiği sonuçların geçerli ölçümleri olmadan. Bu nedenle, mekânsal-zamansal yürüme parametrelerini değerlendiremedik veya iyileşmelerin yürüme kalitesindeki belirli değişiklikleri mi yoksa genel yürüme performansını mı yansıttığını belirleyemedik. Dengenin ve düşme riski üzerindeki etkiler de dahil olmak üzere daha geniş fonksiyonel etkiler bilinmemektedir. Dördüncü olarak, sonuç değerlendirmesi körleştirilmedi. 10MWT, 2MWD ve NIS, müdahaleden haberdar olan klinik personel tarafından değerlendirildi; katılımcı çabasına bağlı olan yürüme testleri için özellikle değerlendirme yanlılığı hariç tutulamaz. Beşinci olarak, deney RAGT’nin kısa süreli etkilerini değerlendirmek üzere tasarlandığından, sonuçlar yalnızca başlangıçta ve son seansın ertesi günü değerlendirildi. Dolayısıyla gözlemlenen iyileşmelerin sürdürülebilirliği bilinmemektedir. Altıncı olarak, ATTRv amiloidozlu hastalarda 10MWT, 2MWD veya NIS için en küçük klinik önemli fark (MCID) tanımlanmamıştır ve biz
gözlemlenen değişiklikler klinik açıdan anlamlı eşikleri aşmıştır. Bu nedenle, bu değişikliklerin klinik önemi belirsizliğini korumaktadır. Bu sınırlamalara rağmen, mevcut verilerden elde edilen etki büyüklüğü tahminleri, gelecekteki araştırmalar için değerli yol gösterici sağlamaktadır.
Sonuç
9 gün süren RAGT sonrasında, yürüme bozukluğu eşlik eden ATTRv amiloidozlu hastalarda 10MWT ve 2MWD alanında iyileşmeler gözlemlenmiş; grup içi büyük standartlaştırılmış etki büyüklükleriyle birlikte güven aralıkları geniş olmuştur. Yürüme eğitiminin etkinliğinin titizlikle değerlendirilmesi için daha kontrollü araştırmalara ihtiyaç olsa da, bu bulgular HAL’lı RAGT’nin ATTRv amiloidozlu ve yürüme bozukluğu hastalarında yürüme işlevinde kısa süreli iyileşmelerle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Ancak bu iyileşmeler yalnızca müdahalenin hemen sonrasında değerlendirilmiş ve uzun süreli etkinlikleri bilinmemektedir.
İfadeler
Veri erişim ifadesi
Araştırmada sunulan özgün katkılar makaleye/ek malzemeye dahil edilmiştir; daha detaylı bilgiler ilgili yazarla iletişime geçerek edinilebilir.
Etik ifadesi
Bu araştırmaya ilişkin onay Niigata Üniversitesi Klinik Araştırmalar Merkezi Değerlendirme Kurulundan alınmış ve araştırma jRCT’ye (jRCTs032240462) kaydedilmiştir. Tüm katılımcılara araştırmaya ilişkin kapsamlı bilgi verilmiş ve çalışmanın başlamasından önce yazılı aydınlatılmış onam alınmıştır.
Yazar katkıları
SK: Veri yönetimi, Biçimsel analiz, Soruşturma, Doğrulama, Görselleştirme, Yazım – taslak, Yazım – inceleme & düzenleme. KT: Veri yönetimi, Sorşturma, Doğrulama, Görselleştirme, Yazım – taslak, Yazım – inceleme & düzenleme. KeM: Kavramsal tasarım, Veri yönetimi, Soruşturma, Yöntem, Kaynaklar, Doğrulama, Yazım – taslak, Yazım – inceleme & düzenleme. KaM: Veri yönetimi, Soruşturma, Kaynaklar, Doğrulama, Yazım – inceleme & düzenleme. HK: Soruşturma, Kaynaklar, Doğrulama, Yazım – inceleme & düzenleme. AM: Kavramsal tasarım, Veri yönetimi, Biçimsel analiz, Finansman edinme, Soruşturma, Yöntem, Proje yönetimi, Doğrulama, Görselleştirme, Yazım – taslak, Yazım – inceleme & düzenleme. HH: Kavramsal tasarım, Yöntem, Kaynaklar, Gözetim, Doğrulama, Yazım – inceleme & düzenleme. YS: Kavramsal tasarım, Yöntem, Proje yönetimi, Gözetim, Doğrulama, Yazım – inceleme & düzenleme.
