ÖZET
Arka plan:
Burun arka boşluğu kanseri (NBK) radyoterapisi sırasında bölgesel baş-boyun konumsal uyumsuzluğu gelişebilir; ancak bu uyumsuzluğun zaman içindeki değişimi, ölçüm tekrarlanabilirliği ve sonraki boyun baskın geometrik kararsızlığı belirlemedeki değeri tam olarak aydınlatılamamıştır.
Yöntem:
Bu tek merkezli retrospektif longitudinal kohort çalışması, 822 NBK hastası ve değerlendirilebilir 5.436 CBCT fraksiyonunu kapsamıştır. Eşleştirilmiş baş ve boyun bölgesi altı boyutlu kaydırma temelli konumsal ölçümleri erken (1–2. hafta), orta (3–4. hafta) ve geç (5. haftadan itibaren) tedavi aşamaları boyunca değerlendirilmiştir. Birincil sonuç, çalışma tanımlı hastalıklı düzeydeki boyun baskın kurulum kararsızlığı (NBKK) ortadan geç geç aşamalar sırasında gözlenmiştir. Longitudinal karma etkili modeller, genelleştirilmiş tahmin denklemleri, çok değişkenli lojistik regresyon, duyarlılık analizleri, kaydırma tekrarlanabilirliği değerlendirmesi, keşif amaçlı odaklanmış dozimetrik analiz ve iç geçerliliği sağlanmış erken tahmin modeli kullanılmıştır.
Sonuçlar:
Boyun translasyonel vektör hatası, baş translasyonel vektör hatasından büyüktü (2,91 ± 1,54’e karşı 2,38 ± 1,26 mm) ve erken evrede 2,69 ± 1,42 mm’den geç evrede 3,23 ± 1,70 mm’ye arttı (bölge-evre etkileşimi, P < 0,001). Evreye özgü NDSI, evre-değerlendirmeye uygun hastaların %20,9’u, %29,4’ü ve %36,7’sinde sırasıyla erken, orta ve geç evrede görüldü; orta-geç evre hastabaşı NDSI sonuç ise 822 hastanın 254’ünde (%30,9) gelişti. N2-3 evre (düzeltilmiş OR, 1,44; %95 IG, 1,08-1,92), birim 10 cm³ artış başına GTVnd (düzeltilmiş OR, 1,09; %95 IG, 1,04-1,15), erken baş-boyun translasyonel uyumsuzluğu ≥1,5 mm (düzeltilmiş OR, 1,91; %95 IG, 1,42-2,57) ve erken boyun Pitch hatası ≥1,0° (düzeltilmiş OR, 1,58; %95 IG, 1,16-2,15) sonraki NDSI ile ilişkilendi. Gözlemciler arası uyum translasyonel uyumsuzluk için yüksek (ICC, 0,94) ve NDSI sınıflandırması için yüksek (κ = 0,84) bulundu. Keşif amaçlı dozimetrik alt kümede, NDSI-pozitif taramalar, NDSI-negatif taramalara göre boyun altı PTV D95’te daha büyük bir azalma gösterdi (−2,8%’e karşı −1,1%; P < 0,001). Erken tahmin modeli, eğitim ve doğrulama kohortlarında sırasıyla 0,77 (%95 IG, 0,73-0,81) ve 0,74 (%95 IG, 0,68-0,80) AUC sağladı.
Sonuç:
NPC radyoterapisi sırasında bölge bazında pozisyon uyumsuzluğu arttı ve erken bölge CBCT ölçümleri ile birlikte nodal yük, çalışmaya tanımlanan sonraki geometrik kararsızlıkla ilişkilendi. Tekrarlanabilirlik ve keşif amaçlı dozimetrik bulgular, geometrik yapı için ön hazırlık desteği sağlarken, erken model orta iç tahmin performansı gösterdi. Son nokta veya tahmin modelinin klinik karar vermeste kullanılmadan önce prospektif ve dış doğrulama gereklidir.
1. Giriş
Yaklaşık kemik yapısı kritik yapılarla—beyin sapı, omurilik, parotid bezleri, optik sinirler ve temporal loblar—karmaşık anatomik ilişki içeren farenks karsinomunun IMRT (yoğunluk modüleli radyoterapi) ve VMAT (hacimsel modüleli ark terapisinde doğru hastanın konumlandırılması kritik önem taşır. Modern radyoterapi tekniklerinin doğasında bulunan yüksek doz gradyanları, doz uyumunu artırırken normal doku maruziyetini sınırlar; ancak aynı zamanda tedavi teslimiminin milimetrik düzeyde kayma hatalarına ve küçük açılı sapmalara karşı duyarlılığını da artırırlar ( 1 – 3 ).
Bu nedenle, baş ve boyun konumlandırmasının tekrarlanabilirliğini sağlamak için günlük görüntü rehberliğinde doğrulama yaygın olarak kullanılmakta, ancak konvansiyonel yaklaşımlar genellikle bölgesel değişkenliği tam olarak yansıtamayan global veya kranial kemik kayıtlarına dayanmaktadır; özellikle servikal bölgede bu durum dikkat çekicidir ( 4 – 8 ).
Son kanıtlar, baş ve boyunun sabitleme altında tek rijit bir cisim gibi davranmayabileceğini göstermektedir. Köpük yastıklar ve termoplastik maskelerle birleştirilmiş kişiselleştirilmiş sabitleme cihazları kullanılsa bile, alt servikal bölge omuz konumlandırması, boyun eğriliği, yumuşak doku uyumluluğu ve tedaviye bağlı anatomik değişiklikler nedeniyle konum değişikliklerine maruz kalmaktadır. Bu faktörler, baş ve boyun bölgeleri arasında konvansiyonel görüntü rehberliğiyle yeterince karşılanamayan uyumsuzluklara yol açabilmektedir. Teknolojik ilerlemelere rağmen, radyoterapi süresince boyun kaynaklı kayma ve açılı hataların ne düzeyde geliştiği ve öngörülebilir bir örüntüde ilerleyip ilerlemediği yeterince karakterize edilememiştir ( 9 , 10 ).
Kişiselleştirilmiş sabitleme kullanılsa bile, birkaç haftalık radyoterapi süresinde bölgesel servikal konum değişkenliği sürmekte. Önceden yapılan sabitleme ve CBCT çalışmaları, rezidüel bölgesel değişkenliğin özellikle servikal bölgede kalabileceğini göstermiştir ( 11 – 14 ).
Clinik ve anatomik özellikler bölgesel konumsal uyumsuzlukla da ilişkili olabilir. Nodal yük, tedaviye bağlı anatomik değişim, kilo kaybı ve yumuşak doku yeniden formasyonu, baş-boyun radyoterapisi sırasında geometrik veya dozimetrik değişimle ilişkilendirilmiştir; ancak böyle gözlemsel ilişkiler nedensel mekanizmalar olarak yorumlanmamalıdır (15–18).
Kafa ve bölge CBCT ölçümleri eşleştirilmiş büyük boyutlu uzunlamalı veri setleri, zaman içinde bölgesel rijit olmayan davranışı nicelendirmek ve tedavinin erken aşamasında mevcut bilgilerin sonraki geometrik uyumsuzlukla ilişkili olup olmadığını incelemek için bir fırsat sunmaktadır. Önceki adaptif radyoterapi ve tahmin çalışmaları, tahmini kanıtlanan klinik yararından ayırt ederek erken görüntüleme bilgisinin değerlendirilmesini de desteklemektedir (19–22).
Buna göre bu çalışma, radikal IMRT veya VMAT alan NPC hastalarından oluşan büyük boyutlu uzunlamalı bir kohortta bölgesel altı boyutlu CBCT eşleştirme ölçümlerini değerlendirmiştir. Amaçlar, kafa-bölge konumsal uyumsuzluğu ve bunun zamanla değişimini nicelendirmek, çalışma tanımlarıyla belirlenen orta-geç NDSI son noktasıyla ilişkili klinik ve erken-CBCT faktörlerini değerlendirmek, ölçüm tekrarlanabilirliğini ve söz konusu son noktanın keşif amaçlı dozimetrik önemini değerlendirmek ve hafta sonundaki 2. hafta itibarıyla mevcut bilgilerle iç geçerliliği sınanmış bir tahmin modelini uygulamaktır.
2 Yöntemler
2.1 Çalışma tasarımı ve etik
Bu, burun-boğaz karsinomlu (NPC) hastaların dahil edildiği tek merkezli retrospektif longitudinal kohort çalışmasıydı. Hastalar, bireyselleştirilmiş köpük yastık ve termoplastik maske ile sabitleme eşliğinde konik ışın demeti bilgisayamlı tomografi (CBCT) rehberliğinde radikal modüle edilmiş şiddetli radyoterapi (IMRT) veya volumetrik modüle edilmiş ark terapisine (VMAT) tabi tutuldu. Çalışma, baş ve boğazdaki bölgesel kaynaktan türetilmiş konumsal sapmaları nicelendirmek, radyoterapi sırasında bu sapmaların longitudinal gelişimini karakterize etmek, sonrasında çalışma tanımlı boğaz baskın kurulum kararsızlığı (NDSI) ile ilişkili faktörleri değerlendirmek ve iç geçerliliğe sahip erken bir tahmin modeli geliştirmek amacıyla tasarlandı. Hastaya ait klinik özellikler ve fraksiyon düzeyindeki CBCT kaynak verileri, Sun Yat-sen University Cancer Centre’in radyoterapi kayıtlarından, tedavi planlama sistemlerinden, görüntü rehberliği sistemlerinden ve elektronik tıp kayıtlarından elde edildi.
Çalışma protokolü, Sun Yat-sen University Cancer Centre Etik Kurulunun onayını aldı (onay mektubu no. B2025-167-01; belge no. SL-B2025-167-01). Bu, rutin olarak toplanan klinik ve görüntüleme verilerinin retrospektif bir analizi olduğu için, etik kurul yazılı onay gerekliliğini ortadan kaldırdı. Tüm veriler analizden önce anonimleştirildi ve istatistiksel modelleme, dozimetrik analiz veya şekil üretiminde doğrudan hastayı tanımlayabilecek herhangi bir bilgi kullanılmadı. Veri işleme ve analiz, kurumsal veri koruma gereklilikleri çerçevesinde yürütüldü. Çalışma, Helsinki Deklarasyonuna uygun olarak gerçekleştirildi ve gözlemsel çalışmalar için STROBE önerilerine atıfla raporlandı ( 23 ).
