GÜNCEL YAYIN Koruyucu Hekimlik, Yaşam Tarzı Tıbbı ve Hücresel Biyoloji
📅 16 Kasım 2026 · Bağımsız Editoryal Ağ
Endokrinoloji

Tip 2 Diyabet Farelerinde Arginin Vasopressin ile Ortaya Çıkan Kahverengi Yağ Dokusu Termogenezisi ve Glukoz Toleransının İyileşmesinde Rol Olan Yolların Metabolomik ve Transkriptomikle Belirlenmesi

✍️ Editör Masası • 📅 14 Kasım 2026 • ⏱️ 27 dk okuma
Tip 2 Diyabet Farelerinde Arginin Vasopressin ile Ortaya Çıkan Kahverengi Yağ Dokusu Termogenezisi ve Glukoz Toleransının İyileşmesinde Rol Olan Yolların Metabolomik ve Transkriptomikle Belirlenmesi

ÖZET

Tip 2 diyabet (T2D), küresel bir salgın niteliği taşıyan ve sıklıkla bozulmuş glukoz toleransı ile insülin direnciyle birlikte görülen bir metabolik hastalıktır. Arginin vazopressin (AVP), sıvı dengenini ve vasküler tonusu düzenleyen temel bir nöroendokrin hormondur ve metabolik bozukluklar, özellikle T2D ile ilişkisi nedeniyle giderek artan bir ilgi görmektedir. Bu arada, kahverengi adipöz doku (BAT), T2D’ye karşı koymada önemli bir periferik hedef olarak öne çıkmıştır; ancak AVP’nin BAT termogenezi artırarak glukoz toleransını iyileştirmedeki rolüne ilişkin veriler sınırlıdır. Ayrıca, ilgili metabolik yollar ve mekanizmaları inceleyen kombine çok-omik çalışmalar henüz yapılmamıştır. Bu çalışma, AVP’nin BAT aktivasyonu aracılığıyla glukoz intoleransına yönelik terapötik etkisini incelemeyi ve ilgili yolları çok-omik yaklaşım kullanarak araştırmayı amaçlamıştır. Klasik bir T2D modeli olan db/db fareleri kullanarak bozulmuş glukoz toleransı ve insülin direnci indüklemiştir. AVP uygulaması sırasında fareler, istedikçe yem ve suya erişim sağlamıştır. Bulgularımız, AVP’nin T2D farelerinde BAT termogeneziyi artırdığını ve glukoz toleransını iyileştirdiğini göstermiştir. Metabolomik ve transkriptomik analizler, AVP’nin inozitol fosfat metabolizmasını, pentoz fosfat yolunu ve glikoliz/glukoneogeneziyi düzenleyerek glukoz toleransı bozukluğunu, inflamatuar ve insülin sekresyonu yolları aracılığıyla BAT termogenezi yoluyla hafiflettiğini ortaya koymuştur. Bu çalışma, AVP’nin glukoz toleransındaki etkisine değerli içgörüler sunmakta ve T2D için hedefe yönelik bir terapötik strateji olarak potansiyelini vurgulamaktadır.

1. Giriş

Tip 2 diyabet (T2D), küresel ölçekte büyük bir sağlık ve ekonomik yük oluşturmakta, hastaların yaşam kalitesini ve genel sağlığını derinlemesine etkilemektedir. T2D’nin öne çıkan özelliklerinden biri, azaltılmış glukoz tolereansı ve insülin direnciyle kendini gösteren sistemik glukoz metabolizması dengesizliğidir. Bu erken dönem metabolik bozukluklar, glukoz/insülin tolerans testlerinde (GTT ve ITT) eğri altı alanının (AUC) artışı ve azalmış insülin reseptör işlevi biçiminde tespit edilebilmektedir. Önemli olan, hem GTT hem de ITT’deki AUC değişikliklerinin, sistemik kan glukoz seviyelerindeki yükselmenin öncesinde ortaya çıkabilmesidir. Kontrol altına alınmadığında, azaltmış glukoz tolereansı ve insülin direnci, insülin reseptör işlevini giderek bozarak nihayetinde T2D’yi kötüleştirebilir. Araştırmaların ilerlemesiyle, kahverengi yağ dokusu (KJD), yalnızca termojenez organı olarak görülmesinden, insan vücudunda metabolik açıdan aktif bir doku olma özelliğine evrilmiştir (Jalloul ve ark., 2025). KJD’nin temel işlevi, kararsızlaştırıcı protein 1 (UCP1) aracılığıyla gerçekleşen titreme olmayan termojenezdir (Jalloul ve ark., 2025). Termojenezin yanı sıra, KJD karaciğer, iskelet kası, pankreas ve bağışıklık sistemiyle etkileşime girerek insülin duyarlılığını ve anti-inflamatuar yanıtları artıran endokrin/parakrin sinyal yoluyla glukoz homeostazına katkıda bulunabilir (Jalloul ve ark., 2025). KJD ayrıca glukoz, yağ asitleri, kolesterol ve dallanmış zincirli amino asitler gibi çeşitli dolaşımdaki alt birimleri temizleyerek metabolik düzenlemede kritik bir rol oynamaktadır (Berbee ve ark., 2015; Ying ve ark., 2023; Abdelhafez ve ark., 2024). KJD kaynaklı FGF21, karaciğer ve yağ dokusuna endokrin etkiler göstererek glukoz kullanımını teşvik eder ve beyaz yağ dokusunun kahverengileşmesini kolaylaştırır (Chau ve ark., 2010; Hanssen ve ark., 2015; Justesen ve ark., 2020; Lewis ve ark., 2020; Liu ve ark., 2024). KJD’nin termojenez, alt birim temizlenmesi ve salgılama gibi birleşik işlevleri, onun T2D ve ilgili metabolik bozukluklar için bir terapötik hedef olma potansiyelini öne çıkarmaktadır (Cohen ve Kajimura, 2021; Markina ve ark., 2024; Ziqubu ve ark., 2024). Ancak, artırılmış KJD termojenez ile T2D’de iyileşmiş glukoz tolereansı arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar sınırlıdır.

Tip 2 Diyabet Farelerinde Arginin Vasopressin ile Ortaya Çıkan Kahverengi Yağ Dokusu Termogenezisi ve Glukoz Toleransının İyileşmesinde Rol Olan Yolların Metabolomik ve Transkriptomikle Belirlenmesi - Detaylı İnceleme ve Saha Gözlemi
Tip 2 Diyabet Farelerinde Arginin Vasopressin ile Ortaya Çıkan Kahverengi Yağ Dokusu Termogenezisi ve Glukoz Toleransının İyileşmesinde Rol Olan Yolların Metabolomik ve Transkriptomikle Belirlenmesi alanında yapılan saha araştırmaları ve doğal gözlem bulguları.

Arginin vasopressin (AVP), temel olarak hipotalamusta sentezlenen dokuz amino asitlik bir peptid hormondur; paraventriküler çekirdek (PVN), optik kromatik çekirdek (SON) ve SON ile PVN arasındaki parakortikal nöronların yanı sıra vasopressinergik nöronları içerir (Yoshimura ve ark., 2021). AVP, su dengenini ve osmoregülasyonu düzenlemesiyle iyi bilinmektedir (Vanhaecke ve ark., 2020). Bununla birlikte, artan kanıtlar metabolik süreçleri—glikoz homeostazı, insülin duyarlılığı, lipid metabolizması ve enerji dengesi—düzenleyebileceğine işaret etmektedir (Watts ve Arroyo, 2023). İnsülin direnci, metabolik sendrom ve T2D gibi metabolik bozukluklarda AVP düzeyleri sık sık yükselir ve bu da onun olası bir metabolik düzenleyici rolünü öne çıkarmaktadır (Koceva ve ark., 2025). AVP reseptörleri birden fazla insülin duyarlı dokuda ifade edilir (karacikte V1a reseptörü; pankreas, yağ dokusu ve hipofiz bezinde V1b reseptörü; böbreküstü bezinde hem V1a hem V1b reseptörleri; böbreklerde, kalpte, karacikte, kaslarda, beyaz yağ dokusunda ve BAT’ta V2 reseptörü) (Nakamura ve ark., 2017). AVP’nin kronik yükselmesinin sağlıklı, obez olmayan sıçanlarda hiperglisemiye yol açtığı ve obez sıçan modellerinde glikoz tolereans bozukluğunu ve insülin direncini kötüleştirdiği bildirilmiştir; bu etki bir V1a reseptör antagonistıyla tersine çevrilebilir (Taveau ve ark., 2015). Yine de, AVP’nin T2D’deki glikoz tolereansı ve insülin direncindeki kesin rolü belirsizliğini korumaktadır. AVP ile T2D ile ilişkili BAT termogenezi ve glikoz tolereansı arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar eksiktir; altta yatan metabolik yollar ve mekanizmaları aydınlatan, birleşik çoklu-omik yaklaşım kullanan çalışmalar ise daha da azdır.