Fonlandırma
Sorumlu yazar(lar), bu çalışma ve/veya yayını için finansal destek alındığını beyan etmiştir. Bu çalışma, JSPS KAKENHI 24K20526 numaralı hibe ile desteklenmiştir.
Teşekkürler
Sorumlu yazar(lar), Shinshu Üniversitesi Hastanesi’nin Rehabilitasyon Bölümü’ndeki fizik tedavi uzmanları ve Klinik Araştırmalar Merkezi personeline işbirliği ve desteği için teşekkür eder.
Çıkar çatışması
Sorumlu yazar(lar), bu çalışmanın, olası bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki olmadan yürütüldüğünü beyan etmiştir.
Üretken Yapay Zeka beyanı
Sorumlu yazar(lar), Üretken Yapay Zeka’nın bu makalenin oluşturulmasında kullanıldığını beyan etmiştir. Yapay Zeka yalnızca dil düzenlemesi için kullanılmış ve makalenin içeriğinin özgünlüğünü etkilememiştir.
Bu makalede yer alan tüm alternatif metinler (alt text), Frontiers tarafından yapay zekânın desteğiyle oluşturulmuş olup, mümkün olduğunca yazarların da katılımıyla doğruluğun sağlanması için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorunu tespit etmeniz halinde lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının notu
Bu makalede ifade edilen tüm görüşler yalnızca yazarlara aittir ve bağlı oldukları kuruluşların, ayrıca yayıncının, editörlerin ve hakemlerin görüşlerini kesin olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.
-
1.
Cook J, Shaikh H, Zamam M, Girre M, Boedicker D, Carroll A, ve ark. Sistemik amiloidozun klinik bulguları: bir kapsama taraması. Blood Adv. (2026) 10:5097–112. doi: 10.1182/bloodadvances.2025017237,
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
2.
Sekijima Y, Sousa L. Kalıtsal ATTR transthyretin amiloidozunda merkezi sinir sistemi komplikasyonlarının patogenezi, bulguları, tanısı ve yönetimi. Amyloid. (2025) 32:117–28. doi: 10.1080/13506129.2024.2435573,
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
3.
Luigetti M, Quan D, Berk JL, Conceição I, Misumi Y, Chao CC, ve ark. Baz nöropati şiddetinin faz 3 HELIOS-A çalışmasında vutrisiran tedavi yanıtı üzerindeki etkisi. Neurol Ther. (2024) 13:625–39. doi: 10.1007/s40120-024-00595-9,
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
4.
Petros FE, Santos A, Adeniyi A, Teruya S, De Los Santos J, Maurer MS, ve ark. Transthyretin kalp amiloidozu olan yaşlı yetişkinlerde yürüme bozuklukları. Amyloid. (2024) 31:116–23. doi: 10.1080/13506129.2024.2319133,
- Pubmed Özeti
- CrossRef
- Google Scholar
- Makalede referansı görüntüle
-
5.
Vilas-Boas M, DC Rocha A, Cardoso MN, Fernandes J, Coelho T, Cunha JP. Herediter transthyretin amiloidozuyla ilişkili polinöropatili hastalarda klinik 3-D yürüme değerlendirmesi. Front Neurol. (2020) 11:605282. doi: 10.3389/fneur.2020.605282,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
6.
