ÖZET
Arka plan:
Kontrastlı BT, metastatik kolon bağırsak kanserinde evrelemenin temel araçdır ancak MRI’ya göre küçük hipovasküler kolon bağırsak karaciğer metastazlarını (CRLM) yakalamada yetersiz kalır. Foton sayıcı dedektörlü BT (PCCT) daha yüksek uzaysal çözünürlük ve daha düşük elektronik gürültü sunar; ancak lezyon tespitine dair klinik kanıt sınırlıdır.
Yöntem:
Bu tek merkezli, hastanın içindeki okuyucu çalışmasında, kolon bağırsak kanseri ve hepatik metastazı olan 15 hastaya, onkolojik stabilitenin belgelendiği aynı ay içinde her iki cihazın da rutin protokolüyle (PCCT: 140 kV, 0.4 mm kesitler; EID-CT: 100 kV, 1.0 mm kesitler) EID-CT ve PCCT uygulanmış; ayrıca kontrastlı karaciğer MRI’sı yapılmıştır. Bir uzlaşı paneli, 46 metastazdan oluşan MRI’ya dayalı bir referans haritası tanımlamıştır. Farklı deneyim düzeyine sahip üç radyolog, her iki kolu da rastgele sırayla, cihaz türünden, klinik veriden ve referans standardından habersiz şekilde; lezyon sayısı veya yerine dair ipucu vermeden bağımsız olarak değerlendirmiştir. Tespit, belirginlik ve tanı güveni her bir referans lezyonu için skorlanmıştır. PCCT, konvansiyonel-eşdeğer monoenjirjilerde (65–70 keV) okunmuştur.
Sonuç:
MR temelli referansa göre lezyon başına duyarlılık, PCCT için 138/138 okumada (100%; 95% IG 97,3–100) EID-CT’nin 122/138 (88,4%; 95% IG 82,0–92,7) okumasına karşıydı; tüm 16 uyumsuz okuma PCCT lehineydi (kesin McNemar P < 0,001; hasta kümelemeli bootstrap farkı +11,5 puan, 95% IG 1,6–24,1). Metastazların 46’sının 8’i (17,4%) EID-CT’de kaçırıldı, PCCT’de ise hiçbiri. Tam metastatik yük, 45/45 hasta düzeyinde PCCT okumasında EID-CT’deki 37/45 (82,2)’ye karşı yeniden üretildi. Kombine belirginlik 4,57 ± 0,48 ile 3,53 ± 0,88 (+1,04; hasta kümelemeli 95% IG 0,72–1,33; P < 0,001) ve tanısal özgüven 4,28 ± 0,53 ile 3,62 ± 0,87 (+0,66; 95% IG 0,42–0,89; P < 0,001) olarak bulundu. En az deneyimli okuyucu için özgüven kazancı daha küçüktü (karma etkili model P = 0,004). Yanlış pozitif bulgu kaydedilmediğinden özgülük değerlendirilemedi.
Sonuç:
Bu iki rutin klinik protokolün ön tanımlı karşılaştırmasında, PCCT; EID-CT’ye göre daha yüksek lezyon başına duyarlılık gösterdi, tüm referans metastazları saptadı ve düşük-keV optimizasyonu olmadan da belirginliği ve özgüveni artırdı. Kesin kalınlığı, tüp voltajı, pitch ve çekirdek protokoller arasında farklı olduğundan, bu avantaj yalnızca dedektöre değil, PCCT sisteminin tamamına yansıyor. PCCT; CRLM’de CT-MRI arasındaki saptama açığını daraltabilir; bu hipotez, eşleşmiş rekonstrüksiyon parametreleriyle daha büyük serbest-yanıt çalışmalarında doğrulama gerektiriyor.
1. Giriş
Renal kansar dünya çapında en sık tanılanan üçüncü malignite olup tüm yeni kanser tanılarının yaklaşık %9,6’sını oluşturmaktadır (). Bu hastaların dörtte biri ile yarısı arasında, hastalığın seyri sırasında hepatik metastas gelişmekte ve karaciğer, başlıca nüks yeri ile pronozun ve cerrahi amaçlı lokal tedavinin adaylığını belirleyen temel faktör olmaktadır (, ). Renal karaciğer metastazlarının (RKM) sayısı, boyutu ve segmentel dağılımının doğru şekilde haritalandırılması, dolayısıyla betimleyici değil, karar verici niteliktedir: cerrahi rezeksiyon veya ablasyon adaylarını olmayanları ayırır, parankim koruyucu cerrahinin kapsamını belirler ve tedavi yanıtının değerlendirileceği tabanı oluşturur (). Kontrastlı bilgisayarlı tomografi (KT), erişilebilirliği, hızı ve tüm vücut kapsaması nedeniyle evreleme ve takipte birinci basamak görüntüleme yöntemi olarak kalmaktadır (). İyi belgilenmiş ve nicelik açıdan önemli bir sınırlaması vardır: meta-analiz verileri, çok detektörlü KT’nin lezyon başına duyarlılığının yaklaşık %74–82 olduğunu, gadoyetat-enhansmanlı MR’ın ise %93 olduğunu göstermekte; bu fark 10 mm altındaki lezyonlarda daha da açılmaktadır (–). Tıpkı bunun nedeni güncel ESMO rehberinin, metastazların potansiyel olarak rezektabl veya ablasyona uygun olduğu durumlarda karaciğer MR’ının önerilmesidir (). Bu KT–MR açığının klinik maliyeti, tam olmayan rezeksiyonlar, gereksiz laparotomiler ve hastalığın eksik haritası üzerinde sistemik tedavinin planlandığı eksik evreli hastalar biçiminde ölçülmektedir.
Foton sayıcı dedektör BT (PCCT), on yıllardaki ilk temel BT dedektör fiziği değişimidir. Kadmiyum tellür veya kadmiyum çinko tellür yarı iletkenlerinde fotonların doğrudan dönüşümü, skintilatörü ve optik dönüşüm aşamasını ortadan kaldırır, enerji eşikleme yoluyla elektronik gürültüyü baskılar ve her elde edilişten içsel spektral bilgiyle milimetrenin altındaki kesit kalınlığında rutin yeniden yapılandırma izni verir (–). Abdominal görüntülemede bu özellikler, enerji integralleyen dedektör BT (EID-BT) ile karşılaştırıldığında daha yüksek kontrast-gürültü oranı (CNR), azalmış görüntü gürültüsü ve gelişmiş arteriel faz kalitesi olarak karşılığını bulur (, ). Özellikle hipovasküler metastatik lezyonlar için, düşük keV değerinde sanal monoenetik görüntüleme (VMI), kontrast madde alan parankimin iyod sinyalini ve dolayısıyla parankim-lezyon kontrastını artırır; 40–50 keV tekrar tekrar en optimum değer olarak belirlenmiştir (–).
Mevcut klinik kanıtlar, bununla birlikte neredeyse tamamen yanda etkilere dayanmaktadır. CRLM’yi kapsayan çalışmalar, zaten varlığı bilinen lezyonların zayıflatma, CNR, parankim-lezyon oranı ve lezyonların öznel görünürlüğünü nicelendirmiştir; ancak radyolojinin aynı hastada PCCT veri kümesini okurken metastasileri EID-CT’de kaçırdığına dair klinik açıdan belirleyici soruyu soran olmamıştır. Tespisi doğrudan ve titizlikle ele alan tek çalışma bunu in silico ortamında, antropomorfik fantomlar ve simüle edilmiş tarayıcılar kullanarak yapmış ve PCCT için 82,1%, EID-CT için 77,6% duyarlılık bildirmiştir. (, ); gastrointestinal malignitelerde PCCT’ye ilişkin grubumuzun yaptığı tarama derlemesi, alanın başlıca kanıt açıklarından birinin bunu tespit ettiğini belirtmiştir: söz konusu derlemenin yapıldığı anda, hepatik metastazlara ilişkin klinik literatür tek bir görüntü kalitesi metriği çalışmasına dayanmaktaydı ve hem in-vivo tespit uç noktası hem de hastanın kendi içinde karşılaştırılabilir bir karşılaştırıcı yoktu (). Hepatobilier-pankreas bölgesinde yaptığımız eşlik eden hastanın kendi içinde nitel karşılaştırma, PCCT’nin duktal, vasküler ve nodal yapılar boyunca tutarlı bir okuyucu algısı avantajı gösterdiğini ortaya koymuştur, ancak yine yalnızca görüntü kalitesi puanlarıyla sınırlı kalmış ve bir tanısal uç noktası olmamıştır ().
Mevcut çalışma, bu açığı kapatmak amacıyla tasarlanmıştır. CRLM’li hastalarda, onkolojik stabilite dönemiyle belgeilmiş bir sürede görüntülenen hastalarda, PCCT ile üçüncü nesil çift kaynaklı EID-CT’nin her biri kendi klinik edinim ve yeniden inşası protokolüyle kullanılarak, kontrastlı karaciğer MR’ına dayandırılmış konsensüs referans standardıyla desteklenen kör, hastanın kendi içinde karşılaştırması gerçekleştirilmiştir. Amaçlarımız şunlardı: (i) birincili uç noktası olarak PCCT ile EID-CT arasında lezyon başına CRLM tespisini karşılaştırmak; (ii) lezyon belirginliğini ve tanısal özgüveni karşılaştırmak; (iii) her iki modalite için okuyucular arası uyumu nicelendirmek; ve (iv) PCCT’nin herhangi bir avantajının okuyucu deneyimine bağlı olup olmadığını test etmek.
2 Materyaller ve yöntemler
2.1 Çalışma tasarımı ve etik onayı
Bu çalışma, İtalya’nın Verona ilinde, Negrar di Valpolicella’da bulunan IRCCS Sacro Cuore–Don Calabria Hastanesi’nde, Ekim 2025 ile Haziran 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen muayeneler üzerinde yürütülen gözlemsel, tek merkezli, hastaiçi (eşleştirilmiş) okuyucu çalışmasıydı. Çalışma protokolü, 23 Eylül 2025 tarihinde Güney-Batı Veneto Bölgesi Toprak Etik Kurulu (Comitato Etico Territoriale Area Sud-Ovest Veneto) tarafından 665CET proje numarasıyla onaylandı. Tüm işlemler, eşleştirilmiş okuyucu tasarımına uygulanabilir olduğu ölçüde, 1964 tarihli Helsinki Bildirgesi ve sonradan getirilen eklerle uyumlu şekilde yürütüldü. Makale, STARD 2015 önerilerine uygun şekilde hazırlandı.
2.2 Hasta seçimi
Eş zamanlı hastalar, aşağıdaki tüm kriterleri karşıladıkları sürece çalışmaya dahil edilebilir: (i) histolojik olarak doğrulanmış kolon-rektum adenokarsinomu; (ii) kontrastlı karaciğer MR’ı ile belgilenmiş hepatik metastatik hastalık; (iii) aynı ay içinde hem EID-CT hem de PCCT sisteminde kontrastlı karın muayenesi; (iv) o aralıkta onkolojik stabilite, bu stabilite; çalışmalar arasındaki dönemde stabil tümör markörü kinetiği ile ve yeni sistemik veya lokoregyonel tedavi, hepatik cerrahi veya ablasyon olmamasıyla tanımlanmıştır; ve (v) referans standardının damarı olarak kullanılacak, aynı aralıktaki kontrastlı karaciğer MR’ının mevcut olması. Hastalar; karaciğer parankimini güvenilir şekilde değerlendirmeyi engelleyen ciddi hareket veya ışın sertleşme artefaktları, karşılaştırılamayan protokol (farklı kontrast fazları kombinasyonu), aralıktaki hepatik cerrahi, ablasyon veya sistemik tedavi nedeniyle veya referans MR’ı mevcut olmadığı için çalışma dışı bırakıldı.
Seçim döneminde, metastatik kolorektal kanseri olan 142 ardışıl hastanın uygunluğu değerlendirildi ve 127’si hariç tutuldu (Şekil 1). Onduz hastanın sekizi, karaciğer parankiminin güvenilir değerlendirmesini engelleyen ciddi hareket veya ışın sertleşme artefaktları nedeniyle; yirmi biri ise iki BT incelemesi arasındaki karşılaştırılamayan protokol alma koşulları nedeniyle dışlandı. Geriye kalan 89 hastanın dahil edilme kriterleri (iii) ve/veya (v)’yi karşılamaması nedeniyle, EID-BT ve/veya karaciğer MR’ının zamanlaması çalışma protokolünün gerektirdiği aralığa düşmedi: bu hastalarda incelemeler arasındaki daha uzun aralık, lezyon tespitinde gerçek bir fark ile aralık hastalık ilerlemesi arasında ayrım yapılmasına olanak tanımayacaktı. Bu 89 hastanın 19’u ayrıca aralık tedavisi (karaciğer cerrahisi, ablasyon veya sistemik terapi) almıştı ve dolayısıyla bu hariç tutma kriterini de karşıladı; çift sayımı önlemek için, yalnızca zamanlama kriteri altında tek kez rapor edildiler. Hiçbir hastadan referans MR’ının olmaması nedeniyle hariç tutulmadı. Onduz hastanın dördü dahil edilme kriterlerinin tamamını ve hariç tutma kriterlerinden hiçbirini karşılamadan çalışma kohortunu oluşturdu (Şekil 1). Dahil edilme ve dışlanma kriterlerinin tamamını karşılayan bu tam, zaman olarak eşleştirilmiş üçlü görüntüleme gereksinimi, intra-patient karşılaştırmanın yeniden üretilebilirliğini en üst düzeye çıkarmayı hedeflediği için nih kohortun boyutunun mütevazı olmasını açıklar.