Bu çalışmada, AVP’nin BAT termogenezini artırarak T2D farelerinde glikoz intoleransını etkili biçimde hafifletebileceği hipotezini öne sürdük. Öncelikle AVP uygulamasının ardından db/db farelerde glikoz toleransı, insülin duyarlılığı, serum biyomarkerları ve BAT sıcaklığını değerlendirdik. Ardından, AVP’nin BAT termogenezini ve glikoz homeostazını nasıl düzenlediğini aydınlatan moleküler yolu açıklamak için metabolomik ve transkriptomik analizler kullandık. Bulgularımız, potansiyel terapötik hedeflerin belirlenmesine yardımcı olabilecek değerli bir çerçeve sunarak T2D ile ilişkili glikoz intoleransının önlenmesi ve tedavi edilmesine katkı sağlayabilir.

2 Materyaller ve yöntemler

2.1 Hayvanlar

Çalışmada, vücut ağırlığı ≥ 40 g olan erkek db/db fareler kullanıldı; fareler Cyagen (Suzhou) Biotechnology Co., Ltd. firmasından temin edildi. Fareler rastgele iki gruba ayrıldı ve her grupta 6 fare bulundu. Deney grubuna AVP (25 nmoL/kg) içeren çözelti, kontrol grubuna ise eşit hacimde tuzlu su günlük olarak 7 gün boyunca sırasıyla enjekte edildi.

2.2 İntraperitoneal glikoz tolerans testi (ipGTT) ve intraperitoneal insülin tolerans testi (ipITT)

AVP veya tuzlu su uygulamasından önce ve 7 gün sonra glikoz ve insülin toleransı değerlendirildi. ipGTT için, 16 saat açlık sonrası farelere %20’lik glikoz çözeltisi 1,0 g/kg dozda intraperitoneal olarak verildi. ipTT için ise 16 saat açlık farelere insülin 1,0 U/kg dozda intraperitoneal olarak enjekte edildi. Kan örnekleri belirlenen zaman noktalarında kuyruk veninden alındı.

2.3 Kızılötesi termografi

AVP veya tuzlu su intraperitoneal olarak 7 gün boyunca uygulanmadan önce ve sonra, intersküler BAT bölgesinin yüzey sıcaklığı termal görüntüleme cihazı kullanılarak 22:00’da sürekli olarak izlendi. Her ölçüm 1 min sürerek AVP veya tuzlu su’nun BAT termogenez aktivitesi üzerindeki etkisinin dinamik değerlendirilmesine olanak sağlandı.

2.4 Biyokimyasal parametreler

7 günlük AVP veya fizyolojik tuz çözeltisi uygulamasının ardından farelere intraperitoneal enjeksiyon ile %1 pentobarbital sodyum (4 mL/kg) verilerek anestezilenmiş; kalp puncturu ile kan örnekleri alınmıştır. BAT örnekleri sıvı azotta aniden dondurulmuş ve metabolomik ile transkriptomik analizler için −80 °C’de saklanmıştır. Serum, 4 °C’de 3000 rpm’de 15 dakika santrifüj edilerek ayrıştırılmıştır. Serum insülin ve glukagon düzeyleri ELISA kitleri (MEIMIAN, Shanghai, Çin) kullanılarak kantitatif olarak ölçülmüştür.

2.5 Metabolomik analiz

BAT örnekleri, tam spektrum profilleştirme için veri bağımlı edinim metodu ile LC-MS/MS (Nexera X2 LC-30AD: Shimadzu, Kyoto, Japonya; Q Exactive Plus: Thermo Fisher Scientific, Waltham, Amerika Birleşik Devletleri) kullanılarak analiz edilmiştir. Ham veri işlemesi, pik tespiti, pik hizalaması, retansyon zamanı düzeltmesi ve pik alanı çıkarımı MS-DIAL ver.4.9 yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. Pik tespiti parametreleri şu şekildeydi: ön iyonlar için kütle toleransı < 20 ppm ve MS/MS eşleşmesi için < 0.01 Da; numuneler arası pik hizalaması için retansyon zamanı toleransı 0.5 dakikadır. Herhangi bir grupta numunelerin >50%’sinde eksik değere sahip özellikler sonraki istatistiksel analizlerden hariç tutulmuştur. Pik yoğunlukları her numune için toplam iyon sayısı (TIC) için normalize edilmiştir. Metabolite tanımlama, doğru kütle (kütle toleransı < 20 ppm) ve MS/MS spektrumları (kütle toleransı < 0.01 Da) HMDB, MassBank, GNPS gibi kamusal veri tabanlarıyla eşleştirilerek yapılmıştır. Kalite kontrol (QC) numuneleri, kromatografi-kütle spektrometresi sisteminin dengesini sağlamak, cihaz durumunu değerlendirmek ve deney süresince sistemin istikrarını değerlendirmek için kullanılmıştır. Kütle spektrometresi verilerinin çok boyutlu istatistiksel analizleri Python kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Metabolite tanımlama, Metabolomics Standards Initiative (MSI) kılavuzlarına uygun olarak yapılmıştır. Güven düzeyleri şu şekilde atanmıştır: Seviye 1 (tanımlanmış bileşikler), Seviye 2 (muhtemelen anotasyonlanmış bileşikler), Seviye 3 (muhtemelen karakterize edilmiş bileşik sınıfı) ve Seviye 4 (bilinmeyen bileşikler).

2.6 Transkriptomik analiz

Toplam RNA, BAT örneklerinden çıkarıldı ve Oligo(dT) manyetik boncuklar kullanılarak poliadenilleştirilmiş RNA için zenginleştirildi. cDNA kütüphaneleri toplam RNA’dan oluşturuldu ve standart protokoller doğrultusunda Agilent 2100 Bioanalyzer ile kalite açısından değerlendirildi. Kütüphaneler, nesil sekanslama yoluyla Illumina platformunda sekanslandı. Ham okumalar, adaptörlerin ve düşük kaliteli okumaların (Q< 20) uzaklaştırılması için Trimmomatic (v0.39) kullanılarak filtrelendi. Temiz okumalar, HISAT2 (v2.2.1) ile varsayılan parametreler kullan fare referans genomuna (GRCm39) hizalandı. Gen ifadesi sayıları featureCounts (v2.0.3) ile nicellenmiş, medyan-oran yöntemiyle normalize edilmiş ve DESeq2 (v1.38.3) ile farklılı gösteren gen ifadesi açısından analiz edildi.

2.7 İstatistiksel analiz

ipGTT, ipITT ve biyokimyasal analizlerden elde edilen veriler ortalama ± standart hata (± SEM) olarak sunulmuş ve GraphPad Prism 11’de eşlesmemiş t testi ile analiz edilmiş, anlamlılık P< 0.05 olarak tanımlanmıştır. Grafiksel gösterimler de GraphPad Prism 11 kullanılarak oluşturulmuştur. Omik analizlerde, farklılı gösteren metabolitler aşağıdaki kat değişimi (FC) ve projeksiyondaki değişken önemi (VIP) kriterlerine göre belirlenmiştir: |log2(FC)| >1, düzeltilmiş p-değeri (FDR)<0.05 ve VIP >1. Farklılı gösteren genler ise düzeltilmiş p-değeri (FDR)<0.05 ve |log2(FC)| >1 olan genler olarak belirlenmiştir. Görselleştirmeler R yazılımı kullanılarak oluşturulmuştur.

