Özet
Arka Plan:
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve astım, bağışıklık sistemi kaynaklı iltihaplanmadaki düzensizliklerin hastalık ilerlemesi, alevlenmeler, hava yolu yeniden yapılanması ve tedavi farklılıklarında merkezi bir rol oynadığı kronik hava yolu hastalıklarıdır. Ancak bağışıklık sistemi iltihaplanması, KOAH ve astım kesişimindeki küresel araştırma manzarası ile ortaya çıkan araştırma eğilimleri henüz net değildir.
Amaç:
Bu çalışma, 2016’dan 2025’e kadar KOAH ve astım ile ilişkili bağışıklık sistemi iltihaplanması araştırmalarındaki küresel eğilimleri, bilgi yapısını, araştırma odak noktalarını, yeni gelişen araştırma trendlerini ve Çin-ABD arasındaki farklılıkları haritalandırmayı amaçlamıştır.
Yöntemler:
Yayınlar, 1 Ocak 2016 ile 31 Aralık 2025 tarihleri arasında Web of Science Core Collection’dan (WOSCC) elde edilmiştir. Başlangıçta tespit edilen 2660 kayıttan, inceleme sonucunda 1139 orijinal makale ve 723 derleme makalesini içeren 1862 yayın dahil edilmiştir. Veritabanları arası karşılaştırma için bir PubMed veri seti de oluşturulmuş; elde edilen 1189 kayıttan 709’u korunmuştur. Yayın eğilimleri, ülke, kurum ve yazar katkıları, en çok atıf alan makaleler, birlikte atıf yapılan referanslar, anahtar kelime eşzamanlılığı, tematik kümeler, ani artış gösteren terimler ve Çin-ABD alt grup örüntüleri analiz etmek için VOSviewer, CiteSpace ve R-bibliometrix kullanılmıştır.
Bulgular:
2016–2025 döneminde araştırma çıktıları genel olarak arttı. WOSCC kapsamındaki yıllık yayın sayısı 2016’da 158 iken 2025’te 226’ya yükseldi; PubMed kayıtları ise 54’ten 101’e çıktı. En çok yayını Çin (467) gerçekleştirdi, onu Amerika Birleşik Devletleri (374) izledi. ABD ile bağlantılı yayınlar daha yüksek atıf metriklerine sahipti: 17.336 atıf, 67 H-endeksi ve daha yüksek ortalama atıf sayısı. Imperial College London, Newcastle Üniversitesi ve Harvard Üniversitesi önde gelen kurumlar arasında yer aldı. Anahtar kelime ve kümeleme analizleri astım, KOAH, inflamasyon, hava yolu inflamasyonu, oksidatif stres, eozinofiller, biyobelirteçler ve hava yolu yeniden yapılanmasını temel araştırma konuları olarak ortaya koydu. Ani artış tespiti, Mendel rastgeleleştirme, ağ farmakolojisi, mepolizumab, NLRP3 inflazom ve faz 2a denemelerine yönelik araştırma ilgisinin arttığını gösterdi. Çin odaklı çalışmalar oksidatif stres, inflamatuar yanıtlar, akut alevlenme, metabolomik ve nedensel çıkarım konularına odaklanırken, ABD çalışmaları klinik denemeler, biyolojik ajanlar, eozinofilik inflamasyon ve immün hedefli tedavi ile daha yakından ilişkilendi. PubMed karşılaştırması genel olarak tutarlı eğilimler ve tematik örüntüler sergiledi.
Sonuç:
İmmün inflamasyon, KOAH ve astımdaki hastalık heterojenliğini ve hassas tedavi anlayışını kavramak için kilit bir çerçeve haline geldi. Gelecekteki çalışmalar karşılaştırmalı mekanistik araştırmaları, biyobelirteç keşfini, çoklu omik entegrasyonunu, hedefli tedaviyi ve klinik uygulamaya geçişi güçlendirmelidir.
1 Giriş
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve astım, dünya çapında en önemli kronik hava yolu hastalıkları arasında yer alarak önemli ölüm, engellilik ve sağlık sistemi yükleri oluşturmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre KOAH, 2023 yılında küresel ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer alarak yaklaşık 4 milyon can almışken, astım ise yaklaşık 363 milyon kişiyi etkilemiş ve aynı yıl içinde yaklaşık 442.000 ölüme yol açmıştır. KOAH ve astım etiyolojileri, hastalık seyirleri ve tedavi yanıtları açısından farklılık gösterse de her ikisi de kronik hava yolu iltihabı, hava akımı kısıtlılığı, alevlenmeler ve belirgin klinik heterojenlikle karakterize edilir (, ).
İmmün iltihap, KOAH ve astımın patogenezi arasında bağlantı kuran merkezi bir biyolojik çerçeveyi temsil etmektedir. KOAH genellikle sigara dumanı, hava kirliliği ve diğer zararlı etkenlere karşı anormal iltihabi yanıtlardan kaynaklanır; bu süreçte nötrofiller, makrofajlar, CD8+ T hücreleri, oksidatif stres, proteaz-antiproteaz dengesizliği ve düzensiz sitokin ağları rol oynar (, ). Astım ise hava yolu aşırı duyarlılığı, değişken hava akımı kısıtlılığı ve immün aracılı hava yolu iltihabıyla karakterizedir. Burada tip 2 iltihap, eozinofiller, IgE, IL-4, IL-5, IL-13 ve TSLP, IL-25 ve IL-33 gibi epitel kökenli alarminler başlıca mekanistik eksenleri oluşturur (, ). Bununla birlikte, tip 2 dışı astım, şiddetli astım ve nötrofilik hava yolu iltihabı, astımın tek bir endotip hastalık olmaktan ziyade immünolojik açıdan da heterojen olduğunu göstermektedir ().
Son yıllarda, KOAH ve astım arasındaki immün-inflamatuar örtüşmeye giderek daha fazla odaklanılmaktadır. KOAH hastalarının bir kısmında eozinofilik inflamasyon ve kortikosteroidlere yanıt görülürken, bazı astım hastalarında nötrofilik inflamasyon, kalıcı hava akımı kısıtlılığı ve hava yolu yeniden yapılanması gelişmektedir. Bu durumlar, astım-KOAH örtüşmesi, tedavi edilebilir özellikler ve hassas tıp kavramlarını desteklemektedir (, , ). Biyolojik ilaçlardaki ilerlemeler, kan eozinofilleri, fraksiyonel ekspiratuar nitrik oksit, sitokin hedefli tedaviler, multi-omik, mikrobiyom araştırmaları ve nedensel çıkarım yaklaşımları sayesinde immün inflamasyon araştırmaları, tanımlayıcı mekanizmalardan hastalık endotiplendirmesine, risk tahminine ve hedefli müdahalelere doğru evrilmektedir (–).
Bununla birlikte, mevcut çalışmalar genellikle tek bir hastalığa, immün yola veya terapötik hedefe odaklanmakta; immün inflamasyon, KOAH ve astım kesişimindeki genel bilgi yapısı ile ortaya çıkan eğilimler ise belirsizliğini korumaktadır. Bibliometrik analiz; yayın eğilimlerini, işbirliği ağlarını, ortak alıntı örüntülerini, anahtar kelime kümelenmesini ve patlama tespitini birleştirerek bir alanın entelektüel temelini, tematik gelişimini ve araştırma sınırlarını ortaya koyabilir (–). Bu nedenle, 2016’dan 2025’e kadar WOSCC’de yer alan 1862 yayın ve PubMed’den alınan 709 yayından oluşan karşılaştırmalı bir veri setine dayanarak bu çalışma; VOSviewer, CiteSpace ve R-bibliometrix araçlarını kullanarak KOAH ve astımdaki immün inflamasyonun küresel araştırma manzarasını haritalandırmış ve Çin ile ABD arasındaki araştırma özelliklerini karşılaştırmıştır. Amacımız, gelecekteki mekanistik çalışmalar, klinik çeviri ve hassas tedavi için kanıtlar sunmaktır.
2 Yöntemler
2.1 Veri kaynakları ve arama stratejisi
Web of Science Core Collection (WOSCC) birincil veri tabanı olarak kullanılırken, PubMed bağımsız bir karşılaştırma veri tabanı olarak değerlendirilmiştir. WOSCC; kapsamlı alıntı kayıtları, yazar afinite bilgileri, ülke/bölge verileri, anahtar kelimeler ve alıntılanan referanslar sunarak bibliometrik ve bilim haritalama analizleri için uygun bir kaynak oluşturmaktadır. PubMed ise önde gelen bir biyomedikal veri tabanı olup, zamansal ve tematik örüntüleri karşılaştırmak amacıyla bağımsız bir tamamlayıcı kaynak olarak kullanılmıştır.
Veri toplama dönemi 1 Ocak 2016 ile 31 Aralık 2025 tarihleri arasında yayımlanan makalelerle sınırlandırıldı. 2016–2025 aralığı, bibliometrik derlemede yer alan kaynak makaleler için geçerliydi. Birlikte-alıntı ve alıntılanan referans analizlerinde, bu kaynak makalelerden atıfta bulunulan referanslar, yayım yıllarına bakılmaksızın derlemede tutuldu. Dolayısıyla 2016’dan önce yayımlanan alıntılanan referanslar, birlikte-alıntı ağına ve zaman çizelgesi analizine dahil olabilirdi. Bu daha eski referanslar, 2016–2025 araştırma derleminin entelektüel temelini tanımlamak için kullanıldı ve uygun kaynak makale olarak sayılmadı. WOSCC’de arama, Konu alanı kullanılarak aşağıdaki stratejiyle gerçekleştirildi: TS = ((“Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı” OR “KOAH”) AND (“Astım” OR “Bronşiyal Astım”) AND (“Bağışıklık” OR “Bağışıklık Sistemi” OR “Enflamasyon” OR “Bağışıklık Yanıtı” OR “Bağışıklık Düzensizliği” OR “Sitokinler” OR “Doğuştan Bağışıklık” OR “Uyarlanabilir Bağışıklık”)). PubMed’de ise MeSH terimleri ile Başlık/Özet terimleri şu şekilde birleştirildi: (“Akciğer Hastalığı, Kronik Obstrüktif”[MeSH] OR “KOAH”[Başlık/Özet] OR “Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı”[Başlık/Özet]) AND (“Astım”[MeSH] OR “Astım”[Başlık/Özet]) AND (“Enflamasyon”[MeSH] OR “Bağışıklık”[Başlık/Özet] OR “Sitokinler”[Başlık/Özet] OR “Doğuştan Bağışıklık”[Başlık/Özet]). Arama stratejisinin bağışıklık-enflamasyon bileşeni, Hao ve arkadaşlarının kullandığı bibliometrik çerçeveye referansla geliştirildi ve KOAH ile astımın özel bağlamına uyarlandı (). Arama stratejisi, KOAH ve astımı açıkça ilişkilendiren, endekslenmiş bağışıklık-enflamasyon literatürü için odaklanmış bir bibliometrik veri toplama stratejisi olarak tasarlandı. Amaç, KOAH ve astımı aynı anda bahseden tüm makaleleri yakalamak yerine, bu hastalıklar ile bağışıklık-enflamasyon temalarını açıkça ele alan çalışmaları belirlemekti. Bağışıklık-enflamasyon terimleri, geniş bağışıklık kavramlarını (“Bağışıklık” ve “Bağışıklık Sistemi”), temel inflamatuar süreci (“Enflamasyon”) ve bağışıklıkla ilişkili unsurları içeren tamamlayıcı biyolojik seviyeleri temsil edecek şekilde seçildi.
Mekanizmalar ve düzenleme bozuklukları (“Bağışıklık Yanıtı” ve “Bağışıklık Düzenleme Bozukluğu”), inflamatuar mediatörler (“Sitokinler”) ve bağışıklığın iki ana kolu (“Doğuştan Gelen Bağışıklık” ve “Uyarlanabilir Bağışıklık”) ele alınmıştır. Bu üç bloklu arama çerçevesi, Hao ve arkadaşlarının “Ateroskleroz ve İskemik İnmenin Kesişim Noktasındaki Bağışıklık İltihabı: Mekanizmalar, Eğilimler ve Çevirimsel Perspektifler” başlıklı bibliyometrik çalışmasından uyarlanmış ve daha sonra KOAH-astım bağlamına göre özelleştirilmiştir ().