Şekil 1
Her hastada her iki CT incelemesi ile referans MRI aynı takvim ayı içinde gerçekleştirildi. Bu kadar kısa bir aralıkta iki kez kontrastlı CT çalışmasının mevcut olması, yüksek hacimli kolon-rektal kanser merkezinde sık karşılaşılan klinik bir tabloyu yansıtır: Bu 15 hastanın her biri, ilk incelemenin ardından saptanan ya da şüphelenilen bir komplikasyon ya da olası komplikasyon nedeniyle acil tekrar kontrastlı CT istenmesiyle, aynı ay içinde hem EID-CT hem de PCCT çalışmasının aynı hastada kullanılabilir hale gelmesini sağlamıştır. Tekrarlanan incelemenin nedenleri, yükselmiş inflamasyon belirteçleri eşliğinde şüphelenilen abdominal koleksiyon (n = 9), şüphelenilen kanama (n = 3) ve abdominal ağrı (n = 3) olmuştur; bunların hiçbiri hepatik metastazlarla ilişkili değildi.
Her iki CT incelemesi yalnızca yönlendiren uzmanın istediği klinik nedenlerle gerçekleştirildi; dolayısıyla tekrarlanan çalışma klinik olarak gerekçelendirilirken, her bireysel incelemenin foton sayıcı mı yoksa enerji entegre eden mi tarayıcıya atanması idari bir kararla, klinik ya da radyolojik değerlendirmelerden çok tarayıcının kullanılabilirliğine göre merkez rezervasyon sistemi tarafından belirlenmişti; böylece iki koldan hiçbiri belirli hastalık özellikleriyle zenginleştirilmemişti. Dahil etme kriterinin (iv) gereği olarak, bu aralıktaki hepatik hastalığın onkolojik stabilitesi, her hastada stabil tümör belirteç kinetiği ile herhangi bir aralık hepatik cerrahisi, ablasyon ya da sistemik tedavi değişikliğinin olmamasıyla belgelendi.
2.3 CT edinim protokolleri
2.3.1 PCCT
İncelemeler, klinik çift kaynaklı foton sayıcı dedektör CT sistemi (NAEOTOM Alpha.Pro, Siemens Healthineers, Forchheim, Almanya) üzerinde çok enerjili modda, 140 kV, otomatik tüp akım modülasyonu (CARE Dose 4D), 0.8 pitch ve 0.5 s tarayıcı dönme süresiyle elde edildi. Bolüs takibiyle 70 saniyelik gecikmeyle elde edilen portal venöz faz, mevcut analiz için kullanıldı. Görüntüler 0.4 mm kesit kalınlığıyla kuantum yinilemeli yeniden inşaa (kernel Br40) ve 65–70 keV sanal monoenjilik yeniden inşaa ile yeniden inşa edildi; yani geleneksel çok renkli 120 kV elde etmenin görünümünü en iyi şekilde yansıtan monoenerji. Düşük keV (40–50 keV) yeniden inşaaları, karşılaştırmanın düşük keV iyodin kuvvetlendirmesiyle yönlendirilmemesi için okuma oturumları için bilinçlice kullanılmadı; buna rağmen resulting karşılaştırma, kesit kalınlığı, tüp voltajı, pitch ve kernel açısından da farklılaşan iki tam klinik protokol arasındaki karşılaştırma olup, bu yönleriyle de birbirinden ayrılıyordu (aşağıda ve bölüm 4.6’da belirtildiği gibi).
2.3.2 EID-CT
İncelemeler, üçüncü nesil çift kaynaklı enerji toplayıcı dedektör CT sistemi (SOMATOM Force, Siemens Healthineers, Forchheim, Almanya) üzerinde 100 kV, otomatik tüp akım modülasyonu (CARE Dose 4D), 0.6 pitch ve 0.5 s tarayıcı dönme süresiyle, aynı kontrast fazları ve zamanlamayı (portal venöz faz, 70 saniyelik gecikme, bolüs takibi) kullanarak, 1.0 mm kesit kalınlığıyla geleneksel çok renkli görüntüler (kernel Br44) ile yeniden inşa edildi. Her iki protokol de ilgili tarayıcıların rutin klinik ayarlarına karşılık gelir ve bu birim için daha önce tanımlanmıştır (); kontrast fazları ve zamanlama açısından eşitlenmişlerdi ancak bölüm 4.6’da ayrıntılı olarak belirtildiği gibi, tüp voltajı, pitch, yeniden inşaa kerneli ve kesit kalınlığı açısından özdeş değillerdi.
2.3.3 Kontrast maddesi
Tüm hastalara 1,5 mL/kg vücut ağırlığında iopromid 370 mgI/mL (Ultravist 370, Bayer Healthcare, Berlin, Almanya), antekubital vene 3,5 mL/s hızla enjekte edildi ve ardından her iki sistemde de özdeş biçimde tuzlu su durulaması yapıldı.
2.4 Referans standart
Referans standardı, okuma oturumlarına katılmayan iki karın radyoloğundan oluşan bir konsensüs paneli tarafından, aynı dönemde gerçekleştirilen kontrastlı karaciğer MRG’si temeline alınarak belirlendi. MRG protokolü; aksiyal ve koronal T2 ağırlıklı diziler, çoklu b değerleri ve apparent diffusion coefficient (ADC) eşleştirmesini içeren difüzyon ağırlıklı görüntüleme ve dinamik kontrastlı T1 ağırlıklı kazanımlardan oluşuyordu. Her bir metastazın varlığı ve segmentel yerleşimi yalnızca MRG üzerinden belirlendi. Referans haritasının tanımlanmasında başka hiçbir görüntüleme incelemesi veya histopatolojik bilgi kullanılmadı; iki indeks CT incelemesi panel tarafından tüm süreç boyunca el konuldu, böylece referans standardının belirlenmesine indeks testlerinden hiçbiri katkıda bulunmadı. Karşılıklı olarak ve onaylı çalışma protokolünün zorunlu kıldığı biçimde, CT veri setlerini okuyan radyologlar MRG dahil olmak üzere tüm diğer görüntüleme incelemelerinin sonuçlarından habersiz (kör) tutuldular.
Paneller, her metastaz için hepatik segmenti ve MRI’da ölçülen maksimum aksiyal çapı kaydeden hasta başına lezyon haritası oluşturdu. Bu harita kapatıldıktan ve yalnızca tüm bağımsız okuma oturumları tamamlandıktan ve kilitlendikten sonra, PCCT ile ölçülen lezyon çapları MRI referansıyla karşılaştırıldı: değerlendirilebilir çapa sahip 40 lezyonun 35’inde özdeş, geri kalan beşinde ise 3 mm’den fazla fark yoktu; bu beşinde MRI değeri korundu. Dolayısıyla her lezyon için tek bir, MRI kaynaklı referans çap tüm yazıda rapor edildi ve PCCT çapları bağımsız ölçüm olarak alınmadı. Bu adım hem referans haritanın hem de kör okumaların tanımlanmasından sonra gerçekleştiği için, lezyonların referans haritaya girişine ya da algılama, belirginlik ve güven skorlarına hiçbir etkisi olmadı. Harita yalnızca (i) okuyucu algılamasının skorlandığı lezyon popülasyonunu tanımlamak ve (ii) betimleyici ve alt grup analizleri için lezyon boyutunun kaynağı olarak kullanıldı. Tüm okuma oturumları tamamlandıktan ve kilitlendikten sonra okuyuculara açıklandı ve bu aşamada yalnızca kollar arasındaki belirsiz lezyon-lezyon karşılıklığını karara bağlamak için danışıldı.
2.5 Görüntü analizi ve kör okuma tasarımı
Abdominal onkolojik görüntülemede farklı deneyim düzeylerine sahip üç radyolog — Okuyucu 1 (>10 yıl), Okuyucu 2 (5–10 yıl) ve Okuyucu 3 (<5 yıl) — tüm incelemeleri özel bir iş istasyonunda (syngo.via, Siemens Healthineers) çoklu düzlem rekonstrüksiyonlarının kullanılabilir olduğu serbest kaydırma modunda bağımsız olarak inceledi. Okuma tasarımı, tanıma ve hatırlama yanlılığını en aza indirmek üzere oluşturuldu. Her oturum yalnızca bir kolu içeriyordu; incelemeler rastgele siparişte sunuluyordu; verilen bir hasta için iki kol arasında iki ile dört hafta arasında bir washout aralığı vardı ve tüm veri setleri tamamen anonimleştirildi; okuyucular tarayıcı türünden, hasta kimliğinden, klinik bilgilerden, tümör markörü durumundan, incelemelerin zamansal sırasından ve referans standardından habersizdi. Değerlendirme aşamasında hiçbir noktada konsensüs okuması yapılmadı.
Okuyucular, karaciğerin tamamını yardımcı araç kullanmadan taradılar. Okuma sırasında önlerinde herhangi bir lezyon listesi, lezyon sayısı veya segment haritası bulunmuyordu: her inceleme için saptadıkları metastazları, her lezyonun hangi hepatik segmentte yer aldığını belirterek bildirdiler ve bunları derecelendirdiler. Tüm okuma oturumları tamamlanıp kilitlendikten sonra, okumaya katılmayan bir araştırmacı tarafından bildirilen lezyonlar referans haritasıyla eşleştirildi ve her referans lezyonu için saptama puanlandı; okuyucuların bildirdiği segment konumu referans haritasıyla doğrulandı, böylece bir lezyon yalnızca anatomik olarak da uyuyorsa saptılmış sayıldı. Çalışma veritabanına kaydedilen segment bilgileri dolayısıyla bu sonradan doğrulamayı yansıttı ve okuyucular için hiçbir zaman ipucu olarak kullanılmadı.
Her metastaz ve her kol için aşağıdaki değişkenler türetildi: saptama (lezyonun belirlenip belirlenmediği ve doğru yerleştirilip yerleştirilmediği, evet/hayır); belirginlik, beş puanlı Likert ölçeği (1 = çevre parenkimden ayırt edilemeyen; 2 = ancak zor fark edilen; 3 = belirsiz sınırlarla fark edilen; 4 = net sınırlarla açıkça görülen; 5 = keskin sınırlarla ve belirgin lezyon-parenkim kontrastıyla açıkça görülen); ve tanısal güven, beş puanlı Likert ölçeği (1 = güvensizlik; 2 = düşük; 3 = orta; 4 = yüksek; 5 = bulgunun bir metastaz olarak karakterizasyonunda tam güven).
2.6 İstatistiksel analiz
Birincil sonuç noktası için analiz birimi, okuyucu–lezyon okumasıydı. 46 referans metastazı ve üç okuyucu ile her kol için 138 okuma mevcuttu ve hiçbir okuma eksikti. Saptama oranları Wilson 95% güven aralıklarıyla bildirildi. Kollar arasındaki eşleştirilmiş karşılaştırma, her okuyucu ve birleştirilmiş veri için ayrı ayrı, tam McNemar testi (uyuşmaz çiftler üzerinde ikili test) kullanıldı.
Lezyonların hastalar içinde kümelenmesi ve her hasta için birden fazla gözlemin standart testlerin bağımsızlık varsayımını ihlal etmesi nedeniyle, kollar arası birleşik tespit oranı farkı, hastaların parametrik olmayan bootstrap yeniden örnekleme yöntemiyle (yeniden örnekleme birimi olarak hastalar; tespit farkı için 10.000, sınıflar arası korelasyon katsayılarının güven aralıkları için 4.000 tekrar) ayrıca tahmin edilmiş; buradan yüzde 95’lik yüzde dilimi güven aralıkları elde edilmiştir. Hasta düzeyinde kümelenmeye sahip bir lojistik model düşünülmüş ancak PCCT tespitinin düzgün olması (tam ayrışma) nedeniyle tahmin edilememiştir.
Görünürlük ve tanı güveni, hem bireysel okuyucu düzeyinde hem de her lezyon ve her kola ait üç okuyucunun puanlarının ortalamasıyla elde edilen bileşik skor olarak analiz edilmiştir — bizden sonra gelen hastalar içi çalışmada benimsenen aynı yaklaşım. Bileşik skorlar eşleştirilmiş örnekleme t– testiyle karşılaştırılmış, doğrulayıcı analiz olarak parametrik olmayan Wilcoxon işaretli sıralama testi kullanılmış ve etki büyüklükleri Cohen’s dz olarak ifade edilmiştir. Bireysel okuyucu karşılaştırmaları Wilcoxon işaretli sıralama testiyle yapılmıştır. Aynı hastaya ait lezyonların bileşik skorları bağımsız olmadığından, görünürlük ve güvene ilişkin tüm kollar arası farkların genel ve okuyucu bazındaki 95’lik güven aralıları hasta kümeli bootstrap (10.000 tekrar, yüzde dilimi yöntemi) ile elde edilmiş ve genel farklar ayrıca hastalar için rastgele kesimler ve hastalar içinde iç içe geçmiş lezyonlar için rastgele kesimler içeren doğrusal karma etkili modellerle ayrıca tahmin edilmiştir.
Okuyucu arasındaki uyum her kol için ayrı niceliksel olarak değerlendirildi. Ordinal ölçekler için intraklas korelasyon katsayısı ICC(2,1) (çift yönlü rastgele etkiler, mutlak uyum, tek okuyucu) hesaplandı ve %95 güvenirlik aralıkları hastaya kümelenmiş bootstrap ile elde edildi; yorumlama yerleşik eşiklere göre yapıldı (<0,50 zayıf; 0,50–0,75 orta; 0,75–0,90 iyi; >0,90 çok iyi). ICC, alt ve üst varyansların oranı olduğundan puan aralığının daralmasıyla etkisizleştiği için ayrıca dört varyansdan bağımsız betimleyici de bildirildi: okuyucular arasındaki ortalama çiftli mutlak fark, tam uyum oranı, bir puan içinde uyum oranı ve lezyon içi standart sapma. İkili tespit uç noktası için tüm okuyucuların hemfik olduğu okumaların oranı ve Gwet’s AC1 bildirildi; AC1, neredeyse tüm okumaların pozitif olduğu yüksek yaygınlık paradoksu nedeniyle Fleiss’ın κ’sını yorumlanamaz hale getirmesinden dolayı dayanıklıdır. AC1 değerleri yalnızca yön gösterme amacıyla, şans düzeltmeli uyum katsayıları için önerilen geleneksel kıyaslamalara göre (0,41–0,60 orta, 0,61–0,80 belirgin, >0,80 neredeyse mükemmel) yorumlandı.