2.2 Hasta seçimi ve uygunluk kriterleri
Hastalar, 2020 yılı Ocak ile 2025 yılı Şubat tarihleri arasında Sun Yat-sen Üniversitesi Kanser Merkezi’ndeki radyoterapi kayıtlarından belirlenmiştir. Radikal IMRT veya VMAT alması planlanan ve histolojik olarak doğrulanmış 2.486 NPC hastası uygunluk açısından değerlendirilmiştir. Dahil etme kriterleri şunlardır: (1) radikal radyoterapinin standart bir kürünü tamamlama; (2) bireyselleştirilmiş köpük yastık ile termoplastik baş-boyun-omuz maskesi kullanılarak sabitleme; (3) tedavi sırasında en az üç değerlendirmeye uygun CBCT görüntüsünün mevcut olması; ve (4) uzunlamasına analiz için eşleşmiş baş ve boyun bölgesi kayıtlarının mevcut olması. Hastalar, radikal olmayan veya eksik radyoterapi, nüks hastalık veya daha önce baş-boyun alanına radyasyon, büyük tedavi kesintisi, dizisel değerlendirmeden önce erken uyumlu planlama değişikliği, sabitleme cihazının değiştirilmesi, değerlendirmeye uygun yetersiz CBCT görüntüleme, eşleşmiş bölge kayıtlarının eksik olması ya da yetersiz CBCT görüntü kalitesi veya kritik klinik-radyolojik veri nedeniyle dışlanmıştır.
Bu kriterlerin uygulanmasının ardından, 5.436 değerlendirmeye uygun CBCT fraksiyonuyla eşlik eden 822 hastalıktan oluşan nihai uzunlamalı analiz kohortu belirlenmiştir. İkincil model geliştirme için hastalar, hastalar düzeyinde rastgele olarak eğitim kohortuna (n = 575; 3.812 CBCT fraksiyonu) ve doğrulama kohortuna (n = 247; 1.624 CBCT fraksiyonu) ayrılmıştır. Bu ana eğitim-doğrulama ayrımı yalnızca tahmin modeli için kullanılmış; karşılaştırmalı ve uzunlamalı analizler genel analiz kohortunda gerçekleştirilmiştir. Hasta seçimi ve analiz çerçevesi Şekil 1’de gösterilmiştir.
Şekil 1
2.3 Radyoterapi planlaması ve sabitleme
Tüm hastalar, standardized baş ve boyun radyoterapi yerleşimi kullanılarak sırtüstü pozisyonda CT simülasyonundan geçirildi. Tekrarlanabilirliği artırmak amacıyla bireyselleştirilmiş sünger yastık ile baş-boyun-omuz termoplastik maskesi kombinasyonu ile immobilizasyon sağlandı. Baş nötral hizalamada konumlandırıldı, boyun hastanın doğal eğrilğine uygun şekilde desteklendi ve alt boyun değişkenliğini azaltmak için gerektiğinde omuzlar nazikçe aşağı yönde indirildi. Simülasyon CT görüntüleri, 3 mm dilim kalınlığı kullanılan geniş çaplı bir CT tarayıcısıyla elde edildi. Kontraindikasyon yoksa intravenöz kontrastlı simülasyon CT’si kullanıldı. Simülasyon veri seti, hedef delineasyonu, riskli organ konturlama ve tedavi planlaması için tedavi planlama sistemine aktarıldı.
Radyoterapi, 6-MV fotonlarla radikal IMRT veya VMAT kullanılarak uygulandı. Hacimler ve riskli organlar, Uluslararası Radyasyon Birimleri ve Ölçümleri Komisyonu ilkeleri ile güncel nazofarenks karsinom radyoterapi uygulaması temelinde, Sun Yat-sen Üniversitesi Onkoloji Merkezi protokollerine uygun olarak deline edildi. Birincil gross tümör hacmine yaklaşık 70 Gy doz, 6–7 hafta boyunca konvansiyonel günlük tek seans fraksiyonlarla verildi ve beyin sapı, omurilik, optik yapılar, parotid bezleri, temporal loblar, larynx ve diğer ilgili riskli organlara doz kısıtlamaları uygulandı. Her tedavi seansından önce, radyoterapi teknisyenleri tarafından immobilizasyon tekrarlanabilirliği, mask uyumu, lazer hizalaması ve masa indekslemesi kontrol edildi. Tedavi sırasında belirgin anatomik değişim veya mask gevşemesi görülen hastalar, ek doğrulama veya yeniden planlama gerekip gerekmediğini belirlemek için radyasyon onkologları ve fizikçiler tarafından değerlendirildi.
Aşağı boyun ışınlama kapsamı, çift taraflı tam boyun ışınlama, ipsilateral tam boyun ile kontralateral üst boyun ışınlama veya yalnızca çift taraflı üst boyun ışınlama olarak sınıflandırıldı. Aşağı boyun, tedavi edilen servikal bölge olarak krikoid kıkırdğın kaudal sınırı ile servikal hedef hacminin kaudal ucu arasında tanımlandı. GTVnd’nin bu bölgeye yayılımının varlığı veya yokluğu, bölgesel konumsal uyumsuzluğun geometrik ve dozimetrik açıdan öneminin aşağı boyun hedef tutulumuna göre değişebileceği için ayrı kaydedildi.
2.4 CBCT görüntüleme ve bölgesel kayınlama kaynaklı konumsal ölçümler
Görüntü rehberliğinde doğrulama, radyoterapi süresinde kilovoltajlı CBCT kullanılarak gerçekleştirildi. Kurumsal uygulamaya uygun olarak CBCT, tedavi başlangıcında rutin olarak elde edildi ve sonrasında en az haftalık aralıklarla tekrarlandı; kurulumda belirgin sapma, masada gevşeme, kilo kaybı veya anatomik değişim şüphesi durumunda ek görüntüleme alındı. Erken faz 1-2. hafta, orta faz 3-4. hafta, geç faz ise 5. haftadan itibaren olarak tanımlandı ( 26 , 27 ).
Mevcut retrospektif analizde, değerlendirilebilir her tedavi öncesi CBCT, kafa odaklı ve boyun odaklı ilgi bölgeleri kullanılarak planlama BT ile ayrı ayrı eşleştirildi. Kafa bölgesi eşlendirmesi, kafa tabanı ve üst servikal bölgenin rijit kemik anatomisine; boyun bölgesi eşlendirmesi ise alt servikal omurlara ve komşu tedavi edilmiş boyun anatomisine vurgu yapıyordu. Başlangıç otomatik altı serbestlik dereceli rijit eşleştirme, önceden tanımlanmış bölgesel ilgi hacmi içinde görüntü yoğunluğu eşleştirmesine dayanan üretici sağlanan görüntü eşleştirme algoritması kullanılarak gerçekleştirildi. Otomatik olarak üretilen eşleşme, aksiyel, sagital ve koronal düzlemlerde görsel olarak gözden geçirildi ve gerekli olduğunda manuel olarak ayarlandı. Bölgesel eşlendirmeler, kafa-boyun görüntü yollandırmasında deneyimli eğitimli radyasyon terapistleri tarafından gerçekleştirildi veya gözden geçirildi; belirsiz veya tutarsız eşleşmelerde radyasyon onkolojisi veya tıp fizigi açısından inceleme uygulandı. Eşleştirilmiş kafa ve boyun bölgesi eşlendirmeleri, aynı tedavi öncesi CBCT’den düzeltme öncesinde edinilen geometride türetilmiş olup, iki ardışık klinik masa düzeltmesi olarak değil, bölgesel karşılaştırma amacıyla üretilmiştir. Tedavi sırasında gerçekten uygulanan masa düzeltmesi, kafa-boyun uyumsuzluğunun hesaplanmasına dahil edilmemiştir. Buna göre, temel geometrik ölçümler, tedavi öncesi görüntüdeki bölgesel konumsal uyumsuzluğu nicelendirir ve klinik masa düzeltmesinden sonra kalan boyun yerleşim hatası olarak yorumlanmamalıdır.
İşaretli altı eksenli hizalama koordinatları, sol-sağ (LR), üst-alt (SI) ve öne-arka (AP) kaymaları ile Roll, Pitch ve Yaw açılarında kaydedildi. Baş ve boyun bölgesindeki konumsal sapmaların büyüklüğü tanımlanırken bölgesel mutlak değerler kullanıldı. Translasyonel vektör hatası (TVE) ve rotasyonel vektör hatası (RVE) şu şekilde hesaplandı; lasyonel baş-boyun uyumsuzluğu işaretli bölgesel hizalama koordinatlarından şu formülle hesaplandı: Rotasyonel baş-boyun uyumsuzluğu benzer biçimde hesaplandı. Öklid normunun hesaplanmasından önce bileşenler arasındaki çıkarma işlemi için bileşen bazında işaretli değerler kullanıldı. Bu nedenle bölgesel uyumsuzluk, iki bölgesel vektörün büyüklükleri arasındaki mutlak fark olarak hesaplanmadı. Erken hastabaşı CBCT öngörücüleri için, 1–2. haftalar sırasında elde edilen karşılık gelen fraksiyon düzeyindeki ölçümler, her hasta için değerlendirilebilir erken faz CBCT fraksiyonları üzerinden ortalaması alındı.
2.5 Sonuç tanımları ve aday değişkenler
Çalışmanın birincil sonucu, tedavi ortası-sonrası dönemde hasta düzeyinde boyun ağırlıklı kurulum kararsızlığı (NDSI) olarak tanımlanmıştır. Fraksiyon düzeyinde NDSI; ya (1) boyun translasyonel vektör hatası >3 mm ile birlikte translasyonel baş-boyun uyumsuzluğu >1 mm ya da (2) boyun rotasyonel vektör hatası >2° ile birlikte rotasyonel head-neck uyumsuzluğu >0.5° olarak tanımlanmıştır. Hasta düzeyinde birincil NDSI, 3. haftadan itibaren en az bir geçerli fraksiyon ile belirlenmiştir. Bu eşikler operasyonel birleşik geometrik bir tanımlama oluşturmakta ve yerleşik eksen bazlı klinik kurulum toleransları olarak yorumlanmamaktadır. İkincil sonuçlar; altı boyutlu bölgesel konumsal sapmalarda baş-boyun farkları, erken, orta ve geç tedavi fazları boyunca gerçekleşen longitudinal değişimler ve faza özgü NDSI oluşumunu içermektedir. Faza özgü analizlerde hastalar, yalnızca ilgili dönemde değerlendirilebilir en az bir CBCT mevcut olduğunda o faza dahil edilmiştir. Duyarlılık analizlerinde dört önceden tanımlanmış jeometrik uç nokta incelenmiştir: boyun translasyonel vektör hatası >5 mm, boyun Pitch hatası >2°, en az iki ardışık CBCT fraksiyonunda NDSI ve değerlendirilebilir fraksiyonların ≥%20’sinde NDSI.
Aday temel değişkenler yaş, cinsiyet, kütle indeksi, Karnofsky performans durumu, T evresi, N evresi, klinik evre, tedavi tekniği, sistemik tedavi, GTVnx, GTVnd, maksimum nodal kısa eksen çapı ve bilateral servikal nodal tutulumu içermektedir. Erken CBCT’den türetilen değişkenler; erken head-neck translasyonel uyumsuzluğu, erken boyun SI hatası ve erken boyun Pitch hatasıdır. Tüm tedavi süresini kapsayan kilo kaybı, yalnızca keşif amaçlı tedavi süreci ilişkisi olarak değerlendirilmiş ve tahmin zaman noktasında her zaman mevcut olmadığı için erken bir öngörücü olarak kullanılmamıştır. Erken CBCT değişkenleri için eşikler—head-neck translasyonel uyumsuzluğu 1.5 mm, boyun Pitch hatası 1.0° ve boyun SI hatası 2.0 mm—çok değişkenli model uyumundan önce klinik yorumlanabilirlik, ölçüm ölçeği ve dağılım açısından göz önüne alınarak seçilmiştir.