3 Bulgular

3.1 AVP tedavisi sonrası T2D farelerde glukoz tolransının iyileşmesi ve BAT’ta termogenezin artması

Sistematik glukoz metabolizmasının AVP ile etkili biçimde iyileştirilebileceğini belirlemek için, db/db farelerde AVP uygulaması öncesinde ve sonrasında intraperitoneal glukoz tolerans testi (ipGTT) ve intraperitoneal insulin tolerans testi (ipITT) uygulandı. AVP’nin intraperitoneal enjeksiyonundan önce, fizyolojik tuzlu su kontrol grubu ile AVP grubu arasında eğri altı alanı (AUC) açısından anlamlı bir fark yoktu; bu, gruplar arasında karşılaştırılabilir glukoz toleransı ve insulin direnci olduğunu gösteriyor (Şekil 1A). AVP müdahalesinin ardından 7 gün geçtikten sonra farelerde glukoz toleransında iyileşme görülürken, test edilen koşullar altında insulin direncinde anlamlı bir değiş gözlenmedi (Şekil 1B). Önceki çalışmalar ışığında, AVP’nin kahverengi yağ dokusu (KVD) termogenezini uyarak T2D farelerde glukoz toleransını iyileştirebileceğini öne sürdük. Bu hipotezi test etmek için AVP’nin KVD’de sıcaklığı artırıp artırmadığını inceledik. Kızılötesi termografi, enjeksiyon öncesinde fizyolojik tuzlu su kontrol grubu ile AVP grubu arasında KVD sıcaklığı açısından anlamlı bir fark olmadığını ortaya koydu (Şekil 1C). Bununla birlikte, 1 süreyle AVP uygulamasının ardından, AVP ile tedavi edilen farelerde KVD sıcaklığının fizyolojik tuzlu su ile tedavi edilen kontrollere kıyasla belirgin biçimde yükseldiği görüldü (Şekil 1D). Bu bulguyla uyumlu olarak, AVP uygulaması KVD’de termogenik protein UCP1’in belirgin biçimde artmasına yol açtı (Şekil 1E). Bu bulgular, AVP’nin KVD termogenezini teşvik ederek muhtemelen glukoz alımını artırması ve böylece db/db farelerde glukoz toleransını iyileştirmesi olabileceğini düşündürüyor. Glukoz metabolizmasıyla ilişkili hormonal ortamı daha değerlendirmek için serum insulin ve glukagon düzeyleri ölçüldü. AVP, insulin konsantrasyonlarını belirgin biçimde artırırken serum glukagon düzeylerini düşürdü (Şekil 1F, G); bu da db/db farelerde gözlenen glukoz toleransı iyileşmesi için potansiyel bir mekanistik açıklama sağlıyor.

Şekil 1

3.2 AVP kaynaklı KVD termogenezine ve glukoz toleransı iyileşmesine dahil olan metabolitler

Glukoz tolransında iyileşme ve AVP’ye bağlı olarak BAT termogenezinde görülen değişimlerle ilişkili metabolitleri belirlemek amacıyla metabolomik analiz gerçekleştirildi. Bileşenler analizi (PCA), AVP ve saline kontrol grupları arasında belirgin bir ayrım gösterdi (Şekil 2A). Tarama sonucunda 239 farklılaşmış bolluğa sahip metabolit belirlendi; bunların 76’sı AVP grubunda saline kontrol grubuna kıyasla artmış, 163’ü ise azalmıştı (Şekil 2B). Tüm farklılaşmış metabolitler Level 1 veya Level 2 düzeyinde belirlendi. Bu metabolitlerin Kyoto Genler ve Genomları Ansiklopedisi (KEGG) yol analizi, purin metabolizması, nöroaktif ligand-receptor etkileşimi, inositol fosfat metabolizması ve karbon metabolizması dahil olmak üzere birkaç anlamlı yolu öne çıkardı (Şekil 2C).

Şekil 2

Diferansiyel metabolitler arasında en yaygın sınıflar; karboksilik asitler ve türevleri, yağ asidi acil grupları, gliserofosfolipidler ve organik azot bileşikleri şeklindeydi. Bu gruplara örnek olarak PC(18:1(9Z)/16:0), deoksiriboza 5-fosfat, gamma-linolenik asit ve N-linoleoil serin verilebilir; bunlar en üst 40 |log2(FC)| veya en üst 30 VIP skorlarına göre belirlenmiştir (Şekil 2D, E). Anahtar metabolitleri belirlemek için, tuzlu su grubu ile AVP grubu arasında diferansiyel zenginleşen metabolitler karşılaştırılmış ve her bir örnekte kümeleme yapılmıştır (Şekil 2F). Bu diferansiyel zenginleşen metabolitler arasında (Şekil 2F), |log2 (FC)|’ye göre en üst 40 içinde sıralanan yedi metabolit bulunmuştur: (6aS)-1,2,10-trimetoksi-6-metil-6-oksido-5,6,6a,7-tetrahidro-4H-dibenzo[de,g]kinolin-6-ium-9-ol, adrenoil etanolamid, 3beta-asetoksi-8beta,15-dihidroksi-ent-labda-13E-en, PG 40:7, tulipalin B, PC (16:0/18:2(9Z,12Z)), PC (18:1(9Z)/16:0) ve VIP skorlarına göre en üst 30 içinde yer alan 29 metabolit. Ayrıca, hem en üst 40 hem de en üst 30 listelerinde yer alan dört metabolit saptanmıştır: PC (18:1(9Z)/16:0), PC (16:0/18:2(9Z,12Z)), 3beta-asetoksi-8beta,15-dihidroksi-ent-labda-13E-en ve adrenoil etanolamid (Detailed Table 1). Sankey diyagramı (Şekil 2G), yukarı düzenlenen (kırmızı oklar) ve aşağı düzenlenen (mavi oklar) metabolitlerin akışını göstermektedir. AVP tedavisi, T2D farelerde inositol fosfat metabolizmasını ve pentoz fosfat yolunu artırarak nihayetinde karbonhidrat metabolizmasını teşvik etmiştir.

Table 1

Bileşik Sınıf Tuzlu su vs. AVP KEGG haritası
Adrenoil etanolamid Organik azot bileşikleri Yukarı C13829
3beta-Asetoksi-8beta,15-dihidroksi-ent-labda-13E-en Prenol lipitleri Yukarı —
PC(16:0/18:2(9Z,12Z)) Gliserofosfolipidler Aşağı —
PC(18:1(9Z)/16:0) Gliserofosfolipidler Aşağı —

Anahtar eş-diferansiyel zenginleşen metabolitlerin genel görünümü.

3.3 AVP kaynaklı BAT termogenezinde ve glukoz tolereansının iyileşmesinde rol alan genler

AVP’nin glukoz tolransı ve BAT termogenezi üzerindeki etkisiyle ilişkili BAT genlerini belirlemek için transkriptomik analiz yapıldı. PCA, AVP ve saline kontrol grupları arasında belirgin bir ayrım gösterdi (Şekil 3A). Toplam 219 farklı ifade edilen gen belirlendi; bunların 117’si AVP grubunda saline kontrol grubuna göre yukarı, 102’si aşağı regulate edildi (Şekil 3B). KEGG yol analizi, metabolizma ve BAT fonksiyonuyla ilgili yollarda anlamlı zenginleşme (P< 0,05) ortaya koydu (Şekil 3C). Gen seti zenginleşme analizi (GSEA), glikoliz/glikoneogenez, insülin sekresyonu, NOD benzeri reseptör sinyal iletimi ve JAK-STAT sinyal iletimi dahil olmak üzere AVP kaynaklı BAT termogeneziyle anlamlı şekilde ilişkili yolları daha ayrıntılı biçimde belirledi (Şekil 3D–G). Bu bulgular, AVP’nin BAT termogeneziyi nasıl güçlendirdiği ve glukoz tolransını nasıl iyileştirdiğine ilişkin mekanistik içgörü sağlar. Dikkat çekecek şekilde, bu yolların NOD benzeri reseptör ve JAK-STAT dahil birkaçı aynı zamanda inflamatuar yanıtlarla da yakından ilişkilidi. Metabolomik ve transkriptomik analizler arasında küçük tutarsızlıklar gözlemlendi; yine de genel sonuçlar, AVP’ninsülin sekresyonu yoluunu aktive ettiği, glikoliz/glikoneogenez, NOD benzeri reseptör sinyal iletimi ve JAK-STAT sinyal iletiminin ise BAT’ta baskılandığını gösterdi; bu da AVP’nin BAT’ta inflomatuar süreçleri baskılayarak Tip 2 diyabeti hafifletebileceğine işaret ediyor.

Şekil 3

3.4 AVP kaynaklı BAT termogenezi ile glukoz tolransı iyileşmesini birbirine bağlayan yollar

Farklı ifade edilen genler ile farklı bolluğa sahip metabolitler arasındaki korelasyon analizi, 17 gen (10’u aşağı, 7’si yukarı regulate edilen) ile 5 ana metabolit arasında güçlü ilişkiler (Spearman korelasyon katsayıları > 0,8) ortaya koydu: 3-[4-metil-5-(3-metil-5-oks-4-vinil-1,5-dihidro-pirolo-2-ilidenmetil)-2-oks-2,3-dihidro-pirolo-3-yl]-propionik asit, alfa-Irone, LysoPI(18:2(9Z,12Z)/0:0), gamma-linolenik asit ve glutamil-tirozin (Şekil 4A; Tablo 2).

