Kısırlık, dünya genelinde her altı yetişkinden birini etkileyen küresel bir üreme sağlığı sorunudur ve etkileri sadece çocuk sahibi olamama durumunun ötesine uzanır. Üreme fonksiyon bozukluklarında rol oynayan çok faktörlü mekanizmalar arasında, hücresel redoks homeostazındaki bozulmalar, temel üreme süreçlerinde yer aldıkları için giderek daha fazla bilimsel ilgi görmektedir (). Redoks homeostazı; reaktif oksijen türlerinin (ROS) üretimi, antioksidan savunma mekanizmaları ve redoksa bağlı hücre içi sinyal yolları arasında dinamik bir dengeyi ifade eder (). Fizyolojik koşullar altında, kontrollü ROS üretimi sperm kapasitasyonu, foliküler gelişim, oosit olgunlaşması, döllenme, embriyonik gelişim ve trofoblast fonksiyonu için vazgeçilmezdir (, ). Ancak, hücresel antioksidan kapasitesini aşan aşırı ROS birikimi oksidatif strese yol açarak lipid peroksidasyonuna, mitokondriyal fonksiyon bozukluğuna, protein oksidasyonuna ve DNA hasarına neden olur (–). Tersine, aşırı redüksiyon kapasitesi de redüktif strese yol açarak ROS aracılı temel sinyal yollarını bozabilir. Bu nedenle, üreme sistemine özgü redoks biyolojisi, oksidanlar ve antioksidanlar arasındaki basit bir denge olarak değil, hassas bir şekilde düzenlenen bir süreklilik olarak anlaşılmalıdır. Bu karmaşık biyolojik etkileşim, güvenilir biyobelirteçlerin tanımlanması, hastalık mekanizmalarının anlaşılması ve hedefe yönelik terapötik müdahalelerin geliştirilmesi açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır. Bu bağlamda, mevcut Araştırma Konusu olan “Kısırlıkta Oksidatif ve Redüktif Stres: Biyobelirteçler, Mekanizmalar ve Üreme Tıbbındaki Yenilikler”, moleküler mekanizmaları, biyobelirteç geliştirme çalışmalarını, klinik araştırmaları ve yeni terapötik yaklaşımları ele alan on bir yayını içermektedir. Bu çalışmalar bir araya gelerek redoks düzenlemesi ile üreme sağlığı arasındaki çok yönlü ilişkiye dair içgörüler sunarken, moleküler bulguların klinik olarak anlamlı sonuçlara dönüştürülmesindeki sınırlılıkları da vurgulamaktadır.
Peramo ve arkadaşları, spermatozoa, oositler, embriyolar ve endometriumda hem oksidatif hem de redüktif bozulmaları incelemektedir. Analizleri, daha fazla antioksidan maruziyetinin mutlaka daha iyi üreme sonuçları sağlayacağı varsayımını sorgulamakta ve tutarsız klinik sonuçların olası nedenleri olarak yetersiz temel fenotipleme ile heterojen tedavilere dikkat çekmektedir. Oksidasyon-redüksiyon potansiyelini, biyokimyasal biyobelirteçleri ve multi-omics verilerini bireyselleştirilmiş değerlendirmeye entegre etmeyi önerirken, bu tür algoritmaların henüz prospektif doğrulama beklediğini de kabul etmektedirler. Bu bakış açısı, özellikle Jagadesh ve Sridharan’ın çevresel maruziyetleri bozulmuş spermatogenezin potansiyel olarak değiştirilebilir belirleyicileri olarak incelediği erkek kısırlığı için geçerlidir. Hava kirleticileri, ağır metaller, endokrin bozucu kimyasallar ve mikroplastikler; oksidatif hasar, inflamasyon, hormonal bozukluklar ve epigenetik değişiklikleri içeren birbiriyle ilişkili mekanizmalar aracılığıyla etki edebilir. Çevresel maruziyet profillerini multi-omics ve yapay zekâ ile birleştirme önerileri umut verici olsa da, bu tür yaklaşımların öngörücü ve terapötik değeri henüz klinik olarak kanıtlanmamıştır.