2.6 Ölçüm tekrarlanabilirliği, keşif amaçlı dozimetrik analiz ve tahmin modeli geliştirme
Bölgesel kaydırma tekrarlanabilirliği, her tedavi fazından 20’şar fraksiyon olmak üzere rastgele seçilen 60 CBCT fraksiyonundan oluşan bir örnekte değerlendirildi. İki gözlemci, baş ve bölge bölgelerinin kaydırma işlemlerini birbirinden bağımsız olarak tekrarladı. Bir gözlemci, en az 2 haftalık bir aralktan sonra 30 taramayı tekrarladı. Gözlemciler arası ve gözlemci içi uyum, intraklas korelasyon katsayıları (ICC’ler), Bland-Altman yanlılığı ve %95 görüş sınırları ile fraksiyon düzeyinde NDSI sınıflandırması için Cohen’ın κ katsayısı kullanılarak değerlendirildi.
Keşif amaçlı odaklı bir dozimetrik analiz, iki taraflı ya da tek taraflı alt boyun ışınlaması alan ve değerlendirmeye uygun en az bir orta-geç CBCT ile doz yeniden hesaplamaya uygun tam görüntü verisine sahip olan, değerlendirilebilir hastalardan seçilen 120 hastada gerçekleştirildi. 120 hastalık basit rastgele örneklem, baş-bölge uyumsuzluğunun derecesi ya da NDSI durumu hakkında bilgi edinilmeden seçildi. Her seçilen hastada, önceden belirlenen bir kurala göre 21. fraksiyona en yakın değerlendirmeye uygun CBCT seçildi; iki tarama eşit derecede yakınsa, daha erken tarama kullanıldı. 120 hastanın 46’sında GTVnd alt boyuna doğru uzanıyordu.
Planlanan BT ve seçilen CBCT, önce bölgesel geometrik analizde kullanılan aynı baş odaklı altı serbestlik dereceli rijit kaydırma çerçevesiyle hizalandı. Planlanan BT’den GTVnd, CTV ve omurilik konturları, sonra deformabl görüntü kaydırma ile CBCT’ye aktarıldı. Aktarılan yapılar aksiyel, sagital ve koronal düzlemlerde incelendi ve gerekli olduğunda radyasyon onkoloğu tarafından manuel olarak düzeltildi, belirsiz anatomilerde tıp fizikliği görüşü alındı. Alt boyun PTV’si, planlanan BT PTV’si doğrudan aktarılmak yerine, orijinal planda uygulanan aynı hasta özgü CTV-to-PTV genişletmesi kullanılarak düzeltilmiş, CBCT tabanlı CTV’den yeniden oluşturuldu.
Doz, baş bölgesi kaydırma düzeltmesinin sanal uygulamasından sonra yeniden hesaplandı. Böylece yeniden hesaplama, baş hizalamasından sonra kalan alt boyun konumsal uyumsuzluğu temsil ediyordu; düzeltilmemiş tedavi öncesi pozisyonu veya tedavi süresinde gerçekten verilen kümülatif dozı temsil etmiyordu. Orijinal ışın dizilimi, gantry ve kolimatör açıları, monitor birimleri ve fraksiyon başına doz korundu; yeniden hesaplama için boyuna özgü bir düzeltme veya uyarlama yoluyla yeniden planlama uygulanmadı. Doz hesabı, Eclipse sürüm 16.1 (Varian Medical Systems, Palo Alto, CA, USA) kullanılarak Acuros XB sürüm 16.1 ile ortalamaya göre doz raporlama modunda, 2,5 mm’lik hesaplama ızgarasıyla gerçekleştirildi. Seçilen CBCT veri setlerine, aynı baş-boyun CBCT protokolüyle elde edilen elektron yoğunluğu fantoma görüntülemelerinden üretilen, siteye özgü CBCT görüntü-değerinden-kütle-density kalibrasyon eğrisi uygulandı. Devreye alma sırasında, CBCT tabanlı iş akışı; antropometrik bir boy-head fantoma ve eşleşmiş klinik veri setleriyle planlama-CT hesaplamalarıyla karşılaştırıldı. Ortalama hedef doz için 1,5% içinde, hedef D95/D98 için 2,0 yüzde puanı içinde ve omurilik için D0.03cc için 0,5 Gy içinde anlaşılırlık gerekliydi; iki boyutlu 3%/3-mm gamma geçiş oranları değerlendirilen doz düzlemlerinde %95’in üzerindeydi.
Bölgesel uyumsuzluk ile alt boyun PTV D95/D98, CTV D95/D98, varsa alt boyun GTVnd D95/D98 ve omurilik D0.03cc’deki değişimler arasındaki sürekli ilişkiler değerlendirildi. Dozimetrik değişimler ayrıca NDSI-pozitif ve NDSI-negatif görüntülemeler arasında karşılaştırıldı. Bu analizler, geometrik yapının dozimetrik anlamlılığının keşif amaçlı değerlendirmeleri olarak ele alındı ve klinik müdahale eşiği, verilen kümülatif doz veya klinik yarar tanımlamak için kullanılmadı.
Erken tahmin modellemesi için aday değişkenler, yalnızca temel değerlerde veya 2. haftanın sonunda mevcut olan bilgilerle sınırlandı. Hastalar hastalar düzeyinde yaklaşık 7:3 oranında rastgele eğitim ve doğrulama kohortlarına ayrıldı ve sadeleştirilmiş bir öngörücü küme elde etmek için LASSO lojistik regresyon yalnızca eğitim kohortunda uygulandı. Sonra kalan değişkenler çok değişkenli lojistik regresyon ile yeniden uyarlandı ( 28 ).
Model ayırt ediciliği, alıcı işletme karakteristik eğrisi altında kalan alan (AUC) kullanılarak değerlendirildi ve kalibrasyon, kalibrasyon grafikleri, kalibrasyon kesimi, kalibrasyon eğimi, Brier skoru ve Hosmer–Lemeshow testi kullanılarak incelendi. Model uylandırması için tam vaka analizi kullanıldı ve dışarıda tutulan doğrulama kohortu yalnızca iç performans değerlendirmesi için kullanıldı. Puan tabanlı bir skor veya risk-tertil sınıflandırması korunmadı.
2.7 İstatistiksel analiz
Sürekli değişkenler uygun görüldüğü şekilde ortalama ± standart sapma veya medyan ile çeyrekler arası aralık olarak; kategorik değişkenler ise frekans ve yüzde olarak sunuldu. Eğitim ve doğrulama üst kohortları, sürekli değişkenler için bağımsız örneklem t testi veya Mann–Whitney U testi ve kategorik değişkenler için χ2 testi veya Fisher kesin testi kullanılarak karşılaştırıldı. Hastalar düzeyinde ortalama mutlak baş ve boyun bölgesi konumsal sapmaları, eşleştirilmiş Wilcoxon işaretli rank testi ile karşılaştırıldı ve eşleştirilmiş farklar medyan ve %95 güven aralıkları kullanılarak bildirildi.
Uzunlamasına sürekli sonuçlar, hastaya özgü rastgele kesim ve anatomik bölge, tedavi fazı ve bölge-faz etkileşimi için sabit etkiler içeren karma etkili modellerle analiz edildi. Faz bazında NDSI analizi, logit bağlantısı, hastası düzeyinde kümeleme ve değiştirilebilir çalışma korelasyon yapısıyla genelleştirilmiş tahmin denklemleri kullanılarak yapıldı. Birincil hastası düzeyinde orta-geç NDSI sonucu ile ilişkiler lojistik regresyon ile değerlendirildi. Önceden belirlenen birincil düzeltilmiş ilişki modeli, N evresi (N2–3 ile N0–1 karşılaştırması), birim başına 10 cm³ artış için GTVnd, erken baş-boyun translasyonel uyumsuzluğu ≥1,5 mm, erken boyun Pitch hatası ≥1,0° ve boyun SI hatası ≥2,0 mm’yi içeriyordu. N evresi ve GTVnd, nodal yükün tamamlayıcı kategorik ve hacimsel göstergeleri olarak korundu. Maksimum nodal kısa eksen çapı ve bilateral nodal tutulum, tek değişkenli analizlerde değerlendirildi ve birincil nodal yük değişkenleriyle aynı anda modele alınmadı. Tüm tedavi süresince kilo kaybı yalnızca keşif tedavisi-faz ilişkisi olarak değerlendirildi ve birincil düzeltilmiş modele ya da erken tahmin modeline dahil edilmedi. Keşif niteliğindeki korelasyonlar, sürekli değişkenler için Pearson korelasyonu ve ikili değişkenlerin dahil edildiği durumlar için nokta-biseriyal korelasyon ile değerlendirildi.
Prediction modellemesi için ayrım gücü AUC ile nicellenmiş, kalibrasyon kalibrasyon grafikleri, kalibrasyon kesimleri, kalibrasyon eğimleri, Brier skorları ve Hosmer–Lemeshow testleriyle değerlendirilmiştir. Duyarlılık analizleri, yukarıda belirtilen dört alternatif geometrik sonucu incelemiştir. Eşitsiz gözlem fırsatının etkisini değerlendirmek için, analizler ayrıca değerlendirilebilir orta-geç dönemi CBCT tarama sayısına düzeltme yapıldıktan sonra, her tedavi döneminde yalnızca ilk değerlendirilebilir CBCT kullanılarak ve en az five değerlendirilebilir CBCT’si olan hastalarla sınırlanarak gerçekleştirilmiştir. Birincil düzeltilmiş ilişki modeli, kullanılabilir GTVnd verisine sahip tam olguları kullanmış ve 238 NDSI olayı içeren 793 hastayı kapsamıştır. Eksiklik sınırlıydı; 822 hastanın 29’unda (3,5%) GTVnd mevcut değildi. Çoklu implemantasyon yapılmamış ve yalnızca belirli bir keşif alt grup analizinde kullanılan bir değişkeni eksik hastalar yalnızca o analizden çıkarılmıştır. Sabit hastalığı düzeyinde eğitim-doğrulama ayrımı, tam olgu sınırlamasından önce gerçekleştirilmiş ve prediction modellemesi için 165 olaylı 555 eğitim hastası ve 73 olaylı 238 doğrulama hastası ortaya koymuştur. Alt boyun ışılatma kapsamı ve alt boyun GTVnd durumu, keşif alt grup tanımlayıcıları olarak incelenmiştir. Dozimetrik analizde, NDSI durumu ile alt boyun GTVnd durumu arasındaki etkileşme, alt boyun PTV D95 değişimi için değerlendirilmiş ve etkileşme için bir P değeri olarak rapor edilmiştir. Alt grup ve etkileşme analizleri keşif niteliğinde yorumlanmış ve tedavi etkileri veya nedensel etkileşme çıkarımı için kullanılmamıştır. Tüm testler iki yönlü olup, P < 0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Analizler R sürüm 4.3.2 ve Python sürüm 3.11 kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
3 Bulgular
3.1 İkincil model geliştirme ve iç doğrulama için uzunlamasına bir CBCT kohortu oluşturulmuş ve bölünmüş
Toplam 2.486 burun yutak (farenks) karsinomlu hastanın uygunluğu değerlendirildi. Önceden belirlenen klinik, tedavi, görüntüleme ve veri kalitesi kriterlerinin uygulanmasının ardından, çift baş- ve boyun bölgesi analizleri için 5.436 değerlendirilebilir CBCT fraksiyonu katkıda bulunan 822 hasta nihai uzunlamalı analiz kohortuna dahil edildi (Şekil 1).