Okuyucu deneyiminin etkisi, lezyon başına PCCT-EID-CT puan farkını değişken olarak alan, okuyucuyu sabit etki ve hastaya rastgele kesim ile kısıtlı maksimum olasılık ile uyarlanan doğrusal karma etkiler modeliyle değerlendirildi; okuyucu etkisi sabit etki karşılaştırmaları üzerinde Wald testiyle sınandı ve duyarlılık analizi olarak lezyona hastanın içinde iç içe geçmiş ek bir rastgele kesim eklenerek model yeniden uyarlandı. Hastaya iç içe geçişini dikkate almayan Kruskal–Wallis testi ve tek yönlü ANOVA, düzeltilmemiş analizle karşılaştırma amacıyla yan yana bildirildi. Referans lezyon boyutu ile belirginlik kazancı arasındaki ilişki Spearman rank korelasyonu ve Mann–Whitney
U
lezyonların 10 mm’nin altında olup olmamasına göre karşılaştırılması; bu analiz, değerlendirilebilir referans çapına sahip 40 lezyonla sınırlı olmak zorundaydı. EID-CT’de kaçırılan lezyonların boyutundan mı kaynaklandığını araştırmak için, EID-CT’de kaçırılan metastazların referans çapları, her iki teknikle de tüm okuyucular tarafından saptanan metastazlarla karşılaştırıldı
post hoc
ve Mann–Whitney
U
yarışması kullanıldı; az sayıda kaçırmadan dolayı bu karşılaştırma betimleyici olarak kabul edildi. Hakem değerlendirmesine yanıt olarak, tüm okuma oturumları kilitlendikten sonra arşivlenmiş EID-CT veri setlerinin hedeflenmiş bir retrospektif yeniden değerlendirmesi, referans haritasından haberi olan tek bir abdominal radyolog (F.S.) tarafından gerçekleştirildi. Her bir referans lezyonu için, maksimum aksiyal çap, EID-CT portal venöz görüntülerinde referans standardının işaretlediği konumda ölçüldü ya da lezyon ölçülemez olarak kaydedildi, yani maksimum çapın kaydedilmesine olanak tanıyan yeterli derecede tanımlanmış sınırlar yoktu; bu aşamada, lezyon-lezyon karşılaştırmasına olanak tanımak için birleşik lezyonların her birine ayrıca bireysel bir MRI çapı da atandı, referans çarı belirsiz olan lezyon ise yeniden değerlendirilmedi. EID-CT ve MRI çapları arasındaki uyum, Bland–Altman analizi (ortalama fark, %95 güvenilebilirlik aralığı ve %95 görüş aralıkları), intraklas korelasyon katsayısı ve Pearson korelasyonu ile değerlendirildi ve oransal önyargı, farkın ortalamaya regresyonu ile test edildi; EID-CT’de saptanabilir ve saptanamayan lezyonların MRI çapları Mann–Whitney U testi ve Fisher kesin testi ile karşılaştırıldı. Bu değerlendirmeye ne körleme uygulanmamış ne de yardımcı aramasız görevinin bir parçası olmamış olması nedeniyle, lezyon boyutunu EID-CT’de betimler ve sonuçları betimleyicidir. Bağımsız okumaların sonunda (bölüm 2.4) MRI referansı ile uzlaştırılmış olan PCCT çapları bağımsız ölçümler olarak mevcut değildi; MRI ile uyumları betimleyici olarak bildirilmektedir.
İki veri işleme yaklaşımı analizden önce önceden tanımlanmıştı. İlk olarak, değerlendirilebilir referans çapları 46 metastazın 40’ı için mevcuddu. Bir değer (hasta 9, lezyon 2) veri giriş hatası olarak belirlendi; hem görüntüleme bulgularıyla hem de veri setinin iç tutarlılığıyla uyumlu değildi ve belirsiz olarak işaretlendi. Kalan beş lezyon ise komşu metastazlarla birleşikti ve bireysel maksimum aksiyal çap atanamadı, her biri yine de referans haritasında ayrı bir lezyon olarak belirgin şekilde tanımlanabiliyordu. Hiçbir değer yerine konulmadı. Tespit skorlaması etkilenmedi, çünkü lezyon boyutundan bağımsızdı. İkinci olarak, 138 EID-CT okumasının küçük bir kısmı (138’in 16’sı) negatif tespit bayrağına rağmen dikkat çekicilik ve güven derecelendirmesi taşıyordu; bunlar bir lezyonun değil, ilgili hepatik bölgenin derecelendirilmesini yansıtıyordu. Birincil analiz, kaydedilen tüm derecelendirmeleri olduğu gibi dahil etti; ordinal sonuçların bu kayıtlarla yönlendirilmediğini doğrulamak amacıyla, lezyonun her iki teknikle de tespit edildiği lezyon okumalarıyla sınırlı bir önceden tanımlanmış duyarlılık analizi yapıldı.
İki yönlü P değerlerinin 0,05’in altında olması anlamlı kabul edildi. Analizler Python 3.12 (Python Software Foundation) ile pandas, SciPy ve statsmodels kütüphaneleri kullanılarak gerçekleştirildi.
3 Bulgular
3.1 Hasta ve lezyon özellikleri
Nihai kohort, histolojik olarak doğrulanmış kolon-rektum adenokarsinomu ve hepatik metastatik hastalığı olan 15 hastadan oluşuyordu (8’i erkek, 7’si kadın; ortanca yaş 63,3 ± 11,8 yıl, aralık 47–86 yıl). Eşleştirilmiş tüm incelemeler aynı takvim ayında yapıldı ve her hasta, onkolojik stabiliteye ilişkin önceden tanımlanmış kriteri karşıladı; stabil tümör markörü kinetiği ve aradaki dönemde karaciğer cerrahisi, ablasyon veya sistemik tedavi değişikliği yoktu.
Uzman paneli, 46 hepater metastazı haritalandırdı; bu hasta başına ortalaması 3,1 lezyon (aralık 1–6) anlamına geliyordu. Değerlendirilebilir referans çapları, 46 lezyonun 40’ında (%87,0) mevcuttu; ortalama çap 17,0 ± 11,6 mm ve medyan 12,0 mm (çarşaklar aralığı 8–24 mm; aralık 4–50 mm) olarak bulundu. Bu lezyonların 12’si (%30,0) 10 mm’den küçüktü. Hasta ve lezyon karakteristikleri Tablo 1‘de özetlenmiş, çalışma akışı ise Şekil 1‘de gösterilmiştir. Üç okuyucu ve 46 referans lezyon ile her kolda, kayıp okuma olmaksızın 138 lezyon okuması elde edildi.
Tablo 1
| Karakteristik | Değer |
|---|---|
| Hastalar, n | 15 |
| Yaş (yıl), ortalama ± SD | 63,3 ± 11,8 |
| Yaş (yıl), aralık | 47–86 |
| Erkek cinsiyet, n (%) | 8 (53,3) |
| Kadın cinsiyet, n (%) | 7 (46,7) |
| EID-CT ile PCCT arasındaki süre | Aynı ay (protokole göre) |
| Tekrarlayan CT göstergesi: yükselmiş inflamatuvar belirteçlerle şüpheli koleksiyon, n (%) | 9 (60,0) |
| Tekrarlayan CT göstergesi: şüpheli kanama, n (%) | 3 (20,0) |
| Tekrarlayan CT göstergesi: karın ağrısı, n (%) | 3 (20,0) |
| Hepater metastazlar (referans standart), n | 46 |
| Hasta başına metastaz, ortalama (aralık) | 3,1 (1–6) |
| Değerlendirilebilir referans çapı, n (%) | 40 (87,0) |
| Referans çapı (mm), ortalama ± SD | 17,0 ± 11,6 |
| Referans çapı (mm), medyan (IQR) | 12,0 (8–24) |
| Referans çapı (mm), aralık | 4–50 |
| 10 mm’den küçük metastazlar, n (%) | 12 (30,0) |
| 10 mm veya daha büyük metastazlar, n (%) | 28 (70,0) |
| Okuyucu–lezyon okumaları, EID-CT/PCCT | 138/138 |
| Hasta düzeyinde okumalar, EID-CT/PCCT | 45/45 |
Hasta ve lezyon karakteristikleri.
EID-CT, enerji bütünleştirmeli dedektör BT; IQR, çeyrekler arası menzil; PCCT, foton sayıcı dedektör BT; SD, standart sapma. Lezyon boyutuna ilişkin yüzde değerler, değerlendirmeye uygun referans çapına sahip 40 lezyon üzerinden hesaplanmıştır. Referans çapları MRI üzerinde ölçülmüştür (bkz. bölüm 2.4).
3.2 Lezyon başına duyarlılık (birincil son nokta)
PCCT, her okuma oturumunda harita üzerinde listelenen tüm metastazları saptadı: 138 eşleşmiş okumanın 138’i (%100; %95 GP 97,3–100). EID-CT ise 138 okumanın 122’sini (%88,4; %95 GP 82,0–92,7) saptadı. Tüm 16 uyumsuz okuma PCCT lehine, EID-CT lehine ise hiçbiri değildi (kesin McNemar P < 0,001). Hastalar düzeyinde kümeleşmeye dayalı bootstrap ile hesaplanan kollar arası fark +11,5 puan olarak bulundu (%95 GP 1,6–24,1) ve bu avantajın, hastalar içindeki lezyonların kümeşmesi hesaba katıldıktan sonra da sürdüğü doğrulandı. Okuyuculara göre saptama sonuçları Tablo 2‘de verilmiş ve Şekil 2A‘de gösterilmiştir. Bu değerler, sabit bir referans standardına karşı duyarlılığı temsil eder: bir lezyona karşılık gelmeyen işaretler elenmiştir, bu nedenle her iki kol için de özgüllük, pozitif prediktif değer ve muayene başına yanlış pozitif çağrı sayısı belirlenememiştir (bölüm 4.6). Ayrıca iki kol, 0,4 ile 1,0 mm kesin kalınlığı dahil olmak üzere farklı rutin protokollerle elde edilmiş ve yeniden inşa edilmiştir; bu nedenle burada bildirilen fark, iki dedektör arasındaki fark değil, pratikte kullanıldığı hâliyle iki klinik sistem arasındaki farktır (bölümler 2.3 ve 4.6).
Tablo 2
| Okur (deneyim) | Eşli okumalar, n | EID-CT ile tespit edilen, n (%) | EID-CT %95 IG | PCCT ile tespit edilen, n (%) | PCCT %95 IG | PCCT lehine uyumsuz | P |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Okur 1 (> 10 y) | 46 | 39 (84.8) | 71.8–92.4 | 46 (100) | 92.3–100 | 7 | 0.016 |
| Okur 2 (5–10 y) | 46 | 38 (82.6) | 69.3–90.9 | 46 (100) | 92.3–100 | 8 | 0.008 |
| Okur 3 (< 5 y) | 46 | 45 (97.8) | 88.7–99.6 | 46 (100) | 92.3–100 | 1 | 1.00 |
| Toplu | 138 | 122 (88.4) | 82.0–92.7 | 138 (100) | 97.3–100 | 16 | < 0.001 |
Renk kanseri karaciğer metastazlarının okura ve toplu analizlere göre duyarlılığı (MRI tabanlı kıyaslama ile tespit).
Duvarsız çiftler üzerinde ikili test (tam McNemar testi); EID-CT lehine hiçbir uyumsuz okuma bulunamadı. Güven aralıkları Wilson aralıklarıdır. Hastaya göre kümeleştirilmiş bootstrap ile hesaplanan toplu fark: +11,5 yüzde puanı (%95 IG 1,6–24,1). IG, güven aralığı; EID-CT, enerji bütünleştiren dedektörlü BT; PCCT, foton sayıcı dedektörlü BT.
Kalın değerler üç okur arasındaki toplu analizi göstermektedir.
Şekil 2
Etki büyüklüğü okurlar arasında belirgin biçimde farklıydı. Okur 1 için tespit oranı %84,8’den (39/46) %100’e (P = 0,016), Okur 2 için %82,6’dan (38/46) %100’e (P = 0,008) yükseldi; Okur 3 için ise %97,8’den (45/46) %100’e (P = 1,00) çıktı. Bu örüntü, görünürlük verileriyle birlikte bölüm 4.4’te incelenecektir.
Bireysel lezyon düzeyinde, 46 metastazın 8’i (17,4%) EID-CT’de kaçırıldı ve PCCT’de hiçbiri kaçırılmadı (Şekil 2B). Bu sekiz lezyonun her biri, tüm 16 uyumsuz değerlendirmeyi açıklayan şekilde tam olarak okuyucuların üçünden ikisi tarafından kaçırıldı. Beşinde değerlendirilebilir bir referans çapı mevcuttu; geri kalan üçü ise çarı belirsiz olan lezyon ile birleşik lezyonlardan beşinin ikisiydi (bölüm 2.6). Ölçülebilir kaçırılan lezyonların medyan çapı 12 mm (aralık 6–23 mm; ortalaması 13,0 ± 6,2 mm) iken, her iki teknikle de tüm okuyucular tarafından saptanan 35 ölçülebilir metastaz için bu değer 12 mm (çarlık aralığı 8–27,5 mm; ortalaması 17,5 ± 12,2 mm) olarak bulundu (Mann–Whitney P = 0,77) ve bu beşinden yalnızca biri 10 mm’den küçük ölçülüydü. Bu küçük örneklem sınırları içinde, EID-CT’deki kaçırmalar dolayısıyla yalnızca en küçük lezyonlarla sınırlı değildi; EID-CT veri setlerinin hedefli retrospektif yeniden değerlendirmesi ise, konumlarının bilinmesine rağmen EID-CT’de ölçülemeyen lezyonların büyük ölçüde santimetrenin altında boyutlarda olduğunu göstermektedir (bölüm 3.8).
