Minnetdarlık müdahalelerinin faydaları, nerede ve kim tarafından uygulandıklarına göre değişkenlik gösteriyor; bu konuda yeni bir araştırma ortaya çıktı.
Milletini saymak. Günlük tutmak. Bir dua okumak. Bir takdir mektubu yazmak… Minnetdarlığın hayatımız üzerinde olumlu etkileri olduğunu içgüdüsel olarak hepimiz biliyoruz—genellikle bakış açımızı iyileştiriyor, belki de yaşam memnuniyetimizi artırıyor; bu etkiler de karşılıklı olarak daha güçlü sosyal bağlar ve daha bütüncül bir toplum oluşturabilir.
Buna rağmen, minnetdarlık pratiklerinin dünya genelinde ve tarih boyunca yaygın olması, minnetdarlık müdahalelerinin ülkeler ve kültürler arasında, ayrıca uygulanan pratiklere göre farklı etkiler doğurduğu görülmektedir.
Proceedings of the National Academies of Science dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada, UC Santa Barbara’dan sosyal psikolog Hongbo Yu ve işbirlikçileri, 34 ülkede bu farklılıkları ortaya koyarak kültürel bağlamın önemini gösteriyor. Çalışma, Florida Üniversitesi’nden Profesör Nicholas Coles ve UC San Diego’dan Profesör Michael McCullough tarafından yönetildi.
“Amaçlarımızdan biri, farklı minnetdarlık müdahalelerini sistematik olarak incelemek ve karşılaştırmaktı,” diyor Yu. “Diğeri ise bu müdahalelerin etkinliğini kültürel faktörlerin nasıl etkilediğini kapsamlı biçimde anlamaktı.”
Araştırmacılar, minnetdarlık pratiklerinin toplumların refahı için taşıdığı önemi uzun zamandır biliyor. Tarih boyunca farklı halklar bu müdahaleleri kişisel ve sosyal pratiklerinin içine yerleştirmiş; günümüz dünyasında minnetdarlık, hem kişisel psikolojik sağlığı hem de sosyal refahı iyileştirebilen bir mutluluk stratejisi olarak görülüyor.
Buna rağmen, Yu’ya göre farklı minnetdarlık müdahalelerinin göreceli etkinliği konusunda kapsamlı bir inceleme yapılmamıştı; aynı zamanda bu müdahalelerin farklı kültürel bağlamlarda ne kadar etkili olduğu da incelenmemişti.
Ayrıca, minnetdarlık müdahalelerine yönelik çalışmaların büyük bir bölümü, diğer kültürlerde geçerli olmayabilecek belirgin biçimde Batı bağlamına sahip olan Amerika Birleşik Devletleri’nde yürütüldü.
“Bu nedenle, farklı kültürlerin kendi nedenleriyle yardım ve minnetdarlığı farklı şekilde algılayabileceği için, minnetdarlık müdahalelerinin diğer kültürlerde etkili olup olmadığını gerçekten bilmiyorduk” diyor Yu.
Araştırmak için, uluslararası işbirliği 34 ülkede 10.696 bireyi; her biri için rastgele atanmış altı minnetdarlık uygulamasından biri veya üç kontrol görevinden birini test etmek üzere katıldıktan sonra, katılımcılar öznel sonuçları değerlendirmek için bir dizi anketi doldurdu.
“İdeal olan, müdahalelerin bizleri daha pozitif hissettirmesidir” diyor Yu. “Aynı zamanda negatif duygularda azalma da görmek istiyoruz.” Minnetdarlık uygulamaları minnetdarlık mesajı, minnetdarlık mektubu, Naikan yansıması (birini minnetdarlığa yönlendirmek üzere tasarlanmış yapılandırılmış, içe dönük bir uygulama), ilahi minnetdarlık, zihni çıkarma (minnetdar olunduğu şey olmadan hayatı hayal etme) veya minnetdarlık listesi (mümkün olduğunca iyiliği sayma) içeriyordu. Ardından gelen anketler altı sonucu ölçtü: pozitif duygu, negatif duygu, iyimserlik, hayat doyumu, kıskançlık ve borçlu hissetme.
Araştırmaya göre, en büyük etkiler minnetdarlık mesajları ve minnetdarlık mektuplarında bildirildi; ardından Naikan yansıması ve ilahi minnetdarlık geldi. Zihni çıkarma bundan sonra geldi ve son sırada da minnetdarlık listesi yer aldı.
Bu eğilim için olası bir açıklama, bazı minnetdarlık uygulamalarının belirli kültürel ortamlarda diğerlerine göre daha doğal hissettiyor olabilir, diyor Yu. Kültürel bağlam belirleyicidir, açıklıyor.