Kohort, hastalar düzeyinde rastgele olarak 575 hastalı ve 3.812 CBCT fraksiyonlu bir eğitim kohortu ile 247 hastalı ve 1.624 CBCT fraksiyonlu bir doğrulama kohortuna ayrıldı. Toplam kohortun ortal yaşı 47,8 ± 11,6 idi, 592 hastası (%72,0) erkekti ve 646 hastası (%78,6) evre III–IVA hastalığa sahipti. Temel karakteristikler genel olarak üst eğitim ve doğrulama kohortları arasında karşılaştırılabilir durumdaydı (Tablo 1). Tam vaka tahmin örnekleri 555 eğitim hastası ve 238 doğrulama hastası içermektedir.
Tablo 1
| Karakteristik | Toplam kohort (n = 822) | Education kohortu (n = 575) | Doğrulama kohortu (n = 247) | İstatistik | P değeri |
|---|
| Yaş, yıl | 47,8 ± 11,6 | 47,5 ± 11,8 | 48,4 ± 11,1 | t = −1,01 | 0,312 |
| Yaş ≥50 | 333 (%40,5) | 228 (%39,7) | 105 (%42,5) | χ² = 0,58 | 0,447 |
| Erkek cinsiyet | 592 (%72,0) | 410 (%71,3) | 182 (%73,7) | χ² = 0,48 | 0,487 |
| BMI, kg/m² | 22,6 ± 3,1 | 22,7 ± 3,2 | 22,4 ± 3,0 | t = 1,25 | 0,213 |
| KPS skoru ≥90 | 694 (%84,4) | 488 (%84,9) | 206 (%83,4) | χ² = 0,28 | 0,595 |
| T evresi | χ² = 1,13 | 0,770 |
| T1–2 | 316 (38.4) | 224 (39.0) | 92 (37.2) |
| T3 | 287 (34.9) | 202 (35.1) | 85 (34.4) |
| T4 | 219 (26.6) | 149 (25.9) | 70 (28.3) |
| N evresi | χ2 = 1.72 | 0.633 |
| N0–1 | 339 (41.2) | 244 (42.4) | 95 (38.5) |
| N2 | 352 (42.8) | 242 (42.1) | 110 (44.5) |
| N3 | 131 (15.9) | 89 (15.5) | 42 (17.0) |
| Klinik evre III–IVA | 646 (78.6) | 448 (77.9) | 198 (80.2) | χ2 = 0.53 | 0.467 |
| GTVnx, cm3 | 42.6 ± 25.4 | 41.9 ± 24.8 | 44.1 ± 26.7 | t = −1.15 | 0.251 |
| GTVnd, cm3 | 31.8 ± 28.6 | 30.7 ± 27.4 | 34.4 ± 31.0 | t = −1.70 | 0.090 |
| Maksimum nodal kısa eksen çapı, mm | 25.7 ± 12.8 | 25.2 ± 12.4 | 26.8 ± 13.6 | t = −1.64 | 0.102 |
| İkili servikal nodal tutulum | 476 (57.9) | 327 (56.9) | 149 (60.3) | χ2 = 0.83 | 0.362 |
| İndüksiyon kemoterapisi | 389 (47.3) | 268 (46.6) | 121 (49.0) | χ2 = 0.39 | 0.532 |
| Eşzamanlı kemoterapisi | 675 (82.1) | 474 (82.4) | 201 (81.4) | χ2 = 0.12 | 0.733 |
| VMAT tekniği | 514 (62,5) | 356 (61,9) | 158 (64,0) | χ² = 0,32 | 0,570 |
| Ana tümöre reçete edilen doz, Gy | 70,0 (69,9–70,4) | 70,0 (69,9–70,4) | 70,0 (69,8–70,4) | Z = −0,56 | 0,573 |
| Hasta başına değerlendirilebilir CBCT fraksiyonu sayısı | 6,0 (5,0–8,0) | 6,0 (5,0–8,0) | 6,0 (5,0–8,0) | Z = −0,39 | 0,699 |
| K radyoterapi sırasında %5’i aşan kilo kaybı | 212/781 (27,1) | 143/546 (26,2) | 69/235 (29,4) | χ² = 0,86 | 0,353 |
Çalışma kohortunun klinik ve tedavi özellikleri.
Değerler ortalamaya ± SD, medyan (IQR) veya n (%) olarak verilmiştir. P değerleri eğitim ve doğrulama kohortlarını karşılaştırır. BMI, kütle indeksi; CBCT, konik ışınlı bilgisayarılı tomografi; GTVnd, nodal hastalığın gross tümör hacmi; GTVnx, primer nazofarenks tümörünün gross tümör hacmi; IQR, çeyrekler arası aralık; KPS, Karnofsky performans durumu; VMAT, volumetrik modüle edilmiş ark terapi.
3.2 Kaynaklandırma kaynaklı konumsal sapmalar boyun bölgesinde baş bölgesine göre daha büyüktü
822 hastalı analiz kohortunda, boyun bölgesinde kafa bölgesine göre çoğu çevirsel ve döndürme boyutunda tutarlı biçimde daha büyük ortalama mutlak kaynama kaynaklı konumsal sapmalar gözlemlendi (Şekil 2, Tablo 2). Farklar özellikle LR çevirmesinde (1,54 ± 1,08 ile 1,12 ± 0,91 mm; ortalanmış eşli fark, 0,39 mm; %95 IG, 0,33–0,45; Z = −16,42; P < 0,001), SI çevirmesinde (1,72 ± 1,15 ile 1,24 ± 0,88 mm; ortalanmış eşli fark, 0,46 mm; %95 IG, 0,39–0,53; Z = −17,85; P < 0,001) ve Pitch döndürmesinde (0,94 ± 0,79° ile 0,61 ± 0,48°; ortalanmış eşli fark, 0,29°; %95 IG, 0,24–0,34; Z = −15,96; P < 0,001) belirgindi. AP çevirmesi ve Yaw döndürmesi de boyun bölgesinde istatistiksel açıdan daha büyük olsa da, mutlak eşli farklar daha küçüktü.
Şekil 2
Tablo 2
| Kurulum hatası boyutu | Kafa bölgesi | Sın bölgesi | Eşleştirilmiş fark | İstatistik | P değeri |
|---|---|---|---|---|---|
| LR öteleme, mm | 1.12 ± 0.91 | 1.54 ± 1.08 | 0.39 (0.33–0.45) | Z = −16.42 | <0.001 |
| SI öteleme, mm | 1.24 ± 0.88 | 1.72 ± 1.15 | 0.46 (0.39–0.53) | Z = −17.85 | <0.001 |
| AP öteleme, mm | 1.43 ± 1.12 | 1.62 ± 1.23 | 0.17 (0.09–0.25) | Z = −4.71 | <0.001 |
| Roll rotasyonu, ° | 0.64 ± 0.51 | 0.69 ± 0.61 | 0.04 (0.00–0.08) | Z = −2.08 | 0.037 |
| Pitch rotasyonu, ° | 0.61 ± 0.48 | 0.94 ± 0.79 | 0.29 (0.24–0.34) | Z = −15.96 | <0.001 |
| Yaw rotasyonu, ° | 1.04 ± 0.86 | 1.22 ± 1.02 | 0.14 (0.07–0.22) | Z = −3.66 | <0.001 |
| Öteleme vektör hatası, mm | 2.38 ± 1.26 | 2.91 ± 1.54 | 0.51 (0.43–0.59) | Z = −14.73 | <0.001 |
| Rotasyon vektör hatası, ° | 1.42 ± 0.82 | 1.69 ± 1.04 | 0.23 (0.17–0.29) | Z = −9.87 | <0.001 |
Kafa ve bölgeleri arasındaki altı boyutlu kurulum hataları.
Değerler, her hastanın değerlendirilebilir CBCT fraksiyonlarındaki ortalama mutlak kurulum hatası kullanılarak hastalar düzeyinde özetlenmiştir. Eşleştirilmiş farklar, medyan fark ve %95 IG olarak gösterilmiştir. P değerleri Wilcoxon işaretli rank testi kullanılarak hesaplanmıştır. AP, anteroposterior; IG, güven aralığı; LR, sağ-sol; SI, superior-inferior.
Kompozit hata metrikleri aynı yönlü deseni gösterdi. Ötelenme vektörü hatası, baş bölgesine göre boyun bölgesinde daha yüksekti (2,91 ± 1,54 ile 2,38 ± 1,26 mm; ortalanmış eşli fark, 0,51 mm; %95 IG, 0,43–0,59; Z = −14,73; P < 0,001) ve dönme vektörü hatası da boyun bölgesinde daha büyüktü (1,69 ± 1,04° ile 1,42 ± 0,82°; ortalanmış eşli fark, 0,23°; %95 IG, 0,17–0,29; Z = −9,87; P < 0,001). Yuvarlanma dönmesi, istatistiksel olarak anlamlı olsa da yalnızca küçük bir eşli fark gösterdi (0,69 ± 0,61° ile 0,64 ± 0,51°; ortalanmış eşli fark, 0,04°; %95 IG, 0,00–0,08; P = 0,037); bu da baskın baş-boyun uyumsuzluğunun altı boyutta eşit dağılmaktansa ötelenme kayması ve Pitch ile ilişkili dönme üzerinde yoğunlaştığını düşündürdü.
3.3 Boyun baskılı kurulum kararsızlığı, radyoterapinin orta ve son aşamalarında arttı
Uzunlamasına analiz, bölgesel konumsal sapmaların radyoterapi aşamaları boyunca değiştiğini, boyun bölgesinde baş bölgesine göre daha büyük aşama kaynaklı artışlar olduğunu gösterdi (Şekil 3, Tablo 3). Ötelenme vektörü hatası baş bölgesinde erken aşamada 2,29 ± 1,18 mm’den son aşamada 2,51 ± 1,34 mm’ye, boyun bölgesinde ise 2,69 ± 1,42 mm’den 3,23 ± 1,70 mm’ye yükseldi. Aşama etkisi anlamlıydı (F = 5,73, P = 0,003) ve bölge-aşama etkileşimi de anlamlıydı (F = 7,62, P < 0,001). Pitch dönmesi baş bölgesinde 0,58 ± 0,45°’den 0,67 ± 0,53°’ye, boyun bölgesinde ise 0,81 ± 0,67°’den 1,13 ± 0,91°’ye yükseldi; hem aşama etkisi hem etkileşim anlamlıydı (aşama etkisi, F = 5,28, P = 0,005; bölge-aşama etkileşimi, F = 10,67, P < 0,001).
