3 Kasım’da New York City’nin Brooklyn bölgesindeki stüdyosunda Molly Callahan. Fotoğraf: Marissa Alper/The Guardian
Jinekoloji eğitmen asistanı Molly Callahan, tıp öğrencilerinin Pap smear ve meme muayenesi pratiği yapmasına yardımcı oluyor.
En yoğun günlerinde Molly Callahan’ın vajinasına 16 kez spekulum yerleştiriliyor. Kendisi tam zamanlı bir jinekoloji eğitmen asistanı (GTA) olarak çalışıyor: Tıp öğrencilerinin gerçek hastalarla çalışmadan önce Pap smear ve meme muayenesi pratiği yapmalarına yardımcı olan bir uzman olmayan kişi.
Aslında bu, sandığınız kadar nahoş bir deneyim değil. Hatta asıl amaç, öğrencilerin bu işi rahatsızlık yaratmadan nasıl yapacaklarını öğrenmelerine yardımcı olmak. Yaygın inanışın aksine, rahim ağzı kanserini tespit eden Pap smear testleri acı verici olmak zorunda değil.
“En uzun çalışma haftamdan sonra bile kendimi fiziksel olarak hiç acı içinde hissetmiyorum,” diyor Callahan. “Eğer işim size işkence gibi geliyorsa, aldatılmış hissetmenizi umuyorum,” diye ekliyor 30 yaşındaki Callahan. Kendisi aynı zamanda uluslararası bir GTA ve MUTA (erkek ürogenital eğitmen asistanları) derneğinin başkanı. “Umarım gidip jinekoloğunuzu kovarsınız.”
Pap smear testleri rahim ağzı kanseriyle ilgili ölümleri %86 oranında azalttı. Ancak birçok kadın, kılavuzlar hakkındaki kafa karışıklığı, semptom eksikliği algısı ve en sık olarak spekulum kullanımından kaynaklanan rahatsızlık ve utanç nedeniyle bu testlerden kaçınıyor. ABD kanser istatistiklerine ilişkin büyük bir çalışma, 2005-2023 döneminde 21-29 yaş arası kadınların %32’sinin ve 30-65 yaş arası kadınların %15’inin hiç Pap smear yaptırmadığını ortaya koydu.
Bu olumsuz algı şaşırtıcı değil. Teksas Üniversitesi San Antonio kampüsünde tıp insaniyetleri bölümü müdürü olan Dr. Kirsten Gardner’a göre, rahim ağzını kanser belirtileri açısından incelemek 20. yüzyılın başlarında yaygınlaştı ve bu yöntemler rahatlıktan çok yeniliğe odaklanmıştı.
“Bu konudaki konuşmaların çoğu tıbbi olanaklara odaklanıyor, kadın hastanın deneyimine değil,” diyor Gardner. “Ve etkiden bahsedildiğinde bile bu, ‘Kadın nasıl hissediyor? Bu acı verici mi? Acıyı nasıl azaltabiliriz?’ gibi bir dil yerine tamamen erken kanser tespiti dilinde yapılıyordu.”
GTA’lar kısmen tam da bu soruyu yanıtlamak için var. Pelvik muayeneler ve Pap smear testleri 1970’lere kadar anestezi altındaki hastalar üzerinde yapılıyordu. O dönemde bu muayenelerin etik ve eğitsel kalitesini artırmak amacıyla GTA’lar daha yaygın kullanılmaya başlandı. GTA’lar tıp öğrencilerine temel bilgileri öğretirken aynı zamanda anlık tepki ve geri bildirim de sağlıyorlar.

“Hastanın sesini merkeze alıyorlar,” diyor Gardner. “Bir GTA ile deneyim yaşamak, uygulayıcılara hastalarla iletişim kurabileceklerini hatırlatıyor.”
Callahan, jinekoloji eğitmen asistanlığı görevinde çeşitli araçlar kullanıyor. Fotoğraf: Marissa Alper/The Guardian
Şu anda ABD ve Kanada’daki tıp fakültelerinin %90’ından fazlası GTA’ları kullanıyor. Queens’te yaşayan Callahan, 30 üniversite ve hastanede ders veriyor. Ancak esnek çalışma programına ve saatte yaklaşık 100 dolarlık ücretine rağmen Callahan, 15.000’den fazla tıp öğrencisinin bulunduğu üç eyalet bölgesinde sadece yaklaşık 40 GTA olduğunu tahmin ediyor.
GTA adayları anatomi ile meme ve pelvik muayene tekniklerini öğreniyor: rahim ağzından örnek nasıl alınır, anormallikler nasıl kontrol edilir, yumurtalıklar nasıl bulunur. Önce deneyimli bir GTA üzerinde, ardından birbirleri üzerinde pratik yapıyorlar. Bu süreç iki aylık eğitim ve muayeneyi tıp öğrencilerine öğretebileceklerini doğrulayan bir final sınavı gerektiriyor.