“Aynı egzersiz, içinde tanımlandığı kültürel bağlama göre oldukça farklı deneyimlenebilir” diyor. “Bir kültürde duygusal olarak doğal ve sosyal açıdan uygun hissedilen bir uygulama, başka bir kültürde aşırı açık, rahatsız edici veya gereksiz hissedilebilir.”
Genel olarak, minnetdarlık uygulamaları pozitif duygu, iyimserlik ve hayat doyumunda iyileşmelere yol açarken, negatif duygu ve kıskançlık duygularını azalttı. Minnetdarlığın bir duygu olarak rolüne bir gönderme olarak, katılımcıların çoğu için aynı zamanda sosyal borçlu hissetmeyi de artırdı.
“Şükür, bizlerin bu tür bir örtüşen karşılıklılıkla insanlarla özünde sosyal açıdan bağlı olduğumuza dair bir hatırlatma işlevi görüyor; bu da sosyal bağlarımızı güçlendirmemize yardımcı oluyor,” diyor Yu.
Farklı ülkeler, farklı sonuçları farklı derecelerde yaşadı ve bu sonuçlar GDP, bireycilik, dindarlık, katılık ve diğer ülke ve kültüre özgü değişkenler tarafından etkilendi. Bu araştırmacıların, şükür müdahalelerinin belirli bir ülkede etkili olup olmayacağını ve ne ölçüde olacağını öngörmelerine yardımcı oluyor.
“Örneğin, bir ülkenin bireyciliği ile iyimserliğin etki boyutu arasında orta derecede pozitif bir korelasyon görüyoruz; bu da, Amerika Birleşik Devletleri gibi bireycilikte yüksek puan alan bir ülkede, şükür müdahalelerinin iyimserlik üzerinde de büyük etkiler verme eğiliminde olduğu anlamına geliyor,” diyor Yu—böylece Amerikalıların, belirli bir şükür müdahalesinden sonra Çinlilere göre muhtemelen daha fazla iyimserlik hissetmeleri bekleniyor. Benzer şekilde, daha eşitlikçi bir yapıya sahip ülkelerde, şükür müdahaleleri, daha hiyerarşik bir topluma sahip ülkelere kıyasla hayat memnuniyeti üzerinde daha büyük bir etkiye sahip olacaktır.
Araştırmacılar ayrıca, en büyük etkilerin Meksika’da ve sıfıra yakın etkilerin Norveç’te olduğu bir şükür müdahaleleri tahmini etki aralığı da buldu. Çin son sırada geldi. Yu, öğrencileriyle birlikte Çinli veri toplama çalışmalarından sorumluydü.
“Başlangıçta, Çin’de büyük bir etki göreceğimizi ummazdık,” diyor Yu, şükür müdahalelerinin orada diğer yerlerdeki kadar yaygın veya popüler olmadığını açıklayarak. “Ancak yine de bazı pozitif etkiler olabileceğini düşündük. Bizi hiç etki bulmamız şaşırttı.”
Bu, başka bir zaman için bir sorudur; bu çalışma daha geniş eğilimleri görmeye odaklanmıştı.
“Her bir ülkeye çok fazla odaklanmıyoruz; bir örüntü görmeye çalışıyoruz,” diyor.
Bu makale, kendi türünün en kapsamlı çalışması olup, gelecek yönleri; minnetdarlık pratiklerinin daha incelikli bir şekilde anlaşılması için bu çalışmanın diğer nüfuslar ve daha fazla müdahale ile genişletilmesini içerebilir. “Sonuçlar, gelecekteki çalışmaların minnetdarlığın kültürel olarak yerleşik biçimlerine daha fazla dikkat etmesi gerektiğini öne sürüyor,” Yu ekledi, “tek bir kültürel bağlamda geliştirilen pratiklerin her yerde eşit derecede işe yarayacağı varsayımında bulunmak yerine.”
Yu, bu çalışmanın kendisine Çin’de yakın zamanda gerçekleştirdiği borçluluk hissine dair bir çalışmayı hatırlattığını söylüyor; bu da minnetdarlık müdahalelerinin orada iyilik hali ve insan refahına dair duygular üzerinde neden bu kadar etkili olmayabileceğine dair olası içgörüler sunabilir.
“Bu bir sosyal baskı, bir şey borçlu hissetmek,” diyor. “Araştırmalarımı bu yönde genişletmenin ilginç olabileceğini düşünüyorum.”
Kaynak: UC Santa Barbara