Şekil 3
Tablo 3
| Hata metriği | Bölge | Erken faz | Orta faz | Geç faz | Faz etkisi | Bölge × faz etkileşimi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| LR ötelenme, mm | Kafa | 1.08 ± 0.87 | 1.13 ± 0.92 | 1.17 ± 0.96 | F = 3.42, P = 0.033 | F = 6.91, P = 0.001 |
| Boyun | 1.42 ± 1.01 | 1.55 ± 1.08 | 1.69 ± 1.21 | |||
| SI ötelenme, mm | Kafa | 1.20 ± 0.83 | 1.25 ± 0.88 | 1.31 ± 0.94 | F = 4.16, P = 0.016 | F = 8.54, P < 0.001 |
| Boyun | 1.55 ± 1.04 | 1.74 ± 1.14 | 1.93 ± 1.27 | |||
| AP ötelenme, mm | Kafa | 1.39 ± 1.08 | 1.43 ± 1.13 | 1.49 ± 1.18 | F = 2.21, P = 0.110 | F = 2.04, P = 0.130 |
| Boyun | 1.54 ± 1.17 | 1.63 ± 1.22 | 1.72 ± 1.32 | |||
| Pitch rotasyonu, ° | Kafa | 0.58 ± 0.45 | 0.62 ± 0.49 | 0.67 ± 0.53 | F = 5.28, P = 0.005 | F = 10.67, P < 0.001 |
| Boyun | 0.81 ± 0.67 | 0.96 ± 0.79 | 1.13 ± 0.91 | |||
| Ötelenme vektörü hatası, mm | Kafa | 2.29 ± 1.18 | 2.39 ± 1.25 | 2.51 ± 1.34 | F = 5.73, P = 0.003 | F = 7.62, P < 0.001 |
| Boyun | 2.69 ± 1.42 | 2.94 ± 1.53 | 3.23 ± 1.70 | |||
| NDSI oluşumu, n/N (%) | – | 172/822 (%20.9) | 225/765 (%29.4) | 246/670 (%36.7) | χ² eğilimi = 43.8, P < 0.001 | – |
Radyoterapi fazlarına göre kurulum hatalarındaki boyunsal değişimler.
Değerler aksi belirtilmedikçe ortalamaya ± SD olarak sunulmuştur. Erken faz 1–2. hafta, orta faz 3–4. hafta ve geç faz ise 5. haftadan itibaren olarak tanımlanmıştır. Süreklilik arz eden kurulum hatası ölçütleri için hastal düzeyinde rastgele kesimlere sahip doğrusal karma etkili modeller; faza özgü NDSI oluşumu ise hastal düzeyinde kümeleme içeren genelleştirilmiş tahmin denklemleri kullanılarak analiz edilmiş, bildirilen eğilim istatistiği erken, orta ve geç fazlar arasındaki doğrusal artışı yansıtmıştır. NDSI, boyun baskın kurulum kararsızlığı anlamına gelir. Faza özgü NDSI, karşılık gelen fazda en az bir değerlendirilebilir CBCT’ye sahip hastalar arasında hesaplanmıştır; o fazda değerlendirilebilir CBCT’siz hastalar NDSI-negatif olarak kabul edilmemiştir.
Bireysel ötele boyutları arasında LR ve SI hataları anlamlı bölge-faz etkileşimi gösterirken, AP öteleme için bu etkileşim anlamlı değildi (LR, F = 6.91, P = 0.001; SI, F = 8.54, P < 0.001; AP, F = 2.04, P = 0.130). Bu uzunlamasına seyirlerle uyumlu olarak, karşılık yapan fazda en az bir değerlendirilebilir CBCT’ye sahip hastalar among erken fazda 172/822 hasta (%20,9), orta fazda 225/765 (%29,4) ve geç fazda 246/670 (%36,7) hastada faza özgü NDSI oluşmuştur (χ2 eğilim = 43.8, P < 0.001; Şekil 3, Tablo 3). Gözlem fırsatının her fazdaki ilk değerlendirilebilir CBCT ile sınırlanmasıyla dengelenmesi durumunda artan faza özgü oluşum sürmüştür (sırasıyla %18,6, %25,2 ve %32,1; eğilim için P <0.001; Ek Tablo 4).
3.4 Nodal hastalık yükü ve erken CBCT kaynaklı baş-boyun uyumsuzluğu, boyun baskın kurulum kararsızlığı ile ilişkilidir
793 GTVnd verisi mevcut hastanın 238’i birincil orta-geç NDSI sonucunu karşıladı. Çok değişkenli lojistik modelde, N2–3 evresinin N0–1 hastalığa göre daha yüksek NDSI olasılığı ile ilişkili olduğu (düzeltilmiş OR, 1.44; %95 IG, 1.08–1.92; P = 0.013) ve GTVnd’deki her 10-cm3 artışın daha yüksek NDSI olasılığı ile ilişkili olduğu bulundu (düzeltilmiş OR, 1.09; %95 IG, 1.04–1.15; P = 0.001) (Şekil 4, Tablo 4).
Şekil 4
Tablo 4
| Değişken | Bir değişkenli OR (%95 IG) | P değeri | Çok değişkenli OR (%95 IG) | P değeri |
|---|---|---|---|---|
| Yaş ≥50 | 1.08 (0.83–1.40) | 0.571 | – | – |
| Erkek cinsiyet | 1.12 (0.84–1.50) | 0.439 | – | – |
| BMI <20 kg/m2 | 1.31 (0.96–1.79) | 0.087 | – | – |
| N2–3 evresi | 1.62 (1.24–2.12) | <0.001 | 1.44 (1.08–1.92) | 0.013 |
| GTVnd, 10-cm3 artış başına | 1.13 (1.08–1.18) | <0.001 | 1.09 (1.04–1.15) | 0.001 |
| Maksimum nodal kısa eksen çapı ≥30 mm | 1.58 (1.20–2.08) | 0.001 | – | – |
| İkili servikal nodal tutulum | 1.39 (1.07–1.80) | 0.013 | – | – |
| Tetikleyici kemoterapi | 1.18 (0.91–1.53) | 0.214 | – | – |
| Radyoterapi sırasında %5’ten fazla kilo kaybı | 1.56 (1.16–2.10) | 0.003 | – | – |
| Erken baş-boyun öteleme uyumsuzluğu ≥1.5 mm | 2.18 (1.65–2.88) | <0.001 | 1.91 (1.42–2.57) | <0.001 |
| Erken boyun Pitch hatası ≥1.0° | 1.86 (1.39–2.49) | <0.001 | 1.58 (1.16–2.15) | 0.004 |
| Erken boyun SI hatası ≥2.0 mm | 1.73 (1.31–2.29) | <0.001 | 1.32 (0.98–1.79) | 0.066 |
Clinik ve erken dönem CBCT bulgularının, ortala-geç hastaya özgü boyun baskın pozisyon kararsızlığı ile ilişkisi.
Sonuç, çalışma tanımlı, 3. haftadan itibaren hastaya özgü NDSI değeri olarak alındı. Birincil uyarlamalı ilişki modeli, GTVnd verisi mevcut olan 793 hastayı, bunların 238’inde NDSI olayı içermektedir. N2–3 evre ve GTVnd, nodal yükün birbirini tekrarlamayan ölçüleri olarak seçildi; bu nedenle maksimum nodal çap ve bilateral nodal tutulum birincil uyarlamalı modele aynı anda dahil edilmedi. Radyoterapi sırasında %5’i aşan kilo kaybı, temel değerlendirmenin ardından yapılan keşif amaçlı ilişki analizi olarak ele alındı ve erken dönem öngörü odaklı uyarlamalı modele dahil edilmedi. BMI, kütle indeksi; CI, güven aralığı; GTVnd, nodal hastalığın gross tümör hacmi; NDSI, boyun baskın pozisyon kararsızlığı; OR, odds oranı; SI, superior-inferior.
Erken dönem CBCT kaynaklı bölgesel ölçüler en güçlü ilişkileri gösterdi. Erken dönem baş-boyun translasyonel uyumsuzluğu ≥1,5 mm ile sonraki NDSI ilişkiliydi (uyarlamalı OR, 1,91; 95% CI, 1,42–2,57; P < 0,001); erken boyun Pitch hatası ≥1,0° de benzer şekilde ilişkiliydi (uyarlamalı OR, 1,58; 95% CI, 1,16–2,15; P = 0,004). Erken boyun SI hatası ≥2,0 mm, uyarlamadan sonra bağımsız olarak ilişkili değildi (uyarlamalı OR, 1,32; 95% CI, 0,98–1,79; P = 0,066). Bu tahminler, çalışma tanımlı geometrik sonuçla ilişki tanımlar ve nedensel etki olarak yorumlanmamalıdır.
3.5 Nal yük ve erken baş-boyun uyumsuzluğu, sonraki boyun kararsızlığı ile yapılandırılmış ilişkiler gösterdi
Keşif amaçlı korelasyon analizleri, nodal yük, erken bölgesel konumsal özellikler ve sonraki NDSI arasındaki ilişkileri tanımladı (Şekil 5). GTVnd, boyun translasyonel vektör hatası ile orta düzeyde korelasyon gösterdi (Pearson r = 0,40; P < 0,001) ve maksimum nodal kısa eksen çapı, erken boyun Pitch hatası ile korelasyon gösterdi (Pearson r = 0,45; P < 0,001).
Şekil 5
Model tabanlı olasılık eğrisi, artan erken baş-boyun translasyonel uyumsuzluğu ile birlikte NDSI olasılığının monoton biçimde arttığını gösterdi (Şekil 5C). Keşif amaçlı korelasyon matrisi, birden fazla nodal yüklenme ve erken CBCT değişkeni arasında karşılıklı korelasyon olduğunu ortaya koydu (Şekil 5D). Bu analizler betimleyici nitelikteydi ve nodal yüklenme ile bölgesel pozisyonel uyumsuzluk arasında mekanistik veya nedensel bir yol göstermek amacıyla kullanılmadı.
3.6 Erken-CBCT destekli model, orta düzey iç prediktif performans gösterdi
Erken tahmin modeli, başlangıçta veya 2. haftanın sonunda mevcut olan dört değişkeni içeriyordu: N2–3 evresi, GTVnd, erken baş-boyun kaydırıcı uyumsuzluğu ≥1,5 mm ve erken boyun Pitch hatası ≥1,0°. Tam olgu kısıtlamasından sonra, eğitim analizine 165 NDSI olayı ile 555 hastalı, tutulmuş doğrulama analizine ise 73 olay ile 238 hastalı dahil edildi (Tablo 5).