Karam C, Mauermann ML, Gonzalez-Duarte A, Kaku MC, Ajroud-Driss S, Brannagan TH 3rd ve ark. Amerika Birleşik Devletleri’nde polinöropatili herediter transthyretin amiloidozunun tanısı ve tedavisi: uzmanlardan oluşan bir panelin önerileri. Muscle Nerve. (2024) 69:273–87. doi: 10.1002/mus.28026,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
7.
Calafiore D, Negrini F, Tottoli N, Ferraro F, Ozyemisci-Taskiran O, de Sire A. Subakut inme hastalarında yürüme rehabilitasyonunda robotik ekzoskelet etkinliği: sistematik derleme. Eur J Phys Rehabil Med. (2022) 58:1–8. doi: 10.23736/S1973-9087.21.06846-5,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
8.
Hotz I, Mildner S, Stampfer-Kountchev M, Slamik B, Blättner C, Türtscher E ve ark. Çeşitli nörolojik hastalıkları hastalarda robot destekli yürüme eğitimi: karma yöntemler kullanılabilirlik çalışması. PLoS One. (2024) 19:e0307434. doi: 10.1371/journal.pone.0307434,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
9.
Nakajima T, Sankai Y, Takata S, Kobayashi Y, Ando Y, Nakagawa M ve ark. Giyilebilir cyborg Hibrit Yardım Limanı (HAL) ile niknik tedavi, yavaş ilerleyen nadir neuromusküler hastalıkları hastalarda yürüme işlevini iyileştiriyor: etkinlik ve güvenlik için çok merkezli, randomize, kontrollü geçişli çalışma (NCY-3001). Orphanet J Rare Dis. (2021) 16:304. doi: 10.1186/s13023-021-01928-9,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
10.
Cicirelli G, Impedovo D, Dentamaro V, Marani R, Pirlo G, D’Orazio T. Neurodejeneratif hastalıklarda insan yürüyüş analizi: bir derleme. IEEE J Biomed Health Inform. (2022) 26:229–42. doi: 10.1109/JBHI.2021.3092875,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
11.
Planté-Bordeneuve V, Said G. Ailevi amiloid polinöropati. Lancet Neurol. (2011) 10:1086–97. doi: 10.1016/S1474-4422(11)70246-0,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
12.
Vilas-Boas MD, Fonseca PF, Sousa IM, Cardoso M, Cunha JS, Coelho T. Transthyretin ile ilişkili kalıtsal amiloidoz hastalarında yürüyüş karakterizasyonu ve analizi: bir olgu serisi. J Clin Med. (2022) 11:3967. doi: 10.3390/jcm11143967,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
13.
Wang Z, Peng S, Zhang H, Sun H, Hu J. Diyabet hastalarında yürüyüş parametreleri ve periferik nöropati: bir meta-analiz. Front Endocrinol (Lausanne). (2022) 13:891356. doi: 10.3389/fendo.2022.891356,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
14.
Fernando M, Crowther R, Lazzarini P, Sangla K, Cunningham M, Buttner P ve ark. Periferik diyabetik nöropatinin biyomekanik özellikleri: yürüyüş döngüsü, kas aktivitesi ve dinamik çıplak ayak tabanı basıncı bulgularından sistematik derleme ve meta-analiz. Clin Biomech (Bristol). (2013) 28:831–45. doi: 10.1016/j.clinbiomech.2013.08.004,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
15.
Carmignano S, Fundarò C, Bonaiuti D, Calabrò RS, Cassio A, Mazzoli D ve ark. Robot destekli yürüme eğitimi: Parkinson hastalarında klinik uygulamanın sonuçları. Sistematik derleme. NeuroRehabilitation. (2022) 51:649–63. doi: 10.3233/NRE-220026,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
16.
Li Y, Huang J, Wang J, Cheng Y. Farklı egzersizlerin Parkinson hastalarında yürüme performansını iyileştirme etkileri: sistematik derleme ve ağ meta-analizi. Front Aging Neurosci. (2025) 17:1496112. doi: 10.3389/fnagi.2025.1496112,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
17.