Şekil 4

Tablo 2

Salin vs. AVP
Gen Meta SCC
Klra5 3-[4-methyl-5-(3-methyl-5-oxo-4-vinyl-1,5-dihydro-pyrrol-2-ylidenemethyl)-2-oxo-2,3-dihydro-pyrrol-3-yl]-propionic asit -0.840
Dpp10 -0.880
Colec10 -0.837
Apol9a -0.903
Klra7 -0.886
Apol9b -0.809
Ifi213 -0.912
F830016B08Rik -0.903
Ldhal6b -0.811
Tmem212 0.847
Boll 0.890
Dpp10 alpha-Irone -0.834
F830016B08Rik -0.867
Ldhal6b -0.874
Boll 0.814
Tacr1 0.910
Cck 0.836
Brinp3 0.803
Tmem212 0.834
Agtr2 0.815
Klra5 LysoPI(18:2(9Z,12Z)/0:0) -0.871
Dpp10 -0.909
Apol9a -0.818
Klra7 -0.837
Ifi213 -0.875
F830016B08Rik -0.867
Ldhal6b -0.862
Gm7582 -0.860
Tmem212 0.920
Klra5 gamma-Linolenic asit -0.8123
Dpp10 -0.81766
Klra7 -0.84933
Ifi213 -0.9301
F830016B08Rik -0.89091
Ldhal6b -0.83626
Tmem212 0.809877
Or51f23b 0.833996
Klra5 Glutamyl tyrosine 0.852214
Dpp10 0.915446
Colec10 0.819802
F830016B08Rik 0.890909
Ldhal6b 0.874276
Boll -0.82633
Tacr1 -0.83611
Tmem212 -0.85896

Diferansiyel genlerin veiferansiyel metabolitlerin korelasyon analizi.

Solüen ile AVP karşılaştırması, AVP grubunda yukarı/aşağı. Kırmızı, yukarı düzenleme; mavi, aşağı düzenleme. SCC, Spearman korelasyon katsayıları.

AVP’nin BAT termogenezini aktive ederek db/db sıçanlarında glukoz tolerans hasarını azaltmasına dahil olan ana biyokimyasal yolları incelemek amacıyla, BAT’taki solüen grubu ile AVP grubu arasındaki diferansiyel bolluğa sahip metabolitler ve diferansiyel ekspresyon gösteren genler üzerinde özellikle durduk. Diferansiyel ekspresyon gösteren genlerin ve diferansiyel bolluğa sahip metabolitlerin KEGG yol analizi, 39 ortak zenginleşmiş yolu ortaya koydu (Şekil 4B). Bunlar arasında ana yollar, metabolik yollar, nöroaktif ligand-receptor etkileşimi, glukagon sinyal yolu ve insülin sekresyonu (Şekil 4C; D_tablo 3) içermektedir.

D_tablo 3

KEGG yolu KEGG ID Meta (n) Gen (n) Gen adı
Metabolik yollar mmu01100 46 7 Cmpk2, Slc27a5, Ido1, ATP8, Ldhal6b, B3galt5 ve Bdh1
Kofaktör biyosentezi mmu01240 9 2 Cmpk2 ve Ido1
Nükleotid metabolizması mmu01232 5 1 Cmpk2
Sistein ve metiyonin metabolizması mmu00270 4 1 Ldhal6b
Nöroaktif ligand-receptor etkileşimi mmu04080 4 10 Gzma, Uts2, Chrna2, Chrnd, Hc, Tacr1, Cck, Adra2a, Sstr2 ve Agtr2
Safra sekresyonu mmu04976 3 1 Slc27a5
Kimyasal kanserojenlik – reaktif oksijen türleri mmu05208 3 1 ATP8
Triptofan metabolizması mmu00380 3 1 Ido1
cAMP sinyal yolu mmu04024 2 4 Cngb3, Gli1, Camk4 ve Sstr2
Allerjik/koşulsuz hipersensitivite tepkimi mmu05320 2 2 Il25, Ccl11 ve Ccl24
Merkezi karbon metabolizması mmu01230 2 1 Ldhal6b
Kuşkusuz sendrom mmu04934 2 1 Fzd9
Parkinson hastalığı mmu05012 2 1 ATP8
Allerjik/koşulsuz hipersensitivite tepkimi mmu05320 2 2 Il25, Ccl11 ve Ccl24
Kanser yolları mmu05200 2 7 Fgf16, Stat2, Cdh1, Shh, Mmp9, Gli1 ve Fzd9
Nörodejenerasyon yolları – çoklu hastalıklar mmu05022 2 3 ATP8, Fzd9 ve Dnah6
Alkolizm mmu05034 1 2 Shc4 ve Camk4
Aldosteron sentezi ve salgılanması mmu04925 1 1 Camk4
Otofaji – hayvan mmu04140 1 2 Prkcq ve Rragd
Süt kanseri mmu05224 1 3 Fgf16, Shc4 ve Fzd9
cGMP-PKG sinyal yolu mmu04022 1 5 Mylk3, Adra2a, Kcnmb4, Kcnma1 ve Slc8a3
Kimyasal karsinojenlik – reseptör aktivasyonu mmu05207 1 2 Fgf16 ve Klf5
Kolinergenik sinaps mmu04725 1 1 Camk4
Mide asidi salgılanması mmu04971 1 3 Kcne2, Sstr2(1.18) ve Mylk3
Glukagon sinyal yolu mmu04922 1 1 Ldhal6b
İnsülin salınımı mmu04911 1 3 Cck, Kcnmb4 ve Kcnma1
Kaposi sarkomu ilişkili herpesvirüs enfeksiyonu mmu05167 1 4 Irf7, Cxcl1, Stat2 ve H2-T26
Oksidatif fosforilasyon mmu00190 1 1 ATP8
Pankreas salınımı mmu04972 1 3 Clca3a2, Cck ve Kcnma1
Boğmaca mmu05133 1 2 Il10 ve Hc
Prolaktin sinyal yolakları mmu04917 1 3 Socs1, Socs3 ve Shc4
Propanoit metabolizması mmu00640 1 1 Ldhal6b
Prostat kanseri mmu05215 1 3 Tmprss2, Insrr ve Mmp9
Protein sindirimi ve emilimi mmu04974 1 5 Col26a1, Col11a1, Col24a1, Slc8a3 ve Col6a5
Pirimidin metabolizması mmu00240 1 1 Cmpk2
piruvat metabolizması mmu00620 1 1 Ldhal6b
Actin sitoskeletinin düzenlenmesi mmu00620 1 5 Fgf16, Insrr, Itgb8, Hc ve Mylk3
Renin salınımı mmu04924 1 2 Clca3a2 ve Kcnma1
Romatoid artrit mmu05323 1 3 Il11, Cxcl1 ve Ccl12
Sidik salınımı mmu04970 1 1 Kcnma1
Damar düz kas kasılması mmu04270 1 5 Prkcq, Mylk3, Ramp3, Kcnmb4 ve Kcnma1

Farklı genler ve farklı metabolitler tarafından belirlenen yolların genel görünümü.

Solüen karşı AVP, AVP grubunda artış/azalış. Kırmızı, artış; mavi, azalış.

4 Tartışma ve sonuç

AVP, glikoz homeostazını, insülin duyarlılığını, lipid metabolizmasını ve enerji dengenini düzenleyebilen bir metabolik düzenleyici olarak öne çıkmıştır (Koceva ve ark., 2025). Bu çalışmada, kronik AVP uygulamasının BAT termogenezini artırdığını ve db/db farelerde glikoz tolereans bozukluğunu hafiflettiğini gösterdik. Bütünleştirilmiş metabolomik ve transkriptomik analizler kullanarak, AVP’nin inositol fosfat metabolizmasını, pentoz fosfat yolunu ve glikoliz/glukoneogenezi düzenlediğini ve NOD benzeri reseptör ve JAK-STAT sinyal iletimini baskılayarak anti-inflamatuar etkiler gösterdiğini belirledik. Bu bulgular, AVP’nin sistemik glikoz metabolizmasını çift mekanizma ile iyileştirdiğini öne sürmektedir: BAT termogenezini teşvik etmek ve BAT yerel inflamasyonu azaltmak.

Tip 2 Diyabet Farelerinde Arginin Vasopressin ile Ortaya Çıkan Kahverengi Yağ Dokusu Termogenezisi ve Glukoz Toleransının İyileşmesinde Rol Olan Yolların Metabolomik ve Transkriptomikle Belirlenmesi - Karşılaştırmalı Süreç Analizi
Ekosistem döngüsü ve doğal süreçlerin pratik yansımaları.