Klinik açıdan anlamlı çeviri hastalık düzeyinde yapılır: Referans standart tarafından tanımlanan tam metastatik yük, PCCT okuyurmalarında 45’in 45’inde (%100), EID-CT okuyurmalarında ise 45’in 37’sinde (%82,2) yeniden üretildi; bu da EID-CT değerlendirmelerinin yaklaşık beşten birinde lezyon sayısının referans sayısından en az bir metastaz kadar eksik kaldığı anlamına gelir. PCCT’de kesin olarak saptanan ancak eşleştirilmiş EID-CT incelemesinde saptanmayan veya düşük güvenle saptanan metastazlara ait temsilî örnekler Şekil 3–5‘de gösterilmektedir.
Şekil 3
Şekil 4
Şekil 5
3.3 Lezyon belirginliği
Her lezyon için üç okuyucunun verdiği puanların ortalamasıyla elde edilen bileşik belirginlik, PCCT için 4,57 ± 0,48 ve EID-CT için 3,53 ± 0,88 olarak bulunmuş; beş puanlı ölçekte ortalama fark +1,04 ± 0,69 puan olarak ölçülmüştür (eşleştirilmiş t = 10,25, P < 0,001; Wilcoxon P < 0,001; Cohen’s dz = 1,51). Hastaya göre kümeleştirilmiş %95 güven aralığı bileşik fark için +0,72 ile +1,33 arasında olup, hastaya ve hastadaki lezyona rastgele kesimler eklenen karma etkili model +0,99 tahmini vermiştir (%95 CI 0,69–1,28; P < 0,001). Bu üstünlük, her okuyucunun ayrı ayrı değerlendirilmesiyle de yeniden üretilmiş; ortalama farklar sırasıyla +0,87 (hastaya göre kümeleştirilmiş %95 CI 0,54–1,17; Okuyucu 1), +1,07 (0,69–1,42; Okuyucu 2) ve +1,17 (0,83–1,52; Okuyucu 3) olarak bulunmuş ve tümü için P < 0,001 olmuştur (Tablo 3, Şekil 6A).
Tablo 3
| Uç nokta | Okuyucu | n | EID-CT, ortalama ± SD | PCCT, ortalama ± SD | Ortalama fark (hasta-kümelenmiş %95 IG) | P |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Belirginlik | Okuyucu 1 (> 10 y) | 46 | 3,80 ± 0,78 | 4,67 ± 0,47 | +0,87 (0,54–1,17) | < 0,001 |
| Belirginlik | Okuyucu 2 (5–10 y) | 46 | 3,59 ± 1,05 | 4,65 ± 0,48 | +1,07 (0,69–1,42) | < 0,001 |
| Belirginlik | Okuyucu 3 (< 5 y) | 46 | 3,20 ± 1,05 | 4,37 ± 0,83 | +1,17 (0,83–1,52) | < 0,001 |
| Belirginlik | Kombine | 46 | 3,53 ± 0,88 | 4,57 ± 0,48 | +1,04 (0,72–1,33) | < 0,001 |
| Güven | Okuyucu 1 (> 10 y) | 46 | 3,87 ± 0,83 | 4,61 ± 0,61 | +0,74 (0,49–0,98) | < 0,001 |
| Güven | Okuyucu 2 (5–10 y) | 46 | 3,72 ± 1,05 | 4,54 ± 0,62 | +0,83 (0,52–1,11) | < 0,001 |
| Güven | Okuyucu 3 (< 5 y) | 46 | 3,28 ± 1,00 | 3,70 ± 0,59 | +0,41 (0,10–0,82) | 0,001 |
| Güven | Kombine | 46 | 3,62 ± 0,87 | 4,28 ± 0,53 | +0,66 (0,42–0,89) | < 0,001 |
| Belirginlik | Kombine, her iki teknikle de saptanan lezyonlar | 38 | 3,76 ± 0,79 | 4,68 ± 0,39 | +0,92 (0,62–1,22) | < 0,001 |
| Güven | Kombine, her iki teknikle de saptanan lezyonlar | 38 | 3,89 ± 0,68 | 4,43 ± 0,37 | +0,54 (0,33–0,75) | < 0,001 |
Lezyon belirginliği ve tanısal güven (beş puanlı Likert ölçekleri).
Okuyucu başına karşılaştırmalar: Wilcoxon işaretli sıralama testi. Bileşik puanlar (her lezyon için üç okuyucunun ortalaması) eşleştirilmiş t-testi ile karşılaştırıldı (gözlebilirlik t = 10.25, Cohen’ın dz’si = 1.51; güven t = 7.28, dz = 1.07) ve Wilcoxon işaretli sıralama testi ile doğrulandı (her iki durumda da P < 0.001). Son iki satır, önceden belirlenmiş duyarlılık analizini, her iki teknikle de üç okuyucunun da tespit ettiği 38 metastaza ile sınırlı olarak raporlar (gözlebilirlik t = 8.79, dz = 1.43; güven t = 6.24, dz = 1.01). Ortalama farklar lezyon başına hesaplandı ve tablolanmış ortalamanın farkından ikinci basamakta farklılık gösterebilir. Ortalama farklar için güven aralıkları, hastaya kümeleme yapılmış bootstrap (10.000 tekrar, yüzde metodu) ile elde edildi.
Kalın değerler, bileşik puanları (her lezyon için üç okuyucunun ortalaması) gösterir.
Şekil 6
Puanlamaların dağılımındaki kayma belirgindi (Şekil 6B). EID-CT’de puanlamaların %15’i 1 veya 2 — okuyucunun neredeyse algılanabilir ya da ayırt edilemez olarak değerlendirdiği lezyonlar — ve %53’ü 4 veya 5 idi. PCCT’de ise 1 veya 2 puanlamaları toplamın %1’ini, 4 veya 5 puanlamaları ise %94’ünü oluşturdu.
Değerlendirilebilir referans çapına sahip 40 lezyon içinde, gözlebilirlik kazancı lezyon boyutundan bağımsızdı. Referans çap ile lezyon başına gözlebilirlik kazancı arasındaki Spearman korelasyonu −0.13 (P = 0.41) olup, kazanım 10 mm’den küçük lezyonlar için (+1.00 ± 0.77; n = 12) ve 10 mm veya daha büyük lezyonlar için (+0.98 ± 0.68; n = 28; Mann–Whitney P = 0.95; bu 40-lezyon alt kümesinde ortalama kazanım +0.99) neredeyse aynıydı. Dolayısıyla PCCT, metastazların algılanabilirliğini tüm boyut yelpazesinde iyileştirdi; yalnızca küçük uçta değil.
3.4 Tanısal güven
Sendelik tanısal güvenirlik PCCT için 4,28 ± 0,53, EID-CT için 3,62 ± 0,87 olarak bulundu (ortalama fark +0,66 ± 0,61; eşleştirilmiş t = 7,28, P < 0,001; Wilcoxon P < 0,001; dz = 1,07). Hastaya göre kümeleştirilmiş %95 güven aralığı +0,42 ile +0,89 arasında, karma model tahmini ise +0,63 (%95 GA 0,38–0,87; P < 0,001) oldu. 1 veya 2 olarak değerlendirilen okumalar EID-CT’de okumaların %15’i iken PCCT’de %2’ye düştü (Şekil 6C). Kazanım üç okuyucunun tümünde anlamlıydı, ancak en az deneyimli olan için belirgin ölçüde daha küçüydü (sırasıyla 1., 2. ve 3. okuyucular için +0,74, hastaya göre kümeleştirilmiş %95 GA 0,49–0,98; +0,83, 0,52–1,11; ve +0,41, 0,10–0,82; Tablo 3).
3.5 Her iki teknikle de saptanan lezyonlarla sınırlı duyarlılık analizi
EID-CT’de kaydedilen sıralı puanlamalar arasında, negatif saptama bayrağı olmasına rağmen bir puan atanmış 16 okumayı içerdiğinden, belirginlik ve tanısal güvenirliğin karşılaştırması, uyumsuz her okumayı hariç tutktan sonra tekrarlandı. PCCT’nin avantajı değişmedi. Uyumlu 122 okuyucu–lezyon okuması (okuma başına ortalamalar, sentetik puanlar değil) üzerinden belirginlik PCCT için 4,60 ± 0,64, EID-CT için 3,66 ± 0,94 olarak bulundu (ortalama fark +0,93, hastaya göre kümeleştirilmiş %95 GA 0,65–1,22; P < 0,001) ve tanısal güvenirlik 4,34 ± 0,73 ile 3,78 ± 0,93 arasında (+0,56, %95 GA 0,36–0,77; P < 0,001) oldu.
Sentetik düzeyde, analizi her iki teknikle de üç okuyucu tarafından da saptanan 38 metastazla sınırlamak, belirginlik için 4,68 ± 0,39 ile 3,76 ± 0,79 (ortalama fark +0,92 ± 0,65, hastaya göre kümeleştirilmiş %95 GA 0,62–1,22; t = 8,79, P < 0,001; dz = 1,43) ve güvenirlik için 4,43 ± 0,37 ile 3,89 ± 0,68 (+0,54 ± 0,53, %95 GA 0,33–0,75; t = 6,24, P < 0,001; dz = 1,01) verdi (Tablo 3). Dolayısıyla PCCT’nin algısal avantajı, EID-CT’nin atladığı lezyonlara bağlı değildir.
3.6 Okuyucular arası uyum
İkili tespit uç noktasında, PCCT’de uyum tamdı: üç okuyucunun tamamı 46 lezyonun 46’sında hemfikirdi (%100 oybirliği okumaları; Gwet’s AC1 = 1.00). EID-CT’de ise oybirliği 46 lezyonun 38’inde sağlandı (%82.6; AC1 = 0.85). Fleiss’ κ değeri EID-CT için 0.43 olup PCCT için tanımlanamadı; her iki değer de burada yorumlanamaz, çünkü pozitif okumaların neredeyse düzgün yayılımı şansla düzeltilen katsayıların iyi bilinen yüksek yaygınlık paradoksundan dolayı beklenen uyum terimini çökertir (), bu yüzden birincil uyum istatistiği olarak AC1 raporlanmaktadır (Tablo 4; Şekil 7B).
Tablo 4
| Ölçüt | EID-CT | PCCT |
|---|---|---|
| Tespit (ikili) | ||
| Oybirliği okumaları, n/N (%) | 38/46 (%82.6) | 46/46 (%100) |
| Gwet’s AC1 | 0.85 | 1.00 |
| Fleiss’ κ | 0.43* | tanımlanamad* |
| Görünürlük (sıralı) | ||
| ICC(2,1) (95% IG) | 0.695 (0.579–0.766) | 0.372 (0.194–0.511) |
| Ortalama mutlak çiftli fark (puan) | 0.46 | 0.42 |
| Tam uyum (%) | 61.6 | 62.3 |
| 1 puan içinde uyum (%) | 92.0 | 95.7 |
| Lezyonlar arası SD/lezyon içi SD | 0.885/0.558 | 0.476/0.504 |
| Tanısal özgüven (sıralı) | ||
| ICC(2,1) (95% IG) | 0.652 (0.478–0.753) | 0.365 (0.136–0.482) |
| Ortalama mutlak çiftli fark (puan) | 0.57 | 0.61 |
| Tam uyum (%) | 49.3 | 47.8 |
| 1 puan içinde uyum (%) | 95.7 | 92.0 |
| Lezyonlar arası SD/lezyon içi SD | 0.868/0.596 | 0.526/0.631 |
Modaliteye göre okuyucular arası uyum.
*Fleiss’ κ yalnızca bütünlük amacıyla bildirilmekte olup, yüksek yaygınlık paradoksu nedeniyle bu bağlamda yorumlanamaz (bkz. bölüm 4.5); PCCT için tanımlı değildir, çünkü tüm değerlendirmeler pozitif olmuştur. ICC güven aralıkları hasta kümelemeli bootstrap (4.000 tekrar) ile elde edilmiştir. Belirginlik için tüm varyansdan bağımsız tanımlayıcılar PCCT’yi; tanısal güven için ise EID-CT’yi sınırda avantajlı göstermektedir; bu fark, en az deneyimli değerlendirmecinin sistematik sapmasına atfedilmektedir (bkz. bölümler 3.6 ve 4.5). ICC, iç sınıf korelasyon katsayısı; SD, standart sapma.
Şekil 7
Sıralı ölçekler için iç sınıf korelasyon katsayıları PCCT’de EID-CT’ye göre düşük olmuştur: belirginlik için ICC(2,1) 0.372 (95% GA 0.194–0.511) ile 0.695 (0.579–0.766) arasında; güven için ise 0.365 (0.136–0.482) ile 0.652 (0.478–0.753) arasında. Baskın neden, bir değişkenlik kısıtlamasıdır. Lezyonlar arası değişkenlik, bileşke belirginlikte EID-CT’de 0.885 olan standart sapmadan PCCT’de 0.476’ya düşmüştür; çünkü PCCT’de neredeyse her lezyon 4 veya 5 olarak değerlendirilmiştir. ICC, alt-nesne varyansının toplam varyansa oranı olduğundan, payın daralması mutlak uyum değişmez veya iyileşse bile katsayıyı düşürmektedir.