Bu mekanistik değerlendirmeleri tamamlayan Alfaro-Gómez ve arkadaşları, koyun seminal plazmasındaki serbest 2′-deoksigüanozin ve 8-hidroksi-2′-deoksigüanozin ölçümü için analitik olarak doğrulanmış bir sıvı kromatografisi-tandem kütle spektrometrisi yöntemi sunmaktadır. Bir kanıt-olması-karşılaştırmasında, her iki biyobelirteç de sperm kalitesi ciddi şekilde bozulmuş bir koçta, sağlıklı örneklerin birleşik değerlerine göre sırasıyla yaklaşık iki kat ve dört kat daha yüksek bulunmuştur. Çalışmaları, oksidatif DNA hasarının ölçümünde bir ilerleme sağlamaktadır; ancak sınırlı biyolojik örneklem, tanısal performans veya insan kısırlığına doğrudan uygulanabilirliği hakkında sonuç çıkarılmasını engellemektedir. Benzer bir translasyonel zorluk, ROS aracılı sperm kriyo-hasarı konusunu ele alan Tramontano ve arkadaşlarının çalışmasında ortaya çıkmaktadır. Dondurma ve çözdürme, mitokondriyal fonksiyonu ve membran bütünlüğünü bozarak lipid peroksidasyonunu ve DNA fragmantasyonunu teşvik eder. Kriyokonservasyon medyasına deneysel antioksidan eklenmesi, çözdürme sonrası belirli parametreleri iyileştirebilse de, hiçbir müdahale hasarı tutarlı bir şekilde önleyememiş veya üreme sonuçları açısından kanıtlanmış faydalar gösterememiştir. Bu çalışmalar bir arada, daha iyi biyobelirteç ölçümünün ve laboratuvar optimizasyonunun, redoksa yönelik rutin müdahalelerden önce yapılması gerektiğini göstermektedir.
Jia ve arkadaşları, poliendokrin metabolik over sendromunda foliküler arrestin altında yatan patolojik mekanizmaları sistematik olarak aydınlatmak için entegre, çok katmanlı bir ağ modeli sunmaktadır. Çerçeveleri, endokrin ve metabolik fonksiyon bozukluklarını over inflamasyonu, mitokondriyal ve endoplazmik retikulum stresine, granuloza-oosit iletişiminin bozulmasına ve daha geniş düzenleyici ağlara bağlamaktadır. Bu yolları entegre ederek, yazarlar heterojen bir bozukluğu tek bir moleküler hedefin çözebileceğini öne sürmek yerine fenotip odaklı araştırmalar için fırsatlar tanımlamaktadır. Mhatre ve arkadaşları, polikistik over sendromu olan 70 kadında Shatavari kökü özü üzerine randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir çalışma sunmaktadır. On iki hafta sonra, tedavi algılanan streste ve folikül sayısında azalma ile endometrial kalınlıkta artışla ilişkili olmasına rağmen, over hacminde, hormonal konsantrasyonlarda veya metabolik ölçümlerde anlamlı değişiklikler gözlenmemiştir. Kısa takip süresi, doğurganlık sonuçlarının eksikliği ve doğrudan redoks karakterizasyonunun olmaması, üreme etkinliği veya temel mekanizmalar hakkında sonuç çıkarmayı sınırlamaktadır. Zhao ve arkadaşları da erken over yetmezliğinde akupunkturu sistemik bir nöroendokrin perspektiften incelemekte ve hipotalamus-hipofiz-over ekseni, inflamatuar sinyalleşme, otonom düzenleme ve over oksidatif stresi üzerindeki potansiyel etkilerini tartışmaktadır. Bazı çalışmalar hormonal veya semptomatik ölçümlerde değişiklikler bildirse de, derleme klinik olarak anlamlı ve sürdürülebilir doğurganlık faydaları için yeterli sağlam kanıtın bulunmadığını belirtmektedir.