Tüm aramalar 27 Ağustos 2026 tarihinde gerçekleştirilmiş ve 1 Ocak 2016 ile 31 Aralık 2025 arasında yayımlanan makaleleri kapsamıştır. WOSCC araması, Clarivate Web of Science Core Collection platformu üzerinden Science Citation Index Expanded (SCI-EXPANDED) veritabanı kullanılarak yapılmıştır. PubMed kayıtları ise NCBI PubMed platformu aracılığıyla elde edilmiştir. WOSCC ve PubMed stratejileri kavramsal olarak uyumlu hale getirilmiş, ancak iki veritabanının farklı dizinleme sistemleri kullanması nedeniyle metinsel olarak aynı değildi. Bu nedenle, elde edilen kayıt sayılarında ve içeriklerinde farklılıklar olması bekleniyordu.
2.2 Uygunluk kriterleri ve çalışma seçimi
WOSCC’den başlangıçta toplam 2.660 kayıt elde edilmiştir. Uygun çalışmalar, 1 Ocak 2016 ile 31 Aralık 2025 arasında yayımlanan İngilizce makaleler ve derlemelerdi. Konferans özetleri, kitap bölümleri, mektuplar, editoryal materyaller, geri çekilmiş yayınlara, mükerrer kayıtlara ve KOAH ile astımın bağışıklık-iltihap kesişimiyle ilgisi olmayan çalışmalara dahil edilmedi.
İlgililik taraması sürecinde, bağışıklık-iltihap mekanizmalarını, inflamatuar fenotipleri, immün hücreleri, sitokinleri veya kemokinleri, hava yolu iltihabını, inflamatuar biyobelirteçleri, inflazomla ilişkili yolları, inflamatuar ilgisi olan oksidatif stresi, biyolojik veya immünomodülatör tedavileri, astım-KOAH örtüşmesini veya ilgili tedavi edilebilir özellikleri ele alan kayıtlar korunmuştur. İlgili bir bağışıklık-iltihap bileşeni olmaksızın KOAH ve astımı ele alan kayıtlar hariç tutulmuştur. Başlık/özet taraması ve uygunluk değerlendirmesi iki araştırmacı tarafından bağımsız olarak gerçekleştirilmiştir. Anlaşmazlıklar tartışma ve fikir birliği yoluyla çözülmüştür. Tarama ve uygunluk değerlendirmesinden sonra, 1.139 orijinal makale ve 723 derleme dahil olmak üzere 1.862 WOSCC yayını korunmuştur. PubMed’de başlangıçta 1.189 kayıt elde edilmiş ve ilgili dil, yayın türü, mükerrerlik giderme ve ilgilik kriterleri uygulandıktan sonra 709 yayın korunmuştur. Ayrıca, alt grup karşılaştırmalı analizi için WOSCC veri setinden Çin ile ilgili 467 yayın ve ABD ile ilgili 374 yayın çıkarılmıştır.
2.3 Veri ihracatı ve temizleme
CiteSpace, VOSviewer ve R-bibliometrix’in girdi gereksinimlerini karşılamak amacıyla WOSCC kayıtları Tam Kayıt ve Atıf Referansları formatında dışa aktarıldı. PubMed kayıtları ise tamamlayıcı bir karşılaştırma için MEDLINE veya düz metin formatında dışa aktarıldı. Veri temizliği, otomatik biçimlendirme ve manuel inceleme kombinasyonu yoluyla bibliometrik analiz öncesinde gerçekleştirildi. Çift kayıtlar bibliyografik bilgiler kullanılarak tespit edildi ve manuel olarak kontrol edildi. Anahtar kelime normalleştirmesi, kısaltmalar ve bunlara karşılık gelen tam terimler de dahil olmak üzere anlamsal olarak eşdeğer terimlerin belirlenmesine odaklandı. Anahtar kelime sözlüğü, “COPD” ile “kronik obstrüktif akciğer hastalığı”nı eşdeğer terimler olarak ele alırken, “astım” ile “bronşiyal astım”ı da eşdeğer terimler olarak kabul etti. Büyük/küçük harf kullanımı, tekil ve çoğul formlar, yazım varyasyonları ve tireleme farklılıkları temizleme sürecinde gözden geçirildi ve yalnızca aynı kavramı temsil ettikleri doğrulandığında standartlaştırıldı. İlgili ancak eşdeğer olmayan terimler, veri setinin kavramsal çeşitliliğini yapay olarak azaltmamak için ayrı ayrı korundu (, ).
Kurumsal adlar, kurum bağlantısı varyasyonlarının, kısaltmaların ve çift kurumsal kayıtların manuel olarak incelenmesiyle standartlaştırıldı. Aynı ana kurumu veya bariz bir kurumsal ad varyasyonunu ifade eden isimler birleştirilirken, gerçekten farklı kuruluşlar ayrı olarak korundu. Örneğin, “Harvard University,” “Harvard University Medical Affiliates” ve “Harvard Medical School” birleştirilerek tekdüze olarak “Harvard University”ye atandı (birleştirilen Np = 40). Standartlaştırılmış anahtar kelime ve kurumsal ad sözlükleri daha sonra VOSviewer, CiteSpace ve R-bibliometrix analizleri için kullanılan veri setlerine tutarlı bir şekilde uygulandı.
2.4 Bibliometrik göstergeler
Analiz dört boyutta gerçekleştirildi: üretkenlik, etki, işbirliği ve tematik yapı. Üretkenlik göstergeleri arasında yıllık yayınlar, kümülatif yayın sayısı ve ülkelere/bölgelere, kurumlara ve yazarlara göre yayın çıktıları yer aldı. Etki göstergeleri ise toplam atıf sayısı, yayın başına ortalama atıf sayısı ve hem araştırma çıktısını hem de atıf etkisini yansıtan H-endeksini içerdi (). İşbirliği örüntüleri toplam bağlantı gücü, ülkeler arası işbirliği ağları, kurumlar arası işbirliği ağları ve yazarlar arası işbirliği ağları kullanılarak değerlendirildi. Tematik yapılar ise anahtar kelime sıklığı, anahtar kelimelerin birlikte ortaya çıkışı, birlikte atıf ilişkileri, küme etiketleri, zaman çizelgesi dağılımları ve patlama gücü aracılığıyla belirlendi (, ).
Bibliyometrik analizler VOSviewer (sürüm 1.6.20), CiteSpace (sürüm 6.4.R1) ve R (sürüm 4.3.3) içinde uygulanan bibliometrix paketi (sürüm 5.4.1) kullanılarak gerçekleştirildi. Ülke, kurum, yazar ve anahtar kelime ağlarını oluşturmak için VOSviewer kullanıldı. Ülkeler, kurumlar ve yazarlar için her bir öğeye karşılık gelen minimum belge sayısı 5 olarak ayarlandı. Ülkeye özgü anahtar kelime analizlerinde ise hem ABD hem de Çin için minimum anahtar kelime görülme eşiği 5 olarak belirlendi. Sonuç olarak ABD ağından 39 anahtar kelime, Çin ağından ise 50 anahtar kelime elde edildi. PubMed anahtar kelime analizinde minimum görülme eşiği 8 olarak ayarlandı ve 48 anahtar kelime dahil edildi. WOSCC analizlerinde seçilen öğelerin nihai sayıları 50 ülke, 220 kurum ve 121 yazar oldu.
Anahtar kelime ve atıf referansı analizleri için CiteSpace (sürüm 6.4.R1) kullanıldı. Analiz dönemi Ocak 2016’dan Aralık 2025’e kadar olarak belirlendi ve her zaman dilimi bir yıla karşılık geldi. Anahtar kelime analizi için k = 15, atıf referansı analizi için ise k = 25 olacak şekilde g-endeksi seçim kriteri uygulandı. Ek ayarlar arasında Bağlantıyı Koruma Faktörü (LRF) = 2.5, düğüm başına maksimum bağlantı (L/N) = 10, geriye dönük inceleme yılları (LBY) = 5 ve topoloji budama katsayısı (e) = 1.0 yer aldı. Küme etiketleri log-olabilirlik oranı (LLR) algoritması kullanılarak oluşturuldu. Ağın büyüklüğü, düğüm sayısını temsil eden N ve kenar sayısını temsil eden E olarak raporlandı. Küme kalitesi, modülerlik Q ve ağırlıklı ortalama silüet S kullanılarak değerlendirildi; Q > 0.3 ve S > 0.7 değerleri anlamlı ve güvenilir bir kümeleme yapısının göstergesi olarak kabul edildi. İlgili betimsel bibliyometrik analizler ve görselleştirmeler için bibliometrix paketi kullanıldı.
2.5 Görselleştirme araçları
Bibliyometrik analiz ve görselleştirme için VOSviewer, CiteSpace ve R-bibliometrix kullanıldı. VOSviewer; ülkeler/bölgeler, kurumlar, yazarlar, anahtar kelimeler ve birlikte atıf yapılan referanslar için ağlar oluşturmak amacıyla kullanıldı. VOSviewer haritalarında düğüm boyutu yayın çıktısını, ortaya çıkma sıklığını veya atıf gücünü temsil ederken; bağlantılar iş birliği, birlikte ortaya çıkma veya birlikte atıf ilişkilerini gösterir. Daha kalın bağlantılar daha güçlü ilişkileri ifade ederken renkler kümeleri veya zamansal dağılımları temsil eder (, ).
CiteSpace; anahtar kelime kümeleme, birlikte atıf kümeleme, zaman çizelgesi görselleştirme ve patlama tespiti için kullanıldı. CiteSpace, belirli zaman dilimlerinde hızla artan konuları belirleyebilir ve entelektüel temelin ve araştırma sınırlarının evrimini ortaya koyabilir (, ). Bu çalışmada, her bir analiz amacına göre düğüm türleri ülke, kurum, yazar, anahtar kelime veya referans olarak ayarlandı. Küme etiketleri log-olabilirlik oranı algoritması kullanılarak oluşturuldu ve kümeleme kalitesi modülerlik Q ve silüet S kullanılarak değerlendirildi.
R-bibliometrix, betimsel istatistikler, yıllık yayın eğilimleri, tematik evrim, tematik haritalar ve kavramsal yapı analizi için kullanıldı. Bu R tabanlı araç, veri içe aktarma ve temizlemeden bibliometrik analize ve bilim haritalamasına kadar tüm iş akışını desteklemektedir ve sonuçları VOSviewer ile CiteSpace çıktılarını tamamlayıcı olarak kullanılmıştır (, ).
2.6 Çin-ABD karşılaştırmalı analizi
Ülke düzeyindeki yayın ve atıf tabanlı göstergelere dayanarak Çin ve ABD için alt grup analizleri gerçekleştirildi. Ülkeye özgü yayın kümeleri, WOSCC kayıtlarındaki “Ülkeler/Bölgeler” bilgisinden elde edildi; bu bilgi, tüm yazar-aferans adreslerinde listelenen ülkelere dayanmaktadır. En az bir yazar-aferans adresi Çin’e ait olan yayınlar Çin ile ilgili olarak sınıflandırılırken, en az bir yazar-aferans adresi ABD’ye ait olan yayınlar ABD ile ilgili olarak sınıflandırıldı. Her iki ülkeden de aferans içeren yayınlar, her iki ülkeye de ait kümelerde yer aldı. Dolayısıyla ülke ataması ilk yazar veya sorumlu yazar temelinde yapılmadı ve iki ülkeye ait yayın kümeleri birbirini dışlamıyordu. WOSCC veri kümesi 467 Çin ile ilgili yayın ve 374 ABD ile ilgili yayın içeriyordu. Karşılaştırmalı analizler yıllık yayın eğilimlerini, anahtar kelime eşzamanlılığını, tematik kümelenmeyi, kavramsal yapıyı, araştırma odak noktalarını ve zamansal evrimi kapsadı. Bu analiz, iki ülkeye ait yayın kümeleri arasındaki yayın üretkenliği, atıf tabanlı göstergeler ve araştırma konusu dağılımlarındaki farklılıkları karşılaştırmak üzere tasarlandı.
2.7 PubMed kullanılarak veri tabanları arası karşılaştırma
WOSCC’de gözlemlenen temel zamansal ve tematik örüntülerin bağımsız bir biyomedikal veritabanında da belirgin olup olmadığını incelemek amacıyla PubMed, tam bir doğrulama veritabanı olarak değil, bağımsız bir tamamlayıcı karşılaştırma veritabanı olarak kullanılmıştır. WOSCC ve PubMed, veritabanı kapsamı, dizinleme sistemleri, arama alanları, yayın türü sınıflandırması ve bibliyografik meta veriler açısından farklılık göstermektedir; ayrıca, özellikle kontrollü kelime dağarcığı ve alan tanımları açısından arama stratejileri de aynı değildir. Bu nedenle, iki veri seti doğrudan birbirinin yerine kullanılabilir olarak ele alınmamış ve PubMed analizi WOSCC bulgularının tamamını doğrulamak amacıyla yapılmamıştır.