Tay SS, Zainul Abideen AB, Neo JR, Ho EK, Visperas CA. Robot destekli yürüme eğitimiyle başarıyla hareket özgürlüğüne kavuşan Becker kas distrofisi ve inme hastası: bir olgu raporu. Am J Phys Med Rehabil. (2024) 103:e137–40. doi: 10.1097/PHM.0000000000002511,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
18.
Ortlieb A, Bouri M, Baud R, Bleuler H. Nörolojik yürüme bozukluğu olan kişiler için destekleyici alt ekstremite exoskeleti. IEEE Int Conf Rehabil Robot. (2017) 2017:441–6. doi: 10.1109/ICORR.2017.8009287
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
19.
Matsushima A, Maruyama Y, Mizukami N, Tetsuya M, Hashimoto M, Yoshida K. Wearable curara® robot ile serebellar ataksi yürüme eğitimi: tek kollu çalışma. Biomed Eng Online. (2021) 20:90. doi: 10.1186/s12938-021-00929-w,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
20.
Kim SH, Han J, Yi Song M, Choi I, Park H K. Robotik ekzoskelet destekli yürüme eğitiminin spinoselüler atakside etkinliği: bir olgu raporu. Sensors (Basel). (2021) 21:4874. doi: 10.3390/s21144874,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
21.
Sekijima Y, Ueda M, Berk J L, Obici L, Witteles R M, Planté-Bordeneuve V ve ark. Kalıtsal ATTR amiloidozun yönetimi için rehberler 2026. Amyloid. (2026) 33:247–72. doi: 10.1080/13506129.2026.2695368,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
22.
Nakajima T, Saito T, Hashiguchi A, Nakabayashi T, Kodera K, Utsumi K ve ark. Hibrit destekli ekstremite (HAL) kullanılarak nusinersen’in etkilerinin hibrit destekli teknolojiyle artırılması: spinal kas atrofisinde gerçek dünya olgu serisi ve keşif kohort analizi. Orphanet J Rare Dis. (2025) 20:194. doi: 10.1186/s13023-025-03681-9,
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
Özet
Anahtar Kelimeler
kalıtsal ATTR amiloidoz, Hibrit Destekli Ekstremite, periferik nöropati, rehabilitasyon, robotik destekli yürüme eğitimi
Başvuru
Kamijima S, Takasone K, Matsumori K, Misawa K, Kobayashi H, Matsushima A, Horiuchi H ve Sekijima Y (2026) Kalıtsal ATTR amiloidozlu hastalarda robotik destekli yürüme eğitimi: tek kollu bir çalışma. Front. Neurol. 17:1958358. doi: 10.3389/fneur.2026.1958358
Cephe
04 Ağustos 2026
Güncellendi
23 Ekim 2026
Kabul edildi
25 Ekim 2026
Yayınlandı
12 Kasım 2026
17 – 2026
George M. Pamboris, Kıbrıs Avrupa Üniversitesi, Kıbrıs
Charalambos Papacharalambous, Kıbrıs Avrupa Üniversitesi, Kıbrıs
Eleftherios Paraskevopoulos, Atina Ulusal ve Kapodistrian Üniversitesi, Yunanistan
© 2026 Kamijima, Takasone, Matsumori, Misawa, Kobayashi, Matsushima, Horiuchi and Sekijima.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında erişime açık olarak dağıtılan bir makaledir. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahib(lar)ının isimlendirilmesi ve bu dergideki orijinal yayının atıf edilmesi şartıyla, kabul görmüş akademik uygulamalara uygun olarak bu makale diğer platformlarda kullanılmış, dağıtılmış veya çoğaltılmıştır. Bu koşullara uymayan herhangi bir kullanım, dağıtım veya çoğaltmaya izin verilmez.
* Akira Matsushima, matsuaki@shinshu-u.ac.jp


Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve onların bağlı oldukları kuruluşların ya da yayıncının, editörlerin ve hakemlerin görüşlerini kesin olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.