BAT, temel işlevi olan titreme olmayan termogenez UCP1 (Jalloul ve ark., 2025) aracılığıyla düzenlenen metabolik açıdan aktif bir organdır. Salt termogenez organı olarak görülmesinden, dolaşımdaki glikozu, asitleri ve dallanmış zincirli amino asitleri temizleyen metabolik açıdan aktif bir endokrin dokuya dönüşerek evrimleşmiştir (Berbee ve ark., 2015; Ying ve ark., 2023; Abdelhafez ve ark., 2024). Çalışmamızda, AVP uygulaması BAT sıcaklığını artırdı ve UCP1 protein ifadesini artırdı; bu da AVP’nin T2D farelerde BAT termogenezini aktive ettiğini doğrulamaktadır. Önemli olan, ipITT ile değerlendirilen önemli derecede insülin direncinde iyileşme gözlememedik; bu da AVP müdahalesinden sonra görülen glikoz tolereans iyileşmesinin, artmış periferal insülin duyarlılığından çok, BAT termogenezisi yoluyla artmış glikoz uzaklaştırılmasıyla ilişkilendirilmesi gerektiğini düşündürmektedir.

Mekanistik açıdan, transkriptomik verilerimiz AVP’nin BAT’ta glikoliz/glukoneogenez, NOD benzeri reseptör sinyal iletimi ve JAK-STAT sinyal iletimini baskıladığını, insülin salınımı yollarını ise aktive ettiğini ortaya koymaktadır. Tip 2 diyabet (T2D), aşırı beslenme ve metabolik stresle tetiklenen kronik düşük dereceli iltihaplanma ile karakterizedir (Hameed ve ark., 2015; Hotamisligil, 2017; Gonzalez ve ark., 2018); bu bağlamda iltihaplanma, hiperglisemi ve dislipidemi birbirini besler (Wentworth ve ark., 2009). NLRP3 inflamasom, NOD benzeri reseptör sinyal iletimi yolunun ana bileşenlerinden biri olarak diyabetin ve onun komplikasyonlarının gelişimine dahil edilmiştir (Mamun ve ark., 2021). Üstelik, birden fazla mekanistik çalışma inflamasom aktivasyonunun T2D patojenezinde rol oynadığını göstermiştir (Wen ve ark., 2011; Sepehri ve ark., 2017; Sokolova ve ark., 2018; Ding ve ark., 2019). Hyperglycemia NLRP3’ü indükler (Luo ve ark., 2014; Wang ve ark., 2020); IL-1β ile birlikte insülin direncine (Stienstra ve ark., 2011; Vandanmagsar ve ark., 2011), β-hücre disfonksiyonuna ve apoptoza (Youm ve ark., 2011; Alfadul ve ark., 2022) katkıda bulunur. NLRP3, caspase-1, IL-1β ve IL-18’in protein ekspresyon seviyelerinin yeni tanı T2D hastalarında yükseldiği bildirilmiştir (Lee ve ark., 2013). Ayrıca, önceki çalışmalar NLRP3 inflamasomunun inhibisyonu veya knockout’unun glukoz toleransını ve insülin salınımını iyileştirebileceğini, pankreas β-hücre apoptozunu azaltabileceğini göstermiştir (Wen ve ark., 2011; Youm ve ark., 2011; Sokolova ve ark., 2018). Buna tutarlı olarak biz de AVP’in

Cmpk2

genini baskıladığını gözlemledik; bu gen, mitokondriyal DNA sentezi ve NLRP3 inflamasom aktivasyonu için gerekli bir gendir (Li ve ark., 2025). Bununla birlikte, AVP’nin T2D’de NLRP3 inflamasomunu inhibe edip etmediği konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Termogenez indüklemesiyle bilinen, M1 makrofaj polarizasyonunu ve insülin direncini teşvik eden JAK-STAT sinyal ilettiminin inhibisyonu, AVP’nin

db/db

BAT. Bu bulgular, AVP’nin BAT iltihabını azaltarak böylece T2D’de glukoz toleransının iyileşmesine katkıda bulunduğu modelini desteklemektedir.

Korelasyon analizleri, bilirubinin bir tür parçacığı veya ara ürünü olan 3-[4-metil-5-(3-metil-5-oksо-4-vinil-1,5-dihidro-pyrrol-2-ylidenemethyl)-2-oksо-2,3-dihidro-pyrrol-3-yl]-propionic asitle negatif ilişkili 9 geni belirlemiştir. Fizyolojik işlevi bağımsız olarak çalışılmamış olsa da, bilirubine benzerliği, NLRP3 inhibisyonu aracılığıyla potansiyel bir anti-iltihabi rol öne sürmektedir (Li ve ark., 2022). Bulgularımız, AVP’nin bu metaboliti yukarı düzenlediğini göstermiştir. Eşzamanlı olarak, 9 aşağı yönlü düzenlenen gen, NK hücreleri tarafından ortaya çıkarılan bağışıklık tepkisi ve tip I interferon sinyallemesi ile ilişkilendirilmiştir. Bir araya getirildiğinde, bu bulgular AVP’nin BAT’ta NOD benzeri reseptör ve JAK-STAT sinyallemesinin inhibisyonunu teşvik ederek glukoz tolerans bozukluğunu hafifletmiş olabileceğini daha da öne sürmektedir.

Anti-iltihabin ötesinde, AVP BAT’ta daha geniş bir metabolik yeniden programlama tetiklemiştir. Bağışıklık aktivasyonunu engelleyen (Proietti ve ark., 2020) triptofan metabolizması Ido1‘nin aşağı yönlü düzenlenmesi ve oksidatif fosforilasyon verimliliğini veya mitokondriyel kütleyi azaltan ATP8‘nin aşağı yönlü düzenlenmesi, AVP müdahalesinden sonra iltihaplı, yüksek yük durumundan anti-iltihabi ve enerji tasarrufu sağlayan fenotipe sistemsel bir metabolik kayış önermektedir. Tersine, bağırsak bariyer bütünlüğünü koruyan ve endotoksin translokasyonunu sınırlayarak sistemsel iltihabı ve insülin direncini azaltan (Zhang ve ark., 2024) B3galt5‘nin yukarı düzenlenmesi, sistemsel bir metabolik iyileşmeyi daha da desteklemektedir. Bu bulgular, BAT’ta artırılmış inositol fosfat metabolizması ve pentoz fosfat yolu gösteren metabolomik sonuçlarıyla uyumludur. Bir araya getirildiğinde, bu gen ifadesi değişiklikleri AVP’nin metabolik işlevi iyileştirerek glukoz tolerans bozukluğunu hafifletmiş olabileceğini öne sürebilir.

Ayrıca, AVP pro-inflamatür genlerin Gzma ve Uts2 ifadesini baskılayıp nöroaktif ligand-receptor etkileşimi yolunda Chrna2, Chrnd, Hc, Tacr1, Cck, Adra2a, Sstr2 ve Agtr2 dahil birden fazla genin ifadesini artırarak bu etkiyi gösterdi. Uts2‘nin baskılanması, azalmış inflamatür aktivite ve iyileşmiş metabolik mikroçevre ile uyumludur (Jiang ve ark., 2008); NLRP3 inflamasom baskılanmasını pekiştirip BAT’ın pro-inflamatür durumdan uzaklaşmasını destekler ve AVP’nin T2D’ye kısmen anti-inflamatür etkileriyle iyi hale getirdiğine dair önceki gözlemimizle tutarlıdir. İşlevsel bir bej adiposit belirleyicisi olan Chrna2‘nin ifadesinin artması, AVP’ye bağlı bej yağ aktivasyonunu gösterir. Bu bulgu, nöro-adipose etkileşimine, stres kaynaklı termogenez ve bej adipogenezde rol alan Cck‘nin de artmasıyla desteklenir (Jovanovic ve ark., 2023). Aynı anda Agtr2‘nin ifadesinin artması, bu receptor aracılığıyla angiotensin II’nin glikolizi ve mitokondriyel termogenez artırması nedeniyle (Pahlavani ve ark., 2017) non-kanonik termogenez aktivasyonuna işaret eder. Bu mekanizmalar muhtemelen Chrna2 yoluyla sinerjik etki göstererek termogenez verimliliğini sağlar. Önemlisi, cAMP’ye bağlı lipolizi engelleyen Adra2a‘nin (Garg ve ark., 2016) da eş zamanlı olarak artması, artmış termogenezin aşırı yağ mobilizasyonundan ayrılarak sürdürülebilir enerji kullanımını teşvik ettiği metabolik açıdan verimli bir fenotipe işaret eder. Yerel adipose düzenlemenin ötesinde, gastrointestinal CCK’in CCK1R ve vagal aferent yolu aracılığıyla BAT sempatik sinir aktivitesini aktive ederek termogenez tetiklediği ve obeziteyi azalttığı bilinmektedir (Jovanovic ve ark., 2023; Ritchey ve ark., 2026). Dolayısıyla, AVP’ye bağlı Cck ifadesinin artması, hem yerel hem de sistemik yollar aracılığıyla BAT fonksiyonunu güçlendirebilir. Özetle, bu koordineli gen ifadesi değişiklikleri, AVP’nin BAT termogenezini artırarak ve metabolik verimliliği iyileştirerek T2D farelerde glukoz toleransını nasıl iyileştirdiğini açıklayan bir mekanistik çerçeve sunar.