Veritabanları arası karşılaştırma, mutlak yayın sayılarından ziyade yıllık yayın eğilimleri, baskın anahtar kelimeler, temel tematik örüntüler ve klinik açıdan ilgili araştırma yönlerine odaklanmıştır. İki veri seti arasındaki uyum, belirli temel örüntülerin her iki veritabanında da gözlemlenebilir olduğuna dair destekleyici bir kanıt olarak yorumlanmış; farklılıklar ise veritabanına özgü kapsam, dizinleme uygulamaları, arama stratejileri ve veri geri çağırma özelliklerinden kaynaklanıyor olabileceği şeklinde değerlendirilmiştir.
3 Sonuçlar
3.1 Literatür tarama sonuçları ve genel yayın eğilimleri
Şekil 1’de gösterildiği gibi, nihai WOSCC veri kümesi 1.139 orijinal makale ve 723 derleme makaleyi içeren 1.862 uygun yayını kapsamaktaydı. WOSCC’den başlangıçta elde edilen 2.660 kayıttan 798’i, tarama ve uygunluk değerlendirme sürecinden sonra nihai veri kümesine dahil edilmemiştir. Tarama kriterleri ve veri temizleme iş akışı Bölüm 2.2 ve 2.3’te açıklanmıştır. PubMed karşılaştırma veri kümesi 709 yayını içermekteydi. Ülke düzeyinde karşılaştırmalı analiz için WOSCC veri kümesinden Çin ile ilgili 467 ve ABD ile ilgili 374 yayın çıkarılmıştır. Bu ülkeyle ilişkili yayın sayıları birbirini dışlamamaktaydı, çünkü birden fazla ülkeden kurum bağlantısı olan yayınlar ilgili her ülke alt grubunda korunmuştur. Bu veri kümeleri, sonraki küresel bibliyometrik analiz, veri tabanları arası karşılaştırma ve Çin-ABD karşılaştırması için temel oluşturmuştur. WOSCC ve PubMed veri kümeleri farklı dizinleme sistemleri kullanılarak oluşturulduğu ve aynı kapsam yerine birbirini tamamlayıcı amaçlar taşıdığı için, mutlak kayıt sayıları doğrudan karşılaştırılmamıştır. PubMed, WOSCC’de gözlemlenen zamansal ve tematik örüntülerin bağımsız bir biyomedikal veri tabanında yön olarak tekrarlanabilir olup olmadığını incelemek için kullanılmıştır.
2016’dan 2025’e kadar, KOAH ve astım kesişimindeki immün inflamasyon üzerine yapılan araştırmalar genel olarak yükselen bir eğilim sergilemiştir (Şekil 2). WOSCC veri kümesinde, yıllık yayın sayısı 2016’da 158 iken 2025’te 226’ya yükselmiş ve kümülatif toplam 1.862 yayına ulaşmıştır (Şekil 2A). Yıllık yayınların doğrusal uyumu, araştırma çıktısında net bir artış eğilimi gösterirken (R2 = 0.7214), kümülatif yayın eğrisi zaman içinde sürekli bir büyüme sergilemiştir (R2 = 0.9352); bu da son on yılda bu alanda istikrarlı bir bilgi birikimi olduğunu göstermektedir.
PubMed karşılaştırma veri seti, WOSCC’de gözlemlenene benzer bir büyüme eğilimi sergiledi (Şekil 2B). PubMed’deki yıllık yayın sayısı 2016’da 54 iken 2025’te 101’e yükseldi ve kümülatif toplam 709 yayına ulaştı. Doğrusal uyum analizi, yıllık yayın artışında nispeten yüksek bir uyum kalitesi (R2 = 0.8568) gösterirken, kümülatif yayın eğrisi de güçlü bir artış eğilimi sergiledi (R2 = 0.9433). Bu bulgular, farklı arama ve dizinleme sistemleri kullanılarak oluşturulmasına rağmen, her iki veri setinde de yayın faaliyetlerinde benzer bir artışın gözlemlendiğini göstermektedir.
Zamansal dağılım açısından, hem WOSCC hem de PubMed’deki yıllık yayın üretimi, 2016–2019 dönemiyle karşılaştırıldığında 2020’den sonra belirgin bir artış gösterdi; bu da analiz edilen veri setlerinde yayın faaliyetlerinin arttığını ortaya koyuyor. Ancak bibliyometrik analiz, bu zamansal artışın nedenlerini belirleyememektedir. Genel olarak Şekil 2, immün inflamatuar mekanizmaların KOAH ve astımdaki hastalık heterojenliğini, inflamatuar fenotipleri ve hassas tedavi yaklaşımlarını anlamak için giderek daha önemli bir araştırma alanı haline geldiğini göstermektedir.
3.2 Ülke dağılımı ve uluslararası işbirliği örüntüleri
Şekil 3A’da gösterildiği gibi, 2016–2025 döneminde yayın üretimi açısından en üst sıralarda Çin, ABD ve Birleşik Krallık yer aldı. Bu üç ülkenin birleşik yıllık yayın sayısı 2016’da 85 iken 2025’te 129’a yükseldi; her ne kadar dalgalanmalar gözlemlense de genel bir büyüme eğilimi mevcuttu. En belirgin artışı Çin sergiledi: Yıllık yayın sayısı 2016’da 21 iken 2025’te 90’a ulaştı. Bu büyüme özellikle 2020’den sonra belirginleşti ve Çin’in bu alandaki yayın artışının kademeli olarak ana itici güçlerinden biri haline geldiğini gösterdi. ABD, 2016–2021 döneminde nispeten yüksek bir üretim seviyesini korudu, ancak 2022’den sonra bazı dalgalanmalar yaşadı ve 2025’te 28 yayına ulaştı. Birleşik Krallık ise nispeten istikrarlı bir yıllık üretim sergileyerek düşük ila orta seviyede kaldı.
Ülke düzeyindeki yayın dağılım haritası ayrıca bu alandaki araştırma faaliyetlerinin esas olarak Asya, Kuzey Amerika, Avrupa ve Avustralya’da yoğunlaştığını gösterdi (Şekil 3B). Tablo 1’de gösterildiği gibi, Çin ve ABD en önde gelen katkıda bulunan ülkeler olurken, Birleşik Krallık, İtalya, Avustralya, Japonya, Güney Kore, Kanada, Almanya ve Hindistan da önemli araştırma faaliyetleri sergiledi. Hem yayın üretimi hem de atıf etkisi açısından Çin, 467 yayın, 10.639 atıf ve 51 H-indeksi ile birinci sırada yer alırken, ABD 17.336 atıf, 67 H-indeksi ve yayın başına 46,98 ortalama atıf ile tüm bu göstergelerde Çin’den daha üstün bir performans sergiledi. Bu bulgular, Çin’in en yüksek yayın verimliliğine sahip olduğunu, ABD ile ilişkili yayınların ise analiz edilen veri setinde atıf tabanlı göstergelerde daha yüksek değerlere sahip olduğunu göstermektedir. Bu göstergeler atıf etkisini yansıtmakta olup araştırma kalitesinin, özgünlüğünün veya klinik değerinin doğrudan ölçütleri olarak yorumlanmamalıdır. Uluslararası iş birliği ağı, Çin, ABD, Birleşik Krallık, İtalya, Avustralya, Almanya, Kanada ve Hollanda’nın bu alandaki başlıca iş birliği düğümlerini oluşturduğunu ortaya koydu (Şekil 3C). Çin ve ABD’nin nispeten büyük düğüm boyutlarına sahip olması, her iki ülkenin sadece yayın üretimine önemli ölçüde katkıda bulunmakla kalmayıp aynı zamanda uluslararası iş birliği ağında da önemli konumlarda yer aldığını göstermektedir. Küresel iş birliği haritası ayrıca ulusötesi iş birliklerinin esas olarak Kuzey Amerika, Avrupa, Doğu Asya ve Avustralya’da yoğunlaştığını ortaya koydu (Şekil 3D). ABD, Avrupa, Kanada, Avustralya ve Asya ülkeleriyle geniş bağlantılar sergilerken, Çin de ABD, Avustralya, Japonya ve Birleşik Krallık ile iş birliği ilişkileri kurdu. Genel olarak, bu alan geniş bir uluslararası iş birliği ağı geliştirmiş olsa da yüksek yoğunluklu iş birlikler sınırlı sayıda son derece üretken ülke arasında yoğunlaşmaya devam etmektedir.
| Sıralama | Ülke | NP | NC | H-endeksi | Öğe başına ortalama |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Çin | 467 | 10639 | 51 | 23.25 |
| 2 | ABD | 374 | 17336 | 67 | 46.98 |
| 3 | İngiltere | 185 | 9928 | 56 | 54.61 |
| 4 | İtalya | 152 | 6255 | 43 | 41.66 |
| 5 | Avustralya | 143 | 6516 | 48 | 46.44 |
| 6 | Japonya | 99 | 2944 | 28 | 30.28 |
| 7 | Güney Kore | 90 | 2037 | 26 | 22.8 |
| 8 | Kanada | 88 | 3473 | 31 | 39.83 |
| 9 | Almanya | 86 | 3630 | 31 | 42.5 |
| 10 | Hindistan | 86 | 3092 | 30 | 36.34 |
3.3 Kurumsal ve yazar katkıları
Yazar işbirliği ağı, bu alanda nispeten istikrarlı birkaç araştırma ekibinin varlığını ortaya koydu (<InsFlag>Şekil 4A). Phil Hansbro, Kamal Dua, Peter Alexander Branch Wark, Peter G. Gibson, Ian Adcock, Rafal Krenke ve Katarzyna Gorska gibi yazarlar, ağda merkezi konumlarda yer alarak nispeten büyük düğüm boyutları ve geniş bağlantılar sergiledi; bu da yüksek üretkenliklerini ve aktif işbirliklerini göstermektedir. Tablo 2’de gösterildiği gibi, Phil Hansbro 31 yayını, 2.335 atıfı ve 22’lik bir H-endeksi ile en üretken yazar oldu. Kamal Dua 27 makale, Peter Alexander Branch Wark 22 makale, Rafal Krenke 20 makale, Katarzyna Gorska ve Ian Adcock ise her biri 18 makale yayımladı. Bu çekirdek yazarlar ağırlıklı olarak Avustralya, Birleşik Krallık ve Polonya’dan geliyordu ve araştırmaları çoğunlukla hava yolu iltihabı, KOAH, astım, oksidatif stres ve immün düzenleme üzerine odaklanmıştı.