Bununla birlikte, varyansdan bağımsız tanımlayıcılar, iki sıralı sonucun farklı davrandığını göstermektedir; değerler tüm metinde EID-CT → PCCT şeklinde bildirilmektedir. Belirginlik için PCCT’de mutlak uyum iyileşmiştir: iki herhangi bir değerlendirmeci arasındaki ortalama mutlak fark 0.46’dan 0.42 puana, tam uyum %61.6’dan %62.3’e, bir puan içinde uyum %92.0’dan %95.7’ye ve lezyon içi standart sapma 0.558’den 0.504’e düşmüştür. Salgın güven yönü ise tersine dönmüştür, ancak farklar küçüktür: ortalama mutlak fark 0.57’den 0.61 puana, tam uyum %49.3’ten %47.8’e, bir puan içinde uyum %95.7’den %92.0’ye ve lezyon içi standart sapma 0.596’dan 0.631’e yükselmiştir.
Bu kalan uyumsuzluk rastlantısal değil. En az deneyimli okuyucunun sistematik sapmasını yansıtır; bu okuyucunun PCCT’deki ortalama güvenirlik puanı (3,70 ± 0,59), iki daha deneyimli okuyucunun puanlarının (4,61 ve 4,54) neredeyse bir puan altında kalmış ve okuyucular arası dağılımı EID-CT’de 0,59’dan PCCT’de 0,91’e genişletmiştir (Tablo 3; bkz. bölüm 3.7). ICC(2,1) mutlak bir uyum katsayısı olduğundan, tam da bu tür rater sapmasını cezalandırır. Yine de okuyucular, bir lezyonun var olup olmadığına dair çok daha kritik soruda tamamen hemfikirdi.
3.7 Okuyucu deneyiminin etkisi
PCCT tarafından sağlanan dikkat çekicilik kazancı, hastalar içi korelasyon dikkate alındığında üç deneyim düzeyi arasında anlamlı biçimde farklılaşmadı (+0,87, +1,07 ve +1,17 puan en deneyimliden en az deneyimli okuyucuya; hastaya rastlantısal sabit terimli karma etkili model, Wald P = 0,067; düzeltilmemiş Kruskal–Wallis H = 2,24, P = 0,33; ANOVA F = 1,59, P = 0,21), bu da PCCT’nin algısal avantajının yalnızca deneyimli gözlemcilerle sınırlı olmadığı anlamına gelir (Tablo 5; Şekil 7A); aksine, eğilim en az deneyimli okuyucuda daha büyük bir kazanç yönündeydi ve lezyon düzeyinde rastlantısal sabit terim modele eklendiğinde anlamlılığa ulaştı (P = 0,034). Tanısal güvenirlikteki kazanç farklı davrandı: İki deneyimli okuyucu için sırasıyla +0,74 ve +0,83 puan, en az deneyimli okuyucu için +0,41 puan (karma etkili model Wald P = 0,004 ve lezyon düzeyinde terim ile P < 0,001; düzeltilmemiş Kruskal–Wallis H = 9,87, P = 0,007; ANOVA F = 3,84, P = 0,024).
Tablo 5
| Uç nokta | Okuyucu 1 (> 10 y) | Okuyucu 2 (5–10 y) | Okuyucu 3 (< 5 y) | Karmaşık etkili model (Wald testi) | Düzelsiz testler |
|---|---|---|---|---|---|
| Belirginlik, ortalam fark PCCT − EID-CT (± SD) | +0,87 ± 0,81 | +1,07 ± 0,85 | +1,17 ± 0,82 | P = 0,067 | KW P = 0,33; ANOVA P = 0,21 |
| Tanısal güven, ortalam fark PCCT − EID-CT (± SD) | +0,74 ± 0,71 | +0,83 ± 0,80 | +0,41 ± 0,75 | P = 0,004 | KW P = 0,007; ANOVA P = 0,024 |
| EID-CT’de tespit oranı (%) | 84,8 | 82,6 | 97,8 | — | — |
| PCCT’de tespit oranı (%) | 100 | 100 | 100 | — | — |
Okuyucu deneyiminin PCCT üstünlüğünün büyüklüğü üzerindeki etkisi.
Farklar, aynı okuyucu için aynı lezyonda PCCT puanından EID-CT puanı çıkarılarak hesaplanmıştır. Karmaşık etkili model: bağımlı değişken olarak lezyon başına fark, sabir etk olarak okuyucu ve hasta için rastlantısal kesim; lezyon için hastanın içinde iç içe geçmiş ek bir rastlantısal kesim ile belirginlik için P = 0,034 ve güven için P < 0,001. KW, Kruskal–Wallis. EID-CT, enerji bütünleştirici dedektörlü BT; PCCT, foton sayıcı dedektörlü BT; SD, standart sapma.
En az deneyimli okuyucu, her iki kollarda da en düşük mutlak belirginlik ve güven puanlarını üretirken, paradoksal olarak en yüksek EID-CT tespit oranını bildirmiştir. Bir araya getirildiğinde, bu gözlemler genç okuyucuda daha gevşek bir karar eşiği ile uyumludur — lezyonlar ancak zor fark edilebilir olarak derecelendirildiğinde bile var olarak rapor edilmiştir — ayrıca gerçek anlamda daha yüksek duyarlılıkla da uyumludur (bölüm 4.4); bu ayrım, sunulan tasarım tarafından çözülemez çünkü yanlış-pozitif işaretler kaydedilmemiştir (bölüm 4.6).
3.8 Lezyon ölçümü
Değerlendirilebilir ölçümü olan 40 lezyon için maksimum aksiyal çaplar MRI referans standart kaynağına kaydedildi. PCCT’de ölçülen çaplar, değerlendirilebilir ölçümü olan 40 lezyonun 35’inde MRI referansı ile aynıydı (87,5%) ve geri kalan beşinde 3 mm’yi aşmayan fark gösteriyordu; bu beşinde MRI değeri korundu (bölüm 2.4); PCCT değerleri bu uzlaşıdan sonra bağımsız ölçümler olarak korunmadığından, PCCT ile MRI arasında resmi bir uyum analizi yapılamadı ve uyum betimleyici olarak bildirildi. Arşivlenmiş EID-CT veri setlerinin hedefli retrospektif yeniden değerlendirilmesinde, 46 referans lezyonun 45’i yeniden değerlendirildi; belirsiz referans çapına sahip lezyon dışarıda bırakıldı ve bu amaçla her bir birleşik lezyona bireysel bir MRI çapı atandı. Lezyonların yerini bilmek kaydıyla EID-CT’de bile ölçülemeyen 8 lezyon (17,8%) vardı; marjları ayrılabilirdi ve bu lezyonların MRI çapları sırasıyla 4, 4, 5, 5, 6, 7, 10 ve 12 mm (medyan 5,5 mm, çeyrekler arası açıklık 4,8–7,8 mm) iken, ölçülebilen 37 lezyon için medyan 17 mm (çeyrekler arası açıklık 10–30 mm) bulundu (Mann–Whitney P < 0,001). 10 mm’den küçük 13 lezyonun 6’sı hedefli incelemede ölçülemeyken, 10 mm ve üzeri 32 lezyonun 2’si ölçülemiyordu (Fisher’ın kesin P = 0,004). Ölçülebilen 37 lezyon için EID-CT çapları MRI referansı ile yakın uyum gösterdi: ortanca fark +0,19 mm (95% IG −0,69 ile +1,07), 95% uyum sınırları −5,0 ile +5,4 mm, ICC 0,98, Pearson r = 0,98; oransal sapma olmadan (P = 0,11) 37 farkın 36’sı 5 mm içindeydi (
Şekil 8
10 mm’nin altında, EID-CT çapı sabit biçimde +2,1 ± 0,7 mm fazla ölçtü; MRI’da 7–9 mm ölçülen altı lezyon EID-CT’da 10 mm olarak kaydedildi; tümü göz önüne alındığında, 37 lezyonun 7’si iki modalitede 10 mm RECIST eşiğinin zıt yanlarına düştü. Bu yeniden değerlendirme, kör oturumlarda kaçırılan lezyonlarla okuma-okuma eşleşmiyor: oturumlarda algılama için yalnızca bir lezyonun doğru hepatik segmente raporlanması yeterliydi, oysa hedefli inceleme ölçülebilir enough sınırların belirlenebilir olması gerektirdiğinden, kör oturumlarda üç okuyucunun da raporladığı birkaç santimetrenin altındaki metastaz hedefli incelemede ölçülemedi. Bu nedenle iki analiz farklı sorulara yanıt veriyor — okuyucu algılaması ve EID-CT’da ölçülebilirlik — ve lezyon-lezyon örtüşmeleri beklenmiyor. PCCT’yi de içeren ölçüm uyumuna dair üçlü bir karşılaştırama yapılamadı (bölüm 4.6).
Şekil 8
4 Tartışma
4.1 Ana bulgular
Bu kör, hastanın kendi içindeki karşılaştırmada, MRI temelli konsensüs referans standardına göre foton sayıcı dedektör CT, lezyon başına %100 duyarlılığa ulaştı; her oturumda ve her okuyucuda tüm metastazları saptarken, enerji integralleyen dedektör CT aynı lezyonları aynı hastalarda %88,4 yakaladı. Tüm 16 uyumsuz okuma PCCT lehineydi. Belirginlik beş puanlı ölçekte yaklaşık bir tam puan, tanısal özgüven ise üçte bir puan arttı; büyük etki boyutlarıyla bu iyileşme, farklı eğitim aşamalarında bulunan üç okuyucu tarafından bağımsız olarak tekrarlandı.
Designi oluşturan üç özellik, bu bulguları daha az değil, daha çok dikkat çekici kılar. Birincisi, karşılaştırma hastanın kendi içindeki karşılaştırma niteliğindedir: her hasta kendi kontrolü işlevini görmüş, indeks testlerin her ikisinden bağımsız bir referans standardı kullanılmış ve bu fark hasta grubundaki farklılıklara bağlanamamıştır. İkincisi, okuyucular karaciğeri metastasların sayısı veya konumu hakkında bilgi olmadan, yalnız başına taramış; raporladıkları şey ile referans haritası arasındaki uyum — segmentel konum dahil — tüm oturumlar kilitlendikten sonra belirlenmiştir; bu nedenle tespit oranları, bilinen bir lezyon listesinin doğrulanmasından çok, yönlendirilmemiş bir tarama görevini yansıtmaktadır. Üçüncüsü, PCCT 65–70 keV sanal monokromatik enerji değerlerinde okunmuştur — bu değer, konvansiyonel çoklu enerji (polychromatic) edinimiyle en yakın biçimde eşleşen ayar olup, literatürde hipovasküler hepatik lezyonlar için en uygun olarak gösterilen 40–50 keV değildir. Bu nedenle, elde edilen üstünlük, PCCT’nin bu ortamdaki üstünlüğünü açıklamak için sıkça dile getirilen spektral yeteneğin kullanılmamasıyla sağlanmıştır; düşük keV yeniden yapılandırmalarının, burada ölçülen etkinin üzerine kontrast temelli ek kazanımlar ekmesi beklenmektedir.
Dördüncü, protokolle ilgili bir düşünce aynı yöne işaret eder. Karşılaştırma kolu 100 kV’de, PCCT kolu ise 140 kV’de elde edilmiştir. İyodun kütlesel zayıflama katsayısı foton enerjisi düştükce keskin biçimde arttığından, 100 kV’lik bir çoklu enerji demeti, EID-CT’ye lezyon-parankim kontrastında bir üstünlük sağlar, yoksa zaten. Gözlemlenen etkinin yönü, bu nedenle iyod kontrastıyla açıklanması zor görünüyor. Doğrudan foton sayımının daha düşük görüntü gürültüsünü, 0.4 mm yeniden yapılandırmaların daha ince uzaysal örneklemesini ya da her ikisinin birleşimini yansıtıyor olabilir; dilim kalınlığı, pitch ve yeniden yapılandırma filtresi de kollar arasında farklılık gösterdiği için tasarımımız, bu avantajı bu faktörler arasında paylaşamaz. Bu nedenle gözlemlenen avantaj, PCCT sisteminin ve onun rutin yeniden yapılandırma protokolünün bir özelliği olarak değerlendirilmeli, yalnızca dedektörün özelliği olarak değil (bölüm 4.6).
4.2 Mevcut kanıtlarla ilişki
Sonuçlarımız, günümüze kadar neredeyse tamamen görüntü kalitesi yerini tutan ölçütlerden oluşan bir literatürü genişletiyor. Bette ve arkadaşları, PCCT’de hepatik metastazların CNR değerinin düşük keV değerinde zirveye ulaştığını ortaya koydu (); Racine ve arkadaşları, fantom üzerinde simüle edilmiş hasta boyutları ve dozlar için optimal monoenerjiyi tanımladı (); Moos ve arkadaşları ise günümüze kadar yapılan en büyük CRLM’ye özgü seride (117 hastaya, 227 lezyona) 40 keV VMI’nın CNR’yi maksimize ettiğini, iyod haritalarının ise parankim-lezyon oranını maksimize ettiğini, 50 keV’in ise öznel olarak tercih edildiğini gösterdi (). Bu çalışmaların hiçbirinde aynı hastalarda bir EID-CT karşılaştırıcısı yer almadı ve hiçbirinde bir tespit uç noktası kullanılmadı; hepsinde analiz edilen lezyonların önceden var olduğu biliniyordu. Moos ve arkadaşları, PCCT’nin CRLM’de MR’ın duyarlılığına yaklaşabileceği sorunu açık bir soru olarak belirledi (). Mevcut çalışma, bizim bilgilerimize göre, o sorunu bir tespit uç noktası ve MR temelli referans standardı ile ele alan ilk in-vivo, intra-patient okuyucu çalışmasıdır.