İnsülin sekresyonu ve glukagon sinyalinde AVP, Kcnmb4 ve Kcnma1 (BK kanal alt birimleri) ifadesini artırmıştır (Sun ve Horrigan, 2022). BK kanalının inaktivitesi, β hücrelerinde iyon-bağlı membran aktivitesini ve mitokondriyal fonksiyonu değiştirerek insülin sekresyonunu bozabilir (Mameli ve ark., 2021). Bu nedenle AVP, β hücrelerinde ve adipositlerde Kcnmb4 ve Kcnma1 ifadesini artırarak glikoz-uyarılı insülin sekresyonunu ve sistemik glikoz homeostazını güçlendirebilir. Bu transkripsiyonel değişiklikler, serum insülininde artış ve glukagon düzeyinde azalma gösteren ELISA verilerimizle birleşerek, T2D farelerinde AVP’ye bağlı BAT termogenezi ile iyileşmiş glikoz toleransı arasında makul bir mekanistik bağlantı sunmaktadır. Bu mekanizma ile GSEA sonuçlarımızla tutarlı olarak, ELISA verileri AVP’nin T2D farelerinde serum insülin düzeylerini yükselterek glukagon düzeylerini düşürebileceğini göstermektedir.

Bulgularımız, AVP veya onun aşağı akım etkenlerinin T2D ile ilişkili glikoz intoleransında terapötik potansiyel taşıyabileceğini işaret etmektedir. AVP’nin BAT termogeneziyi artırırken yerel iltihabı da hafifleten çift yönlü etkileri, metabolik hastalık yönetiminde BAT’yi hedef alma konusundaki güncel ilgıyla örtüşmektedir. Ancak klinik çeviri öncesinde birkaç hususun ele alınması gerekmektedir. İlkin, AVP sırasıyla V1a ve V2 reseptörleri aracılığıyla güçlü vazokonstriktif ve antidiüretik etkiler gösterir; bu durum terapötik penceresini sınırlayabilir. BAT’yı tercih ederek sistemik basınç artırıcı ve renal etkileri en aza indiren seçici V1a reseptör ajonistleri veya küçük molekül modülatörleri daha güvenli bir alternatif sunabilir. İkinci olarak, çok-omik verilerimiz, klinik ortamlarda BAT aktivitesinin izlenmesinde biyomarker olarak hizmet edebilecek spesifik metabolitleri (örneğin PC(18:1(9Z)/16:0), adrenoil etanolamid) ve genleri (örneğin Chrna2, Cck, Agtr2) belirlemiştir. Üçüncü olarak, insanlarda AVP’ye bağlı BAT aktivitesinin uygulanabilirliği, insan BAT kütlesi ve aktivitesinin fare modellerinden önemli ölçüde farklı olması nedeniyle doğrudan araştırılmalıdır.

Genel olarak çalışmamız, AVP’nin metabolik yolları, nöroaktif ligand-receptor etkileşimlerini, glukagon sinyal iletimini ve insülin salınımını modüle ederek, anti-inflamatuar mekanizmalar ve BAT termogenezi yoluyla T2D farelerinde glukoz tolerans bozukluğunu hafiflettiğini göstermiştir. Bununla birlikte, bu çalışmanın birkaç sınırı bulunmaktadır. İlk olarak, gözlemlenen etkilerin spesifik olarak AVP receptorları aracılığıyla medye edildiğini doğrulamak için bir V1a/V1b receptor antagonist grubunu dahil etmedik. Ardından, çoklu-omik bulgularımız, ana aday genler ve metabolitler için RT-qPCR veya Western blotting gibi hedefli analizlerle validasyon edilmedi. db/db fare iyi yerleşmiş bir T2D modeli olsa da, özellikle hastalık ilerlemesi, genetik arka plan ve çevresel etkiler açısından insan T2D’nin heterojenliğini tam olarak yansıtmamaktadır. Kemikliler; BAT dağılımı, temel termojenik aktivite ve metabolik hız açısından insanlardan farklıdır ve bu durum bulgularımızı insan patofizyolojisine çıkarırken dikkat gerektirmektedir. Gözlemlerimizin translasyonel ilgiliğini validasyon etmek için insan BAT örnekleri, primer adiposit kültürleri veya klinik kohortlar kullanan gelecekteki çalışmalar gerekmektedir.

Bu sınırlamalara rağmen, çalışmamız kapsamlı bir çoklu-omik kaynak sağlamakta ve AVP’i BAT termogenezinin ve glukoz metabolizmasının bir düzenleyicisi olarak ortaya koymaktadır. Bu bulgular, T2D müdahalesi için AVP temelli stratejileri araştıran gelecekteki mekanistik ve translasyonel araştırmalar için bir temel sunmaktadır.

Açıklamalar

Veri erişilebilirliği açıklaması

Bu çalışmada sunulan veri setleri çevrimiçi veri havuzlarında bulunabilir. Havuz/repozyitorilerin adları ve erişim numarası(ları) makale/ek malzeme içinde bulunabilir.

Etik açıklaması

Hayvan çalışması, Chengdu Tıp Fakültesi’nin Kurumsal Hayvan Bakımı ve Kullanımı Komitesi (IACUC) tarafından onaylanmıştır. Çalışma, yerel mevzuat ve kurumsal gerekliliklere uygun olarak yürütülmüştür.

Yazar katkıları

YZ: Kavramlaştırma, Fon sağlanması, Yazım – ilk taslak. YJL: Doğrulama, Yazım – ilk taslak, Yazılım. XL: Yazım – ilk taslak, Metodoloji, Veri yönetimi. LT: Veri yönetimi, Metodoloji, Yazım – ilk taslak. DL: Doğrulama, Veri yönetimi, Yazım – ilk taslak. YSL: Yazım – inceleme ve düzenleme, Yönetim. MH: Yazım – inceleme ve düzenleme, Yönetim. YT: Fon sağlanması, Kavramlaştırma, Yazım – inceleme ve düzenleme.

Fon

Yazar(lar), bu çalışma ve/veya yayını için finansal destek alındığını beyan etmiştir. Bu çalışma, Chengdu Tıp Fakültesi Teknoloji Programı (CYYZZ24-03, CYZZD23-01, 23LHPDZYB12) tarafından desteklenmiştir.

Çıkar çatışması

Yazar(lar), bu çalışmanın ticari veya olası bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir finansal ilişki olmadan yürütüldüğünü beyan etmiştir.

Üretken yapay zeka beyanı

Yazar(lar), bu metnin oluşturulmasında üretken yapay zeka kullanılmadığını beyan etmiştir.

Bu makaledeki figürlerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text), Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuş olup, mümkün olduğunca yazarların incelemesini de içeren doğruluk sağlamak için makul önlemler alınmıştır. Herhangi bir sorun tespit ederseniz, lütfen bizimle iletişime geçin.