| Sıralama | Yazar | NP | NC | Ülke | Affiliasyonlar | H-indeksi | Öğe başına ortalama |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Hansbro, Phil | 31 | 2335 | Avustralya | Centenary Enstitüsü | 22 | 77.29 |
| 2 | Dua, Kamal | 27 | 994 | Avustralya | Sydney Teknoloji Üniversitesi | 17 | 38.15 |
| 3 | Wark, Peter Alexander Branch | 22 | 1342 | Avustralya | Newcastle Üniversitesi | 17 | 61.5 |
| 4 | Krenke, Rafal | 20 | 365 | Polonya | Varşova Tıp Üniversitesi | 11 | 19.4 |
| 5 | Gorska, Katarzyna | 18 | 321 | Polonya | Varşova Tıp Üniversitesi | 11 | 19.06 |
| 6 | Adcock, Ian | 18 | 974 | İngiltere | İmparatorluk Koleji Londra | 13 | 54.28 |
| 7 | Paplinska-Goryca, Magdalena | 17 | 327 | Polonya | Varşova Tıp Üniversitesi | 11 | 20.06 |
| 8 | Gibson, Peter G. | 17 | 1053 | Avustralya | Newcastle Üniversitesi | 14 | 62.41 |
| 9 | Oliver, Brian | 17 | 484 | Avustralya | Sydney Teknoloji Üniversitesi | 11 | 28.71 |
| 10 | Chellappan, Dinesh Kumar | 16 | 716 | Malezya | Uluslararası Tıp Üniversitesi | 46.25 | 12 |
Kurumsal iş birliği ağı, araştırma faaliyetlerinin esas olarak Birleşik Krallık, Avustralya, ABD, Avrupa ve Çin’in bazı bölgelerindeki üniversiteler ile tıp merkezlerinde yoğunlaştığını gösterdi (Şekil 4B). Imperial College London, Newcastle Üniversitesi, Sydney Teknoloji Üniversitesi, Sydney Üniversitesi, Groningen Üniversitesi, Harvard Üniversitesi, Kaliforniya Üniversiteleri Sistemi, Sichuan Üniversitesi, Fudan Üniversitesi ve Guangzhou Tıp Üniversitesi gibi kurumlar ağda özellikle öne çıktı. Tablo 3’te gösterildiği gibi, Imperial College London 69 makale, 4.509 atıf ve 34 H-indeksi ile yayın çıktısında birinci sırada yer aldı. Newcastle Üniversitesi 61 makale, Hunter Tıp Araştırma Enstitüsü 49 makale, Sydney Teknoloji Üniversitesi 47 makale ve Sydney Üniversitesi ise 43 makale üretti. Genel olarak Avustralyalı kurumlar arasında yakın bağlantılar gözlemlendi ve nispeten istikrarlı bir bölgesel araştırma kümesi oluşturuldu. Birleşik Krallık ve ABD’deki kurumlar uluslararası iş birliğinde önemli köprü rolleri oynarken, Çinli kurumlar ağda giderek daha görünür hale gelseler de hâlâ ağırlıklı olarak bölgesel iş birlikleriyle sınırlıydı ve uluslararası bağlantılarını daha da genişletme potansiyeline sahipti.
| Sıralama | Affiliations | Ülke | NP | NC | H-endeksi | Öğe başına ortalama |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Imperial College London | İngiltere | 69 | 4509 | 34 | 65.84 |
| 2 | Newcastle Üniversitesi | Avustralya | 61 | 3590 | 32 | 59.87 |
| 3 | Hunter Tıp Araştırma Enstitüsü | Avustralya | 49 | 3076 | 26 | 63.82 |
| 4 | Sydney Teknoloji Üniversitesi | Avustralya | 47 | 2137 | 25 | 46.45 |
| 5 | Sydney Üniversitesi | Avustralya | 43 | 2262 | 24 | 53.44 |
| 6 | Groningen Üniversitesi | Hollanda | 42 | 2458 | 26 | 59.05 |
| 7 | Harvard Üniversitesi | ABD | 40 | 2185 | 22 | 54.8 |
| 8 | California Üniversiteleri Sistemi | ABD | 39 | 1996 | 27 | 51.33 |
| 9 | Ciber Centro De Investigacion Biomedica En Red | İspanya | 35 | 1379 | 21 | 39.8 |
| 10 | Pennsylvania Commonwealth Yükseköğretim Sistemi (Pcshe) | ABD | 31 | 1707 | 20 | 55.29 |
3.4 Çok atıf alan makaleler ve bilgi tabanı
Çok atıf alan makaleler, bu alanın entelektüel temelini ve başlıca araştırma yönelimlerini yansıtır. Tablo 4’te gösterildiği gibi, en çok atıf alan makale 1.129 atıfla “Kronik inflamatuar hastalıkta Prevotella bakterilerine karşı bağışıklık yanıtı” olmuş, bunu 1.095 atıfla “Proteobakteriler: İnsan hastalıklarında ortak bir faktör” takip etmiştir. Bu iki çok atıf alan derleme makalesi de mikrobiyom, kronik inflamasyon ve bağışıklık yanıtlarıyla yakından ilişkilidir. Bu durum, solunum yolu mikrobiyal ekolojisi ile bağışıklık kaynaklı inflamasyon arasındaki ilişkinin, bu araştırma alanının önemli bir temelini oluşturduğunu göstermektedir (, ).
| Sıra | Yıl | Makale | IF | Toplam Atıf | Çalışma Türü |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2017 | Kronik inflamatuar hastalıklarda Prevotella bakterilerine karşı bağışıklık yanıtı (PMID: 28542929) | 5.4 | 1129 | Tarafsız Derleme |
| 2 | 2017 | Proteobakteriler: İnsan Hastalıklarında Yaygın Bir Faktör (PMID: 29230419) | 2.9 | 1095 | Tarafsız Derleme |
| 3 | 2016 | Çip üzerindeki küçük hava yolu, insan akciğer inflamasyonunun ve ilaç yanıtlarının in vitro analizini mümkün kılıyor (PMID: 26689262) | 28.3 | 661 | Çalışma |
| 4 | 2017 | Eozinofilik Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Mepolizumab (PMID: 28893134) | 84.5 | 533 | Çalışma |
| 5 | 2018 | Kronik solunum hastalıklarında otofaji ve inflamasyon (PMID: 29130366) | 18.6 | 504 | Tarafsız Derleme |
| 6 | 2022 | Hiç sigara içmemiş kişilerde kronik obstrüktif akciğer hastalığı: risk faktörleri, patogenezi ve önleme ile tedaviye yönelik çıkarımları (PMID: 35427530) | 34.7 | 415 | Çalışma |
| 7 | 2016 | IL-1β, IL-4 ve IL-12, akciğerlerdeki hava yolu inflamasyonunda grup 2 doğuştan gelen lenfoid hücrelerin kaderini kontrol eder (PMID: 27111145) | 26.5 | 415 | Çalışma |
| 8 | 2017 | Astım ve KOAH’ın hücresel ve moleküler mekanizmaları (PMID: 28659395) | 7.3 | 407 | Tarafsız Derleme |
| 9 | 2017 | Şiddetli ve Steroide Dirençli Astımda NLRP3 İnflamozom Aracılı, IL-1β Bağımlı Yanıtların Rolü (PMID: 28252317) | 21.7 | 393 | Çalışma |
| 10 | 2024 | Akciğer mikrobiyomu: solunum hastalıklarının patogenezi üzerine yeni bulgular (PMID:38228603) | 81.2 | 375 | Tarafsız Derleme |
Diğer yüksek atıf alan yayınlar küçük hava yolu-çip modelleri, eozinofilik KOAH için mepolizumab tedavisi, kronik solunum hastalıklarında otofaji, hiç sigara içmemiş kişilerde KOAH, IL-1β/IL-4/IL-12 aracılı ILC2 düzenlenmesi, astım ve KOAH’ın hücresel ve moleküler mekanizmaları, NLRP3 inflazom aracılı steroid dirençli astım ve akciğer mikrobiyomu gibi konuları ele aldı. Bu bulgular, alanın bilgi tabanının artık geleneksel inflamatuar hücreler ve sitokinlerle sınırlı kalmadığını, aksine mikrobiyom, biyolojik ajanlar, inflazomlar ve hassas tıbbı da kapsayacak şekilde giderek genişlediğini göstermektedir.
3.5 Anahtar kelime eşzamanlılığı ve genel araştırma odak noktaları
Şekil 5A’da gösterildiği gibi, anahtar kelime eşzamanlılık ağı belirgin bir çekirdek-çevre yapısı sergilemiş olup astım, KOAH, inflamasyon ve hava yolu inflamasyonu merkezi konumları işgal etmiştir. Bu çekirdek terimler; obstrüktif akciğer hastalığı, oksidatif stres, ekspresyon, epitel hücreleri, biyobelirteçler, alevlenmeler, inhalasyon kortikosteroidleri, eozinofiller, çift kör çalışma, akciğer fonksiyonu, NF-kappa-B ve sitokinlerle güçlü bir şekilde bağlantılıdır. Genel olarak, araştırma temaları tek bir inflamatuar yolla sınırlı kalmamış; bunun yerine hastalık varlıklarını, inflamatuar mekanizmaları, hücresel ve moleküler olayları, terapötik müdahaleleri ve klinik sonuçları kapsayacak şekilde genişlemiştir. Bu da alanın temel mekanizmalardan klinik değerlendirmeye kadar uzanan çok katmanlı bir bilgi yapısı geliştirdiğini göstermektedir.
Ağaç haritası analizi, bu örüntüyü frekans düzeyinde de doğrulamıştır (Şekil 5C). Astım, KOAH ve inflamasyon en sık geçen terimler olup sırasıyla 1.106, 695 ve 635 kez yer almıştır; bu da bu terimlerin alanın en istikrarlı kavramsal temelini oluşturduğunu göstermektedir. Bunları obstrüktif akciğer hastalığı (472), kronik obstrüktif akciğer hastalığı (353), hava yolu inflamasyonu (256), ekspresyon (255), oksidatif stres (186), alevlenmeler (168), aktivasyon (141), akciğer fonksiyonu (110), risk (108), NF-kappa-B (102), hücreler (100) ve biyobelirteçler (85) izlemiştir. Bu yüksek frekanslı terimler topluca, alanın temel bilgi çerçevesini ortaya koymaktadır: Hava yolu inflamasyonu ve hastalık fenotipleri merkezi ekseni oluştururken, oksidatif stres, transkripsiyonel regülasyon, inflamatuar hücreler, bozulmuş akciğer fonksiyonu, akut alevlenmeler ve biyobelirteçler bu eksenin uzantılarıdır.
Tematik evrim analizi, araştırma odağında belirgin bir zamansal değişim olduğunu ortaya koymuştur (Şekil 5B). Erken dönem konuları ağırlıklı olarak astım-KOAH örtüşme sendromu, klinik fenotipler, kronik bronşit, balgamda eozinofili, kısa süreli yanıt ve Streptococcus pneumoniae üzerine yoğunlaşmıştı; bu da araştırmaların fenotip tanımlama, enfeksiyöz faktörler ve kısa süreli tedavi yanıtına odaklandığı bir aşamayı yansıtmaktadır. Ardından odak, akut alevlenmeler, sistemik inflamasyon, gen ekspresyonu, NF-kappa-B, hava yolu inflamasyonu, akciğer fonksiyonu, hücreler, risk ve oksidatif strese kaymıştır; bu da klinik tanımlamadan inflamatuar sinyalleşme, moleküler regülasyon ve fonksiyonel sonuçlara doğru bir geçişi göstermektedir. Daha yakın yıllarda ise baskın konular etkinlik, güvenlik, pulmoner fibrozis, kronik solunum hastalıkları, faz 2a, ağ farmakolojisi, Mendel rastgeleleştirme ve araçlara doğru kaymıştır; bu da alanın geleneksel mekanistik araştırmalardan ilaç değerlendirmesi, nedensel çıkarım ve translasyonel araştırmalara yöneldiğini göstermektedir.
Kavramsal yapı haritası ayrıca bu alanın tematik organizasyonunu ve olgunluğunu daha da net bir şekilde ortaya koydu (Şekil 5D). Astım, KOAH ve inflamasyon haritanın merkezinde yer alarak bilgi sisteminin çekirdek düğümünü oluşturdu. Çift kör çalışmaları, inhalasyon kortikosteroidleri, eozinofiller, alevlenmeler, biyobelirteçler ve akciğer fonksiyonu, klinik müdahale ve etkinlik değerlendirmesiyle ilgili konuları temsil ederek daha güçlü bir translasyonel önem düzeyine sahip alanlarda konumlandırıldı. Buna karşılık, epitel hücreleri, oksidatif stres, gen ekspresyonu, sitokinler, patogenez, sigara kullanımı, prevalans ve mortalite daha çok temel mekanizmalar ile popülasyon-sonuç alanlarına dağılmıştı.
3.6 Anahtar kelime kümelenmesi, zaman çizelgesi görselleştirmesi ve patlama tespiti
Bu alandaki araştırma temalarının yapısal evrimini ve zamansal gelişimini incelemek amacıyla CiteSpace kullanılarak eş-oluşum kümelenmesi, zaman çizelgesi haritalaması ve patlama tespiti analizleri gerçekleştirildi. Şekil 6A’da gösterildiği gibi, ağ kümelenme analizi sekiz temel bilgi modülünü ortaya çıkardı. Modülerlik Q değeri 0,4103 ve ağırlıklı ortalama silüet S değeri 0,708 olarak bulunarak kabul edilebilir ve güvenilir bir kümelenme yapısı olduğu gösterildi. Sekiz küme şunları içeriyordu: #0 eozinofiller, #1 kronik obstrüktif akciğer hastalığı, #2 oksidatif stres, #3 akciğer kanseri, #4 bağırsak-akciğer ekseni, #5 yanıtlar, #6 hava yolu yeniden modellenmesi ve #7 rinovirüs. Bu kümeler bir araya gelerek solunum sistemindeki immünoinflamasyon araştırmaları için makroskobik bir bilgi mimarisi oluşturmakta; temel inflamatuar hücrelerden (eozinofiller) ve patolojik mekanizmalardan (oksidatif stres, hava yolu yeniden modellenmesi) spesifik hastalık fenotiplerine (KOAH, akciğer kanseri) ve konakçı-çevre etkileşimlerine (bağırsak-akciğer ekseni, rinovirüs enfeksiyonu) uzanan çok boyutlu bir ağ kapsamaktadır.