PCCT için yapılan tek önceki kapsamlı tespit çalışması, Wildman-Tabriner ve arkadaşları tarafından in silico olarak yürütülmüştür; 50 antropomorfik fantom ve 0,4–1,5 cm boyutlarında 183 simüle edilmiş lezyon içeren sanal görüntüleme çerçevesi kullanmış ve PCCT için genel duyarlılığın %82,1, EID-CT için ise %77,6 olduğunu (P < 0,001) bildirmiştir; düşük dozda bu göreli avantaj daha büyüktür (). Bizim bulgularımız onların yönüyle uyumludur; büyüklük farklıdır ve bu fark öğreticidir. Sanal deney, 4 mm’ye kadar lezyonları, sabit ve kasıtlı olarak zorlu bir lezyon-arka plan kontrastıyla üretmiş ve bu nedenle her iki kolda mutlak duyarlılıklar belirgin şekilde tavanın altındaydı. Bizim referans lezyonlarımız, metastatik hastalığı yerleşmiş hastalarda MR ile saptanmış gerçek metastazlardı; ortanca çapları 12 mm’ydi ve bu popülasyonda PCCT, referans standardının tavanına ulaştı. İki çalışma tamamlayıcı olarak okunmalıdır: sanal deney, dedektörün kontrollü koşullarda gerçek bir algısal avantaj sağladığını ortaya koyar ve güncel çalışma, rutin klinik protokollerle taranmış gerçek hastalarda da bir avantaj gözlemlendiğini gösterir; ancak bizim verilerimizde bu avantaj, rekonstrüksiyon parametrelerinin katkısından ayrılamaz.
Bulgularımız, kendi önceki çalışmalarımızın hem uyumlu hem de onu genişletmektedir. Gastrointestinal malignitelerde PCCT üzerine yaptığımız tarama derlemesinde, hepatik metastazlar için klinik kanıt tabanı o sıralarda yalnızca görüntü kalitesi ölçümlerinden oluşan tek bir çalışmadan ibaretti ve biz de in-vivo tespit verilerinin olmamasını başlıca boşluk olarak belirledik (). Hepatobilyo-pankreas bölgesinde yaptığımız eş hastalı çalışma (intra-patient) çalışmasında ise PCCT, altı anatomik parametrenin tümünde üçüncü nesil çift kaynaklı EID-CT’ye göre anlamlı düzeyde yüksek Likert puanları elde etti; ortalamaya dayalı iyileşmeler 0,89-1,32 puan arasında değişti ve okuyucudan bağımsız tekrarlanabilirlik bildirildi (). Burada gözlemlenen belirginlik kazancı (+1,04 puan) tam olarak bu aralığa düşmektedir; bu da, aynı bölümde, aynı iki tarayıcı üzerinde gerçekleştirilen iki okuma görevi arasında iç tutarlılık denetimi açısından güven vericidir. İki kohort birbirini kapsamaz: Hiçbir hastanin iki çalışmaya da dahil olması söz konusu değildir; eş hastalı çalışma pankreas, bilyer ve hepatik göstergelerle görüntülenen hastaları ele alırken, güncel kohort yalnızca kolon-rektum adenokarsinom ve hepatik metastazı olan hastalardan oluşmaktadır.
Aynı örüntü — PCCT’nin okuyucu düzeyindeki avantajının gözlemciler arasında tekrarlanabilir olması — pankreas adenokarsinomunda vasküler tutulum değerlendirmesinde de bildirilmiştir; bu çalışmada okuyucular arası uyum, PCCT ile orta düzeyden belirgin düzeye yükselmiştir (). Güncel çalışma, bu çalışmayı görüntü kalitesi uç noktasının tanısal bir nokta ile değiştirerek ilerletmektedir. Son olarak, sonuçlarımızın yönü, Müller ve arkadaşlarının, LI-RADS kategorilendirmesinde hepatik lezyonlar için PCCT’nin EID-CT’ye göre MRI ile daha yüksek uyum gösterdiğini gözlemlemesiyle örtüşmektedir; bu da spektral, yüksek çözünürlüklü CT’nin hepatik onkolojide CT ile MRI arasındaki tanısal boşluğu daralttığına dair daha geniş hipotezi desteklemektedir.
4.3 Klinik çıkarımlar
CRLM’de klinik açıdan önemli olan lezyon değil, hastadır; özellikle cerrahi ve onkolojik kararların alındığı lezyon haritasının tamamlığıdır. Verilerimizde, EID-CT değerlendirmelerinin beşte biri referans lezyon sayısına ulaşamazken, PCCT her değerlendirmede tüm lezyon yükünü doğru biçimde yansıtmıştır. Bu gözlem, yerleşik, çoğunlukla önceden tedavi görmüş metastatik hastalığı olan ve medyan lezyon boyutu 12 mm olan hastalarda yapılmıştır; büyüklüğü, lezyonların daha az ve daha küçük olduğu yeni tanı renal kanserin evrelemesine dışarıdan aktarılamaz; bu iki teknik de tavanın daha uzağında çalışır. Böyle bir alt sayımın çalışılan hastalarda yönetimi değiştirip değiştiremeyeceği bu çalışmadan ortaya konulamaz: her hastada eşzamanlı karaciğer MR’ı, önerildiği gibi hepatic lezyon yükünün değerlendirilmesi ve nicellenmesinde referans olarak kullanılmıştır; böylece her iki CT incelemesi de cerrahi veya ablasyon planlamasında kullanılmamış ve EID-CT’de kaçırılan lezyonların tedaviyi etkileme fırsatı olmamıştır. Dolayısıyla alt sayımın sonuçları burada hipotektir ve literatürde betimlenen şunlardır: rezektabil olmayan bir hastanın cerrahi adayı olarak sunulması, geride hastalık bırakan parankim koruyucu rezeksiyon veya sonraki yanıtı yanlış yansıtan bir taban. ESMO kılavuzu, CT’nin tanınmış duyarlılığının düşük olması nedeniyle metastazların potansiyel olarak rezektabil veya ablasyona uygun olduğu durumlarda karaciğer MR’ını önermektedir. Bulgularımız, PCCT’nin bu açığın bir kısmını geri kazanma olasılığını gündeme getirmektedir; bu, yalnızca CT ile evrelenen ve MR’a ulaşmayan çok sayıda renal kanser hastası için en büyük önem taşıyabilir; ancak tasarımımız MR’ın MR’ı yerine geçip geçmediğini test edemez ve etmez, çünkü MR’ı referans standardının omurgasıydı ve dolayısıyla yapısal olarak yanlış olma fırsatına sahip değildi.
İkinci gözlem, algulamadan çok ölçüme ilişkindir. RECIST 1.1’e göre yanıt değerlendirmesi, ardışık muayeneler ve görüntüleme yöntemleri arasında tek boyutlu ölçümlerin tekrarlanabilirliğine dayanır. İki enerjili BT’den düşük-keV sanal monoenetik görüntülerde CRLM için karşılaştırılabilir ölçüm güvenilirliği bildirilmiş olup, her PCCT örneklemesinden elde edilebilen kantitatif iyodin metrikleri bunu morfolojiden, perfüzyona dayalı yanıt kriterlerine kadar genişletebilir. Çalışmamız ölçüm uyumunu proaktif olarak sınamak için tasarlanmadı; yine de 3.8 bölümünde bildirilen hedefli retrospektif yeniden değerlendirmenin, her iki yöntemde de ölçülebilir lezyonlar için EID-BT ve MR çapları arasında yakın uyum (uyum sınırları yaklaşık ±5 mm) gösterdiği, ayrıca 10 mm RECIST eşiğini aşarak 37 lezyondan 7’sini kaydıran EID-BT’de santimetrenin altındaki lezyonların sistematik olarak aşırı değerlendirildiği görüldü. PCCT ve MR çapları arasındaki betimleyici uyum (40 lezyondan 35’inde aynı, diğerlerinde 3 mm içinde) umut vericidir; ancak PCCT’nin ölçüm tekrarlanabilirliğini artırıp artırmadığı, üç yöntemde de bağımsız olarak elde edilmiş, körlü ölçümler gerektiren, hâlâ yanıtı belirsiz bir sorudur.
İki pratik çıkarım sonuçlanır. Birincisi, her iki teknolojiyi de kullanan bölümlerde, bilinir veya şüpheli kolon-rektum karaciğer metastazı olan hastalar — özellikle lokal tedavi açısından değerlendirilenler — makul biçimde foton sayıcı tarayıcı için aday gösterilebilir; bu, daha önce görüntü kaliteliği gerekçesiyle ileri sürdüğümüz ve söz konusu çalışmanın, klinik etki kanıtı gelinceye kadar, duyarlılık uç noktasından ön destek sağladığı bir argümandır. İkincisi, avantajımızın konvansiyonel-eşdeğer monoenetiklerde elde edilmesi, protokol yeniden tasarımı olmaksızın rutin rekonstrüksiyonlarla elde edildiği; okuma iş akışına eklenen 40–50 keV VMI ve iyodin haritalarının, Moos ve arkadaşlarının önerdiği gibi, ek kazançlar sağlayabileceği söylenebilir.
4.4 Okuyucu deneyimi ve genç okuyucunun performansı
PCCT’nin dikkat çekicilik üstünlüğü deneyim düzeyleri arasında anlamlı biçimde farklılaşmadı ve tam tersi yönde en az deneyimli okuyucuda daha büyük eğilim gösterdi; bu, eş çalışmaımızda () gözlemlenen okuyucudan bağımsızlık özelliğini yansıtıyor ve avantajın görüntülerin fiziksel özelliklerinden kaynaklandığından çok daha az deneyimli okuyucuda daha belirgin olduğunu, dolayısıyla faydanın uzman kalıp tanıma yerine görüntülerin fiziksel özelliklerinden geldiğini düşündürüyor. Tanısal güvence açısından görülen bu ayrışma — iki deneyimli okuyucuda büyük bir artış, genç okuyucuda ise çok daha küçük bir artış (hasta içi korelasyon dikkate alındıktan sonra P = 0.004) — yeni bir gözlem ve yorum gerektiriyor.
Genç okuyucu her iki kolda da en düşük dikkat çekicilik ve güvence puanlarını verdi, ancak en yüksek EID-CT tespit oranını bildirdi; lezyonları neredeyse algılanamaz derecede puanlasa da var olarak kaydetti. Bu verilerle uyumlu iki yorum vardır. İlki gerçek duyarlılıktır: parankimi daha kapsamlı biçimde inceleyen ve ince bir hipodensiteyi kolayca sahte lezyon olarak görmezden gelme eğilimi daha az olan bir okuyucu, gerçekten daha fazla lezyon tespit edebilirken bu lezyonlar hakkında belirsizliğini koruyor olabilir. İkincisi, daha gevşek bir karar eşiğidir; aynı davranış hem ek doğru pozitif hem de ek negatif sonuç üretir.
Tasarımımız bu iki olasılık arasında hüküm veremez, çünkü referans lezyonla eşleşmeyen işaretler çalışma veritabanında saklanmadığından, gevşek bir eğik eşik verilerimizde ölçülebilir bir ceza taşımaz. Bu iki olasılığı ayırt etmek, her işaretin kaydedildiği serbest yanıt tasarımını gerektirir ve bizce bu, bu çalışmanın bir sonraki aşaması için en önemli hedefdir.
4.5 Anlaşmazlık paradoksu
ICC değerinin PCCT’de EID-CT’e göre daha düşük çıkmasının, tüm okuyucuların lezyonları tespit etmesine rağmen, büyük ölçüde istatistiksel bir yanıltıcı olduğunu ve açıkça tartışılması gerektiğini vurgulamak önemlidir; çünkü bu bulgu kolayca yanlış anlaşılabilir ve eş çalışmaımızda ICC’nin PCCT için daha yüksek olduğu bulgusuyla çelişmektedir. Sınıflar arası korelasyon katsayısı, toplam varyansın konular arasındaki farklardan kaynaklanan oranını ifade eder. Bir görüntüleme yöntemi lezyonların neredeyse tamamını sıralı ölçeğin en üst iki kategorisine sıkıştırğında, lezyonlar arası varyans daralır ve katsayı, mutlak anlamda okuyucular en az aynı derecede uyumlu olsa bile düşer — oysa belirginlik verileri tam olarak bunu göstermektedir (lezyonlar arası SD 0.885 → 0.476; lezyon içi SD 0.558 → 0.504; bir puan içinde uyum 92.0% → 95.7%). Hepatobiliar-pankreas çalışmalarında her iki kollaki puan aralığı geniş kalmış ve tavan etkisi oluşmamıştır.
Tanısal güvence açısından tablo yalnızca kısmen aynıdır. Burada da aralık kısıtlaması söz konusu olsa da, rastlantısal gürültüden değil, 3.6 ve 3.7 bölümlerinde betimlenen genç okuyucunun sistematik sapmasından kaynaklanan gerçek bir uyumsuzluk bileşeni sürmektedir; ICC(2,1) mutlak uyumunu değerlendirdiği için tam da bu tür bir okuyucu sapmasına duyarlıdır.
Bu durumdan çıkarılacak iki temel ders şudur: ICC yalnızca puan dağılımı farklı görüntüleme yöntemleri arasındaki uyumu karşılaştırmak için kullanılmamalı; varyanstan bağımsız betimleyicilerle desteklenmeli ve ikili sonuçlar için Gwet’in AC1’i gibi yaygınlıktan etkilenmeyen katsayılarla birlikte değerlendirilmelidir; ayrıca ICC’deki bir düşüş, bir yanıltıcı olarak görmezden önce okuyucular arasındaki sapmaların incelenmesini gerektirir.