Tablo 5
| Final modelde korunan öngörücü | β katsayısı | Uyarlanmış OR (95% IG) | P değeri |
|---|---|---|---|
| N2–3 evresi | 0.34 | 1.40 (1.04–1.88) | 0.026 |
| GTVnd, birim 10 cm³ artış başına | 0.09 | 1.09 (1.03–1.15) | 0.002 |
| Erken baş-boyun ötelenme uyumsuzluğu ≥1,5 mm | 0.63 | 1.88 (1.38–2.55) | <0.001 |
| Erken boyun Pitch hatası ≥1,0° | 0.45 | 1.57 (1.14–2.17) | 0.006 |
| Model performansı | Eğitim kohortu | Doğrulama kohortu | |
| Ana kohort, n | 575 | 247 | |
| Tam olgu analiz kohortu, n | 555 | 238 | |
| Analiz kohortundaki NDSI olayları, n | 165 | 73 | |
| AUC (95% IG) | 0.77 (0.73–0.81) | 0.74 (0.68–0.80) | |
| Hassasiyet | 0.70 | 0.68 | |
| Spesifiklik | 0.71 | 0.70 | |
| Brier skoru | 0.167 | 0.176 | |
| Kalibrasyon eğimi | 0.01 | −0.04 | |
| Kalibrasyon eğimi | 0.95 | 0.89 | |
| Hosmer–Lemeshow P değeri | 0.463 | 0.329 |
Orta-geç boyun baskın kurulum kararsızlığı için erken CBCT ile bilgilendirilen öngörücü model.
Aday öngörücüler, yalnızca temel değerlerde veya 2. haftanın sonunda mevcut olan değişkenlerle sınırlandı. Zamansal bilgi sızmasını önlemek için tüm tedavi süresini kapsayan kilo kaybı analize alınmadı. LASSO seçimi yalnızca eğitim kohortunda gerçekleştirildi, ardından lojistik yeniden uyarlama yapıldı. Doğrulama kohortu yalnızca performans değerlendirmesi için kullanıldı. Final modelin GTVnd erişimi gerektirmesi nedeniyle tam olgu analizi uygulandı. AUC, alıcı işletme karakteristik eğrisi altındaki alan; CBCT, koni ışınılı bilgisayarlı tomografi; IG, güven aralığı; GTVnd, nodal hastalığın gross tümör hacmi; OR, odds oranı.
Model, eğitim kohortunda 0.77 (95% GK, 0.73–0.81) ve doğrama kohortunda 0.74 (95% GK, 0.68–0.80) AUC değerine ulaşmış; buna karşılık gelen Brier skorları 0.167 ve 0.176 olmuştur. Kalibrasyon eğimleri 0.01 ve −0.04, kalibrasyon eğim katsayıları ise sırasıyla 0.95 ve 0.89 olarak bulunmuştur (Şekil 6B). Bu sonuçlar, orta düzeyde iç geçerliliğe sahip tahmini bir performans olduğunu göstermekte; dış doğrama yapılmamıştır.
Şekil 6
3.7 Hassasiyet, tekrarlanabilirlik, alt grup ve keşif amaçlı dozimetrik analizler
Orta-geç dönem hastalık düzeyindeki birincil NDSI sonucu, 822 hastanın 254’ünde (%30,9) görülmüştür. Alternatif sonuç ölçütleri, boyun ile ilgili çevirisel vektör hatası >5 mm için %11,1, boyun Pitch hatası >2° için %14,4, en az iki ardışık fraksiyonda NDSI için %16,7 ve değerlendirilebilir fraksiyonların ≥%20’sinde NDSI için %22,5 olay oranlarını vermiştir (Ek Tablo 3). Birincil erken-CBCT ve nodal yük ilişkilerinin yönü, bu tanımlar boyunca büyük ölçüde tutarlı kalmıştır.
Gözlem sıklığının kendisi NDSI sınıflandırması ile ilişkilidir: her ek orta-geç dönem değerlendirilebilir CBCT, NDSI-pozitif olarak sınıflandırılma açısından daha yüksek odds ile ilişkilidir (düzeltilmiş OR, 1.09; 95% GK, 1.02–1.17; P = 0.014). Tarama sayısı için ek düzeltme, N2–3 evre, GTVnd, erken çevirisel uyumsuzluk ve erken Pitch ilişkilerinde yalnızca küçük değişiklikler üretmiş; fazla ilgili artış gözlem dengeli analizde belirgin kalmıştır (Ek Tablo 4).
Bölgesel kaydetme yüksek tekrarlanabilirlik gösterdi. Gözlemciler arası ICC, translasyonel baş-boyun uyumsuzluğu için 0,94 ve rotasyonel uyumsuzluk için 0,93 iken, NDSI sınıflandırması için gözlemciler arası uyum κ = 0,84 olarak bulundu. İlgili %95 uyum sınırları, translasyonel uyumsuzluk için yaklaşık ±0,4 mm ve rotasyonel uyumsuzluk için ±0,2° idi (Ek Tablo 7). Alt boyun ışılatma kapsamı kohort boyunca değişkendi: 510 hastaya (%62,0) bilateral tam boyun ışılatması, 142 hastaya (%17,3) ipsilateral tam boyun plus kontralateral üst boyun ışılatması ve 170 hastaya (%20,7) yalnızca bilateral üst boyun ışılatması verildi. Alt boyun GTVnd 214 hastada (%26,0) mevcuttu ve primer NDSI, alt boyun GTVnd’si olan hastalarda onu olmayanlara göre daha sık görüldü (%41,1’e karşı %27,3; P < 0,001; Ek Tablo 6). Bu alt grup bulguları keşif niteliğindeydi.
120 hastalık keşif niteliğindeki dozimetrik alt kümede, seçilen taramalar 44 NDSI-pozitif ve 76 NDSI-negatif taramadan oluşuyordu. Sanal baş bölgesi hizalamasından sonra, daha yüksek translasyonel baş-boyun uyumsuzluğu, alt boyun hedef kapsamındaki daha büyük bir azalma ile ilişkilendi. Translasyonel uyumsuzluktaki her 1 mm’lik artış, alt boyun PTV D95’te 0,58 puanlık bir azalma ile ilişkilendi (%95 IG, −0,82 ile −0,34; P < 0,001). NDSI-pozitif taramalar, NDSI-negatif taramalara göre PTV D95’te daha büyük bir ortalama azalma gösterdi (−2,8’e karşı −1,1%; gruplar arası fark, −1,7 puan; %95 IG, −2,46 ile −0,94; P < 0,001). PTV D95 farkı, alt boyun GTVnd’nin her iki stratumunda da gözlemlendi ve alt boyun GTVnd durumu tarafından etkilenme kanıtı bulunamadı (etkilenme için P = 0,264; Ek Tablo 8). Bu bulgular keşif niteliğindeydi ve tedavi eşiğini tanımlamak veya klinik yerleşim düzeltmesinden sonra gerçekten verilen doz hakkında çıkarım yapmak için kullanılmadı.
4 Tartışma
Bu büyük boyutlu longitudinal NPC hastası kohortunda, CBCT rehberliğinde radyoterapi alan hastalarda kayıttan türetilmiş konumsal sapmalar, özellikle translasyonel yer değiştirme ve Pitch rotasyonu için boyun bölgesinde baş bölgesine göre tutarlı biçimde daha büyüktü ve bölge farkı tedavi süresince arttı. Çalışma tanımlamış bileşke geometrik uç nokta olan NDSI, tedavi orta-geç döneminde hastaların %30,9’unda görüldü. Erken baş-boyun translasyonel uyumsuzluğu, erken boyun Pitch hatası, N evresi ve GTVnd, sonraki NDSI ile ilişkilendi; yalnızca temel ve 1.–2. hafta bilgileriyle sınırlı bir model, iç geçerlik doğrulamasında orta düzeyde ayırım ve kalibrasyon gösterdi.
Baş ve boyunun bölgesel rijit olmaması yeni bir gözlem değil. Önceki çalışmalar, servikal pozisyonun kranial veya küresel kayıttan farklı olabileceğini ve alt boyun bölgelerinin daha büyük yerel kurulum varyansı gösterebileceğini ortaya koymuştur. Bu nedenle mevcut çalışmanın temel katkısı, 5.436 CBCT fraksiyonu boyunca eşleştirilmiş bölgesel altı boyutlu ölçümlerin longitudinal nicellenmesi, zamansal gelişimlerinin karakterizasyonu ve erken bölgesel ölçümlerin sonraki geometrik uyumsuzluk hakkında bilgi taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesidir ( 5 – 8 , 10 ).
NDSI, yerleşmiş klinik tolerans yerine çalışma tanımlamış operasyonel bir geometrik uç nokta olarak yorumlanmalıdır. Üç boyutlu bir translasyonel vektör eşiği, aynı eksen bazlı kurulum toleransı doğrudan eşitlenemez. Tekrarlanabilirlik analizi, yüksek gözlemci arası ve gözlemci içi uyumu gösterdi; kayıttan kaynaklanan değişkenlik, NDSI tanımında kullanılan baş-boyun uyumsuzluğu bileşenlerinden küçüktü. Yine de, hastalara yönelik sınıflandırma, en az bir orta-geç döneme ait pozitif fraksiyon temelli olduğundan, görüntüleme olanaklarının sayısı tarafından doğrudan etkilenir. Tarama sayısı ile NDSI sınıflandırması arasındaki ilişki bu endişeyi doğruladı; ancak tarama sayısı için düzeltme yapıldıktan ve gözlem dengeli analizde temel ilişkiler ve longitudinal desen benzer kaldı.
Odaklı dozimetrik analiz, geometrik uç nokta için ön tanımlı yapısal destek sağlamaktadır. Daha fazla translasyonel uyumsuzluk, alt boyun hedef kapsamındaki daha büyük azalmalarla ilişkilendirilmiş; NDSI-pozitif taramalar, NDSI-negatif taramalara göre PTV D95 ve D98’de daha büyük azalmalar göstermiştir. Önemli olan, doz yeniden hesaplamasının, klinik olarak uygulanan gerçek yataktaki düzeltme kullanılmadan, bölge bazında baş-boyun uyumsuzluğun sanal uygulamasından sonra, geride kalan boyun geometrisi değiştirilmeden gerçekleştirilmiş olmasıdır. Dolayısıyla ortaya çıkan farklar, ortak kafa tabanı referansı altında bölge bazında baş-boyun uyumsuzluğun potansiyel dozimetrik sonucunu karakterize etmekte ve düzeltme sonrası birikmiş veya gerçekten verilmiş doz olarak yorumlanmamalıdır. Gözlenen farklar mütevazıydı ve seçilmiş bir dozimetrik alt kümede değerlendirildi; bu nedenle evrensel bir müdahale eşiği ortaya koymazlar. İlgilikleri ayrıca tedavi anatomisine bağlıdır; çünkü gross alt boyun nodal hastalığı veya tüm boyun radyasyon tedavisi olan hastaların, katılımsız alt boyun seçici olarak radyasyon görmeyen hastalardan farklı hedef geometrisi vardır. Uygun seçilmiş N0–N1 NKH’de seçici üst boyun radyasyonu ile katılımsız alt boyunun atlanmasını destekleyen randomize kanıtlar, bu anatomik heterojenliği bir kez daha göstermektedir ( 29 ).