Zaman çizelgesi görselleştirmesini (Şekil 6B) anahtar kelime patlama gücü analiziyle (Şekil 6C) daha da bütünleştirerek bu alanın evrimsel seyri net bir şekilde ortaya konabilir. Balgam eozinofilisi, sistemik inflamasyon, nitrik oksit, kısa süreli yanıt ve astım-KOAH örtüşme sendromu gibi erken dönemdeki patlama anahtar kelimeleri (2016–2018), bu dönemde araştırma odağının esas olarak tip 2 inflamatuar fenotiplerin tanımlanması ve klinik olarak karakterize edilmesi üzerine yoğunlaştığını göstermektedir. Zamanla, 2019’dan sonra fenotipler, tanımlama ve hücre dışı veziküller gibi terimlerin ortaya çıkması (Şekil 6C), araştırma perspektiflerinin daha incelenmiş fenotipik alt tipleme ve mikroçevresel mekanizmaların (örneğin hücre dışı veziküller) incelenmesine doğru kaydığını göstermektedir.
Özellikle, Şekil 6C ve D’de gösterilen zamansal eğilimler, son dönemdeki kilit patlama anahtar kelimelerinin farklı aktivite pencerelerine sahip olduğunu ortaya koymuştur. “NLRP3 inflazom” 2021 ile 2022 arasında bir atıf patlaması gösterirken; “soluk yolu yeniden yapılanması”, “mepolizumab” ve “model” 2022 ile 2025 arasında, “güvenlik” ve “faz 2a” ise 2023 ile 2025 arasında patlama yaşamıştır. “Mepolizumab” ve “faz 2a”nın sürekli patlamaları, hedefe yönelik biyolojik ilaçlara ve erken faz klinik değerlendirmelere yönelik bibliometrik ilginin arttığını göstermektedir. “NLRP3 inflazom” ve “soluk yolu yeniden yapılanması”nın ortaya çıkışı ise inflazomla ilişkili mekanizmalara ve soluk yollarındaki yapısal değişikliklere yönelik artan ilgiyi yansıtmaktadır. Bu bulgular, araştırmadaki vurgu değişikliklerini yansıtır ve tek başlarına terapötik etkinliği veya klinik uygulamayı kanıtlamaz.
3.7 Birlikte atıf yapılan referanslardaki patlamaların tespiti ve tematik evrim
Bilgi tabanının derinlemesine bir analizini ve zamansal tematik gelişimini sunmak amacıyla, önemli atıf patlamaları sergileyen yüksek atıf alan referansları sistematik olarak inceledik (Şekil 7A) ve bunların tematik evrimini ortak atıf zaman çizelgesi haritası aracılığıyla takip ettik (Şekil 7B). Ortak atıf referanslarının kümeleme analizi 17 küme belirledi. Modülerlik Q değeri 0,7662, ağırlıklı ortalama silüet S değeri ise 0,906 olarak hesaplandı; bu da iyi tanımlanmış ve son derece güvenilir bir kümeleme yapısına işaret etmektedir. Şekil 7A’da görüldüğü gibi, atıf referans analizi 2016–2025 dönemi kaynak yayınları tarafından atıf yapılan referansları da içerdiğinden, 2016’dan önce yayımlanan bazı atıf referansları ortak atıf zaman çizelgesinde yer almıştır. 2013 civarında yayımlanan referanslar, analiz edilen araştırma alanının daha önceki entelektüel temelini temsil etmekte olup, 2013 tarihli kaynak yayınların çalışma kapsamına dahil edildiği anlamına gelmemektedir. Bu erken dönem atıf referansları esas olarak tip 2 inflamasyonunun patofizyolojik mekanizmaları ile şiddetli astımın klinik fenotipleri ve uzun süreli takibi (örneğin Ortega ve diğerleri tarafından yapılan çalışmalar) ile eosinofilik inflamasyon ve alevlenmelere yönelik artan araştırma ilgisiyle örtüşen bir dönemde odaklanmıştı.
Ortak alıntı zaman çizelgesi haritası (Şekil 7B), bilgi ağının yapısal evrimini daha da ortaya koydu. #2 kronik obstrüktif akciğer hastalığı, #3 hücre dışı tuzağı, #4 solunum yolu hastalıkları ve #5 lenfoid hücre gibi erken dönem kümeleri, temel olarak geleneksel solunum yolu hastalıkları ve temel immünopatoloji etrafında yoğunlaşmıştı. #1 kişiselleştirilmiş solunum tıbbı, tüm zaman çizelgesini kapsayan ve 2025’e kadar uzanan tek kümeydi; bu da hassas tıp yaklaşımının bu alanda sürekli bir araştırma konusu olarak kaldığını gösteriyor. Ayrıca, #11 farklı solunum örnekleri (yaklaşık 2016–2018), #13 NLRP3 inflazom (yaklaşık 2016–2020) ve #15 anti-inflamatuar ajan (yaklaşık 2019–2023) gibi kümeler zaman çizelgesinin daha sonraki kısmında ortaya çıktı. Bu durum, araştırma odaklarının solunum örnekleri, doğuştan gelen bağışıklık moleküler mekanizmaları ve anti-inflamatuar tedavilere doğru genişlediğini, ancak bu alanlardaki çalışmaların süresinin nispeten sınırlı kaldığını gösteriyor. Patlama gücü açısından, Şekil 7A’daki en yüksek değerlere sahip referanslar Christensen 2022 (20.08) iken, bunu Vestbo 2013 (18.38) ve Barnes 2016 (15.74) takip etti. Bu yüksek patlama gücüne sahip referanslar esas olarak KOAH tedavi stratejilerini, eozinofilik inflamasyonu ve epidemiyolojik yükü ele alarak bu alanın bilgi temelinin çekirdeğini oluşturdu. Şekil 7A ve 7B’deki zamansal örüntüler bir arada değerlendirildiğinde, biyobelirteç tabanlı klinik katmanlama, kişiselleştirilmiş solunum tıbbı ve hedefli biyolojik müdahalelere yönelik artan araştırma ilgisi görülmektedir. Bu bibliyometrik örüntüler, araştırma odaklarındaki değişiklikleri yansıtsa da tek başına tam bir klinik uygulamaya geçişi kanıtlamaz.
3.8 Çin ve ABD arasındaki araştırma özelliklerinin karşılaştırmalı analizi
3.8.1 Anahtar kelime dağılımı ve kavramsal yapıların karşılaştırılması
Tree map görselleştirmesi, ABD ile bağlantılı yayınların klinik odaklı terimlerin nispeten güçlü bir temsiline sahip bir anahtar kelime dağılımına sahip olduğunu gösterdi (Şekil 8A). Anahtar kelimeler arasında astım, KOAH ve enflamasyon sırasıyla 211, 130 ve 118 kez geçerek en baskın yüksek frekanslı terimler oldu; bu da onların bu alandaki en istikrarlı kavramsal temeli oluşturduğunu gösteriyor. Bunları obstrüktif akciğer hastalığı (81), kronik obstrüktif akciğer hastalığı (64), ekspresyon (51), hava yolu enflamasyonu (42), alevlenmeler (32), sigara dumanı (28), çift kör çalışma (28), epitel hücreleri (24), akciğer fonksiyonu (23) ve sitokinler (15) takip etti. Astım ve enflamasyonun mutlak çekirdek oluşturduğu, çevresel maruziyet (tütün), klinik deneyler (çift kör çalışma) ve hedef hücreler (eozinofiller) yönünde belirgin bir genişleme gösteren bu frekans dağılımı, başlangıçta ABD araştırmalarının “mekanizmalardan klinik karşılaştırmaya doğru ilerleyen” makro odaklı bir çerçevesini ortaya koyuyor. En ilgili kelimelerin analizi de bu özellikleri frekans dağılımı açısından daha da doğruladı (Şekil 8B). Şekilde görüldüğü gibi astım, KOAH ve enflamasyon en sık kullanılan anahtar kelimeler olmaya devam etti ve sayıları sırasıyla 211, 130 ve 118 olarak kaydedildi. Bu veriler, ABD araştırmalarının hâlâ büyük ölçüde “astım-KOAH-enflamasyon” çekirdek çerçevesi içinde yoğunlaştığını gösteriyor. Ayrıca, yüksek frekanslı terimler arasında sigara dumanı ve çift kör çalışmanın yer alması, çevresel maruziyet faktörlerinin ve klinik deney tasarımının ABD araştırma sistemindeki önemli rollerini de vurguluyor. Kavramsal yapı haritası da nihayetinde bu “klinik çeviri” özelliğini topolojik bir açıdan doğruladı (Şekil 8C). Astım, KOAH ve enflamasyon haritanın merkezinde yer alarak tüm bilgi sisteminin çekirdek düğüm noktası işlevini görürken; monoklonal antikor, mepolizumab, çift kör çalışma, inhalasyon kortikosteroidleri, kan eozinofilleri ve alevlenmeler nispeten daha yüksek çeviri önemi taşıyan bir bölgede (haritanın sağ tarafında) konumlanmıştı.
x
-ekseni), klinik müdahale ve terapötik değerlendirmeyle ilgili temaları temsil etmektedir. Buna karşılık, T-hücreleri, doğuştan gelen lenfoid hücreler, şiddetli astım, epitel hücreleri, sistemik inflamasyon, sigara kullanımı, prevalans ve mortalite; temel immünolojik mekanizmalar, çevresel maruziyet ve popülasyonla ilgili sonuçlarla bağlantılı bölgelerde yoğunlaşmıştır. Bu yapısal düzenleme, klinik odaklı terimlerin ve terapötik değerlendirmenin ABD ile bağlantılı yayınların anahtar kelime yapısında daha belirgin olduğunu, mekanizma ve maruziyetle ilgili terimlerin ise araştırma profilinin önemli bileşenleri olarak kalmaya devam ettiğini göstermektedir.
Treemap görselleştirmesi, Çin bağlantılı yayınların anahtar kelime dağılımının mekanizmaya yönelik konuların ve daha geniş hastalıkla ilgili temaların güçlü bir şekilde temsil edilmesiyle karakterize olduğunu gösterdi (Şekil 9A). Anahtar kelimeler arasında astım (294), KOAH (174) ve inflamasyon (161) en sık kullanılan terimler olarak öne çıktı; bu da bu alanın en istikrarlı kavramsal temelini oluşturduğunu düşündürüyor. Bunları kronik obstrüktif akciğer hastalığı (125), obstrüktif akciğer hastalığı (91), ekspresyon (75), hava yolu inflamasyonu (64), oksidatif stres (56), aktivasyon (51), hücreler (35) ve kanser (20) takip etti. Astım ve inflamasyonun mutlak çekirdek oluşturduğu, temel moleküler mekanizmalara (oksidatif stres, gen ekspresyonu, hücresel aktivasyon) ve karmaşık hastalık fenotiplerine (akciğer kanseri) doğru belirgin bir genişleme gösteren bu sıklık dağılımı, başlangıçta Çin araştırmalarının “temel mekanizmaları derinlemesine incelerken çok boyutlu bir hastalık spektrumunu kapsadığına” dair makro düzeyde bir çerçeve ortaya koyuyor. En ilgili kelimelerin analizi de bu özellikleri sıklık dağılımı açısından daha da doğruladı (Şekil 9B). Şekilde görüldüğü gibi astım, KOAH ve inflamasyon sırasıyla 294, 174 ve 161 kez geçerek bu alandaki en belirgin çekirdek terimler olarak kaldı. Bu veriler, Çin araştırmalarının “astım-KOAH-inflamasyon” çekirdek çerçevesinde yoğunlaşmaya devam ettiğini gösteriyor. Ayrıca, ekspresyon, oksidatif stres ve aktivasyon gibi mekanizmaya yönelik terimlerin ikincil yüksek sıklı anahtar kelimeler arasında belirgin bir şekilde yer alması, mekanizmaya yönelik terminolojinin (örneğin gen transkripsiyonel regülasyonu, oksidatif stres yanıtları ve hücresel aktivasyon) Çin araştırma sistemindeki önemli rolünü daha da vurguluyor. Kavramsal yapı haritası da nihayetinde bu “temel mekanizmaya yönelik” özelliği topolojik bir perspektiften doğruladı (Şekil 9C). Astım, KOAH ve inflamasyon haritanın merkezinde yer alarak tüm bilgi sisteminin çekirdek düğümü işlevini görürken; ekspresyon, oksidatif stres ve aktivasyon,
Patogenez, mekanizmalar, NF-kappa B ve akut akciğer hasarı, haritanın geniş bir alanında yoğun bir şekilde kümelenmiş ve iç içe geçmiş durumdaydı; bu da temel patofizyolojik mekanizmalar ve moleküler sinyal yollarıyla ilgili temaları yansıtıyordu. Buna karşılık, akciğer kanseri, kistik fibrozis, Mendel rastgeleleştirme ve ağ farmakolojisi, haritanın dış kenarlarında geniş bir alana yayılmıştı; bu da çoklu hastalık entegrasyonu, genetik epidemiyolojik nedensel çıkarım ve yeni farmakolojik metodolojiler gibi daha geniş kapsamlı temaları temsil ediyordu. “Mekanizmaların merkezde, metodolojilerin ise çevrede yer aldığı” bu yapısal düzenleme, Çin’in solunum immünolojisi alanındaki araştırmalarının, mekanizmaların incelenmesi ve disiplinlerarası metodolojik yeniliklerle şekillenen bir bilgi manzarasını derinlemesine ortaya koymaktadır.