4.6 Sınırlamalar
Bulgularımızın yorumlanmasını birkaç kısıtlama belirler. İlk ve en önemlisi, okuyucular metastazların sayısı veya konumu hakkında herhangi bir ipucu olmaksızın karaciğeri taramış olsa da, referans lezyonla eşleşmeyen bulgular çalışma veri tabanına dahil edilmemiştir. Bu nedenle yanlış-pozitif oranları, özgüllük ve duyarlılıkla yanlış alarmlar arasındaki denge değerlendirilememiş; dolayısıyla PCCT’de %100’lük bir tespit oranı, ölçülmemiş bir çalışma noktasında sabit bir referansa karşı duyarlılık olarak okunmalı, tanısal doğruluk olarak değil. En bilgilendirici bir sonraki adım, her iki kolda da her işaretin kaydedildiği, kaçırmalar ve yanlış alarmları birlikte cezalandıran ölçüm değerlerini sağlayan serbest yanıt (FROC/JAFROC) tasarımından geçer; bu tasarım, genç okuyucunun yüksek EID-CT tespit oranının duyarlı mı yoksa gevşek bir eşik mi yansıttığı sorusunu da yanıtlayabilir.
İkinci olarak, örneklem küçük (15 hastası, 46 lezyonu, 3 okuyucu) ve tek merkezli olup tek bir üretici platformundan elde edilmiştir; PCCT, referans standardın üst sınırına ulaşmış olup bu durum 100%’den ne kadar daha iyi olabileceğine dair bir tahmini imkansız kılmakta ve kollar arasındaki farkın etrafında geniş güven aralıkları vermektedir (bootstrap %95 GA 1,6–24,1 puan). Ayrıca, tam ve zaman olarak eşleştirilmiş görüntüleme üçlüsü gereği, taramaya alınan 142 hastanın 127’si dışlanmıştır; bunun çoğu muayene zamanlamasından dolayıdır (bölüm 2.2); bu durum eşleştirilmiş karşılaştırmanın iç geçerliliğini korumayı amaçlasa da, ortaya çıkan kohort birkaç yönden rutin evreleme popülasyonundan farklıdır. Tüm hastalarda yerleşik, çoğunlukla ön tedavi görmiş hepatik metastatik hastalık bulunmakta ve hastabaşı ortalama 3,1 lezyon vardır; tekrar muayene her durumda karaciğerle ilgili olmayan klinik ya da şüpheli bir komplikasyon (yükselmiş inflamatör belirteçlerle şüpheli koleksiyon, şüpheli kanama veya karın ağrısı) üzerine tetiklenmiş olup bu hastaları rutinsel takipten daha yoğun bir bakım aşamasına yerleştirmektedir; ve onkolojik kararlılık gereği hızlı ilerleyen hastalıklar dışlanmıştır. Böyle hastalarda tedaviye bağlı parankim değişiklikleri her iki teknikte de lezyon belirginliğini azaltmaya eğilimindedir ve bu kohortta PCCT tarafından ulaşılan üst sınır, başlangıç evrelemesinde daha az ve daha küçük lezyonu olan hastalarda beklenmez. Bu nedenle mutlak duyarlılık değerleri ve muhtemelen farkın büyüklüğü burada çalışılan klinik durum ötesinde genellenmemelidir; ancak dışlama kriterleri muayene zamanlaması ve protokol karşılaştırılabilirliği üzerine işlemiş, görüntüleme bulguları üzerine değil, böylece lezyon belirginliği açısından bir seçim gerçekleşmemiştir. Bu bulgunun daha büyük, mümkünse çok merkezli bir kohortta tekrarlanması gerekmektedir.
Üçüncüden, iki BT muayenesi eşzamanlı değildi. Her hastada bu muayeneler takvim yılı açısından aynı ay içine düşmüş olsa da — eşleştirilmiş çalışmalar, klinik ya da şüpheli bir komplikasyon nedeniyle ortaya çıkan acil tekrar BT ile ortaya çıkmıştı ve hastalar dokümantasyonlu onkolojik stabilite ile seçildi, arada tedavi ya da karaciğer müdahalesi bulunmaktaydı — edinimler arasındaki küçük biyolojik değişim resmen hariç tutulamaz; kısa, ay içindeki bu aralık yine de böyle bir değişimin fırsatını sınırlar ve muayeneleri protokol ile tanımlanan aralığın dışında kalan hastalar, arada ilerlemeye bağlı kafa karışıklığını (konfonder) önlemek amacıyla özel olarak dışlandı. Böyle bir yanlılığın yönü öngörülemez, çünkü lezyonlar aynı ölçüde daha belirgin ya da daha az belirgin hale gelebilirdi ve yalnızca bir kola tamamen sınırlandırılmış bir farkı açıklaması beklenmez.
Dördüncü ve en kapsamlı biçimde çalışma, iki dedektör yerine iki rutin klinik protokolü karşılaştırmaktadır. Protokoller kontrast maddesi, doz, enjeksiyon hızı ve faz zamanlaması açısından eşitlenmiş ancak edinme ve yeniden inşalama parametreleri açısından eşitlenmemiştir: dilim kalınlığı (PCCT için 0.4 mm, EID-CT için 1.0 mm), tüp voltajı (140 ile 100 kV arası), pitch (0.8 ile 0.6 arası) ve yeniden inşalama çekirdeği (Br40 ile Br44) her iki tarayıcının klinik rutin ayarlarını yansıtarak birbirinden farklıydı. Alan örneklemesindeki 2.5 katlık fark, dedektör teknolojisinden bağımsız olarak gözlemlenen avantajın önemli bir kısmını tek başına açıklayabilir. Dedektör etkisini izole edecek analiz — PCCT verilerinin 1.0 mm’de yeniden inşa edilip aynı kör koşullar altında okunması — mevcut çalışmaya eklenememiştir: yeni yeniden inşalamaları oluşturmak için gereken ham projeksiyon verileri kohortun bir kısmı için tarayıcıda artık saklanmamakta ve daha temel olarak, inceleme süreci boyunca tüm okuyucular ve panel üyeleri harita referansına ve metastazların kimliğine ve konumuna dair körlemelikten çıkarılmıştır; dolayısıyla bu hastaların herhangi bir yeniden okuması, yardım alınmayan bir arama yerine bilinen lezyonların doğrulanması olurdu ve birincil analizle karşılaştırılabilir olmazdı. Körlemeli, eşit kalınlıkta bir karşılaştırma, devam eden prospektif çalışmalarımızın tasarımını oluşturmaktadır. Sonuçlarımız dolayısıyla PCCT sisteminin klinik uygulamada kullanıldığı biçimde bir avantaj göstermektedir ve bu avantajın foton sayıcı dedektöre kendisi nedeniyle atfedilebileceğini göstermemektedir. 4.1 bölümünde belirtildiği gibi, tüp voltajı farkı zıt yönde etki etmekte ve olsa olsa karşılaştırıcıyı desteklemektedir; ancak bu katkıları ayırt edebilecek yalnızca eşit parametreli edinme ve yeniden inşalamalardır ve eşit kalınlıkta PCCT yeniden inşalamalarının körlemeli olarak okunması en doğrudan sonraki adımdır.
Beşinci olarak, okuyucular resmi biçimde tarayıcı türünden körletilmiş olsa da, foton sayıcı görüntülerin karakteristik görünümü örtük bir tanıma mümkün kılmış ve bu da iç hastalı tasarımında hiçbir körlemeli prosedürle tamamen ortadan kaldırılamayan bir beklenti yanlılığını ortaya çıkarmıştır.
Altıncı olarak, lezyon boyutu yalnızca kısmen karakterize edilebilmiştir. Değerlendirilebilir referans çapları 46 lezyonun 40’ında mevcuttu ve EID-CT’de kaçırılan sekiz lezyonun yalnızca beşinde mevcuttu. Bu beş lezyonun boyutu, iki teknikle de saptanan lezyonların boyutundan farklı değildi (bölüm 3.2) ve dikkat çekicilik kazancı boyuttan bağımsızdı (bölüm 3.3); ancak bu kadar az sayıda lezyon kaçırıldığı için bu analizler yeterli güce sahip değil ve keşif niteliğindedir; bu nedenle çalışma, PCCT’nin saptama avantajının lezyon boyutundan bağımsız olup olmadığını belirtemez. EID-CT’deki lezyon boyutu, okuma oturumlarının ardından referans haritasının bilgisiyle gerçekleştirilen hedefli bir retrospektif yeniden değerlendirmenyle karakterize edilebilmiştir (bölüm 3.8). Bu, kör oturumlarda gerçekleştirilen yardımı aranandan farklı bir görevdir, tek bir körlenmemiş okuyucu tarafından gerçekleştirilmiştir ve lezyon-lezyon hangi okumaların kaçırdığını göstermez; bu sınırlama içinde, EID-CT’de ölçülemeyen metastazların büyük ölçüde santimetrenin altındaki lezyonlar olduğunu göstermektedir; dolayısıyla dikkat çekicilik analizinin öne sürdüğü PCCT avantajının boyuttan bağımsızlığı saptamaya genellenemez ve PCCT’nin avantajının lezyon boyutundan, dikkat çekicilikten ya da her ikisinden mi kaynaklandığı belirsizliğini korumaktadır. PCCT çapları ise 40 lezyonun 35’inde MRI referansıyla aynıydı ve geri kalan beşinde 3 mm içindeydi; ancak okuma oturumlarının ardından MRI değeriyle uzlaştırıldılar, bağımsız ölçümler olarak korunmadılar; aynı uzlaştırıcı körlenmemiş araştırmacının, MRI değerlerini elinde gerçekleştirerek PCCT veri setlerini retrospektif olarak yeniden ölçmesi, referansı yapısı gereği yeniden üretirdi ve bu nedenle denenmedi; bu yüzden PCCT, EID-CT ve MRI arasındaki ölçüm uyumunun üçlü karşılaştırması gerçekleştirilemedi. EID-CT ve MRI arasındaki ölçüm uyumu, ölçülebilen lezyonlar için yakındı; ancak EID-CT’deki santimetrenin altındaki lezyonların sistematik olarak aşırı tahmini ve 10 mm RECIST eşiği boyunca bir lezyonun beşten birinin yeniden sınıflandırılması, tedavi yanıtı değerlendirmesi açısından önemlidir ve ileriye dönük bir tasarım gerektirir
her bir modalitenin bağımsız olarak ölçüldüğü ve diğerlerinden kör olunduğu biçimde değerlendirilmiştir.
Son olarak, MRI referans standardın omurgasını oluşturmuş, karşılaştırma kolu olarak değil. Çalışma dolayısıyla her CT teknolojinin MRI ile tanımlanan hastalık yüküne ne kadar yaklaştığını nicelendirir; ancak PCCT ile MRI arasında eşdeğerlik kuramaz ve MRI tarafından kaçırılan metastazları tespit edemez. Ayrıca çalışma klinik etkiyi de ölçmez: Her hastada hepatik hastalık yükü o anda çekilen MRI üzerinde değerlendirilip nicelendirildiği için, EID-CT’de kaçırılan lezyonların tedaviyi etkileme fırsatı olmamış, bölüm 4.3’te tartışılan çıkarımlar hipotez düzeyinde kalmıştır.
5 Sonuç
Bu ön görünümlü hastaiçi çalışmada, foton sayıcı dedektör CT, MRI temelli konsensüs referans standardı ile tanımlanan her büyük bağırsak karaciğer metastazını saptarken, üçüncü nesil çift kaynaklı enerji entegre eden dedektör CT, aynı hastalardaki lezyonların %88,4’ünü saptamış, beş hastadan birinde en az bir metastazı kaçırmıştır. Yanlış pozitif bulgular kaydedilmediğinden, bu sonuçlar MRI temelli bir referansa karşı duyarlılıkta bir artış göstermekte, toplam tanısal doğrulukta bir artış değil; PCCT’in daha yüksek duyarlığının kabul edilebilir bir yanlış pozitif oranıyla birlikte geldiği serbest yanıt tasarımında henüz belirlenmelidir. PCCT ayrıca beş puanlı ölçeklerde lezyon belirginliğini yaklaşık bir puan, tanısal özgünlüğü ise iki üçüncü puan iyileştirmiş; farklı deneyimlere sahip üç okuyucuda tutarlı biçimde ve okuyucular arası tanıda oybirliğine ulaşmıştır. Bu artışlar, düşük-keV yeniden yapılandırmalarına başvurulmadan ve karşılaştırma protokolü daha düşük tüp voltajında elde edilmiş olsa da, 65–70 keV’de konvansiyonel-eşdeğer sanal monoenetiklerde elde edilmiştir. İki kolonun farklı klinik rutin protokollerle — özellikle 0,4 ile 1,0 mm kesit kalınlığı, buna pitch ve kernel — elde edildiği ve yeniden yapılandırıldığından, sonuçlar PCCT sisteminin ve yeniden yapılandırma ayarlarının bütünü olarak performansını yansıtmakta ve yalnızca foton sayıcı dedektöre atfedilememektedir.
Foton sayıcı CT, büyük bağırsak karaciğer metastazlarında CT ile MRI arasındaki uzun süredir var olan saptama açığını daraltabilir; ameliyat adayılığı ve temel evreleme doğruluğu açısından ise henüz denenmemiş etkileri olabilir. Doğrulama artık serbest yanıt okuma tasarımlarıyla, eşleşyen yeniden yapılandırma parametreleriyle ve nihayetinde hastaya ilgili sonuçlarla büyük çok merkezli çalışmalar gerektirmektedir.
Açıklamalar
Veri erişim açıklaması
Bu makalenin sonuçlarını destekleyen ham veriler, gereksiz bir şart koşulmadan yazarları tarafından erişime sunulacaktır.
Ahlak açıklaması
İnsanlarla yürütülen çalışmalar, Güney-Batı Veneto Bölgesinin Etik Kurulundan onaylanmıştır. Çalışmalar, yerel mevzuat ve kurumsal gerekliliklere uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, bu çalışmaya katılmaya ilişkin yazılı aydılatılmış onamı vermiştir. Makaleye dahil edilen potansiyel olarak kişisel tanımlanabilir görüntülerin veya verilerin yayımlanması için bireylerden yazılı aydılatılmış onam alınmıştır.