Temel Bulgular ve Genel Değerlendirme
Bu Araştırma Konusuna dahil edilen on bir yayının toplamı, redoksle ilişkili mekanizmaların üreme sağlığındaki karmaşık rolüne dair kapsamlı bir bakış açısı sunmaktadır. Bilimsel önemleri, bireysel bulguların ötesine geçerek oksidatif stres, endokrin ve metabolik fonksiyon bozuklukları, inflamasyon ve üreme sonuçları arasındaki karşılıklı bağlantıları vurgulamakta ve mevcut tanısal ve terapötik yaklaşımlardaki önemli sınırlılıkları ortaya koymaktadır. Özellikle, MOXI randomize çalışması () ve mevcut Cochrane sistematik incelemesi () ile gösterildiği gibi, ampirik antioksidan takviyesinin sınırlı klinik faydaları, genel antioksidan stratejilerinin ötesine geçilerek bireyselleştirilmiş, biyolojik olarak yönlendirilmiş müdahalelere yönelme ihtiyacını vurgulamaktadır. Gelecekteki araştırmalar, redoks biyobelirteçlerinin standartlaştırılmasına ve klinik olarak doğrulanmasına, multi-omik ve çevresel maruziyet verilerinin entegrasyonuna ve titiz dış doğrulamaya sahip öngörücü modellerin geliştirilmesine öncelik vermelidir (). Aynı derecede önemli olanlar, hedefe yönelik redoks modülasyonunun implantasyon, canlı doğum ve perinatal sonuçlar da dahil olmak üzere klinik olarak anlamlı sonuçları iyileştirip iyileştirmediğini değerlendiren prospektif çok merkezli araştırmalar ve yeterli güce sahip randomize çalışmalardır. Endometriozis, fetal büyüme kısıtlılığı ve prematüre doğum gibi yeterince temsil edilmeyen durumlarda redoksle ilişkili mekanizmaların daha fazla araştırılması, bu bulguların klinik geçerliliğini genişletebilir. Bu derleme ile oluşturulan bilimsel temeller üzerine inşa edilecek potansiyel bir Cilt II, bu çözülmemiş soruları ele alabilir, disiplinler arası işbirliğini teşvik edebilir ve redoks biyolojisinin hassas üreme tıbbına dönüşümünü hızlandırabilir.
Beyanlar
Generatif Yapay Zeka beyanı
Yazar(lar), bu makalenin oluşturulmasında generatif yapay zekanın kullanıldığını beyan etmiştir. Bu makalenin hazırlanması sırasında yazarlar, dilin iyileştirilmesine yardımcı olması için ChatGPT’yi (GPT-6., OpenAI) kullanmışlardır. Yazarlar, yapay zeka tarafından desteklenen tüm içeriği gözden geçirmiş ve düzenlemiş olup nihai makalenin tüm sorumluluğunu üstlenmektedirler.
Bu makaledeki şekillerin yanında sağlanan herhangi bir alternatif metin (alt metin), Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuştur ve yazarların mümkün olduğunda inceleme yapması da dahil olmak üzere doğruluğu sağlamak için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorun tespit ederseniz lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncının notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kuruluşların, yayıncının, editörlerin ve hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.
Özet
Anahtar Kelimeler
destekli üreme teknolojisi, kısırlık, oksidatif stres, hassas tıp, redoks biyobelirteçleri, redoks homeostazı, redüktif stres, üreme tıbbı
Atıf
Potiris A ve Stavros S (2026) Editör Makalesi: “Kısırlıkta oksidatif ve redüktif stres: biyobelirteçler, mekanizmalar ve üreme tıbbındaki yenilikler”. Front. Med. 13:2050119. doi: 10.3389/fmed.2026.2050119
Alındı
02 Kasım 2026
Kabul edildi
09 Kasım 2026
17 Kasım 2026
13 – 2026
Editör ve hakem
Simcha Yagel, Hadassah Tıp Merkezi, İsrail
© 2026 Potiris ve Stavros.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) şartları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazar(lar) ve telif hakkı sahibi(leri)nin belirtilmesi ve bu dergideki orijinal yayına kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak atıfta bulunulması koşuluyla, diğer platformlarda kullanımı, dağıtımı veya çoğaltılması mümkündür. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izni verilmemektedir.
*Yazışma: Anastasios Potiris apotiris@med.uoa.gr; Sofoklis Stavros sfstavrou@med.uoa.gr
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve yazarların bağlı olduğu kuruluşların, yayıncının, editörlerin ve hakemlerin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisi tarafından yapılabilecek herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya onaylanmaz.