3.8.2 Kümelenen temalardaki farklılıklar ve zamansal evrim
Ortak oluşum ağı haritası, Çin araştırmalarındaki kilit düğümleri ve bunların aralarındaki ilişki yapılarını gösterdi (Şekil 10A). Bu haritada kronik obstrüktif akciğer hastalığı, inflamasyon ve astım en baskın üç düğüm olarak öne çıkarken, aralarında nispeten yoğun bağlantılar mevcuttu. Bu düğümler merkez alınarak ağ, akut alevlenme, inflamatuar yanıt, Mendel rastgeleleştirme, hava yolu yeniden yapılanması, akciğer hastalıkları ve ağ farmakolojisi gibi çeşitli dallara doğru genişliyordu. Bu topolojik yapı, Çin araştırmalarının kronik hava yolu inflamasyonu etrafında yoğunlaştığını ve akut şiddetli durumlar, temel mekanizmalar ve gelişmiş metodolojiler yönünde uzandığını göstermektedir. Yoğunluk haritası ise yukarıda belirtilen anahtar kelimelerin yoğunluk dağılımını daha ayrıntılı olarak yansıttı (Şekil 10B). Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, astım ve inflamasyon en parlak ve en yoğun sarı bölgeler olarak görüldü. Bu çekirdek alanın çevresinde ise akut alevlenme, akciğer kanseri, hava yolu yeniden yapılanması ve Mendel rastgeleleştirme gibi birkaç ikincil yüksek yoğunluklu düğüm tespit edildi. Bu durum, Çin araştırmalarının geleneksel hastalık alanlarının ötesinde akut alevlenmelere, akciğer kanseri gibi karmaşık fenotiplere ve genetik nedensel çıkarım yaklaşımlarına da belirgin bir ilgi gösterdiğini ortaya koyuyor. Küme haritası ise bu alandaki spesifik araştırma temalarını daha net bir şekilde ortaya koydu (Şekil 10C). Toplamda 11 küme tanımlandı: #0 Mendel rastgeleleştirme, #1 kronik obstrüktif akciğer hastalığı, #2 akut alevlenme, #3 metabolomik, #4 akciğer hastalığı, #5 inflamatuar yanıt, #6 akut akciğer hasarı, #7 aktivasyon, #8 solunum sistemi, #9 oksidan stresi ve #10 akciğer kanseri. Modülerlik Q değeri 0,5326, ağırlıklı ortalama silüet S değeri ise 0,7957 olarak hesaplandı; bu da güvenilir bir kümeleme yapısını işaret etmektedir. Bu kümeler arasında #0 Mendel rastgeleleştirme ve #3 metabolomik önde gelen metodolojik temalar olarak öne çıkarken, #2 akut alevlenme, #6 akut akciğer hasarı ve #9 oksidan stresi kümeleri Çinli araştırmacıların akut şiddetli durumlara ve oksidatif stres kaynaklı hasar mekanizmalarına odaklandığını yansıtmaktadır. Zaman çizelgesi haritası ise ayrıca
bu kümelerin evrimsel yörüngeleri (Şekil 10D). Sonuçlar, #0 Mendel rastgeleleştirme, #3 metabolomik, #5 inflamatuar yanıt ve #6 akut akciğer hasarı gibi kümelerdeki düğümlerin 2019’dan sonra yoğun bir şekilde ortaya çıktığını ve bağlantılarının zaman ekseni boyunca sürekli olarak uzandığını gösterdi. Bu durum, Çin’deki araştırma odağının giderek geleneksel tanımlayıcı hastalık mekanizmalarından veri odaklı nedensel çıkarımlara, çoklu omik biyobelirteç keşfine ve şiddetli inflamatuar ve oksidatif stres mekanizmalarının incelenmesine doğru kaydığını göstermektedir.
Ortak oluşum ağı haritası, ABD’deki araştırmalarda yer alan temel düğümleri ve bunların aralarındaki ilişki yapılarını gösterdi (Şekil 11A). Bu haritada astım, inflamasyon, KOAH ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı en baskın çekirdek düğüm kümesini oluşturuyordu. Bu küme merkezinde yer alan ağ, sigara dumanı, akciğer hastalıkları, obstrüktif akciğer hastalıkları, pulmoner fibrozis, biyobelirteçler, eozinofiller, oksidatif stres ve astım-KOAH örtüşmesi gibi çeşitli dallara doğru genişliyordu. Bu topolojik yapı, ABD araştırmalarının astım, KOAH ve bunların ortak hava yolu inflamasyonu etrafında yoğunlaştığını; sigara dumanı gibi çevresel maruziyetlere, eozinofiller gibi hücresel mekanizmalara ve pulmoner fibrozis gibi karmaşık komorbiditelere doğru uzandığını göstermektedir. Yoğunluk haritası ayrıca yukarıda belirtilen anahtar kelimelerin yoğunluk dağılımını da yansıttı (Şekil 11B). Astım, inflamasyon, KOAH ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı en parlak ve en yoğun sarı bölgeler olarak ortaya çıktı. Bu çekirdek alanın çevresinde ise akciğer hastalıkları, sigara dumanı, pulmoner fibrozis, amfizem ve eozinofiller gibi birkaç ikincil yüksek yoğunluklu düğüm gözlemlendi. Bu durum, ABD araştırmalarının geleneksel hava yolu hastalıklarının ötesinde, çevresel maruziyet faktörlerine (sigara dumanı), yapısal akciğer hasarına (amfizem, pulmoner fibrozis) ve spesifik inflamatuar hücresel mekanizmalara da önemli ölçüde odaklandığını göstermektedir. Küme haritası ise bu alandaki spesifik araştırma temalarını daha ayrıntılı olarak ortaya koydu (Şekil 11C). Toplamda 12 küme tanımlandı: #0 epitel hücreleri, #1 ekspresyon, #2 partikül madde, #3 kronik obstrüktif akciğer hastalığı, #4 eozinofili, #5 hava yolu hastalığı, #6 influenza, #7 obstrüktif uyku apnesi, #8 hava yolu inflamasyonu, #9 hava yolu yeniden modellenmesi, #10 interlökin-4 ve #11 toz. Modülerlik Q değeri 0,5197, ağırlıklı ortalama silüet S değeri ise 0,7906 olarak saptandı; bu da tanımlanan kümelerin yorumlanabilirliğini desteklemektedir. Bunlar arasında #2 partikül madde, #6 influenza ve #11 toz kümeleri çevresel maruziyet/enfeksiyonla ilişkili belirgin temalar iken; #0 epitel hücreleri ve #4 kümeleri ise…
Eozinofili, #9 solunum yolu yeniden yapılanması ve #10 interlökin-4, ABD’li araştırmacıların epitel bariyer hasarı, eozinofilik tip 2 inflamasyon ve IL-4 gibi spesifik hedefli yollaklara yönelik güçlü odaklanmasını yansıtmıştır. Zaman çizelgesi haritası ayrıca bu kümelerin evrimsel yörüngelerini daha ayrıntılı olarak göstermiştir (Şekil 11D). Sonuçlar, #0 epitel hücreleri, #1 ekspresyon ve #8 solunum yolu inflamasyonu gibi kümelerin düğümlerinin analiz edilen dönemin ilk aşamasında (2016–2018) ortaya çıktığını ve genişlemeye devam ettiğini göstermiştir. Buna karşılık, #4 eozinofili, #7 obstrüktif uyku apnesi ve #10 interlökin-4 gibi kümeler zamanla sağa doğru genişlemiş ve sonraki yıllarda (2020 ve sonrası) aktif kalmıştır. Bu durum, geleneksel solunum yolu inflamasyonu ve epitel hücre mekanizmalarının incelenmesine devam edilirken, ABD’deki araştırma odağının giderek eozinofil aracılı tip 2 inflamasyon, obstrüktif uyku apnesi gibi komorbiditeler ve IL-4 gibi spesifik sitokinleri içeren hedefli müdahalelere doğru evrimleştiğini göstermektedir.
3.9 PubMed kullanılarak yapılan veritabanları arası karşılaştırma
Tematik harita (Şekil 12A), farklı temaların gelişimsel özelliklerini ortaya koydu. Astım, KOAH ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı “Temel Temalar” çeyreğinde yer alırken; inflamasyon, hava yolu yeniden şekillenmesi, eozinofiller, solunum yolu hastalıkları, covid-19 ve influenza “Motor Temalar” çeyreğinde konumlandı; bağırsak-akciğer ekseni, bağırsak mikrobiyotası ve terapötik hedefler ise “Azalan Temalar” çeyreğinde yer aldı. Kavramsal yapı haritası (Şekil 12B), bu alanın mekansal dağılımını daha da detaylandırdı. Astım, inflamasyon ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı haritanın merkezine yerleştirildi. Ayrıca bağırsak-akciğer ekseni, immün yanıt, immün hedefler, mikrobiyom ve akciğer kanseri gibi anahtar kelimeler haritanın çevresine dağıldı. Birlikte-oluş ağı haritası (Şekil 12C), PubMed karşılaştırma setindeki anahtar kelimelerin ilişkisel özelliklerini gösterdi. Astım, KOAH ve inflamasyon en büyük çekirdek düğümleri oluşturarak aralarında yoğun bağlantılar sergiledi. Bu çekirdek düğümlerden dışa doğru uzanan dallar arasında mikrobiyom, immün yanıt, bağırsak-akciğer ekseni, biyobelirteçler ve patogenez yer aldı. Şekil 12D, bu anahtar kelimelerin zamansal özelliklerini daha da detaylandırdı. Astım, KOAH ve inflamasyonu içeren çekirdek düğümler daha koyu renkler (daha eski yıllara karşılık gelen) sergilerken; mikrobiyom, immün yanıt, biyobelirteçler ve tedavi gibi çevresel düğümler sarımsı/açık mavi renkler (daha yeni yıllara karşılık gelen) ile gösterildi. Genel olarak, PubMed karşılaştırma veri setindeki temel kavramlar ve zamansal eğilimler, WOSCC veri setinde gözlemlenenlerle büyük ölçüde tutarlıydı. Bu uyum, arama stratejilerindeki ve indeksleme kapsamındaki farklılıklar dikkate alınmakla birlikte, her iki veri tabanında da birkaç önemli zamansal ve tematik örüntünün gözlemlenebildiğini göstermektedir.