Yazar katkıları
MDO: Gözetim, Yazım – inceleme ve düzenleme. LM: Veri yönetimi, Soruşturma, Yazım – özgün taslak. GF: Yazım – inceleme ve düzenleme, Soruşturma, Kavramsal tasarım, Gözetim, Doğrulama. MM: Veri yönetimi, Yazım – özgün taslak, Soruşturma. FS: Biçimsel analiz, Yazım – özgün taslak, Veri yönetimi, Yöntem, Kavramsal tasarım, Soruşturma. NC: Veri yönetimi, Yazım – inceleme ve düzenleme, Yazılım. ED: Veri yönetimi, Soruşturma, Yazım – özgün taslak. RDR: Görselleştirme, Yazım – inceleme ve düzenleme. GS: Yazım – özgün taslak, Veri yönetimi, Soruşturma. CL: Veri yönetimi, Yazım – inceleme ve düzenleme, Soruşturma. CC: Kaynaklar, Yazım – inceleme ve düzenleme, Doğrulama.
Finansman
Yazar(lar), bu çalışma ve/veya yayımlanması için herhangi bir finansal destek alınmadığını beyan etmiştir.
Tesekkürler
Yazarlar, CT protokolü standardizasyonu ve görüntü elde etmedeki yardımları için IRCCS Sacro Cuore–Don Calabria Hastanesindeki radyoloji teknisyenlerini teşekkür eder.
Çıkar çatışması
Yazar(lar), bu çalışmanın, potansiyel bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki olmadan yürütüldüğünü beyan etmiştir.
RDR adlı yazar, gönderim sırasında Frontiers’in editorial kurul üyesi olduğunu beyan etmiştir. Bunun, akran değerlendirmesi sürecinde ve nihai kararda herhangi bir etkisi olmamıştır.
Üretken yapay zeka beyanı
Yazarlar, bu makalenin oluşturulmasında üretken yapay zekanın kullanıldığını beyan etmiştir. Yazarlar, üretken yapay zekanın yalnızca metnin dil düzenlemesi için, dil bilgisi, açıklık ve okunabilirliği artırmak amacıyla kullanıldığını beyan etmektedir. İçerik, veri, analiz, yorum veya referans üretken yapay zeka tarafından üretilmemiştir.
Bu makaledeki şekillerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text) Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle üretilmiştir ve mümkün olduğunca yazarların incelemesini de içerecek doğruluk sağlanması için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorunu tespit ederseniz, lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini kesin olarak temsil etmeyebilir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.
-
Bray FL, Aversanne M, Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Soerjomataram I ve ark.
Küresel kanser istatistikleri 2022: 185 ülkede 36 kanser için dünya çapında insidans ve ölüm oranlarına ilişkin GLOBOCAN tahminleri. CA Cancer J Clin. (2024) 74:229–63. doi: 10.3322/caac.21834- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Manfredi S, Lepage C, Hatem C, Coatmeur O, Faivre J, Bouvier AM.
Renal kanserden gelen karaciğer metastazlarının epidemiyolojisi ve yönetimi. Ann Surg. (2006) 244:254–9. doi: 10.1097/01.sla.0000217629.94941.cf- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Cervantes A, Adam R, Roselló S, Arnold D, Normanno N, Taïeb J ve ark.
Metastatik renal kanser: Tanı, tedavi ve takip için ESMO Klinik Uygulama Kılavuzu. Ann Oncol. (2023) 34:10–32. doi: 10.1016/j.annonc.2022.10.003- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Niekel M, Bipat S, Stoker J.
Renal metastazların tanımda BT, MR görüntüleme, FDG PET ve/veya FDG PET/CT ile tanısı: Daha önce tedavi görmemiş hastaları içeren ön çalışmaların meta-analizi. Radiology. (2010) 257:674–84. doi: 10.1148/radiol.10100729- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Choi S, Kim S, Park S, Kim K, Lee J, Lee S, et al.
Renal metastazın tanısında BT, gadoxetate disodium ile güçlendirilen MR ve PET/CT’nin tanısal performansının sistematik derleme ve meta-analizi. J Magn Reson Imaging. (2018) 47:1237–50. doi: 10.1002/jmri.25852- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Vreugdenburg T, Ma N, Duncan J, Riitano D, Cameron A, Maddern G.
Karaciğer metastazlarının tespitinde hepatosit-spesifik gadoxetic asit (Gd-EOB-DTPA) ile güçlendirilen MR görüntüleme ve kontrastlı BT’nin karşılaştırmalı tanısal doğruluğu: Sistematik derleme ve meta-analizi. Int J Colorectal Dis. (2016) 31:1739–49. doi: 10.1007/s00384-016-2664-9- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Willemink M, Persson M, Pourmorteza A, Pelc N, Fleischmann D.
Foton sayan BT: Teknik ilkeler ve klinik beklentiler. Radiology. (2018) 289:293–312. doi: 10.1148/radiol.2018172656- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Rajendran K, Petersilka M, Hennig A, Blatt E, Schmidt B, Flohr T, et al.
İlk klinik foton sayan dedektör BT sistemi: Teknik değerlendirme. Radiology. (2022) 303:130–8. doi: 10.1148/radiol.212579- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
McCCough C, Rajendran K, Baffour F, Diehn F, Ferrero A, Glazebrook K, ve ark. Foton Sayıcı Dedektörlü BT’nin klinik uygulamaları. Eur Radiol. (2023) 33:5309–20. doi: 10.1007/s00330-023-09596-y
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
Leng S, Bruesewitz M, Tao S, Rajendran K, Halaweish AF, Campeau NG, ve ark. Foton sayıcı dedektörlü BT: ortaya çıkan bir teknolojinin sistem tasarımı ve klinik uygulamaları. Radiographics. (2019) 39:729–43. doi: 10.1148/rg.2019180115
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
Douek PB, Boccalini S, Oei EHG, Cormode DP, Pourmorteza A, Boussel L, ve ark. Foton sayıcı BT’nin klinik uygulamaları: öncü çalışmaların bir değerlendirmesi ve geleceğe bir bakış. Radiology. (2023) 309:e222432. doi: 10.1148/radiol.222432
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
Onishi H, Suboyama T, Nakamoto A, Ota T, Fukui H, Tatsumi M, ve ark. Foton sayıcı BT: karın görüntülemesinde teknik özellikler ve klinik etkisi. Abdom Radiol (NY). (2024) 49:4383–99. doi: 10.1007/s00261-024-04414-5
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
Graafen D, Müller L, Halfmann M, Über C, Hahn F, Yang Y, ve ark. Foton sayıcı dedektörlü BT, arterial faz karın taramalarının kalitesini iyileştirir: enerji integralleyen BT ile birebir karşılaştırma. Eur J Radiol. (2022) 156:110514. doi: 10.1016/j.ejrad.2022.110514
- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- Referansı makalede görüntüle
-
BetteS, DeckerJA, BraunFM, BeckerJ, HaertingM, HaeckelT ve ark.
Yeni nesil foton sayıcı dedektörlü BT’de sanal monokromatik görüntü yeniden inşaları üzerinde karaciğer metastazlarının en iyi görünürlüğü: keV ayarları ve BMI etkisi. Diagnostics (Basel). (2022) 12:1231. doi: 10.3390/diagnostics12051231- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
RacineD, MergenV, ViryA, FrauenfelderT, KadhiH, VitzthumV ve ark.
Foton sayıcı dedektörlü BT ile karaciğer lezyonlarının saptanması: farklı simüle edilmiş hasta boyutları ve radyasyon dozları için en iyi sanal monokromatik enerji. Invest Radiol. (2024) 59:554–60. doi: 10.1097/RLI.0000000000001060- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
MoosM, EmrichT, NguyenM, SteinmetzS, KloecknerR, HahnF ve ark.
Foton sayıcı dedektörlü BT ile kolon-rektum karaciğer metastazlarının analizi: spektral yeniden inşalama ile görüntülemenin optimize edilmesi. Cancer Imaging. (2026) 26:63. doi: 10.1186/s40644-026-01044-6- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
BaeJS, YoonJH, KimJH, HanS, ParkS, KimS.
Çok katmanlı spektral bilgisayamlı tomografiden elde edilen sanal monokromatik görüntüler kullanılarak kolon-rektum karaciğer metastazlarının değerlendirilmesi. Abdom Radiol (NY). (2025) 50:1624–32. doi: 10.1007/s00261-024-04635-8- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Wildman-TobrinerB, FeliceN, KaliszK, AllenB, ThomasS, KruseDE ve ark.
Foton sayıcı BT’nin karaciğer lezyonlarının saptanmasına duyarlılığı üzerindeki etkileri: sanal görüntüleme kullanan okuyucu çalışması. Radiology. (2025) 314:e241568. doi: 10.1148/radiol.241568- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Spoto F, De Robertis R, Monterubbiano L, Sala G, Demozzi E, Cicciò C ve ark.
Photon-counting CT in gastrointestinal malignancies: a scoping review. Eur J Radiol. (2026) 201:112905. doi: 10.1016/j.ejrad.2026.112905- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Foti G, Spoto F, Spezia A, Monterubbiano L, Sala G, Demozzi E ve ark.
Photon-counting CT for hepato-bilio-pancreatic imaging: a qualitative head-to-head comparison with third-generation dual-source CT: preliminary results. Radiol Med. (2026) 131:1461–71. doi: 10.1007/s11547-026-02261-6- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Gönen M, Panageas KS, Larson SM.
Statistical issues in analysis of diagnostic imaging experiments with multiple observations per patient. Radiology. (2001) 221:763–7. doi: 10.1148/radiol.2212010280- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Koo TK, Li MY.
A guideline of selecting and reporting intraclass correlation coefficients for reliability research. J Chiropr Med. (2016) 15:155–63. doi: 10.1016/j.jcm.2016.02.012- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Gwet KL.
Computing inter-rater reliability and its variance in the presence of high agreement. Br J Math Stat Psychol. (2008) 61:29–48. doi: 10.1348/000711006X126600- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Feinstein AR, Cicchetti DV.
High agreement but low kappa: I. The problems of two paradoxes. J Clin Epidemiol. (1990) 43:543–9. doi: 10.1016/0895-4356(90)90158-l- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Landis JR, Koch GG.
The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics. (1977) 33:159–74. doi: 10.2307/2529310- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Kim J, abud T, Huang C, lloret Del Hoyo J, Petrocelli R, Vij A, et al.
Inter-reader agreement of pancreatic adenocarcinoma resectability assessment with photon counting versus energy integrating detector CT. Abdom Radiol (NY). (2024) 49:3149–57. doi: 10.1007/s00261-024-04298-5- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Müller L, Jorg T, Stoehr F, Grunz JP, Graafen D, Halfmann MC, et al.
LI-RADS: concordance between energy-integrating computed tomography, photon-counting detector computed tomography and magnetic resonance imaging. Cancer Imaging. (2025) 25:99. doi: 10.1186/s40644-025-00922-9- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
-
Eisenhauer EA, Therasse P, Bogaerts J, Schwartz LH, Argent D, Ford R, et al.
New response evaluation criteria in solid tumours: revised RECIST guideline (version 1.1). Eur J Cancer. (2009) 45:228–47. doi: 10.1016/j.ejca.2008.10.026- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Lenga L, Lange M, Arendt C, Booz C, Yel I, Bodelle B, et al.
Measurement reliability and diagnostic accuracy of virtual monoenergetic dual-energy CT in patients with colorectal liver metastases. Acad Radiol. (2020) 27:e168. doi: 10.1016/j.acra.2019.09.020- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
- View reference in article
-
Sartoretti T, Mergen V, Jungblut L, Alkadhi H, Euler A.
Liver iodine quantification with photon-counting detector CT: accuracy in an abdominal phantom and feasibility in patients. Acad Radiol. (2023) 30:461–9. doi: 10.1016/j.acra.2022.04.021- Pubmed Abstract
- CrossRef
- Google Scholar
Summary
Keywords
rektum ve kalın bağırsak karaciğer metastazları, enerji entegre dedektör BT, lezyon saptama, onkolojik görüntüleme, foton sayıcı dedektör BT, okuyucu çalışması, sanal monoenetik görüntüleme
Atıf
Spoto F, Mazzilli M, Monterubbiano L, Sala G, Demozzi E, Longo C, Cicciò C, Cardobi N, De Robertis R, D’Onofrio M ve Foti G (2026) Hypovascular colorectal liver metastases with photon-counting detector CT versus energy-integrating detector CT: a blinded intra-patient comparison of routine clinical protocols using an MRI-anchored reference standard. Front. Oncol. 16:1955576. doi: 10.3389/fonc.2026.1955576
Kabul Tarihi
01 Ağustos 2026
Onay Tarihi
27 Ekim 2026
Yayın Tarihi
13 Kasım 2026
16 – 2026
Jiazheng Wang, Tianjin Üniversitesi, Çin
Huan Zhang, Shanghai Jiao Tong Üniversitesi, Çin
Nurullah Dağ, İnönü Üniversitesi, Türkiye
© 2026 Spoto, Mazzilli, Monterubbiano, Sala, Demozzi, Longo, Cicciò, Cardobi, De Robertis, D’Onofrio ve Foti.
Bu açık erişimli makale, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında dağıtılmaktadır. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahibinin(lerin) atıf edilmesi ve kabul edilen akademik uygulamaya uygun olarak bu dergideki orijinal yayının gösterilmesi şartıyla, diğer forumlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir. Bu koşullara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir.
*İletişim: Flavio Spoto, flaviospoto@hotmail.it
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve onların bağlı oldukları kuruluşların ya da yayıncının, editörlerin ve değerlendirenlerin görüşlerini kesin olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