Nodal yük ve erken bölge bazında pozisyonel ölçümler, sonraki NDSI ile ilişkilendirilmiştir. Bu ilişkiler, nodal hastalığın boyun stabilitesi üzerindeki mekanik nedensel etkisini ortaya koymaz; çünkü nodal yük, bu retrospektif veri setinde tam olarak yansıtılmayan birden fazla anatomik ve tedaviyle ilgili özelliikle korelasyon gösterebilir. Erken tahmin modeli de benzer şekilde çok değişkenli ilişki analizinden ayrılmalıdır: amacı, hafta sonuna kadar ulaşılabilir bilgi kullanarak, daha sonraki çalışma tanımlı geometrik sonucun olasılığını tahmin etmekti. Orta düzey iç performans, daha değerlendirmeyi desteklemekle birlikte, taşınabilirliği veya klinik etkinliği ortaya koymaz.
Bulgular, her tedavi fraksiyonu için iki bağımsız kaydın rutin olarak yapılması gerektiği ya da model rehberliğinde uyarlanabilir radyoterapinin klinik sonuçları iyileştirdiği anlamına gelmemektedir. Aksine, gözlemlenen longitudinal ve erken tedavi ilişkileri, hedefli ikincil servikal doğrulamanın, daha belirgin erken bölgesel uyumsuzluğu ya da daha yüksek nodal yükü olan hastalara odaklanarak değerlendirilmesini öngören çalışmalarını desteklemektedir. Böyle bir stratejinin hedef kapsamını, iş akışı verimliliğini, toksisiteyi ya da tümör kontrolünü iyileştirip iyileştirmediği konusunda ise ön görülü çalışmalar yapılması gerekmektedir ( 18 , 20 – 22 , 30 ).
Birkaç kısıtlama göz önünde bulundurulmalıdır. İlk olarak, bu tek merkezli, geriye dönük bir çalışmaydı ve dahili olarak doğrulanmış tahmin modeli dışsal olarak henüz doğrulanmamıştır. İkinci olarak, CBCT görüntüleme sıklığı düzgün değildi ve klinik endişe durumunda ek görüntüleme tetiklenebileceğinden, tarama sayısı düzeltmesi ve gözlem dengeli hassasiyet analizlerine rağmen bilgilendirici gözlem ve tespit yanlılığı oluşmuştur. Üçüncü olarak, eşleştirilmiş rijit bölgesel kayıtlar, nispi bölgesel konumsal uyumsuzluğu nicelendirse de baş ve boyunun tam deformasyonel anatomisini yakalamaz ve klinik karyera düzeltmesinden sonra artan kurulum hatası olarak yorumlanmamalıdır. Dördüncü olarak, NDSI, eşiğinin ön görülü doğrulamaya ihtiyaç duyan, çalışma tanımlı bileşik geometrik bir son noktasıdır. Beşinci olarak, keşif amaçlı dozimetrik analiz, hastabaşı bir orta-geç dönem CBCT ve standartlaştırılmış sanal baş hizalı geometri kullanmıştır; bu nedenle birikmiş ya da gerçekten verilen doz tahmini yapmamış ve tümör kontrolünü ya da toksisiteyi değerlendirmemiştir. Altıncı olarak, alt boyun radyoterapi kapsamı ve hedef anatomisi kohort içinde heterojendi. Son olarak, erken adaptif planlama geçiren hastaların çıkarılması, en geometrik kararsız tedavi seyrine sahip olabilecek olguların seçilmesine yol açmış olabilir. Bu faktörler, bulguların diğer merkezler, sabitleme sistemleri, görüntü rehberliğinde tedavi akışları ve tedavi popülasyonları için doğrudan genellenmesini sınırlamaktadır.
5 Sonuçlar
NPC’li hastalarda CBCT rehberliğinde radikal radyoterapi sırasında kayıttan elde edilen konumsal sapmalar, baş bölgesine göre boyun bölgesinde daha büyüktü ve tedavi süresinde arttı. Erken baş-boyun kaydırma uyumsuzluğu, erken boyun Pitch hatası ve nodal yük, sonraki çalışma tanımlı boyun baskın geometrik kararsızlıkla ilişkiliyken, erken-CBCT ile bilinen model orta düzeyde içsal öngörü performansı gösterdi. Üretilebilirlik ve keşif amaçlı dozimetrik analizler geometrik yapı için önleyici destek sağladı ve gözlem sıklığı analizleri tespit yanlılığının potansiyelini ortaya koydu. Bu bulgular, hedefli bölgesel doğrulama stratejilerinin prospektif değerlendirilmesini destekliyor ancak geometrik uç nokta veya öngörü modeli klinik karar vermekte kullanılmadan önce prospektif ve dışsal doğrulamaya ihtiyaç var.
Açıklamalar
Veri erişim açıklaması
Çalışmada sunulan özgün katkılar makaleye/Ek Malzeme’ye dahil edilmiştir; daha ayrıntılı başvurular ilgili yazar’a yöneltilebilir.
Etik açıklaması
Bu retrospektif çalışma, Sun Yat-sen University Cancer Centre Etik Kurulu tarafından onaylandı (onay mektubu no. B2025-167-01; belge no. SL-B2025-167-01). Etik kurulu, çalışmanın rutin olarak toplanan retrospektif klinik ve görüntüleme verilerini kullanması nedeniyle yazılı aydınlatılmış onay gereğini kaldırdı. Çalışma, yerel mevzuat ve kurumsal gerekliliklere uygun olarak yürütüldü.
Yazar katkıları
XG: Kavramsal tasarım, Araştırma, Metodoloji, Orijinal metin yazımı, Yazma – inceleme ve düzenleme. XY: Biçimsel analiz, Araştırma, Metodoloji, Orijinal metin yazımı, Yazma – inceleme ve düzenleme. YX: Biçimsel analiz, Araştırma, Metodoloji, Proje yönetimi, Kaynaklar, Orijinal metin yazımı, Yazma – inceleme ve düzenleme. BL: Veri düzenleme, Biçimsel analiz, Araştırma, Metodoloji, Görselleştirme, Orijinal metin yazımı, Yazma – inceleme ve düzenleme. GG: Veri düzenleme, Araştırma, Proje yönetimi, Kaynaklar, Doğrulama, Görselleştirme, Orijinal metin yazımı, Yazma – inceleme ve düzenleme.
Fonlanma
Yazar(lar), bu çalışma ve/veya yayını için finansal destek alınmadığını beyan etmiştir.
Çıkar çatışması
Yazar(lar), bu çalışmanın ticari veya olası bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki içermeksizin yürütüldüğünü beyan etmiştir.
Üretken yapay zeka beyanı
Yazar(lar), bu metnin oluşturulmasında üretken yapay zekanın kullanıldığını beyan etmiştir. Dil düzenlemesi ve metin revizyonu desteği için üretken yapay zeka araçları kullanılmıştır. Yazarlar, metnin doğruluğu, bütünlüğü ve son içeriğinden sorumludur.
Bu makaledeki figürlerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text) Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuş ve mümkün olduğunca yazarların incelemesini de içeren makul çabalar doğruluğun sağlanması için alınmıştır. Herhangi bir sorun tespit ederseniz, lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncı notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarların görüşlerini yansıtır ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini mutlaka yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.
Ekleme materiali
Bu makalenin Ek Materyallerine çevrimiçi olarak şu adresten ulaşılabilir: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fmed.2026.1986134/full#supplementary-material
Kısaltmalar
AP, ön-arka; AUC, alıcı işletme karakteristik eğrisi altında kalan alan; BMI, beden kitle indeksi; CBCT, konik ışınlı bilgisayarılı tomografi; CI, güven aralığı; CTV, klinik hedef hacmi; GEE, genelleştirilmiş tahmin denklemi; GTVnd, nodal hastalığın gross tumor hacmi; GTVnx, primer farenks karsinomunun gross tumor hacmi; IMRT, yoğunluk modüle edilmiş radyoterapi; IQR, çeyrekler arası aralık; KPS, Karnofsky performans durumu; LASSO, en küçük mutlak sıkıştırma ve seçim operatörü; LR, sol-sağ; NDSI, boyun baskın kurulum kararsızlığı; NPC, farenks karsinomu; OR, odds oranı; PTV, planlama hedef hacmi; ROC, alıcı işletme karakteristik; SI, üst-alt; STROBE, epidemiyolojide gözlemsel çalışmaların raporlanmasının güçlendirilmesi; TVE, translasyonel vektör hatası; VMAT, volumetrik modüle edilmiş ark terapi.
-
1.
NgWTChowJCHBeitlerJJCorryJMendenhallWLeeAWMet al. Nasopharyngeal carcinoma için güncel radyoterapi değerlendirmeleri. Cancers. (2022) 14(23):5773. 10.3390/cancers14235773
-
2.
PrabhakarRLavirajMAHareshKPJulkaPKRathGK._intensity modüle edilmiş radyoterapi ile baş ve boyun kanseri tedavisinde hasta kurulum hatasının etkisi. Phys Med. (2010) 26(1):26–33. 10.1016/j.ejmp.2009.05.001
-
3.
FuWYangYYueNJHeronDESaiful HuqM. Dönüşsel kurulum hatalarının baş ve boyun karsinomu yoğunluk modüle edilmiş radyoterapi tedavilerinin dozimetrik etkileri. Med Dosim. (2013) 38(2):125–32. 10.1016/j.meddos.2012.09.003
-
4.
Garsa A, Buckey C, Davis B, Freedman L, Gros S A, Hallemeier C, ve diğerleri. Görüntü yönlendirmeli radyoterapi (IGRT) için ACR-ARS uygulama parametresi. Am J Clin Oncol. (2025) 48(11):529–39. 10.1097/coc.0000000000001220
-
5.
Xu J, Wang T, Luo Y, Shang L, Mai X, Ruan J, ve diğerleri. Kafa-boyun IMRT’de baş ve boyun için genel hizalama çerçevesinin kullanılması boyun kurulum hatalarının altında değerlendirilmesine yol açar. J Xray Sci Technol. (2023) 31(5):1067–77. 10.3233/xst-230024
-
6.
Liu J, Lyman KM, Ding Z, Zhou L. Konu ışınlı bilgisayılı tomografi ile yönlendirilen farenks karsinom radyoterapisinin terapötik doğruluğunun değerlendirilmesi. Oncol Lett. (2019) 18(2):1071–80. 10.3892/ol.2019.10412
-
7.
Chen W, Su J, Wei R, Yang H, Hong J, Zhang Z, ve diğerleri. Yoğunluk modüle edilmiş radyoterapi ile tedavi edilen farenks karsinomunda farklı hizalamalarla haftalık konu ışınlı bilgisayılı tomografi ile değerlendirilen farklı kurulum hataları. Onco Targets Ther. (2015) 8:2545–53. 10.2147/ott.S87159
-
8.