4 Tartışma
4.1 Küresel büyüme ve iş birliği örüntüleri
WOSCC ve PubMed’in birleşik analizi, 2016’dan 2025’e kadar KOAH ve astım kesişim noktasındaki immün inflamasyon üzerine yapılan araştırmalarda sürdürülebilir bir artış olduğunu gösterdi. İki veri tabanında da gözlemlenen benzer yükseliş eğilimleri, genel araştırma ilgisindeki artışın her iki veri setinde de mevcut olduğunu düşündürse de, veri tabanlarının kapsama alanlarındaki ve indeksleme farklılıkları mutlak yayın sayılarındaki değişimleri açıklayabilir. Bu nedenle, 2020’den sonraki belirgin artış, analiz edilen literatürde zamanla ortaya çıkan bir örüntü olarak yorumlanmalıdır. Bunun COVID-19 pandemisi, biyolojik tedavilerdeki ilerlemeler ve hassas tıbbın giderek artan uygulamasıyla olası bir bağlantısı bulunsa da, nedensel ilişkiler test edilmediği için bu bağlantı henüz varsayımsal niteliktedir.
Çin, en yüksek yayın verimliliğini ve yıllık çıktıdaki en belirgin artışı sergilerken, ABD ile bağlantılı yayınlar analiz edilen veri setinde atıf tabanlı göstergelerde daha yüksek değerler gösterdi. Bu tezat, araştırma kalitesi, özgünlüğü veya klinik olgunluğu değil, yayın çıktısı ve atıf örüntülerindeki farklılıkları yansıtmaktadır. Çin-ABD karşılaştırması ayrıca veritabanı kapsamından, yayın uygulamalarından, uluslararası işbirliklerinden ve araştırma önceliklerindeki farklılıklardan da etkilenmiş olabilir. Bu nedenle, gözlemlenen ulusal örüntüler bilimsel kalitenin bir sıralaması olarak değil, ülkeye özgü bibliyometrik özellikler olarak yorumlanmalıdır. Çin-ABD karşılaştırması aynı zamanda farklı araştırma konularına yönelik vurguları da içeriyordu. ABD ile bağlantılı yayınlar klinik denemeler, çift kör tasarımlar, biyolojik ilaçlar, mepolizumab ve eozinofilik inflamasyon ile daha sık ilişkilendirilirken, Çin ile bağlantılı yayınlar oksidatif stres, akut alevlenme, metabolomik, Mendel rastgeleleştirme ve ağ farmakolojisi konularında daha fazla temsil gösterdi. Bu farklılıklar, araştırma altyapısındaki, klinik deneme ağlarındaki, biyolojik ilaç geliştirme programlarına erişimdeki ve hesapsal ile omik tabanlı yaklaşımların benimsenmesindeki farklılıkları yansıtabilir. Ancak bu açıklamalar mevcut çalışmada doğrudan test edilmemiş olup, yayın uygulamalarından, uluslararası işbirliklerinden, veritabanı kapsamından ve ülkelere özgü veri setlerinin farklı boyutlarından da etkilenmiş olabilir. Dolayısıyla, gözlemlenen örüntüler bilimsel kalitede veya translasyonel olgunlukta farklılıkların kanıtı olarak değil, araştırma vurgularındaki farklılıklar olarak yorumlanmalıdır. Uluslararası işbirliği ağı, sınırlı sayıda yüksek verimli ülke arasında yoğunlaşmıştı; ABD Avrupa, Kanada, Avustralya ve Asya genelinde geniş bağlantılar sergilerken, Çin ABD, Avustralya, Japonya ve Birleşik Krallık ile işbirliklerini sürdürdü. Bu örüntüler, bu alandaki araştırmaların coğrafi çeşitliliğini ve dış karşılaştırmalarını iyileştirmek için daha fazla çok merkezli çalışmanın, ortak kohortların ve ülkeler arası biyobank kaynaklarının faydalı olabileceğini göstermektedir.
Genel olarak, veritabanları arası ve işbirlikçi analizler, genişleyen ancak hâlâ yoğunlaşmış bir araştırma ortamına işaret etmekte; bu da alanın nasıl yapılandırıldığını ve daha geniş işbirliğinin nerede gerekli olabileceğini anlamak için bir temel sunmaktadır.
4.2 KOAH ve astımda ortak ve farklı immün-inflamatuar mekanizmalar
Anahtar kelime ve kümeleme analizlerinin temel yorumlayıcı katkısı, hastalığa özgü uzantıları içeren ortak bir çekirdeğin tespit edilmesidir. Astım, KOAH ve inflamasyon ortak kavramsal merkezi oluştururken; oksidatif stres, nötrofilik inflamasyon, makrofajla ilişkili mekanizmalar ve alevlenmeler daha çok KOAH odaklı konularla bağlantılıydı. Buna karşılık eozinofilik inflamasyon, tip 2 immün yanıtlar, hava yolu yeniden yapılanması ve biyolojik tedavi astımla ilişkili konularda daha belirgindi. Bu yapı, KOAH ve astımın örtüşen ancak heterojen inflamatuar fenotiplere sahip olduğuna dair yerleşik kanıtlarla tutarlıdır. Bu temaların birlikte ortaya çıkması, KOAH-astım kesişiminin tamamen ayrı iki hastalık alanı olarak değil, biyolojik olarak bağlantılı bir alan olarak incelendiğini göstermektedir. Bununla birlikte, bir terimin veya kümenin bibliyometrik bir ağda yer alması, ilgili mekanizmanın biyolojik önemini kanıtlamaz. Örneğin, NLRP3 inflazomunun, mikrobiyomun ve bağırsak-akciğer ekseninin öne çıkması, bu alanlara yönelik sürdürülen araştırma ilgisini göstermekte ve daha ileri araştırmalar için yönler sunmaktadır; ancak bunların mekanistik ve terapötik önemi deneysel ve klinik çalışmalarla değerlendirilmelidir.
4.3 Araştırma temaları ve zamansal evrim
Zamansal analizler, araştırma odağının fenotip tanımlamasından mekanizmalar, biyobelirteçler ve terapötik değerlendirmeye doğru kademeli bir şekilde kaydığını göstermektedir. İlk dönemde araştırmalar esas olarak astım-KOAH örtüşmesi, klinik fenotipler, balgam eozinofili, kronik bronşit ve kısa süreli tedavi yanıtıyla ilişkilendirilmişti. 2019–2020 yılları arasında akut alevlenmeler, sistemik inflamasyon, gen ekspresyonu, NF-kappa B, hava yolu inflamasyonu, akciğer fonksiyonu ve oksidatif stresle ilgili konular daha belirgin hale geldi; bu da inflamatuar sinyal yollarına ve moleküler düzenlemeye yönelik artan ilgiyi yansıtmaktadır. 2021–2025 döneminde ise NLRP3 inflazom, hava yolu yeniden şekillenmesi, mepolizumab, güvenlik ve faz 2a ile ilgili konularda sürekli artış gözlemlendi. Bu örüntüler, inflazomla ilişkili mekanizmalara, yapısal hava yolu değişikliklerine, hedefe yönelik biyolojik ilaçlara ve erken faz klinik değerlendirmelere yönelik artan araştırma ilgisini göstermektedir. Ancak bu artış gösteren terimlerin varlığı, araştırma önceliklerindeki değişiklikleri yansıtır ve tek başına terapötik etkinliği, biyolojik önemi veya klinik uygulamaya tam geçişi kanıtlamaz. Benzer şekilde, bağırsak-akciğer ekseni, kişiselleştirilmiş solunum tıbbı ve sitokinle ilgili temaların giderek daha belirgin hale gelmesi, hassas tıp odaklı tedavi stratejilerinin klinik olgunluğunu teyit etmekten ziyade, biyobelirteç rehberliğinde hasta stratifikasyonuna ve hedefe yönelik tedaviye yönelik artan ilgiyi göstermektedir (). Eş-atıf analizi ayrıca, yüksek atıf alan çalışmaların sıklıkla mikrobiyom, kronik inflamasyon, immün yanıtlar, biyolojik ilaçlar, inflazomlar ve inflamatuar mekanizmaları ele aldığını ortaya koydu. Mikrobiyomla ilgili derlemelerin öne çıkması, konakçı-mikrop etkileşimlerinin bu alandaki bilgi tabanının tekrarlayan bir bileşeni haline geldiğini göstermektedir (). Eozinofilik KOAH için mepolizumab tedavisi, ILC2 düzenlenmesi, NLRP3 inflazom aracılı inflamasyon ve akciğer mikrobiyotası üzerine olanlar da dahil olmak üzere diğer yüksek atıf alan çalışmalar, atıf yapılan literatürün çok sayıda biyolojik ve terapötik boyutu kapsadığını göstermektedir (Tablo 4). Hao ve arkadaşlarının ateroskleroz ve iskemik kesişimindeki immün inflamasyon için sunduğu bibliometrik çerçeveye kıyasla
İnme konusuna değinmek gerekirse, mevcut çalışma KOAH-astım kesişimine odaklanmakta ve hem ortak hem de hastalığa özgü inflamatuar araştırma temalarının bir arada varlığını vurgulamaktadır. Alanın entelektüel yapısını ve zamansal gelişimini haritalandırmanın yanı sıra, bu çalışma bir PubMed karşılaştırması ile Çin-ABD tematik analizini de içermektedir. Bu ek karşılaştırmalar, astım, KOAH, inflamasyon, hava yolu yeniden yapılanması, oksidatif stres ve biyobelirteçler gibi merkezi temaların analiz edilen veri kümelerinde genel olarak gözlemlenebildiğini göstermektedir. Buna karşılık, ülkelere özgü farklılıklar esas olarak klinik tedavi, mekanistik, hesapsal ve omiklerle ilgili konuların göreceli belirginliğiyle ilgilidir. Bu bulgular, haritaların yalnızca bireysel kümelerin tanımlanmasını aşarak yorumlanması için bağlam sağlamaktadır; ancak bunların altında yatan biyolojik ve klinik açıklamaların daha fazla ampirik araştırma gerektirdiği belirtilmelidir. Yine de, tespit edilen kümeler ve atıf patlamaları, deneysel çalışmalar ve klinik deneylerle doğrulanması gereken araştırma ilgisi sinyalleri olarak kabul edilmelidir.
4.4 Translasyonel perspektifler ve klinik çıkarımlar
Bu bulguların klinik çıkarımları, yerleşik klinik sonuçlar olarak değil, araştırma öncelikleri olarak ele alınmalıdır. Biyobelirteçlerin, eozinofilik inflamasyonun, alevlenmelerin ve biyolojik ajanların öne çıkması, biyobelirteç rehberliğinde hastalık katmanlandırması, alevlenme riski tahmini ve fenotipler arası tedavi gibi konularda daha ileri araştırmalar için çeşitli alanlar olduğunu göstermektedir. Kan eozinofil sayıları, FeNO, serum IgE ve balgamdaki inflamatuar hücre profilleri, tedavi edilebilir özellikleri belirlemek ve tedavi kararlarına rehberlik etmek için kullanılmaktadır (). Mevcut klinik çalışmalar, eozinofilik KOAH’ta mepolizumab ve diğer biyolojik stratejileri değerlendirmiştir (–). Ancak bibliometrik örüntülerin kendisi, tedavi etkinliğini, uzun vadeli faydaları veya geniş klinik uygulanabilirliği kanıtlamaz. Gelecekteki çalışmalar, çoklu omik biyobelirteçleri, makine öğrenmesi modellerini ve gerçek dünya verilerini entegre edebilir ve rutin klinik uygulamaya dahil edilmeden önce prospektif doğrulama yapabilir (, ). Şiddetli astımda, tip 2 ve alarmin yollarını hedef alan terapötik araştırmalar —TSLP ve IL-33 dahil— biyolojik tedavi stratejilerinin yelpazesini genişletmiştir (). Bu bulgular, ortak ve hastalığa özgü tedavi edilebilir özelliklerin daha fazla araştırılmasını desteklese de, birleşik bir biyolojik tedavi stratejisinin KOAH ve astım arasında halihazırda klinik olarak uygulanabilir olduğunu kanıtlamaz. Bu nedenle, gelecekteki araştırmalar standartlaştırılmış tanımlara, karşılaştırmalı fenotipleştirmeye ve örtüşen hastalık fenotipleri arasında biyolojik terapilerin prospektif değerlendirilmesine odaklanmalıdır. Bağırsak-akciğer ekseni ve mikrobiyomla ilgili temalar, KOAH ve astımda konakçı-mikrop etkileşimleri ile immün düzenleme hakkında ek hipotezler sunabilir (). Bunların bibliometrik ağda yer alması, artan araştırma ilgisini gösterirken, terapötik değerlerinin mekanistik çalışmalar ve klinik deneyler yoluyla karşılaştırılması gerekmektedir. Ağ farmakolojisi ve Mendel rastgeleleştirme, Çin bağlantılı yayınlarda daha sık temsil edilmiş olup, bu da ülkeye özgü çok hedefli ilaç keşfi ve veriye dayalı nedensel çıkarım vurgusunu düşündürmektedir. Bu metodolojik örüntüler test edilebilir hipotezler oluşturulmasına yardımcı olabilir, ancak bunlar tek başına
Hassas immünoterapi için klinik kanıtlar sunmaktadır.