Callahan’ın GTA olmasının arkasında, ek gelir arayan ve bir arkadaşının bu işi önerdiği oyuncu, yönetmen ve yapımcı olan annesi var. Sekiz yıl önce Callahan, tiyatro okulundan mezun olduktan sonra hayatını bir arada toplamaya çalışıyordu. “Annem, ‘Bu işte çok iyi olurdun’ demişti. Bir annenin kızına böyle bir şey söylemesi garip,” diyor Callahan.

Fırtınalı bir akşam, Callahan’ın Fairleigh Dickinson Üniversitesi’nden iki doğum ve ebelik öğrencisine ders vermesini gözlemlemek için New Jersey’nin Teaneck bölgesine gittim. Floresan ışıklı bir sınıfta Callahan, hasta önlüğü giymiş halde bir muayene masasında dik oturuyordu.
“İnsanların mahremiyetini ve utanç duygusunu mümkün olduğunca korumaktan çok bahsediyorum,” diyor. “Ama benim için? Hayır, pek umrumda değil. Bunlar sadece parçalar. Sadece etten kemikten bir beden.”
Callahan, Brooklyn’deki stüdyosunda bazen GTA eğitimi veriyor. Fotoğraf: Marissa Alper/The Guardian
Callahan, öğrencilerle birkaç saat geçirdi – ki bu, ebelik öğrencileri için genellikle okullarındaki tek pelvik ve meme muayenesi dersi oluyor. Önce onlara meme muayenesini anlattı; öğrenciler ellerini dezenfektanla temizleyip masanın ucuna oturdular. Callahan önlüğünü indirdi ve randevu sürelerinin genellikle kısa olması nedeniyle memenin en sık kötü huylu değişikliklerin görüldüğü bölgelerine odaklanacaklarını açıkladı: dış doku ve koltuk altı. Sırayla parmaklarını dairesel hareketlerle Callahan’ın göğsüne nazikçe bastırdılar.
“Hastalara ‘iyi’ veya ‘mükemmel’ göründüğünü söylemeyin,” diyor Callahan. “Pozitif ama klinik bir dil kullanın.”
Sonra pelvik muayeneye geçti ve hareketlerini görebilmek için küçük bir ayna tuttu. Öğrenci, Callahan’ın öğrettiği gibi, onay almak ve hastayı sakinleştirmek için elinin arkasını dikkatlice uyluğunun iç kısmına koydu.
Ardından Callahan talimatları verdi: Önce iki parmağınızı labiaların üzerine koyun ve kızarıklık olup olmadığını kontrol edin. Enfeksiyon veya cilt hastalıklarının göstergesi olabilecek yapışıklıkları kontrol etmek için klitoral kaputu nazikçe açın ve vestibüler bezlerde kist olup olmadığını kontrol edin. Spekulum boyutunu ölçmek için parmaklarınızı tırnak yüzeyi aşağı gelecek şekilde içeri sokun. Her adımda ne yaptığınızı açıklayın; eğer hasta irkiliyorsa, acı veriyorsunuz demektir.
Uygun bir muayene, randevu başlamadan önce bile başlayan bir işbirliğidir, diyor Callahan. Hastalar için Pap smear’ın detaylarını ve kanıta dayalı bakımın ne olduğunu bilmek faydalı olabilir. Hastalar, ne sıklıkla Pap smear yaptırmaları gerektiği gibi temel bilgiler hakkında bilgi sahibi olmak için Amerikan Jinekologlar ve Obstetristler Koleji’nin (ACOG) kılavuzlarını okuyabilirler. Ayrıca kendi bedenlerini tanımak da önemli: Vulvanız nasıl görünüyor? Cinsel ilişki sırasında acı çekiyor musunuz? Meme dokunuz doğal olarak sert mi?
Bu önemli, çünkü muayeneler arasında doktor değiştirebilirsiniz veya bir doktor sizi hatırlamayabilir, diyor Callahan. Zaman içindeki değişiklikleri takip ederek “bir şeyin değiştiğini ve iyileşmediğini anlayabilir, böylece somut bilgilere sahip olursunuz”.
Callahan’a göre, insanların yapabileceği en iyi şeylerden biri, doktorlarıyla yaşadıkları olumsuz deneyimleri düşünmek ve bunları daha iyi ve daha rahat hale getirecek şeyleri belirlemektir. Sonra randevunun başında istediklerini söylemek gerekir.