Polat B, Wilbert J, Baier K, Flentje M, Guckenberger M. Kafa-boyun bölgesinde rijit olmayan hastanın kurulum hataları. Strahlenther Onkol. (2007) 183(9):506–11. 10.1007/s00066-007-1747-5
-
9.
Baba A, Baba O Y, Ahmad A, Shahid M. Kafa-boyun radyoterapisinde günlük konu ışınlı bilgisayılı tomografi ile fraksiyonlar arası kurulum hatalarının nicel analizi ve izotropik marj uyarlaması. J Med Phys. (2026) 51(1):97–102. 10.4103/jmp.jmp_286_25
-
10.
Zhong RS, Song Y, Yan Y, Wang X, Li S, Zhou J ve ark. Koni ışını BT rehberliğinde yapılan farenin arkasındaki tümör bölgesi radyoterapisinde hangi yerleşim hatalarının 5 mm’lik sınır ile kapatılabileceğinin analizi. Br J Radiol. (2018) 91(1088):20160849. 10.1259/bjr.20160849
-
11.
Zhang Y, Hou Y, Liu Y, Huan F, Wan B, Zhu G ve ark. Farenin arkasındaki tümör bölgesi radyoterapisinde artırılmış yerleşim ve konumlandırma doğruluğu: özelleştirilmiş yastık/mask/blok sabitleme yaklaşımı. Br J Radiol. (2026) 99(1181):878–85. 10.1093/bjr/tqaf317
-
12.
You W, Chen C, Chu H, Yau Y, Liu T, Lai P ve ark. Baş ve boyun kanserinde hassas radyoterapi için termoplastik mask kalitesinin nicellenmesi: 3D stres testi ve 6 eksenli hata analizi. Medicine. (2024) 103(44):e40365. 10.1097/md.0000000000040365
-
13.
Wang H, Wang C, Tung S, Dimitt A, Wong P, Edson M ve ark. Baş ve boyun kanserinin stereotaktik tekrar radyoterapisinde üç nokta özelleştirilmiş yastık/mask/blok sabitleme sistemi ile artırılmış yerleşim ve konumlandırma doğruluğu. J Appl Clin Med Phys. (2016) 17(3):180–9. 10.1120/jacmp.v17i3.6038
-
14.
Velevc M, Waldron JN, O’Sullivan B, Bayley A, Cummings B, Kim JJ ve ark İki baş ve boyun kanseri termoplastik maskinin fraksiyonlar arası ve fraksiyon içi yerleşim hatasının koni ışını BT ile değerlendirmesi. Int J Radiat Oncol Biol Phys. (2010) 76(3):949–55. 10.1016/j.ijrobp.2009.07.004
-
15.
Kumar A,oni T,Patni N,Jakhotia N,Singh D,Krajkamal K ve ark. Kesin olarak tedavi edilen primer baş ve boyun kanserlerinde gözlemsel dozimetrik çalışma: kilo kaybı ve yan boyun boyutlarındaki değişimin parotid bezlerine planlanan ve alınan doz arasındaki fark üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi ve adaptif radyoterapi ile korelasyonu. Adv Radiat Oncol. (2024) 9(5):101446. 10.1016/j.adro.2024.101446
-
16.
Sreejeeva A,Joseph D,Krishnan A,Sasricha R,Gupta S,Ahuja R ve ark. Yerel ileri baş ve boyun karsinomunun volumetrik modüle edilmiş ark tedavisinin sırasında haftalık volumetrik ve dozimetrik değişimlerin değerlendirilmesi: adaptif radyoterapi için çıkarımlar—prospektif bir çalışma. Head Neck. (2024) 46(7):1547–56. 10.1002/hed.27710
-
17.
Gayakwads B,Budrukkara A,Murthy V,Laskar S,GUpreti R,Upreti U ve ark. İmlenmiş radyoterapi sırasında yer ileri orofarenksal kanserlerde parotid bezleri ve hedef hacmindeki volumetrik ve geometrik değişimler. J Cancer Res Ther. (2024) 20(5):1545–50. 10.4103/jcrt.jcrt_171_23
-
18.
Zhou X,Shao T,Jia H,Hou L,Tang X,YuC ve ark. Adaptif radyoterapinin güncel durumu, zorlukları ve geleceğe dair bakış açısı: nazofarenksal karsinomun anlatısal bir derlemesi. Oral Oncol. (2024) 158:107008. 10.1016/j.oraloncology.2024.107008
-
19.
Yang B,Liu Y,Wei R,Men K,Dai J. Radyoterapi sırasında nazofarenksal karsinomlu hastalarda haftalık anatomik değişimlerin öngörülmesi için derin öğrenme yöntemi. Med Phys. (2024) 51(11):7998–8009. 10.1002/mp.17381
-
20.
Aristophanous M, Aliotta E, Lichtenwalner P, Abraham S, Nehmeh M, Caringi A ve ark. Çevrimdışı uyarlanabilir baş-boyun radyoterapi programına ilişkin klinik deneyim: dozimetrik yararlar ve hastal seçimi için fırsatlar. Int J Radiat Oncol Biol Phys. (2024) 119(5):1557–68. 10.1016/j.ijrobp.2024.02.016
-
21.
Lei W, Han L, Cao Z, Duan T, Wang B, Li C ve ark. CBCT kaynaklı sentetik BT ile uyarlanabilir farenks kanseri radyoterapisi: C-arm linac üzerinde derin öğrenme tabanlı otomatik segmentasyon doğruluğu ve doz hesaplaması tutarlılığı. Radiat Oncol. (2025) 20(1):135. 10.1186/s13014-025-02715-7
-
22.
Lindegaard AM, Håkansson K, Bernsdorf M, Gothelf A, Kristensen C, Specht L ve ark. Head-neck kanseri için klinik uyarlanabilir radyoterapiye ilişkin sistematik derleme. Acta Oncol. (2023) 62(11):1360–8. 10.1080/0284186x.2023.2245555
-
23.
Von Elm E, Altman DG, Egger M, Pocock SJ, Gøtzsche PC, Vandenbroucke JP. Epidemiyolojide gözlemsel çalışmaların raporlanmasının güçlendirilmesi (STROBE) bildirisi: gözlemsel çalışmaların raporlanması için yönergeler. PLoS Med. (2007) 4(10):e296. 10.1371/journal.pmed.0040296
-
24.
Tang L-L, Huang C-L, Lin S-J, Le Q-T, O’Sullivan B, Yom S ve ark. Farenks karsinomunda radyoterapi için primer hedef hacminin belirlenmesi: CSTRO, CACA, CSCO, HNCIG, ESTRO ve ASTRO yönergeleri ve kontur atlası. Lancet Oncol. (2025) 26(9):e477–87. 10.1016/s1470-2045(25)00326-2
-
25.
Tang L-L, Huang C-L, Lin S-J, Le Q-T, Sullivan B, Yom S, ve diğerleri. Nazofarenks karsinomunda radyoterapi için boyun hedef hacminin belirlenmesi: CSTRO, CACA, CSCO, HNCIG, ESTRO ve ASTRO rehberleri ve kontur atlası. Lancet Oncol. (2025) 26(9):e488–98. 10.1016/s1470-2045(25)00327-4
-
26.
Jain V, Soni T, Singh D K, Patni N, Jakhotia N, Gupta A, ve diğerleri. Baş-boyun kanserinde görüntü yönlendirmeli radyoterapi tedavisinde konik ışınlı bilgisayarılı tomografi ile kurulum hatalarını değerlendirmek ve niceliksel olarak ölçmek için ileriye dönük bir çalışma. J Cancer Res Ther. (2023) 19(3):783–7. 10.4103/jcrt.jcrt_2006_21
-
27.
Dionisi F, Palazzi M F, Bracco F, Brambilla M G, Carbonini C, Asnaghi D, ve diğerleri. Boyun ve baş-boyun kanserinde radyoterapi için kurulum hataları ve hedef hacim kenarları: çevrimiçi konik ışınlı bilgisayarılı tomografi ile görüntü yönlendirmesi klinik çalışması. Int J Clin Oncol. (2013) 18(3):418–27. 10.1007/s10147-012-0395-7
-
28.
Iwagami M, Matsui H. Klinik tahmin modellerine giriş. Ann Clin Epidemiol. (2022) 4(3):72–80. 10.37737/ace.22010
-
29.
Tang L-L, Huang C-L, Zhang N, Jiang W, Wu Y-S, Huang S, ve diğerleri. Nazofarenks karsinomlu hastalarda tutulmayan boyunda seçin üst boyun tüm boyuna radyoterapi: açık etiketli, üstünlük olmayan, çok merkezli, randomize 3. faz deneyi. Lancet Oncol. (2022) 23(4):479–90. 10.1016/s1470-2045(22)00058-4
-
30.
Blumenfeld P, Arbit E, Den R, Salhab A, Falick T, Michaeli W, Wygoda M et al. Gerçek dünya klinik deneyimi: Baş ve boyun kanserinde günlük zeka destekli çevrimiçi uyarlanabilir radyoterapi kullanımı. Radiat Oncol. (2024) 19(1):43. 10.1186/s13014-024-02436-3
Özet
Anahtar Kelimeler
koni ışınlı bilgisayılı tomografi, görüntü yönlendirmeli radyoterapi, nazofarinks karsinom, boyun baskın kurulum kararsızlığı, konumsal uyumsuzluk, tahmin modeli
Başvuru
Guo X, Yang X, Xiong Y, Liu B ve Guo G (2026) Nazofarinks karsinom radyoterapi sırasında uzunlamasına baş-boyun konumsal uyumsuzluğu ve boyun baskın geometrik kararsızlığın erken CBCT ile tahmini. Front. Med. 13:1986134. doi: 10.3389/fmed.2026.1986134
Cep Tarihi
02 Eylül 2026
Güncellenmiş
17 Ekim 2026
Kabul Tarihi
28 Ekim 2026
Yayın Tarihi
11 Kasım 2026
Cilt
13 – 2026
Düzenleyen
Douglas John Moseley, Mayo Clinic, Amerika Birleşik Devletleri
Yasuo Kosugi, Juntendo Üniversitesi, Japonya
Winnie Li, University Health Network (UHN), Kanada
© 2026 Guo, Yang, Xiong, Liu ve Guo.
Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında dağıtılan açık erişimli bir makaledir. Orijinal yazar(lar)ın ve telif hakkı sahibinin(lerin) atıf edilmesi ve kabul edilen akademik uygulamalara uygun olarak bu dergideki orijinal yayının gösterilmesi şartıyla, diğer forumlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir. Bu koşullara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izinlidir.
*İletişim: Guican Guo guoguican1993@163.com
†
Bu yazarlar bu çalışmaya eşit katkıda bulunmuştur
‡
ORCID Guican Guo orcid.org/0009-0005-1813-364X
Bu makalede ifade edilen tüm görüşler yalnızca yazarlara aittir ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini zorunlu olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.