Yayıncı notu

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarların görüşlerini yansıtır ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini mutlaka yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

  • AbdelhafezY. G.WangG.LiS.PellegrinelliV.ChaudhariA. J.RamirezA.et al. (2024).
    Branched-chain amino acid clearance in people: The role of brown adipose tissue. iScience27, 110559. doi: 10.1016/j.isci.2024.110559

  • Alfadul H, Sabico S, Al-Daghri N. M. (2022).
    İnterleukin-1beta’nin tip 2 diyabet mellitusundaki rolü: Sistematik derleme ve meta-analiz. Front. Endocrinol. (Lausanne)13, 901616. doi: 10.3389/fendo.2022.901616

  • Berbee J. F, Boon M. R, Khedoe P. P, Bartelt A, Schlein C, Worthmann A. et al. (2015).
    Beyaz yağ dokusunun aktivasyonu hiperkolesterolemiyi azaltır ve ateroskleroz gelişiminden korur. Nat. Commun.6, 6356. doi: 10.1038/ncomms7356

  • Chau M. D, Gao J, Yang Q, Wu Z, Gromada J. (2010).
    Fibroblast büyüme faktörü 21, AMPK-SIRT1-PGC-1alpha yolunu aktive ederek enerji metabolizmasını düzenler. Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.107, 12553–12558. doi: 10.1073/pnas.1006962107

  • Cohen P, Kajimura S. (2021).
    Termojenik yağın hücresel ve işlevsel karmaşıklığı. Nat. Rev. Mol. Cell Biol.22, 393–409. doi: 10.1038/s41580-021-00350-0

  • Ding S, Xu S, Ma Y, Liu G, Jang H, Fang J. (2019).
    Diyabette NLRP3 inflamasomlarının düzenleyici mekanizmaları. Biomolecules9, 850. doi: 10.3390/biom9120850

  • Garg A, Sankella S, Xing C, Agarwal A. K. (2016).
    Tüm eksom dizileme, atipik ailesel kısmi lipodistrofide ADRA2A mutasyonunu belirler. JCI Insight1, e86870. doi: 10.1172/jci.insight.86870

  • Gonzalez L. L., Garrie K., Turner M. D. (2018).
    Tip 2 diyabet: Metabolik stresle yönlendirilen bir otoinflamuar hastalık. Biochim. Biophys. Acta Mol. Basis Dis.1864, 3805–3823. doi: 10.1016/j.bbadis.2018.08.034

  • Hameed I., Masoodi S. R., Mir S. A., Nabi M., Ghazanfar K., Ganai B. A. (2015).
    Tip 2 mellitus diyabet: Metabolik bir bozukluktan inflamuar bir duruma. World J. Diabetes6, 598–612. doi: 10.4239/wjd.v6.i4.598

  • Hanssen M. J., Broeders E., Samms R. J., Vosselman M. J., van der Lans A. A., Cheng C. C. et al. (2015).
    Serum FGF21 düzeyleri insanlarda kahverengi yağ dokusu aktivitesi ile ilişkilidir. Sci. Rep.5, 10275. doi: 10.1038/srep10275

  • Hotamisligil G. S. (2017).
    İnflamasyon, metaflammasyon ve immunometabolik bozukluklar. Nature542, 177–185. doi: 10.1038/nature21363

  • Jalloul W., Grierosu I. C., Jalloul D., Stefanescu C., Ghizdovat V. (2025).
    Termojenik yağ dokusunun işlevsel karmaşıklığı: Termojenezden metabolik ve fibroinflamuar karşılıklı etkileşime. Int. J. Mol. Sci.26, 9045. doi: 10.3390/ijms26189045

  • Jiang Z., Michal J. J., Tobey D. J., Wang Z., Macneil M. D., Magnuson N. S. (2008).
    Tip 2 mellitus diyabetteki rollerinin anlaşılması için UTS2 ve UTS2R genlerinin karşılaştırmalı incelenmesi. Int. J. Biol. Sci.4, 96–102. doi: 10.7150/ijbs.4.96

  • Jovanovic P, Pool A H, Morones N, Wang Y, Novinbakht E, Keshishian N ve ark. (2023).
    Predatör kokusunun dorsomedial hipotalamustaki kolesistokinin nöronlarını aktive etmesiyle tetiklenen cinsiyete özgü termojenik nörokirşit. Nat. Commun.14, 4937. doi: 10.1038/s41467-023-40484-7

  • Justesen S, Haugegaard K V, Hansen J B, Hansen H S, Andersen B. (2020).
    Kültüre edilmiş adipositlerde FGF21’in otojin rolü. Biochem. J.477, 2477–2487. doi: 10.1042/BCJ20200220

  • Koceva A, Janez A, Jensterle M. (2025).
    Sıvılanmanın metabolik sonuçlar üzerindeki etkisi: Arginin-vasopressin sinyalinden klinik çıkarımlara. Med. (Kaunas)61, 838. doi: 10.3390/medicina61050838

  • Lee H M, Kim J J, Kim H J, Shong M, Ku B J, Jo E K. (2013).
    Tip 2 diyabet hastalarında NLRP3 inflamasom aktivitesinin artması. Diabetes62, 194–204. doi: 10.2337/db12-0420

  • Lewis J E, Monnier C, Marshall H, Fowler M, Green R, Cooper S ve ark. (2020).
    Sibirya hamsterında fibroblast growth factor 21’in metabolik etkilerini altında yatan tüm vücut ve adipose dokusuna özgü mekanizmalar. Mol. Metab.31, 45–54. doi: 10.1016/j.molmet.2019.10.009

  • Li J, Liu Q, Yang J, Yang Z, Zhang M, Zhang J ve ark. (2025).
    CMPK2’in çoklu sistem hastalıkları boyunca biyolojik işlevleri ve klinik çıkarımları. Cell Biosci.15, 122. doi: 10.1186/s13578-025-01466-y

  • Li, Y., Sheng, H., Yan, Z., Guan, B., Qiang, S., Qian, J. et al. (2022). Bilirubin, NLRP3 inflamasom aktivasyonu sırasında mitokondriyal zarları stabilize eder. Biochem. Pharmacol. 203, 115204. doi: 10.1016/j.bcp.2022.115204

  • Lian, Z., Perrard, X., Ballantyne, C. M., Wu, H. (2021). 1205-P: Baricitinib’in Jak/STAT yolunu baskılaması yağ dokusunda bağışıklık bileşimini değiştirmiş ve diyetle obezleşen farelerde metabolizmayı iyileştirmiştir. Diabetes 70 (Supplement_1), 1205-P. doi: 10.2337/db21-1205-P

  • Liu, Y., Qian, S. W., Tang, Y., Tang, Q. Q. (2024). Yağ dokularının metabolik düzenlemede salgısal işlevi. Life. Metab. 3, loae003. doi: 10.1093/lifemeta/loae003

  • Luo, B., Li, B., Wang, W., Liu, X., Xia, Y., Zhang, C. et al. (2014). NLRP3 gen susturulması, tip 2 diyabet faresi modelinde diyabetik kardiyomiyopatiyi iyileştirir. PloS One 9, e104771. doi: 10.1371/journal.pone.0104771

  • Ma, Y., Liu, S., Jun, H., Wu, J. (2022). CHRNA2: Bej (beige) termoregülasyon ve metabolizmada yeni bir paradigma. Trends Cell Biol. 32, 479–489. doi: 10.1016/j.tcb.2021.11.009

  • Mameli, C., Cazzola, R., Spaccini, L., Calcaterra, V., Macedoni, M., La Verde, P. A. et al. (2021). KCNMA1 varyantı p.(Gly375Arg) taşıyan hastalarda Liang-Wang sendromu ile ilişkilendirilen neonatal diyabet, insan insülin sekresyonunda Ca(2+) ve voltaj-aktiveli K(+) kanal aktivitesinin potansiyel rolüne işaret etmektedir. Curr. Issues Mol. Biol. 43, 1036–1042. doi: 10.3390/cimb43020073

  • Mamun A. A., Wu Y., Nasrin F., Akter A., Taniya M. A., Munir F. ve ark. (2021). Şeker hastalığı ve terapötik çıkarımları açısından piroptozun rolü. J. Inflamm. Res. 14, 2187–2206. doi: 10.2147/JIR.S291453

  • Markina N. O., Matveev G. A., Zasypkin G. G., Golikova T. I., Ryzhkova D. V., Kononova Y. A. ve ark. (2024). Koyu yağ dokusunun metabolik sağlıktaki rolü ve obezite için ilaç tedavisinin etkinliği. J. Clin. Med. 13, 4151. doi: 10.3390/jcm13144151

  • Nakamura K., Velho G., Bouby N. (2017). Vazopresin ve metabolik bozukluklar: Deneysel modellerden klinik uygulamaya. J. Intern. Med. 282, 298–309. doi: 10.1111/joim.12649

  • Pahlavani M., Kalupahana N. S., Ramalingam L., Moustaid-Moussa N. (2017). Beyaz ve koyu yağ dokusunda renin-angiyotensin sisteminin düzenlenmesi ve işlevleri. Compr. Physiol. 7, 1137–1150. doi: 10.1002/cphy.c160031

  • Proietti E., Rossini S., Grohmann U., Mondanelli G. (2020). Bağışıklık düzenlemenin kesişiminde poliaminler ve kinüreninler. Trends Immunol. 41, 1037–1050. doi: 10.1016/j.it.2020.09.007