“Eğer hasta olarak spekulum muayenesinin çok acı verici olduğunu biliyorsanız, mümkün olan en küçük boyutu isteyebilir misiniz?” diyor. (Spekulumlar küçük, orta, büyük ve pediatrik olmak üzere farklı boyutlarda bulunur.) Tulsa, Oklahoma’daki Haven Center’ın tıbbi direktörü Dr. Corey Babb’a göre, daha büyük spekulumlar bazen varsayılan olarak kullanılıyor çünkü “ne kadar çok dokuyu kenara iterseniz, o kadar çok görebilirsiniz.” Ayrıca hastalar, spekulumun atlandığı “kör sürüntü” veya spekulumu kendilerinin yerleştirmesini isteyebilirler.
Babb’a göre, ek rahatlık için spekulumlar ısıtılabilir ve iyi bir şekilde yağlanmalıdır. Hastalar ayrıca, mevcut ise, gülmek için kullanılan nitrojen oksit (gülme gazı) kullanmayı da isteyebilirler.
Callahan’a göre, sizi rahatlatan ve refahınıza önem veren bir doktoru tutmaya değer. Deneyim olumsuzsa geri bildirimde bulunabilir veya daha rahatsız edici durumlarda şikayette bulunabilirsiniz.
İzin günlerinden birinde Callahan ile East Williamsburg’da bulunan, sadece üyelere açık bir depo olan Hex House’da buluştum. Stüdyosunda Callahan, tıbbi kitaplarla dolu üç katlı bir rafı işaret etti.
“Bunu çok seviyorum,” diyor, 1981 tarihli *Jinekoloğun Ofisinden Uzak Durmak İçin Nasıl Yapılır* adlı kitabı göstererek. Bu kitap, Feminist Kadın Sağlığı Merkezleri Federasyonu tarafından yazılmıştı.
“O zamanlar jinekoloğa gitmek tam bir kâbustu. Bu yüzden kitaba kendi pelvik muayenenizi yapmanız, mantar enfeksiyonlarını tedavi etmeniz ve vakum destekli kürtaj nasıl yapılır gibi konularda rehberlik ediyordu,” diyor, resimlere göz atarken. “Tabii ki tamamen tüylü.”
Gardner’a göre jinekoloji, 20. yüzyılda ebelerin yerini alan erkek egemen bir alan olarak ortaya çıktı. 1950’lerde biyolog ve seksolog Alfred Kinsey, Kinsey raporu olarak bilinen bir çalışma yürüttü. Araştırmasında hastaların rahim ağzını pamuklu bir prob ile nazikçe okşadı ve 878 katılımcının sadece %5’i bir his duyabildi. Daha büyük bir nesne denediğinde ise %84’ü bir his bildirdi. Ancak nihai taslakta sadece ilk sonuç yer aldı ve Kinsey, rahim ağzının duyarsız olduğu sonucuna vardı. “Jinekoloğun babası” olarak bilinen J. Marion Sims ise köleleştirilmiş kadınlar üzerinde anestezi kullanmadan deneyler yapmıştı. Fallop tüpleri, Bartholin bezleri ve G-noktası gibi vücut kısımları erkek doktorların adıyla anıldı.
“Bunları keşfettiklerini sanıyorlar,” diyor Callahan. Kendisi ise “rahim tüpleri” ve “vestibüler bezler” gibi yer bazlı isimleri tercih ediyor. “Bırakın artık.”
Uygun bir muayene, randevu başlamadan önce bile başlayan bir işbirliğidir, diyor Callahan. Fotoğraf: Marissa Alper/The Guardian
Eğitim oturumunun sonunda iki ebelik öğrencisi, ikisinin de daha önce yavaş ve nazik bir pelvik muayene yaşamadığını itiraf etti. Öğrenciler vedalaşırken Callahan giysilerini geri giydi.
Evine döndüğünde Callahan, uzun bir akşam boyunca dokunulmanın etkisini sıcak suyla yıkayacağını söylüyor. Oturmaktan kalçası ve sırtı sertleşiyor ve iş yorucu olabiliyor. Geçmişin alışkanlıklarını unutmak da zor.
“Tüm öğrenciler için iyi bir örnek olmak harika,” diyor. “Sağlık çalışanları herkesin bundan nefret ettiğini, bunun korkunç ve tuhaf olduğunu varsayıyor. Ama öyle olmak zorunda değil. Onlara [fiziksel muayenelerin] saygı ve özenle yapılabileceğini göstermenin gerçekten harika olduğunu düşünüyorum.”
-
Carmen Rising, Brooklyn’de yaşayan bir yazar
Bu konularda daha fazlasını keşfedin
- Aslında öyle değil
- Kadınlar
- Sağlık
- Sağlık sektörü