4.5 Sınırlılıklar ve gelecekteki yönelimler
Bu çalışmanın birkaç sınırlamasının belirtilmesi gerekir. İlk olarak, bibliyometrik analiz WOSCC ve PubMed veritabanlarıyla sınırlı kalmıştır. PubMed karşılaştırması genel olarak benzer zamansal ve tematik örüntüler gösterse de, iki veritabanının farklı arama stratejileri kullanması ve farklı dizinleme sistemlerine ve kapsama alanlarına sahip olması nedeniyle WOSCC bulgularının tam bir doğrulaması niteliği taşımamaktadır. Dolayısıyla, veritabanları arası karşılaştırma destekleyici bir tutarlılık kanıtı sunsa da, bulguların sağlamlığının ve genellenebilirliğinin ek veritabanları ile deneysel veya klinik kanıtlar kullanılarak daha ileri düzeyde değerlendirilmesi gerekmektedir. Veritabanına özgü dizinleme tercihleri seçim yanlılığına yol açmış olabilir (). İkinci olarak, yalnızca İngilizce yayınlar dahil edilmiştir; bu durum İngilizce konuşulmayan ülkelerden gelen araştırma çıktılarının eksik değerlendirilmesine neden olmuş olabilir. Üçüncü olarak, bibliyometrik göstergeler araştırma kalitesini, biyolojik önemi veya klinik etkinliği değil, araştırma üzerindeki ilgiyi, atıf örüntülerini ve tematik yapıyı yansıtır. Atıf sayıları yayın tarihi, atıf gecikmesi, derginin görünürlüğü, konunun popülerliği, veritabanı kapsamı, uluslararası işbirliği ve alana özgü atıf uygulamalarından etkilenebilir. Bu nedenle, yakın tarihli yayınlar daha az atıf biriktirme süresine sahip oldukları için daha az atıf almış olabilirler; bu durum, yayın yılları arasında atıf tabanlı etki karşılaştırmalarını etkileyebilir. Birlikte-atıf örüntüleri ayrıca referans listesi uygulamalarından, yayın tarihinden, alana özgü atıf davranışlarından, atıf yapılan referansların kapsamından ve CiteSpace’te kullanılan seçim eşiklerinden de etkilenebilir. Dolayısıyla, birlikte-atıf kümeleri entelektüel benzerliğin, araştırma kalitesinin veya biyolojik önemin kesin bir kanıtından ziyade atıf ilişkilerinin örüntülerini temsil etmektedir. Ek olarak, ülkelere özgü alt grup analizleri, WOSCC Ülkeler/Bölgeler bilgilerinde yer alan tüm yazar-aferans adreslerinde listelenen ülkelere dayanmaktadır. Bu nedenle, uluslararası ortak yazarlığa sahip yayınlar birden fazla ülkeyle ilişkili alt gruba dahil edilebilir ve bu atama kuralı ülke düzeyindeki yayın sayılarını, atıf göstergelerini ve anahtar kelimeleri etkilemiş olabilir.
distribüsyonlar. Anahtar kelime tabanlı analizler aynı zamanda terminolojiye, yazarların anahtar kelime seçimlerine, veritabanı indeksleme uygulamalarına ve veri temizleme sırasında kullanılan normalleştirme prosedürlerine de bağlıdır. Bu nedenle, bu çalışmada tanımlanan kümeler, yüksek frekanslı anahtar kelimeler ve atıf patlamaları, mekanistik önem, terapötik etkinlik veya klinik uygulama kanıtı olarak değil, araştırma ilgisinin bir göstergesi olarak yorumlanmalıdır. Dördüncüsü, odaklanmış üç blokluk arama stratejisi potansiyel bir seçim yanlılığına yol açmış olabilir. Bazı çalışmalar, ortak KOAH-astım mekanizmalarını spesifik inflamatuar yollar, immün hücreler veya inflamatuar mediatörler aracılığıyla incelemiş olabilir, ancak seçilen immün-inflamatuar terimler başlıklarında, özetlerinde veya anahtar kelimelerinde yer almıyorsa bu çalışmalar elde edilememiş olabilir. Dolayısıyla, mevcut bulgular KOAH ve astım kesişimindeki açıkça indekslenmiş immün-inflamatuar araştırma manzarasını temsil ederken, KOAH-astım literatürünün tamamını yansıtmamalıdır. Ayrıca, önceden tanımlanmış normalleştirme kuralları tutarlı bir şekilde uygulanmış olsa da, bazı kurumsal ve anahtar kelime standardizasyonu kararları manuel anlamsal yargı gerektirmiş olup bu durum anahtar kelime eşzamanlılığı yapısını ve kurumsal işbirliği ağlarını etkilemiş olabilir. Beşincisi, bibliometrik yöntemler mekanistik çalışmaların derinlemesine yorumunun yerini alamaz; bu nedenle mevcut bulgular deneysel ve klinik kanıtlarla birlikte yorumlanmalıdır. Gelecekteki araştırmalar birkaç yönde ilerleyebilir. KOAH ve astımın immün-inflamatuar mekanizmalarını farklı popülasyonlarda doğrulamak için çok merkezli ve uluslararası işbirliklerinin yanı sıra ortak kohortlar ve biyobank kaynakları gereklidir. Tek hücreli dizileme, uzamsal transkriptomik, proteomik ve metabolomik entegrasyonu, inflamatuar heterojenliğin moleküler temelini daha yüksek çözünürlükte aydınlatmaya yardımcı olabilir (). Gerçek dünya çalışmaları ve pragmatik klinik denemeler, biyolojik ilaçların ve hassas immünoterapilerin daha geniş hasta popülasyonlarındaki etkinliğini ve güvenliğini değerlendirmek için gereklidir (, ). Standartlaştırılmış tanımlar ve birleşik değerlendirme çerçeveleri
KOP-astım örtüşen fenotipleri için hastalar arası karşılaştırmalı hassas yönetim stratejilerinin oluşturulması gerekmektedir (, ). Son olarak, yapay zeka ve makine öğrenmesi yaklaşımları biyobelirteç keşfini, hasta stratifikasyonunu ve alevlenme tahminini hızlandırarak verilerden klinik karar alma süreçlerine giden yolu kısaltabilir (). Genel olarak bakıldığında, bu alanda biyobelirteç odaklı stratifikasyona ve hedefe yönelik tedavi değerlendirmelerine yönelik ilgi giderek artmaktadır. Bu eğilimlerin daha bireyselleştirilmiş tedavilere yol açıp açmayacağı ise ek deneysel ve klinik doğrulamalar gerektirmektedir.
5 Sonuç
Bu çalışma, WOSCC ve PubMed veritabanları kullanılarak 2016’dan 2025’e kadar KOAH ve astım kesişimindeki immün inflamatuar araştırmaları analiz etti. Yayın sayısı istikrarlı bir şekilde artarak 2020’den sonra hız kazandı. Yayın artışının ana kaynağı Çin iken, ABD ile ilişkili yayınlar analiz edilen veri setinde atıf tabanlı etki göstergelerinde daha yüksek performans sergiledi. Uluslararası işbirliği ise sınırlı sayıda son derece üretken ülke arasında yoğunlaşmaya devam ediyor. Temel konular inflamatuar hücreler, oksidatif stres, hava yolu yeniden yapılanması, akut alevlenmeler ve hedefe yönelik tedaviler etrafında şekillenirken, biyobelirteçler ve sitokinler yüksek frekanslı anahtar kelimeler olarak öne çıkıyor. Küme analizi, eozinofiller, oksidatif stres, hava yolu yeniden yapılanması ve bağırsak-akciğer eksenini ana bilgi modülleri olarak belirlerken; NLRP3 inflazom ve mepolizumab ile ilgili son dönemdeki artışlar, doğuştan gelen immün mekanizmalara ve hedefe yönelik biyolojik ajanlara yönelik artan ilgiyi gösteriyor. KOAH ve astım, inflamatuar heterojenlik ve immün düzenleme açısından önemli ölçüde örtüşüyor. Anahtar kelime ve patlama modelleri, biyobelirteç tabanlı fenotip stratifikasyonuna ve hedefe yönelik biyolojik ajanların değerlendirilmesine yönelik artan araştırma ilgisini yansıtıyor. Ancak mevcut çalışmalar hâlâ güvenliğe ve erken aşama klinik değerlendirmelere odaklanırken, fenotipler arası karşılaştırmalar ve uzun vadeli sonuç analizleri sınırlı kalıyor. Gelecekteki çalışmalar, KOAH ve astım arasındaki immün-inflamatuar mekanizmaları daha derinlemesine karşılaştırmalı; mekanistik keşif, fenotip stratifikasyonu ve hassas tıp arasındaki bağlantıyı güçlendirmeli. Bu yaklaşım, her iki hastalığın bireyselleştirilmiş yönetimine yönelik gelecekteki araştırmalara da ışık tutabilir.
Beyanlar
Veri erişilebilirliği beyanı
Çalışmada sunulan orijinal katkıların tamamı makalede veya ek materyallerde yer almaktadır; ek sorular için ilgili yazarla iletişime geçilebilir.
Yazar katkıları
YZ: Kavramsal Tasarım, Veri Kuratörlüğü, Formal Analiz, Yazılım, Yazım – orijinal taslak, Yazım – inceleme ve düzenleme. CL: Kavramsal Tasarım, Veri Kuratörlüğü, Araştırma, Yazım – inceleme ve düzenleme. XC: Veri Kuratörlüğü, Formal Analiz, Metodoloji, Yazım – inceleme ve düzenleme. WD: Fon Sağlama, Proje Yönetimi, Kaynaklar, Denetim, Doğrulama, Yazım – orijinal taslak, Yazım – inceleme ve düzenleme.
Teşekkür
Bu çalışmada kullanılan R yazılım ortamının geliştiricilerine ve ilgili R paketlerine katkıda bulunanlara teşekkür ederiz; onların çalışmaları analizlerimiz için gerekli olan hesaplama araçlarını sağlamıştır.
Çıkar Çatışması
Yazarlar, bu çalışmanın potansiyel bir çıkar çatışması olarak yorumlanabilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki olmaksızın yürütüldüğünü beyan etmişlerdir.
Üretken Yapay Zeka Beyanı
Yazarlar, bu makalenin hazırlanmasında üretken yapay zekanın kullanılmadığını beyan etmişlerdir.
Bu makaledeki şekillerin yanında yer alan alternatif metinlerin (alt metin) tamamı Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuştur ve yazarların mümkün olan yerlerdeki incelemesi de dahil olmak üzere doğruluğu sağlamak için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorun tespit ederseniz lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının Notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.
Özet
Anahtar Kelimeler
astım, bibliyometri, CiteSpace, KOAH, immün inflamatuar süreç, VOSviewer
Atıf
Zhao Y, Li C, Chen X ve Dai W (2026) Kronik obstrüktif akciğer hastalığı ve astımın kesişim noktasındaki immün inflamatuar süreç: 2016’dan 2025’e bibliyometrik ve görselleştirilmiş bir analiz. Front. Med. 13:1997974. doi: 10.3389/fmed.2026.1997974
Alınma Tarihi
15 Eylül 2026
Revize Edilme Tarihi
14 Ekim 2026
Kabul Tarihi
19 Ekim 2026
Yayınlanma Tarihi
16 Kasım 2026
13 – 2026
Paolo Scanagatta, ASST Lecco – Alessandro Manzoni Hastanesi, İtalya


Jie Tian, Sichuan Üniversitesi, Çin
Shuai Hu, Soochow Üniversitesi, Çin
© 2026 Zhao, Li, Chen ve Dai.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) şartları uyarınca dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazarların ve telif hakkı sahiplerinin belirtilmesi ve bu dergideki orijinal yayına kabul görmüş akademik uygulamalara uygun olarak atıfta bulunulması koşuluyla, diğer platformlarda kullanılması, dağıtılması veya çoğaltılmasına izin verilmektedir. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izni verilmemektedir.
*Yazışma: Wenjing Dai wenj202407@163.com
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kurumların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek iddialar, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.