  • Reichart G., Mayer J., Tokay T., Kirschstein T., Lange F., Kohling R. (2025). Mitokondriyal ATP sentaz 8 tek nükleotid polimorfizminin oksidatif stres ve farelerin hayatta kalması üzerindeki etkisi. Pflugers Arch. 477, 1343–1357. doi: 10.1007/s00424-025-03123-2

  • Ritchey C., McCune K. X., Peters J. H. (2026). Sol ve sağ nodöz ganglionlar arasında reseptör ekspresyonu ve kolesistokinin sinyallemesi karşılaştırması. Am. J. Physiol. Cell Physiol. 330, C741–C751. doi: 10.1152/ajpcell.00932.2025

  • Sepehri Z., Kiani Z., Afshari M., Kohan F., Dalvand A., Ghavami S. (2017). Inflammasomlar ve tip 2 diyabet: Güncellenmiş sistematik derleme. Immunol. Lett. 192, 97–103. doi: 10.1016/j.imlet.2017.10.010

  • Sokolova M., Sahraoui A., Hoyem M., Ogaard J., Lien E., Aukrust P. ve ark. (2018). NLRP3 inflammasom, oksidatif stres kaynaklı pankreas adacık disfonksiyonunu aracılar. Am. J. Physiol. Endocrinol. Metab. 315, E912–E923. doi: 10.1152/ajpendo.00461.2017

  • Stienstra R., van Diepen J. A., Tack C. J., Zaki M. H., van de Veerdonk F. L., Perera D. ve ark. (2011). Inflammasom, obezite ve insülin direncinin indüksiyonunda merkezî bir oyuncudur. Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 108, 15324–15329. doi: 10.1073/pnas.1100255108

  • Sun L., Horrigan F. T. (2022). Voltaj ve kalsiyum sensör aktivasyonunu açılışla birleştiren bir kapama kolu ve moleküler mantık kapısı: BK potasyum kanallarında. Sci. Adv. 8, eabq5772. doi: 10.1126/sciadv.abq5772

  • Taveau, C., Chollet, C., Bichet, D. G., Velho, G., Guillon, G., Corbani, M., et al. (2017). Vasopressinin normal sıçanlarda akut ve kronik hiperglisemik etkileri: V(1A) reseptörlerinin katılımı. Am. J. Physiol. Endocrinol. Metab. 312, E127–E135. doi: 10.1152/ajpendo.00269.2016

  • Taveau, C., Chollet, C., Waeckel, L., Desposito, D., Bichet, D. G., Arthus, M. F., et al. (2015). Vasopressin ve hidrasyon, obez sıçanlarda glukoz intoleransı ve hepatik steatozun gelişiminde önemli rol oynar. Diabetologia 58, 1081–1090. doi: 10.1007/s00125-015-3496-9

  • Vandanmagsar, B., Youm, Y. H., Ravussin, A., Galgani, J. E., Stadler, K., Mynatt, R. L., et al. (2011). NLRP3 inflamasom obeziteye bağlı inflamasyonu ve insülin direncini tetikler. Nat. Med. 17, 179–188. doi: 10.1038/nm.2279

  • Vanhaecke, T., Perrier, E. T., Melander, O. (2020). Hidrasyon ile metabolik sağlık arasındaki erken kanıtlara yolculuk. Ann. Nutr. Metab. 76, 4–9. doi: 10.1159/000515021

  • Wang, J., Shen, X., Liu, J., Chen, W., Wu, F., Wu, W., et al. (2020). Yüksek glukoz, ELF3 ifadesinin yukarı düzenlenmesi yoluyla NLRP3 inflamasom aktivasyonunu aracılar. Cell Death Dis. 11, 383. doi: 10.1038/s41419-020-2598-6

  • Watts, J. A., Arroyo, J. P. (2023). Vasopressini yeniden düşünmek: Vasopressin sinyalleşmesine dair yeni bilgiler ve bunun yarattığı sonuçlar. Kidney360 4, 1174–1180. doi: 10.34067/KID.0000000000000194

  • Wen H, Gris D, Lei Y, Jha S, Zhang L, Huang M. et al. (2011).
    Fatty acid-induced NLRP3-SCS inflammasome aktivasyonu insülin sinyallemesini bozar. Nat. Immunol.12, 408–415. doi: 10.1038/ni.2022

  • Wentworth J, M Fourlanos S, Harrison L. C. (2009).
    Modern diabetojenik ortamda diyabet stereotiplerinin yeniden değerlendirilmesi. Nat. Rev. Endocrinol.5, 483–489. doi: 10.1038/nrendo.2009.149

  • Ying Z, Tramper N, Zhou E, Boon M. R, Rensen P. C. N, Kooijman S. (2023).
    Termojenik yağ dokusunun lipid metabolizması ve aterosklerotik kardiyovasküler hastalıkta rolü: Fare ve insan çalışmalarından dersler. Cardiovasc. Res.119, 905–918. doi: 10.1093/cvr/cvac131

  • Yoshimura M, Conway-Campbell B, Ueta Y. (2021).
    Arginin vazopressin: Metabolizmaya doğrudan ve dolaylı etkiler. Peptides142, 170555. doi: 10.1016/j.peptides.2021.170555

  • Youm Y. H, Adijiang A, Vandanmagsar B, Burk D, Ravussin A, Dixit V. D. (2011).
    NLRP3-SCS inflammasomunun ortadan kaldırılması kronik obeziteye bağlı pankreas hasarına karşı korur. Endocrinology152, 4039–4045. doi: 10.1210/en.2011-1326

  • Zhang C, Song J, Zhang W, Huang R, Li Y. J, Zhang Z. et al. (2025).
    Myeloid hücrelerde JAK2/STAT3 sinyallemesi obeziteye bağlı iltihaplanma ve insülin direncine katkıda bulunur. Cells14, 1194. doi: 10.3390/cells14151194

  • Zhang, J., Huang, Y., Li, H., Xu, P., Liu, Q., Sun, Y. ve ark. (2024). B3galt5, bir PXR hedef geni olarak çalışır ve bağırsak bütünlüğünü koruyarak obezite ve insülin direncini düzenler. Nat. Commun. 15, 5919. doi: 10.1038/s41467-024-50198-z

  • Ziqubu, K., Dludla, P. V., Mabhida, S. E., Jack, B. U., Keipert, S. ve Jastroch, M. ark. (2024). Kahvereng yağ dokusundan kaynaklanan metabolitler ve metabolizmanın düzenlenmesindeki rolleri. Metabolism 150, 155709. doi: 10.1016/j.metabol.2023.155709

Özet

Anhtar kelimeler

arginin vazopressin, kahvereng yağ dokusu, metabolomik, transkriptomik, tip 2 diabetes mellitus

Başvuru

Zhang, Y., Liu, Y., Li, X., Tian, L., Li, D., Lin, Y., Huang, M. ve Tang, Y. (2026) Metabolomik ve transkriptomiğin entegrasyonu, argin vazopressin aracılı kahvereng yağ dokusu termogenezinde ve tip 2 diyabet farelerinde glukoz toleransının iyileşmesinde rol alan yolları belirler. Front. Physiol. 17:1916659. doi: 10.3389/fphys.2026.1916659

Müracaat tarihi

23 Haziran 2026

Güncelleme tarihi

11 Ağustos 2026

Kabul tarihi

19 Ekim 2026

Yayınlanma tarihi

6 Kasım 2026

Cilt

17 – 2026

Jesus Olivares-Reyes, Araştırma ve İleri Çalışmalar Merkezi (CINVESTAV), Meksika

Pichakacheri Sureshkumar, Dr. Suresh’s Diabcare Hindistan Diabetes Merkezi, Hindistan

Carlos Vinicius Ferreira Da Silva, Rio de Janeiro Devlet Üniversitesi, Brezilya

© 2026 Zhang, Liu, Li, Tian, Li, Lin, Huang ve Tang.

Bu erişim açık makale, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında dağıtılmaktadır. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahib(lar)ının atıf yapılması ve bu dergideki orijinal yayının, kabul edilen akademik uygulama uygunluğunda belirtilmesi koşuluyla, diğer forumlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir. Bu koşullara uymayan herhangi bir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir.

*İletişim: Yu Tang, tangyu@cmc.edu.cn

†Bu yazarlar bu çalışmaya eşit katkıda bulunmuştur

Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarlara aittir ve bağlı oldukları kuruluşların, ya da yayıncının, editörlerin ve hakemlerin görüşlerini kesin olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.

İlginizi Çekebilir: BHLHE40’ün Çoklu Myelomda yaşa benzer büyüme durmasıyla ilişkili aday düzenleyici olarak ortaya çıkışı →
Kaynak: Frontiersin ↗
BENZER İNCELEMELER

İlgili Diğer Rehberler